EEN UITDAGENDE INTRODUCTIE IN DE FASCINERENDE WERELD VAN DE KUNST KUNST KIJKEN VOOR BEGINNERS
Kunst kijken voor beginners onderzoekt kunstperioden en kunstenaars in onze geschiedenis, te beginnen bij grottekeningen uit 18.000 v.C. In het boek worden 35 bekende kunstschilders en beeldhouwers besproken, onder wie Michelangelo, Rembrandt, Claude Monet, Pablo Picasso en Andy Warhol. Je ziet de grote werken van deze beroemde kunstenaars, en kunt lezen over hun leven en werken, met uitleg over de technieken die ze gebruikten en wat hen inspireerde om ze te schilderen. Daarbij daagt Heather Alexander je telkens uit om zelf aan de slag te gaan en met de verschillende technieken je eigen kunstwerken te maken.
Onderzoek kunststijlen als realisme, impressionisme, expressionisme en kubisme
KUNST KIJKEN voor beginners
Door Heather Alexander
Met illustraties van Meredith Hamilton
s t w e r ke n n u k f ij v M et k l e u re n ! om in te
Leer het verschil tussen primaire, secundaire en tertiaire kleuren
Maak je eigen silhouetschilderij, aquarel, houtsnede en nog veel meer!
Schilder met je vijf zintuigen: horen, zien, proeven, voelen en ruiken.
ISBN 978 90 2662 1116 NUR 247
Lees over beroemde kunstenaars als Leonardo da Vinci, Vincent van Gogh en Henri Matisse, en ook over belangrijke vrouwelijke kunstenaars.
Heather Alexander
Met zo’n 30 uitdagingen om je eigen kunstwerken te maken in de stijl van de meesters!
www.kok.nl
KOKT_1506_Kunstkijkenvoorbeginners_OS_Plak.indd 1
CMYK
15592 • 21402017
15-06-15 16:58
Inhoudsopgave Kijken naar kunst . . . . . . . In het begin… . . . . . . . . Het oude Egypte . . . . . . Griekse en Romeinse kunst Middeleeuwse kunst . . . . Oude kunst wereldwijd. . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
. . . . . .
.8 10 11 12 13 14
De gebroeders Van Limburg . Jan van Eyck. . . . . . . . . . . . Sandro Botticelli. . . . . . . . . Leonardo da Vinci . . . . . . . Albrecht Dürer . . . . . . . . . . Michelangelo . . . . . . . . . . . Pieter Bruegel . . . . . . . . . . Diego Velázquez . . . . . . . . . Rembrandt van Rijn . . . . . . Johannes Vermeer. . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
. . . . . . . . . .
16 18 20 22 24 26 28 30 32 34
Kijken naar kleur. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 Francisco Goya. . . . . . Katsushika Hokusai . . Édouard Manet . . . . . Winslow Homer . . . . . Claude Monet . . . . . . Edgar Degas. . . . . . . . Paul Cézanne . . . . . . . Pierre-Auguste Renoir. Mary Cassatt . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 6
p.6
CMYK
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
6
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
38 40 42 44 46 48 50 52 54
j 15592 • 21401152
15-06-15 11:27
Wanneer is plat niet plat? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 Auguste Rodin . . . . . . . . . Henri Rousseau . . . . . . . . Paul Gauguin . . . . . . . . . . Vincent van Gogh . . . . . . . Georges Seurat . . . . . . . . . Gustav Klimt . . . . . . . . . . Edvard Munch . . . . . . . . . Henri de Toulouse-Lautrec.
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
58 60 62 64 66 68 70 72
Waar is kunst te zien? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 Henri Matisse. . Paul Klee. . . . . Franz Marc . . . Pablo Picasso . . Salvador Dalí . . Jackson Pollock Jacob Lawrence Andy Warhol . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
. . . . . . . .
76 78 80 82 84 86 88 90
Wat gebeurt er nu met kunst?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 Index . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 Kunsttijdlijn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 7
p.7
CMYK
7
j 15592 • 21401152
15-06-15 11:27
t Kijken naar kuns ‘Een man beklimt een berg omdat die er is. Een man maakt een kunstwerk omdat het er niet is.’ —Beeldhouwer Carl Andre
Wat is kunst?
