Ragdoll 1-400.indd 6
08-12-16 11:43
Proloog
Maandag 24 mei 2010 Samantha Boyd dook onder het slappe politielint door en keek op naar het beeld van Vrouwe Justitia op het dak van Londens beruchte rechtbank Old Bailey. Ze was bedoeld als een symbool van kracht en integriteit, maar Samantha zag haar nu in haar ware gedaante: een gedesillusioneerde, wanhopige vrouw die op het punt stond zich van het dak omlaag te werpen. De blinddoek die overal ter wereld op haar gezicht gebeiteld stond, was hier terecht weggelaten. ‘Blinde rechtvaardigheid’ was een naïef concept, vooral wanneer er zaken als racisme en politiecorruptie aan de orde waren. De wegen en metrostations rond de rechtbank waren weer alle maal afgesloten vanwege de grote zwerm journalisten die hier was neergestreken en die een druk deel van het Londense centrum in een absurd luxe tentenkamp had veranderd. Op de met afval bezaaide grond pronkten lege dozen en blikken met de logo’s van Marks & Spencer en Pret A Manger. Design-slaapzakken werden opgeruimd terwijl de elektrische scheerapparaten zoemden en een man met een armzalig reisstrijkijzer vergeefs probeerde te verdoezelen dat hij in zijn enige overhemd had geslapen. Met een ongemakkelijk gevoel baande Samantha zich een weg door de menigte. Ze was laat en had zich met de zes minuten in marstempo vanaf Chancery Lane in het zweet gewerkt. Haar platinablonde haar trok waar ze het had opgestoken, in een vergeefse poging om haar uiterlijk te veranderen. De pers had iedereen die 7
Ragdoll 1-400.indd 7
08-12-16 11:43
met het proces te maken had op de eerste dag al geïdentificeerd. Inmiddels, op dag zesenveertig, had Samantha waarschijnlijk in alle grote kranten ter wereld gestaan. Ze had zelfs de politie moeten bellen toen een heel opdringerige verslaggever haar naar haar huis in Kensington was gevolgd en weigerde te vertrekken. Vastbesloten om alle verdere onwelkome aandacht te vermijden, hield ze haar hoofd gebogen en liep snel door. Twee lange wachtrijen slingerden over de kruising van Newgate Street, de ene voor het veel te kleine aantal mobiele toiletten, de andere voor de geïmproviseerde Starbucks aan de andere kant van de straat. Gevangen in de eindeloze golfbeweging tussen de twee rijen, wist ze uiteindelijk door te breken naar de politieagenten die de rustiger zijingang van de rechtbank bewaakten. Toen ze per ongeluk bij een van de tientallen televisieploegen door het beeld liep, begon een kleine vrouw kwaad tegen haar te snauwen in het Japans. ‘De laatste dag,’ hield Samantha zichzelf voor, terwijl ze de stortvloed van onbegrijpelijke scheldwoorden achter zich liet. Nog maar acht uur voordat ze naar haar gewone leven kon terugkeren. Bij de ingang controleerde een onbekende politieagent haar idkaart voordat ze op zijn aanwijzingen aan de inmiddels overbekende routine begon: ze deed haar persoonlijke bezittingen in een kluisje, legde uit dat ze haar verlovingsring niet van haar vinger kon krijgen toen de metaaldetector afging, maakte zich tijdens het fouilleren zorgen over de zweetplekken en liep vervolgens verder de saaie gangen door om samen met de elf andere juryleden een kop lauwe instantkoffie te drinken. Vanwege de wereldwijde media-aandacht en het incident bij Samantha’s huis was het ongehoorde besluit genomen om de jury af te zonderen, wat tot grote publieke verontwaardiging leidde omdat de hotelrekening in de tienduizenden ponden belastinggeld liep. Na bijna twee maanden werd er tijdens de ochtendkoffie vooral geklaagd over rugpijn van de hotelbedden, het eentonige avondeten en over wat mensen het meest misten: echtgenotes, kinderen, het laatste seizoen van Lost. Toen de bode de jury uiteindelijk kwam ophalen, kwam de ge8
