ERVAAR DE MOOISTE EN MEEST AFGELEGEN PLAATSEN OP AARDE
9
789021 565194
www.kosmosuitgevers.nl
OMSLAG WERELDPLEKKEN.indd 1-3
WERELDPLEKKEN
National Geographic Wereldplekken presenteert de 50 meest ongerepte, verlaten, ruige en schilderachtige plaatsen op aarde. Van afgelegen valleien, indrukwekkende woestijnen tot adembenemende bergketens. Met oogverblindende beelden van wereldberoemde natuurfotografen, toegankelijke, pakkende beschrijvingen en praktische reisinformatie. Van het Nahanni National Park in Canada tot de Skeleton Coast in Namibië: dit boek is een toegangspas tot ’s werelds meest woeste en zeldzame bestemmingen.
WERELD PLEKKEN Ervaar de mooiste en meest afgelegen plaatsen op aarde
11-07-17 21:18
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 4
06-07-17 10:02
inhoud VOORWOORD GEORGE W. STONE, HOOFDREDACTEUR NATIONAL GEOGRAPHIC TRAVELER MAGAZINE
7
NOORD-AMERIKA 13 ZUID-AMERIKA 73 EUROPA 117 AFRIKA 179 AZIË 221 AUSTRALAZIË EN ANTARCTICA 275 REGISTER 312 FOTOVERANTWOORDING 318
Enkele voorbeelden van de vele stemmingen van de natuur: de broeierige Superstition Mountains in de Amerikaanse staat Arizona (pagina 1), het serene Lake of the Woods in de Canadese provincie Ontario (pagina’s 2-3) en een reuzenspijkerbed: de kalkstenen pieken in het westen van Madagaskar (links).
NL_WBP_001-011.indd 5
10-07-17 17:59
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 6
06-07-17 10:02
vo o rwo o r d
Onbedorven schoonheid o
Dit boek van National Geographic is in zekere zin een gedurfde uitgave. Bij onze missie om ‘mensen te inspireren om goed voor onze planeet te zorgen’ hoort het idee dat inspiratie voortkomt uit kennis. Maar hoe zit het met inspiratie die voortkomt uit ontzag? Ontzag voor de intuïtieve, directe en onbeteugelde kracht van een wildernis, zo elementair en ongerept dat menselijke aanwezigheid er amper indruk maakt? Deze wildheid vormt het uitgangspunt voor dit boek. Onze schoon-
transformatie uit die hij in zijn reizen had doorgemaakt, maar ook
heidsbeleving is geworteld in kwetsbaarheid: de bereidheid om ons
zijn gevoel van ecologische verbondenheid met de aarde. Roosevelt
bloot te stellen aan de natuur en het besef dat onze aanwezigheid de
zag dat bescherming van de wilde dieren van het land, ook die in de
natuur kwetsbaarder maakt. De kern van National Geographic
verste uithoeken, een embleem van nationale identiteit moest wor-
Wereldplekken is het besef dat wij de Braziliaanse Pantanal, de klip-
den, zodat de burgers niet vergaten dat hun industriële grootmacht
pen van het Hawaïaanse eiland Molokai en de Weddellzee bij
een kern van wildheid had behouden.
Antarctica meer nodig hebben dan andersom. Dat is precies waar
In de wildernis ontdekken we onszelf. Uit deze 50 reizen blijkt
de naam van de Geraamtekust in Namibië naar verwijst: de nietig-
dat onze tochten naar bijvoorbeeld Tasmanië, Bhutan en Vuurland
heid van de mens tegenover de natuur.
kunnen worden gezien als een waagstuk, als een persoonlijke
Maar ondanks de kracht van die wilde plekken hebben ze ons
inspanning om de wereld in zijn kern te ervaren. Wanneer we wilde
nodig, en in ruil bieden ze ons de mogelijkheid tot zelfontdekking
plekken mooi noemen, zegt dit meer over onze eigen waarden dan
en een gevoel van richting in ons bestaan. Toen een jonge Teddy
over de wereld. En als we luisteren naar de woorden waarmee we
Roosevelt in 1883 voor het eerst naar Dakota Territory reisde, was
dit alles beschrijven en naar de prachtige foto’s kijken, zullen we de
dat om op bizons te jagen. Zijn confrontatie met de wildernis maakte
inspiratie vinden die we nodig hebben om deze wildernis voor de
de natuurliefhebber in hem wakker, en toen hij in 1908 in Montana
volgende generaties te behouden.
de National Bison Range oprichtte (het eerste door de staat gefinan-
George W. Stone
cierde natuurreservaat), drukte dit niet alleen de filosofische
Hoofdredacteur National Geographic Traveler
De rode lepelaar (Ajaja ajaja) staat bekend om zijn roze veren en platte snavel. Hij foerageert in de ondiepe kustwateren van de zuidelijke Verenigde Staten en Zuid-Amerika.