Wat heeft kunst voor zin?
Kunst is niet één bepaald iets. Kunst is overal om je heen – van het gekrabbel op je huiswerkblaadje tot het schilderij in de woonkamer tot de familiefoto’s die tijdens vakanties zijn gemaakt. In dit boek kijken we naar beroemde schilderijen, tekeningen en beelden. Maar beeldende kunst gaat ook over collages, glas-in-lood, fotografie, druktechniek, graffiti, filmposters, advertenties, ontwerpen en waarschijnlijk over nog veel meer.
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 8
p.8
CMYK
De meeste kunstenaars zullen antwoorden dat kunst hen blij maakt. Ze zijn blij wanneer ze een kunstwerk maken. Ze zijn blij wanneer ze er naar kijken. Maar kunst is meer dan alleen voor de grap en als versiering. Kunst is een manier om je te uiten. Je kunt er een
8
j 15592 • 21402089
15-06-15 11:27
er te zien is, afhankelijk van je leeftijd, je interesses, je ervaring en hoe je je die dag voelt. Kijk bijvoorbeeld eens naar de wolken. Welke vormen en figuren zie jij erin? Wat jij ziet en wat je vrienden zien, hoeft niet hetzelfde te zijn. Net als bij wolken kijken mensen vaak met verschillende ogen naar Waar is kunst? Overal. De kunst in dit boek is voornamelijk te vinden in hetzelfde kunstwerk. Bij het kijken naar kunst gaat het musea, maar kunst is ook te zien in openbare gebouwen, niet om goed of fout. Anders is gewoon anders. Wat je er ook van vindt, goede kunst zet je aan het denken. kerken, theaters, parken, op de zijkanten van gebouwen en zelfs bij jou op school. Kijk eens om je heen, dan zie je hoeveel kunst je omringt. Wat is een kunststijl? In dit boek kijken we naar 35 kunstenaars. Elke kunstenaar Zie jij wat ik zie? heeft zijn of haar eigen stijl. Een stijl is een soort Is kijken naar kunst hetzelfde als kunst zien? Je gebruikt handtekening. In dit boek kom je heel wat woorden tegen die je ogen om naar kunst te kijken, en je ogen sturen het eindigen op ‘isme’. Deze woorden beschrijven een kunststijl beeld naar je hersenen. Maar je hersenen vertellen wat of een beweging. Een beweging betekent dat een heleboel kunstenaars in een soortgelijke stijl zijn gaan werken. verhaal mee vertellen of vastleggen hoe iemand eruitziet. Je kunt je gevoelens delen of ideeën of meningen overbrengen. Je kunt zelfs de wereld onder de loep nemen en je dromen en nachtmerries aan een onderzoek onderwerpen.
10 vragen bij het kijken naar kunst 1. Wat zie ik? 2. Wat zie ik nog meer? 3. Wat voor gevoel geeft het me? 4. Waarom geeft het me dat gevoel? 5. Wat voelde de kunstenaar volgens mij? 6. Welk verhaal zit er volgens mij achter, als er tenminste iets achter zit? 7. Welke kleuren en vormen zie ik? 8. Vind ik het mooi?
Waarschuwing! Lees het boek niet achter elkaar uit. Neem de tijd om te genieten van de wonderlijke wereld van de kunst.
9. Waarom wel of niet? 10. Zou ik het bij mij aan de muur hangen?
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 9
p.9
CMYK
9
j 15592 • 21401152
15-06-15 11:27
In het begin . . .
N
iemand weet wanneer mensen voor het eerst gingen tekenen. De oudste tekeningen die zijn gevonden op muren, diep verborgen in grotten, dateren uit 30.000 v. C. In die tijd gingen mensen op jacht en verzamelden ze eten. Ze trokken van plaats naar plaats, volgden de dieren en maakten hun gereedschap van steen, bot of hout. Er werd nog geen metaal gebruikt. Daarom wordt deze periode het stenen tijdperk genoemd.