Ragdoll 1-400.indd 8
08-12-16 11:43
spannen stilte naar voren die onder de koffiepraat op de loer had gelegen. De voorzitter, een oudere man die Stanley heette en die door de anderen kennelijk alleen was aangewezen omdat hij griezelig veel op Gandalf leek, stond langzaam op en liep voor de anderen de wachtkamer uit. Rechtszaal 1, een van de beroemdste rechtszalen ter wereld, was gereserveerd voor de ernstigste strafzaken; het was de zaal waarin macabere beroemdheden als Crippen, Sutcliffe en Dennis Nilsen verantwoording aflegden voor hun zware zonden. Het kunstlicht dat door een groot raam met matglas boven hun hoofden de zaal inscheen, verlichtte het donkere hout van de lambrisering en de groenlederen bekleding van het meubilair. Samantha ging op haar vaste plaats in de voorste rij van de jury zitten, het dichtst bij de beklaagdenbank. Haar witte jurk, een van haar eigen ontwerpen, was misschien toch een beetje aan de korte kant, bedacht ze, en ze legde de jurydocumenten op haar schoot, tot grote teleurstelling van de hitsige oude man die op de eerste dag bijna iemand omver had gelopen in zijn haast om de zetel naast haar te bemachtigen. Anders dan in de vertrouwde rechtszalen uit Amerikaanse films, waar de keurig geklede aangeklaagde aan een tafel bij zijn advocaten zat, moest een beschuldigde in de Old Bailey de intimiderende ruimte moederziel alleen trotseren. De kleine maar prominent aanwezige glazen schermen rond de verhoogde beklaagdenbank versterkten de indruk nog dat degene die daar zat een groot gevaar vormde voor de anderen in de rechtszaal. Schuldig totdat het tegendeel was bewezen. Recht tegenover de beklaagdenbank, links van Samantha, bevond zich de rechter. Aan het koninklijk wapenschild achter de stoel in het midden, de enige die tijdens het hele proces leeg was gebleven, hing een zwaard met een vergulde greep. De griffier en de teams van de verdediging en het Openbaar Ministerie namen het midden van de ruimte in beslag. De verhoogde galerij voor het publiek, tegen de achterwand, zat vol met de fanatieke en slaperige toeschouwers die op straat hadden gebivakkeerd om maar een plek te kunnen veroveren op de slotdag van dit buitengewone 9
Ragdoll 1-400.indd 9
08-12-16 11:43
proces. Achter in de zaal, op de vergeten bankjes onder de galerij, zat een verzameling overtollige mensen die min of meer bij het proces betrokken waren. Het waren de experts die de advocaten als getuige konden, maar waarschijnlijk niet zouden oproepen, een aantal rechtbankmedewerkers en natuurlijk de politieman die de arrestatie had verricht en die het middelpunt van alle controverse vormde: rechercheur William Oliver Layton-Fawkes, bijgenaamd Wolf. Wolf had alle zesenveertig dagen van het proces bijgewoond en besteedde de eindeloze uren door vanaf zijn onopvallende stoel naast de uitgang een kille blik op de beklaagdenbank te werpen. Hij was stevig gebouwd, had een verweerd gezicht met intens blauwe ogen en leek begin veertig. Samantha was van mening dat hij best aantrekkelijk zou kunnen zijn als hij er niet had uitgezien alsof hij maanden niet had geslapen en het gewicht van de hele wereld op zijn schouders droeg – wat natuurlijk, om eerlijk te zijn, ook zo was. ‘De Crematiemoordenaar’, zoals de pers hem had gedoopt, was Londens productiefste seriemoordenaar ooit geworden. Zevenentwintig slachtoffers in zevenentwintig dagen, allemaal prostituees van tussen de veertien en zestien jaar, een gegeven dat nog meer aandacht voor de zaak trok omdat het de slecht geïnformeerde massa met de neus op de harde realiteit van het leven op hun