NL_WBP_001-011.indd 7
12-07-17 16:46
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 46
06-07-17 10:03
m o n ta n a
National Bison Range o
Vijfhonderd jaar geleden graasden er meer dan 30 miljoen bizons op de Noord-Amerikaanse prairies: van de Appalachen tot de Rocky Mountains en van de Golf van Mexico tot Alaska. Vrijwel ongestoord door mensen zwierven de kuddes over de graslanden van het westen van Amerika. Sindsdien is er veel veranderd, maar niet het uitzicht vanaf Red Sleep Mountain in de National Bison Range in Montana. Toen de Amerikaanse kolonisten naar het westen kwamen, werd er
als een kleine kudde van 40 bizons is nu een gezonde populatie van
zoveel op bizons gejaagd dat de soort hier bijna uitstierf. Men schat
350 tot 500 dieren.
dat er eind 19e eeuw nog maar 1000 exemplaren over waren. The-
Behalve de ongeveer 20 km aan vaak smalle grindwegen die door
odore Roosevelt, die bang was dat de soort in Amerika helemaal zou
het gebied loopt, zijn er weinig tekenen van moderne beschaving in
uitsterven, stichtte in 1908 de National Bison Range, een gebied van
dit gebied. Vanaf deze wegen en enkele korte wandelpaden kunnen
7500 ha in het noordwesten van Montana, waar de dieren beschermd
bezoekers (slechts ongeveer 130.000 per jaar) de bizons en andere
werden en in een natuurlijke omgeving konden leven. Wat begon
dieren bekijken.
De plompe Amerikaanse bizon (boven) zwierf ooit in enorme kuddes door het bergachtige westen van Amerika, maar werd bijna uitgeroeid. Tegenwoordig graast hij weer in sommige parken en berggebieden, waaronder de heuvels van de National Bison Range in Montana (links).
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 47
06-07-17 10:03
de Prairie Drive bereik je Mission Creek, een goede omgeving om ’s ochtends of ’s avonds witstaartherten te spotten. Tegen de herfst worden bomen en grassen goudkleurig en gaat het sneeuwen. Van september tot oktober is de paartijd van de elanden; het gebied langs Mission Creek is de beste plek om de opvallende bronstrituelen van de mannetjeseland te bekijken en te beluisteren. Wanneer de sneeuw het gras bedekt en veel vogels naar het zuiden trekken, blijven ruigpootbuizerds en Amerikaanse zeearenden nog in het gebied om te jagen. In januari en februari beginnen Amerikaanse De gaffelbok, het snelste landzoogdier van Noord-Amerika, kan snelheden bereiken van bijna 100 km per uur.
oehoes hun paringsrituelen; er is een natuurpad van 1,5 km waar je deze machtige vogels met een beetje geluk kunt spotten. Ze hebben een vleugelspanwijdte van soms wel 1,2 m en de Engelse naam great
Het gebied is het hele jaar toegankelijk, maar de Red Sleep Mountain
horned owl verwijst naar de opvallende oorpluimen, die op hoorns
Drive, de mooiste weg door het gebied, is in de winter dicht. Volgens
lijken. Hun eenzame roep klinkt begin winter tijdens de avondsche-
traditie en als het weer het toelaat, gaat de weg in de lente op Moeder-
mer over de weiden, en in de verte doorbreken coyotes met hun gehuil
dag open. Er is in die periode veel te zien in het gebied. De weiden
de ijzige stilte van dit afgelegen gebied. Het enige menselijke geluid is
staan in bloei met prachtige wilde bloemen zoals gele keizerskronen
je eigen ademhaling.
en Castilleja. In maart beginnen de eerste bergsialia’s en weidespreeuwen te zingen. En de belangrijkste attractie is natuurlijk de geboorte
PRAKTISCHE INFORMATIE
van bizonkalveren van half april tot half mei. Je kunt je vergapen aan hun roestkleurige vacht en koddige sprongen, maar wees voorzichtig,
• REIS De ingang van de National Bison Range ligt aan een zijweg van Highway
want hun 1000 kg zware moeders houden hen scherp in de gaten.
212. De goed onderhouden grindwegen zijn geschikt voor personenauto’s. Grotere voertuigen en caravans zijn op de meeste wegen verboden. Het
In de warme zomermaanden kun je op de hogere plekken langs de
gebied is het hele jaar tussen zonsopgang en zonsondergang geopend, maar
Red Sleep Mountain Drive dikhoornschapen zien, met name bij High
Red Sleep Mountain Drive is gesloten van begin oktober tot half mei.