Grottekeningen in Lascaux (ca. 18.000 v.C., Lascaux, Frankrijk)
In 1940 gingen vier jongens in Lascaux, Frankrijk, in een gebied vol kalkzandsteengrotten, met hun hond wandelen. Hun hond ging er op een holletje vandoor en verdween in een gat. De jongens kropen hem achterna. Ze kwamen in een grote ondergrondse ruimte terecht. Een jongen stak een lucifer aan en in het flakkerende licht zagen ze iets heel bijzonders. De muren en het plafond waren bedekt met primitieve diertekeningen! De volgende dag vertelden ze dit aan hun leraar en keerden ze terug met een lamp om de grottekeningen beter te kunnen bekijken. De grotten bevatten meer dan zeshonderd tekeningen en vijftienhonderd gravures. Kunsthistorici hebben uitgezocht dat deze afbeeldingen ongeveer twintigduizend jaar geleden zijn gemaakt. De afbeeldingen bestonden hoofdzakelijk uit bewegende dieren – bizons, stieren, herten en paarden – waarop in dat gebied van Frankrijk werd gejaagd. Sommige mensen denken dat de kunstwerken bedoeld waren om mensen te helpen bij de jacht. Anderen denken dat ze gemaakt zijn om over de jacht te vertellen. Weer anderen denken dat ze alleen als versiering zijn bedoeld. Wat denk jij? Vijftien jaar lang stroomden toeristen toe om de schilderingen met behulp van lampen te bekijken, maar daarna moesten de grotten voor publiek worden gesloten. De tekeningen hadden vele duizenden jaren in het donker overleefd, maar door de blootstelling aan licht, mensen en luchtvervuiling gingen ze in enkele jaren tijd verschrikkelijk achteruit.
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 10
p.10
CMYK
10
j 15592 • 21402089
15-06-15 11:27
Mona Lisa
Mensen hebben het gevoel dat haar ogen je volgen, waar je ook staat.
(1503-1506, olieverf op hout, het Louvre in Parijs, Frankrijk)
De Mona Lisa is het beroemdste schilderij en haar glimlach de beroemdste glimlach ter wereld. Wie was zij? Voluit heette ze Madonna Lisa di Antonio Maria Gherardini. Ze was de vrouw van een rijke man uit Florence die Leonardo inhuurde om haar portret te schilderen. Leonardo deed er vier jaar over het schilderij af te maken, dat eigenlijk een vrij klein formaat heeft. Dit schilderij is zo beroemd dat het in 1911 uit het Louvre werd gestolen. Na veel speurwerk werd de Mona Lisa twee jaar later in ItaliĂŤ ontdekt, en werd de kunstdief gearresteerd.
Leonardo omlijnde zijn mensen niet. Zijn studie van de natuur deed hem beseffen dat mensen en dieren geen omtreklijn hadden. Hij gebruikte een techniek, sfumato genoemd, wat van het Latijnse woord voor 'rokerig' komt. Bij sfumato worden er geen scherpe omtrekken gebruikt, maar gaat de ene kleur zacht en wazig over in de andere. Kijk hoe het landschap op de achtergrond in de mist lijkt te verdwijnen. Zie ook hoe haar lippen overgaan in haar huid. Wat betekent haar mysterieuze glimlach? Bewaart ze een geheim? Is ze gelukkig? Of is ze verdrietig? Wat denk jij?
Het schilderij heet zo omdat 'Mona' de afkorting is van 'Madonna', Italiaans voor 'mijn vrouw'.
Urenlang, dag in dag uit, moest ze volledig stil zitten. Leonardo liet clowns en muzikanten komen om haar te vermaken.
Leonardo gaf Mona Lisa een natuurlijke houding. Vooral haar handen zien er ontspannen uit.
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 23
p.23
CMYK
23
j 15592 • 21401152
15-06-15 11:28
r e i e s n plat n n a W iet plat? H oe krijgen kunstenaars het voor elkaar objecten op een plat vel papier te tekenen die er echt en 3D uitzien? Ze maken gebruik van perspectief. Perspectief misleidt je ogen. Het basisidee van perspectief is: Staat een object dichtbij, dan teken je het groter. Staat een object ver weg, dan teken je het kleiner. Hier zie je een weg met drie bomen. Welke boom ziet er het grootst uit? Degene het dichtst bij je. In het echt zouden de bomen ongeveer even groot zijn. Twee ervan zijn kleiner getekend, dus weet je dat ze verder weg staan.