straathoeken drukte. De meeste slachtoffers stonden op het moment dat ze werden gevonden nog in lichterlaaie, zwaar gedrogeerd en levend verbrand, een inferno dat al het potentiële bewijsmateriaal in de as legde. Plotseling waren de moorden opgehouden, waardoor het politieonderzoek in het luchtledige bleef hangen, zonder serieuze verdachten. De Londense Metropolitan Police, kortweg de Met, lag gedurende het hele onderzoek zwaar onder vuur omdat ze niets deed terwijl er onschuldige jonge meisjes omkwamen, maar toen, achttien dagen na de laatste moord, verrichtte Wolf zijn arrestatie. De man in de beklaagdenbank was Naguib Khalid, een Britse soennitische moslim van Pakistaanse afkomst die als taxichauffeur in de hoofdstad werkte. Hij woonde alleen en had een voorgeschie 10
Ragdoll 1-400.indd 10
08-12-16 11:43
denis van kleine brandstichtingen. Met de presentatie van het dnabewijsmateriaal dat drie van de slachtoffers op de achterbank van zijn taxi plaatste, en de vernietigende getuigenverklaring van Wolf, leek de zaak beklonken. Maar toen begon alles in duigen te vallen. Er doken alibi’s op die in tegenspraak waren met de observatierapporten van de rechercheur en zijn team, en beschuldigingen dat Khalid tijdens het voorarrest mishandeld en geïntimideerd zou zijn. Het forensisch bewijsmateriaal bevatte tegenstrijdigheden die erop wezen dat het geschroeide dna niet betrouwbaar was, en tot groot genoegen van de verdediging bracht het bureau voor Professionele Richtlijnen van de Met vervolgens een brief naar buiten die de dienst een paar dagen voor de laatste moord had ontvangen. Daarin maakte een anonieme collega zich zorgen over de manier waarop Wolf de zaak behandelde, en over diens houding: de briefschrijver suggereerde dat hij ‘geobsedeerd’ en ‘radeloos’ was en adviseerde om hem onmiddellijk van de zaak te halen. Het grootste verhaal ter wereld werd plotseling nog groter. De politie werd ervan beschuldigd Khalid als zondebok te gebruiken om haar eigen falen te verbergen. Zowel de hoofdcommissaris als de commissaris van het bureau waar de afdeling Moordzaken onder viel, waren gedwongen af te treden vanwege de flagrante corruptie die onder hun leiding was ontstaan. De sensatiepers stond verder vol met schandaalverhalen over de in ongenade gevallen rechercheur: zijn vermeende alcoholprobleem, de mogelijk gewelddadige trekken die hem zijn huwelijk zouden hebben gekost. Op zeker moment kreeg de zelfvoldane advocaat van Khalid zelfs een reprimande omdat ze gesuggereerd had dat Wolf en haar cliënt maar van plaats moesten ruilen. Naguib Khalid zelf had het hele circus dat zich voor zijn ogen afspeelde verbijsterd gadegeslagen, zonder een spoor van tevredenheid over zijn verandering van demon in slachtoffer. De laatste dag van het proces verliep zoals verwacht. Zowel de verdediging als het Openbaar Ministerie hielden hun slotredes voordat de rechter de juryleden instrueerde met een korte opsom11
Ragdoll 1-400.indd 11
08-12-16 11:43
ming van het beperkte bewijsmateriaal dat nog als geldig werd beschouwd en opmerkingen over de complexiteit van de wetgeving. Daarna werd de jury achter de getuigenbank om naar een fantasieloos, in dezelfde hout- en groenleerstijl gedecoreerde kamer geleid om te overleggen. Meer dan vierenhalf uur zaten de twaalf juryleden rond de grote houten tafel over het vonnis te discussiëren. Samantha had al weken eerder beslist hoe ze zou stemmen en verbaasde zich erover dat haar collega’s zo verdeeld waren. Zij zou haar oordeel nooit door de publieke opinie laten beïnvloeden, verzekerde ze zichzelf, hoewel ze blij was dat haar stem de uitslaande pr-brand waaraan haar