Kunstenaars gebruiken een horizon. Dit is een denkbeeldige lijn over het papier waar hemel en aarde elkaar ontmoeten. De weg op dit schilderij loopt door en lijkt op een bepaald punt te verdwijnen. Dit denkbeeldige punt aan de horizon wordt het verdwijnpunt genoemd. Objecten worden steeds kleiner naarmate ze dichter bij de horizon komen. En ze verdwijnen bij het verdwijnpunt. Verdwijnpunt
Horizon
Achtergrond
Middenplan
Voorgrond
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 56
p.56
CMYK
56
j 15592 • 21402089
15-06-15 11:29
Teken een huis in perspectief!
Stap 1: Trek een horizontale streep over het midden van
Als je de voorkant van een huis bekijkt, ziet het er zo uit:
het papier. Dat is de horizon. Teken een x op de streep aan de rechterkant. De x is het verdwijnpunt.
Maar je woont niet in een plat huis, toch?
Stap 2: Teken aan de linkerkant een vierkant over de
horizon. Teken daar bovenop een driehoek.
Als je van opzij naar een huis kijkt, ziet het er zo uit:
Gebruik je liniaal om de twee rechterhoeken van het vierkant en de punt van de driehoek te verbinden met de x.
Stap 3:
Laten we beginnen met een stuk papier, een potlood met een gummetje en een liniaal. Gebruik je liniaal om lijnen te trekken! Stap 4: Halverwege de nieuwe driehoek die je hebt
getekend, trek je een verticale streep. Dat is de achterkant van je huis.
Zoals ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus eeuwen geleden al ontdekte, is onze wereld niet plat. Met deze perspectieftips kun je je kunstwerk er echt uit laten zien. Sommige kijkers laten zich misschien zo beetnemen dat ze de 3D-objecten op je tekening graag zouden willen aanraken! Grootte objecten
en kleur je huis in.
Hoeveelheid details
Voorgrond
Groot
Veel
Middenplan
Gemiddeld
Gemiddeld
Achtergrond
Klein
Erg weinig
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 57
Stap 5: Gum alle strepen weg die je niet meer nodig hebt
p.57
CMYK
57
j 15592 • 21401152
15-06-15 11:29
Auguste Rodin 1840-1917
Gebroken neus
Rodin ging beelden maken. Hij bestudeerde het werk van Michelangelo, en ook de Griekse en Romeinse beeldhouwkunst. Anders dan de klassieke beeldhouwers, die ideale schoonheden schiepen, probeerde Rodin mensen te laten zien zoals ze waren. Een van zijn eerste beelden was dat van een lelijke oude bokser, getiteld Man met de gebroken neus. De Salon in Parijs heeft het twee keer geweigerd. Jaren later werd het alsnog geaccepteerd.
Er zit iemand in
Rodin deed vaak jaren over een beeld. Soms maakte hij meer dan tien hoofden op een dag, om die voor het slapengaan allemaal te vernietigen. Hij deed erg zijn best zijn beeld er levend te laten uitzien. Toen hij zijn eerste belangrijke beeld tentoonstelde, was het zo realistisch dat mensen dachten dat er een levend model in zat!
Auguste Rodin is bekend als pionier van het beeldhouwen. Rodin werd geboren in Parijs, Frankrijk. Hij had het moeilijk op school, en tekende daarom in plaats van zijn schoolwerk te maken. Op zijn veertiende bezocht hij een school voor decoratieve kunst en ging later aan de slag om decoratief metselwerk te maken. Maar Rodin wilde kunstenaar worden. Hij schreef zich in voor de beroemdste kunstopleiding in Parijs. Men wees hem drie keer af. Op zijn 22ste raakte hij door het overlijden van zijn zus zo van streek dat hij besloot de kunst op te geven en monnik te worden. De vader-overste zei dat hij de verkeerde keuze had gemaakt. Hij overtuigde Rodin ervan terug te gaan en kunstenaar te worden.
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 58
p.58
CMYK
Twee manieren van beeldhouwen
Sinds mensenheugenis zijn er twee manieren van beeldhouwen geweest. Rodin gebruikte beide. 1. De kunstenaar hakt, beitelt of kerft materiaal van het steen af tot er een beeld ‘verschijnt’. 2. De kunstenaar ‘bouwt’ het beeld op met metaaldraad en klei. Om ervoor te zorgen dat het beeld lang meegaat en niet gaat scheuren, wordt er metaal in de kleivorm gegoten dat dezelfde vorm aanneemt als het klei.
58
j 15592 • 21401152
15-06-15 11:29
De denker
(1903, brons, MusĂŠe Rodin, Parijs, Frankrijk)
De denker, een van de beroemdste beelden aller tijden, was oorspronkelijk onderdeel van een opdracht van de Franse regering voor een museum voor decoratieve kunst in Parijs. Rodin werd ingehuurd om monumentale deuren te maken, gebaseerd op het gedicht De goddelijke komedie van Dante. Hij noemde het werk De poorten van de hel. Erbovenop zit de figuur Dante in gedachten verzonken, denkend aan de hel beneden. Na voltooiing van de deuren maakte Rodin van deze ene figuur een groter beeld, genaamd De denker. Dankzij de krachtige en realistische uitstraling is het beeld het symbool voor vrijheid en kennis geworden. De denker werd gemodelleerd in klei en vervolgens gegoten in brons. Tijdens zijn leven heeft Rodin vele afgietsels van het beeld gemaakt. Ook na zijn dood zijn er nog heel veel gemaakt.
Enkele plaatsen in Amerika waar De denker te zien is Adrian College, Adrian, Michigan
Detroit Institute of Arts, Detroit, Michigan Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio
California Palace of the Legion of Honor, San Francisco
Columbia University, New York, New York
Stanford University, Stanford, California Rodin Museum, Philadelphia, Pennsylvania Norton Simon Museum, Pasadena, California
Baltimore Museum of Art, Baltimore, Maryland Trinity University, San Antonio, Texas
Nelson-Atkins Museum of Art, Kansas City, Missouri
University of Louisville, Louisville, Kentucky (the first cast made from the original sculpture)
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 59
p.59
CMYK
59
Aan het eind van zijn leven woonde Rodin in Parijs in een hotel dat zou worden neergehaald. Hij wilde niet vertrekken en maakte de volgende afspraak: na zijn dood zou de Franse regering al zijn kunstwerken erven, op voorwaarde dat hij mocht blijven.
j 15592 • 21401152
15-06-15 11:29
Index Paginacijfers in vet verwijzen naar illustraties; titels van kunstwerken staan cursief. Aardewerk, beschilderd, 12 Abstract expressionisme, 87 Abstracte kunst, 78 Achtergrond, 56 Actionpaintings, 86 Adams, Ansel, 92 Advertenties, 72, 73, 90 Afrikaanse kunst, 15 Afro-Amerikaanse kunstenaars, 88 Ai Wei Wei, 93 Albertina Museum, Wenen, 25 Anatomie, 22 Anatomische les van Dr. Tulp, De, 33 Andre, Carl, 8 Aquarel, schilderijen met, 24, 44 Art Nouveau, 68 Balans, 29 Balletklas, De, 49 Barokke kunst, 30 Basquiat, Jean-Michel, 92 Bateau, Le, 76 Battle of Hastings, 13 Bauhaus, 78 Beelden, 48, 58, 59, 93 brons, 12 Grieks, 12 hout, 15 Romeins, 12 Begrafenis van Pierrot, 77 Belvédère, Oostenrijkse Galerie, Wenen, 69 Bewegingen, 9 Blauwe paardje, Het, 81 Blauwe Ruiter, De, (groep) 80 Borduurwerk, 13 Botticelli, Sandro, 20-21 Braque, Georges, 82 Breezing Up (A Fair Wind), 45