winkel, haar levensonderhoud en haar geluk nu ten prooi waren niet nog verder zou aanwakkeren. Dezelfde argumenten werden keer op keer herhaald. Eerst bracht iemand een aspect naar voren uit de getuigenverklaring van de rechercheur en reageerde vervolgens geprikkeld wanneer hij of zij voor de zoveelste keer te horen kreeg dat het geen toelaatbaar bewijs was en dus genegeerd moest worden. Om de zoveel tijd liet Stanley de jury stemmen, waarna er via de bode een briefje naar de rechter werd gestuurd om mee te delen dat ze nog steeds niet tot een unaniem oordeel waren gekomen. Bij elke volgende ronde bezweek er wel iemand onder de druk van de groeiende meerderheid, totdat er een paar minuten voor het vijfde uur een meerderheid van tien tegen twee was bereikt. Stanley gaf de bode nors een briefje mee met het resultaat en tien minuten later keerde de man terug om de jury weer naar de rechtszaal te leiden. Samantha voelde hoe iedereen naar haar keek toen ze haar plaats naast de beklaagdenbank weer innam. Het was stil in de zaal en ze schaamde zich onwillekeurig voor het getik van haar hoge hakken dat bij elke stap door de zaal echode. Maar het vreselijke kraken en schrapen van de elf overige juryleden die ook hun plaatsen opzochten, reduceerde de kleine verstoring geruststellend tot niet meer dan een detail. Ze zag mensen die probeerden haar gezicht te lezen, te ongeduldig om nog een paar minuten op de officiële uitspraak te wachten. 12
Ragdoll 1-400.indd 12
08-12-16 11:43
Ze genoot ervan. De ‘geleerde’ mensen die deze kamer bevolkten hadden gewichtig met hun pruiken en gewaden geparadeerd en haar en de andere juryleden met een neerbuigende beleefdheid behandeld, maar nu waren ze allemaal aan de genade van de jury overgeleverd. Samantha moest een grijns onderdrukken. Ze v oelde zich als een kind met een geheim dat ze niet mocht vertellen. ‘Wil de aangeklaagde gaan staan,’ blafte de griffier over de stilte heen. In de beklaagdenbank kwam Naguib Khalid aarzelend overeind. ‘Wil de voorzitter gaan staan.’ Aan het andere uiteinde van Samantha’s rij stond Stanley op. ‘Hebt u een oordeel gevormd waarmee iedereen het eens is?’ ‘Nee.’ Stanleys stem kraakte en maakte zijn antwoord bijna onverstaanbaar. Samantha draaide met haar ogen toen hij zijn keel met drie ratelende kuchjes schraapte. ‘Nee,’ schreeuwde hij nu bijna. ‘Hebt u een oordeel bereikt waarvoor een voldoende meerderheid bestaat?’ ‘Dat wel.’ Stanley huiverde omdat hij zijn tekst had verknoeid. ‘Sorry… Ja.’ De griffier keek op naar de rechter, die knikte dat hij het meerderheidsoordeel zou accepteren. ‘Acht u, de jury, de aangeklaagde Naguib Khalid schuldig of onschuldig aan zevenentwintig moorden?’ Samantha merkte dat ze haar adem inhield, ook al wist ze het antwoord al. Een aantal stoelen kraakte in koor toen mensen hun oren spitsten en gespannen vooroverleunden. ‘Niet schuldig.’ Samantha keek op naar Khalid, nieuwsgierig naar zijn reactie. Hij trilde van opluchting en sloeg zijn handen voor zijn gezicht. Maar toen kwamen de eerste paniekkreten. Wolf had de korte afstand naar de beklaagdenbank al overbrugd en sleurde Khalid bij zijn hoofd over het glas voordat een van de bewakers ook maar de tijd had om te reageren. De verdachte kwam 13
Ragdoll 1-400.indd 13
08-12-16 11:43