British Museum, Londen, 41 Bruegel, Pieter, 28-29 Bustes, 12 Byzantijnse mozaïeken, 68
Fotografie, 92 Fotorealisme, 92 Frankenthaler, Helen, 55 Frescoes, 27
Campbell’s soepblikken, 91 Can-can, 73 Canvas, 18 Carle, Eric, 81 Cassatt, Mary, 54-55 Cézanne, Paul, 50-51 Chinese kunst, 14 Close, Chuck, 92 Collages, 76-77; surreële, 84 Collecties, 75 Compositie, 28 Condé Museum, Chantilly, 17 Contrast, 32 Cupido, 21
Gallerieën, 75 Gauguin, Paul, 62-63, 64, 65 Gemeos, Os, 92 Getijdenboek, 16-17 Gevonden voorwerpen, 83 Gezichten maken, 71 Giverny, France, 47 Gogh, Vincent van, 62, 64-65, 80 Gordijn, kruik en fruitschaal, 51 Goya, Francisco, 38-39 Graffiti, 92 Griekse kunst, 12 Grote golf van Kanawaga, De, 41 Grottekeningen, Lascaux, 10
Dalí, Salvador, 84-85 David, 27 Degas, Edgar, 42, 48-49, 55 Denker, De, 59 Derde mei 1808 in Madrid, De, 39 Dierenschilderijen, 80-81 Drie gratiën, De, 21 Drie muzikanten, De, 83 Druppelschilderijen, 86-87 Dürer, Albrecht, 24-25 Dynamisch kubisme, 89
Hermitage Museum, St. Petersburg, 63 Hiërogliefen, 11 Hirst, Damien, 93 Hockney, David, 92 Hokusai, Katsushika, 41-41, 72 Homer, Winslow, 44-45 Hoop, 93 Houtsnede, 24, 40-41, 72 Impressionisme, 42, 46, 47, 48, 50, 52, 53, 54, 55, 66 Indiaanse kunst, 15 Islamitische kunst, 14
École des Beaux-Arts, 66 Egypte, oude kunst, 11 Expressionisme, 70-71, 80 Eyck, Jan van, 18-19, 31
Japanse brug en de waterlelies, De, 47 Japanse kunst, 40-41 Jean, duc de Berry, 16-17 Johns, Jasper, 92 Jonge haas, Een, 25 Jonge, naaiende moeder, 55 Julius II, paus, 27 Junglekunst, 61
Factory, The, 91 Fairey, Shepard, 93 Fauves, 76 Fluitspeler, De, 43 Focuspunt, 45
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 94
p.94
CMYK
94
Kahlo, Frida, 55 Kalligrafie, 14 Klassieke kunst, 12 Klee, Paul, 78-79 Kleur, 36-37, 62, 78 code, 80 temperatuur, 37 wiel, 36 Klimt, Gustav, 68-69 Knipsels, 77 Koons, Jeff, 93 Kubisme, 82 Kunst, 10 vragen bij het kijken naar kunst, 9 politieke aspecten, 83 tijdlijn, 96 waar is kunst te zien? 74-75 wat gebeurt er nu? 92-93 wat is kunst? 8 Kunstmuseum Basel, Zwitserland, 79 Kunsttentoonstellingen, 75 Kunstveilingen, 75 Kus, De, 69 Kusana, Yayoi, 92 Kwasten, 18 Landschappen, 28, 29, 40 Langs de rivier tijdens het Qingming Festival, 14 Lascaux, grottekeningen, 10 Latijns-Amerikaanse kunst, 15 Lawrence, Jacob, 88-89 Leerlingen, 20 Lente, De, 21 Leonardo da Vinci, 22-23 Levensfries, Het, 70 Licht, 32, 47 Lichtenstein, Roy, 92 Limburg, de broers Van, 16 Lithografie, 72 Louvre Museum, Paris, 23 Lunch van de roeiers, 53
j 15592 • 21401152
15-06-15 11:30
Man met de gebroken neus, 58 Mandenmaken, 15 Manet, Edouard, 42-43 Marc, Franz, 80-81 Maskers, 15 Matisse, Henri, 76-77, 82 Mauritshuis, Den Haag, 33, 35 Medici, De, familie, 20 Meegeren, Hans van, 34 Meisje met de parel, Het, 35 Meniñas, Las, 31 Mercurius, 21 Metropolitan Museum of Art, New York, 29, 41, 49, 76 Michelangelo, 26-27 Middeleeuwse kunst, 13, 16 Middengrond, 56 Migratie van de neger, no. 12, De, 89 Migrations Series, De, 89 Miniaturen, 17 Minimalisme, 92 Mona Lisa, 23 Monet, Claude, 46-47, 52, 62 Morisot, Berthe, 55 Moses, Grandma, 55 Moskeeën, 14 Moulin Rouge: La Goulue, 73 Mozaïeken, 15 Mummies, 11 Munch Museum, Oslo, 71 Munch, Edvard, 70-71 Museum of Modern Art, New York, 65, 83, 85, 87, 89, 91 Museums, 74-75 Muurschilderingen, 11, 92 Naïeve kunst, 60 Napoleon I, Keizer van Frankrijk, 39 Napoleon III, Keizer van Frankrijk, 54 Nationaal museum van vrouwen in de kunst, Washington, DC, 55 National Gallery, Londen, 19, 61 Nationale kunstverzameling Noorwegen, Oslo, 71 Nationale kunstverzameling, Washington, DC, 45 Naturalisme, 18 Nave Nave Moe, 63 Negatieve vormen, 77 Neo-impressionisme, 66
Nevelson, Louise, 55 Number 1A, 1948, 87
Ringgold, Faith, 55 Rivera, Diego, 92 Rodin Museum, Paris, 59 Rodin, Auguste, 58-59 Romanticisme, 38 Romeinse kunst, 12 Rothko, Mark, 92 Rousseau, Henri, 60-61
O’Keefe, Georgia, 55 Olieverf, 18 Ondersteboven kunst, 26 Oogst, De, 29 Openlucht, schilderen in de, 46 Orsay Museum, Parijs Oude kunst wereldwijd, 14-15 Palet, 18 Paletmes, 50 Pastel, 48 Patronen, 14, 68-69 Pennsylvania Academy of the Fine Arts, 54 Perspectief, 56-57 Philadelphia Museum of Art, 47 Philip IV, Koning van Spanje, 30 Phillips Collectie, Washington, DC, 53 Picasso, Pablo, 82-83; Blauwe Periode, 82; Roze Periode, 82 Pietà, 27 Pigmenten, 18 Platheid, 56-57 Pointillisme, 66-67 Pollock, Jackson, 86-87 Poorten van de hel, De, 59 Popart, 90, 92 Porcelein, 14 Portret van Giovanni Arnolfini en zijn vrouw, 19, 31 Portretten, 30, 31 zelf-, 33 Positieve vormen, 77 Posters, 72-73, 93 Postimpressionisme, 64 Prado Museum, Madrid, 39 Prentenboeken, 16 Primitieve schilderingen, 60 Profiel, 11 Proporties, 11
p.95
Warhol, Andy, 90-91 Zeegezichten, 44, 45 Zelfportret met verbonden oor en pijp, 65 Zelfportretten, 24 Zephyrus, 21 Zesendertig gezichten op de berg Fuji, 41 Zijdezeefdruk, 91 Zondagmiddag op het eiland Grand Jatte, Een, 67 Zonlicht kraskunst, 53
Tahiti, 62-63 Tapijt van Bayeux, 13 Temperaverf, 20 Tenstoonstellingen, 54 Themaschilderijen, 46 Tijdlijn, 96 Tijger in een tropische storm (Verrast!), 61 Totempalen, 15 Toulouse-Lautrec, Henri de, 72-73 Trés Riches Heures, 17 Trompe l’oeil, 26 Twaalf maanden, De, 29 Twombly, Cy, 92
Realisme, 42, 44 Rembrandt van Rijn, 32-33 Renaissance kunst, 20-21; Noordelijke, 24 Renoir, Pierre-Auguste, 52-53 Richter, Gerhard, 92
Uffizi Gallerie, Florence, 21,
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 95