ongelukkig terecht maar zijn pijnkreet verstomde toen de meedogenloze aanval begon. Ribben kraakten onder Wolfs voet en zijn eigen knokkels raakten ontvleesd door de keiharde slagen. Ergens ging een alarm af. Wolf kreeg een klap in zijn gezicht en proefde bloed toen hij achteruit tegen de jury aan struikelde en de vrouw die het dichtst bij stond omvermaaide. In de paar seconden die hij nodig had om zijn evenwicht te hervinden, waren er verschillende bewakers in de ruimte tussen hem en het geschonden lichaam voor de beklaagdenbank gesprongen. Naar voren wankelend haalde Wolf uit maar hij voelde sterke handen die zijn haperende lichaam tegenhielden, hem op zijn knieën dwongen en ten slotte op de vloer. Hij haalde uitgeput adem, rook een mengeling van zweet en boenwas en zag de gevallen wapenstok van een van de gewonde bewakers met een doffe klap tegen de houten lambrisering naast Khalid rollen. Hij leek dood, maar Wolf moest het zeker weten. Met een laatste stoot adrenaline in zijn aderen schopte hij naar achteren en kroop naar de roerloze man, getekend door de donkerbruine vlekken waar het bloed al in de stof van zijn goedkope marineblauwe pak was getrokken. Wolf greep naar het zware wapen en klemde zijn vingers om het koude metaal. Hij had de stok boven zijn hoofd geheven toen een enorme dreun hem op zijn rug gooide. Gedesoriënteerd kon hij alleen zien hoe de bewaker van de beklaagdenbank opnieuw uithaalde en zijn vuist voor de tweede keer meedogenloos liet neerkomen. Er waren nauwelijks twintig seconden verlopen sinds de uitspraak ‘niet schuldig’, maar toen hij metaal op de houten vloer hoorde kletteren, wist Wolf dat het voorbij was. Hij hoopte alleen dat hij genoeg had gedaan. Mensen gilden en renden naar de uitgangen, waar een heel peloton politieagenten iedereen weer naar binnen dreef; Samantha zat op de grond en staarde duizelig in het niets, ondanks alles wat er zich op een paar meter afstand afspeelde. Uiteindelijk pakte iemand haar bij haar arm, trok haar overeind en leidde haar de zaal uit. Degene die Samantha weghaalde schreeuwde iets, maar 14
Ragdoll 1-400.indd 14
08-12-16 11:43
de woorden bereikten haar niet. Een gesmoord alarm drong nauwelijks tot haar door. In de grote hal gleed ze uit op de vloer en voelde een knie tegen de zijkant van haar hoofd slaan. De pijn kwam niet, maar wel viel ze achterover op het zwart-witte Siciliaanse marmer en keek verward naar de rijkversierde koepel ruim twintig meter boven haar, de beelden, de gebrandschilderde ramen, de muurschilderingen. Samantha’s redder trok haar overeind toen de menigte was verdwenen en bracht haar naar de ongebruikte hoofdingang alvorens terug te rennen in de richting van de rechtszaal. De reusachtige houten deuren en zwarte poorten stonden wijd open en de bewolkte lucht erachter lokte haar naar buiten. Ze was alleen en strompelde door de poort de straat op. De foto had niet perfecter kunnen zijn als ze ervoor geposeerd had: het mooie met bloed bespatte jurylid, in het wit, stond getraumatiseerd onder de stenen standbeelden van Kracht, Waarheid en de onheilspellende Schrijvende Engel, die als de Dood van top tot teen in een zwaar gewaad gehuld voorbereidingen trof om een eindeloze lijst van zonden aan de hemel te rapporteren. Samantha draaide de gretige journalistenbende met hun verblindende lampen de rug toe. In het flikkerende licht van duizend foto’s zag ze de woorden die hoog boven haar in het steen waren gegraveerd; ze rustten op vier aparte pilaren, als om hun gewicht te benadrukken: verdedig de kinderen van de armen en straf de kwaaddoener Ze las de woorden en werd overvallen door een gevoel dat ze op een of andere manier had gefaald; kon ze in alle eerlijkheid zeggen dat ze even stellig overtuigd was van Khalids onschuld als de rechercheur overtuigd was geweest van zijn schuld? Toen haar blik terugging naar de engel met zijn wijde capuchon, wist Samantha dat ook zij op de lijst stond. Het vonnis over haar was net geveld.
15
Ragdoll 1-400.indd 15
08-12-16 11:43