Saarland Museum, Saarbrüchen, Duitsland, 81 Salon des Refusés, Parijs, 54 Salon, De, Parijs, 54 Schetsen, 22 Schilderbenodigdheden, 18 Schilderij in zwart en wit, 38 Schoonheid, 20 Schreeuw, De, 71 Senecio, 79 Seurat, Georges, 66-67 Sfinx, Giza, 11 Sfumato, 23 Sherman, Cindy, 55, 92 Silhouetten, 33 Sixtijnse Kapel, Vaticaanstad, Rome, 26, 27 Spaanse kunst, 30-31 Spatkunst, 87 Stanford University Library, Palo Alto, 77 Stein, Gertrude, 82 Stella, Frank, 92 Stenen tijdperk, 10 Sterrennacht, De, 65 Stillevens, 50, 51 Surrealisme, 84-85 Symmetrie, 11
Veertienjarige danseresje, Het, 48 Velázquez, Diego, 30-31, 43 Vellum, 17 Venus, 21 Verluchte letters, 16 Vermeer, Johannes, 34-35 Vervalsingen, 34 Vijf zintuigen, schilderen met, 43 Vloeipapiergezicht, 79 Volharding der herinnering, De, 85 Voorgrond, 56 Vrouwelijke kunstenaars, 55
CMYK
95
j 15592 • 21401152
15-06-15 11:30
Kunsttijdlijn Grottekeningen
30000–8000 v.C.
Oude Egypte
3100–332 v.C. Oude Griekenland 2000–323 v.C.
Middeleeuwen
500–1400
Renaissance Barok
Oude Rome
1000 v.C.–476 n.C.
1350–1600
1600–1750
Impressionisme
1870s–1890s
Postimpressionisme
1880–1920
Romantiek
Eind 1700–1850 Realisme
Eind 1800–begin 1900 Expressionisme
1905–1933
Kubisme
1908–1914 Fauvisme
1900–1920
Abstract expressionisme
1945–1960
Popart
1960–1970
Surrealisme
1920–1940
Postmodernisme
1970–heden
i KOKT_1504_Kunstkijkenvoorbeginners_BW_06.indd 96
p.96
CMYK
96
j 15592 • 21401152
15-06-15 11:30
EEN UITDAGENDE INTRODUCTIE IN DE FASCINERENDE WERELD VAN DE KUNST KUNST KIJKEN VOOR BEGINNERS
Kunst kijken voor beginners onderzoekt kunstperioden en kunstenaars in onze geschiedenis, te beginnen bij grottekeningen uit 18.000 v.C. In het boek worden 35 bekende kunstschilders en beeldhouwers besproken, onder wie Michelangelo, Rembrandt, Claude Monet, Pablo Picasso en Andy Warhol. Je ziet de grote werken van deze beroemde kunstenaars, en kunt lezen over hun leven en werken, met uitleg over de technieken die ze gebruikten en wat hen inspireerde om ze te schilderen. Daarbij daagt Heather Alexander je telkens uit om zelf aan de slag te gaan en met de verschillende technieken je eigen kunstwerken te maken.
Onderzoek kunststijlen als realisme, impressionisme, expressionisme en kubisme
KUNST KIJKEN voor beginners
Door Heather Alexander
Met illustraties van Meredith Hamilton
s t w e r ke n n u k f ij v M et k l e u re n ! om in te
Leer het verschil tussen primaire, secundaire en tertiaire kleuren
Maak je eigen silhouetschilderij, aquarel, houtsnede en nog veel meer!
Schilder met je vijf zintuigen: horen, zien, proeven, voelen en ruiken.
ISBN 978 90 2662 1116 NUR 247
Lees over beroemde kunstenaars als Leonardo da Vinci, Vincent van Gogh en Henri Matisse, en ook over belangrijke vrouwelijke kunstenaars.
Heather Alexander
Met zo’n 30 uitdagingen om je eigen kunstwerken te maken in de stijl van de meesters!
www.kok.nl
KOKT_1506_Kunstkijkenvoorbeginners_OS_Plak.indd 1
CMYK
15592 • 21402017
15-06-15 16:58