Point, een wandellus van anderhalve kilometer. Langs de 800 m lange
• PLANNING Informatie over landschap, fauna en weers- en terreinom-
Bitterroot Trail groeit de officiële staatsbloem, het roze-paarse bitter-
standigheden vind je op de website van de Forest Service (fws.gov/refuge/
kruid (Lewisia rediviva), dat op zonnige dagen tussen de rotsen door
National_Bison_Range).
piept. De botanische naam verwijst naar de ontdekkingsreizigers
• OVERNACHTEN Er zijn enkele kleine hotels, motels en campings aan Route
Lewis en Clark, maar de bloem was al lang als eetbaar gewas bekend
93, maar de dichtstbijzijnde grotere plaats is Polson, op een uur rijden ten
bij de indianen. Bij Pauline Creek zoeken zwarte beren naar bessen,
noorden van het gebied. De stad Missoula ligt iets verder naar het zuiden.
maar deze solitaire, schuwe dieren zul je eerder horen dan zien. Via
HISTORIE ALBINOBIZON IN DE RANGE
D
eze foto van een albinobizon bevindt zich in het archief van National Geographic, hoewel hij (in april 1940) gepubliceerd is in het tijdschrift Natural History. W. Peyton Moncure, fotograaf voor Yellowstone National Park, had hem ingestuurd. Hij had het schitterende, zeldzame beest gespot in de National Bison Range in Montana en was onder de indruk van diens voorkomen en zelfvertrouwen. ‘Toen dit stoere dier ons zag,’ schreef Moncure, ‘kwam hij zonder aarzelen op ons af, terwijl de andere bizons voorzichtig volgden.’ De witte vacht en rode ogen van het zeven jaar oude dier maakten grote indruk op Moncure: ‘Zijn uiterlijk heeft iets vreemds, iets duivels bijna.’ Deze bizon verwekte een albinokalf, dat blind geboren werd. Het kleintje werd overgebracht naar Smithsonian National Zoo in Washington D.C., waar het een minder vrij maar wel veel veiliger en comfortabeler leven kreeg.
48 National Geographic Wereldplekken
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 48
06-07-17 10:03
De heuvels van de National Bison Range zijn in de lente bedekt met wilde bloemen. Er zwerven beren, coyotes en natuurlijk bizons rond.
Noord-Amerika 49
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 49
06-07-17 10:03
TOP SHOT
E
en bizon dendert over de prairie in de National Bison Range in
Montana. Fotograaf Lowell Georgia nam de foto in de bronsttijd, eind van de zomer, wanneer de stieren bijzonder agressief zijn. ‘Deze stier had zojuist een zandbad genomen en bereidde een aanval voor, niet op mij, maar op een stier rechts van mij,’ vertelt Georgia, die aan het fotograferen was voor een boek van National Geographic over dierengedrag. ‘De stieren rennen op elkaar af. Net voordat ze bij elkaar zijn, komen ze omhoog en rammen hun schedels met volle kracht tegen elkaar, met een enorme, krakende klap.’ FOTO: LOWELL GEORGIA Fotograaf van National Geographic
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 50
06-07-17 10:03
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 51
06-07-17 10:03
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 166
06-07-17 10:05
k r oat i ë
Nationaal park Plitvice o
Diep in de Dinarische Alpen in centraal Kroatië hebben water en rots het ‘land van de vallende meren’ gevormd, ofwel nationaal park Plitvice. Watervallen storten naar beneden tussen 16 in terrassen gelegen meren te midden van beukenen dennenbossen. Dit landschap werd door 17e-eeuwse ontdekkingsreizigers ‘Duivelstuin’ genoemd, maar de Plitvicemeren lijken eerder op het paradijs. De onderling verbonden meren, verdeeld in ‘bovenmeren’ en ‘bene-
vallen, beken, grotten en meren te wandelen. De benedenmeren zijn
denmeren’, beslaan in de lengte zo’n 8 km en zijn van elkaar geschei-
het spectaculairst, met onder andere de hoogste waterval van het
den door watervallen over travertijndammen, met een hoogtever-
land, de 78 m hoge Veliki Slap. Het gebied is gemakkelijk te bereiken
schil van in totaal ongeveer 130 m. De Plitvicemeren zijn in 1949
met bus, trein en elektrische boot. Zwemmen is verboden. Afgeleid
nationaal park geworden en in 1979 tot Werelderfgoed uitgeroepen.
door al deze schoonheid boven de grond merken bezoekers echter
Het gebied beslaat 300 km2 aan water, bos en bergen en is daarmee
de verschijnselen onder de grond niet op, en die maken het park pas
het oudste en grootste park van Kroatië.
echt bijzonder.
Elk jaar drommen meer dan 1,1 miljoen bezoekers naar Plitvice
Het begint allemaal met regen. In de loop van miljoenen jaren
om over een netwerk van paden en houten plankieren tussen water-
heeft zich water verzameld in het bekken van poreus karstgesteente
In de blauwgroene meren, watervallen en bossen van nationaal park Plitvice (links) leeft de oostelijke smaragdhagedis (boven), die zo’n 40 cm lang kan worden, waarvan de staart tweederde voor zijn rekening neemt.
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 167
06-07-17 10:05
HISTORIE VERLOREN JEUGD
I
n 1961 bracht fotoredacteur Gilbert M. Grosvenor, die later voorzitter van de National Geographic Society werd, zijn derde bezoek aan Joegoslavië in zes jaar. Hij reisde over de nieuwe, veelal rustieke kustwegen van het huidige Kroatië. De Tweede Wereldoorlog had grote verwoestingen aangericht in Joegoslavië; Grosvenor merkte op dat er een complete generatie van mannen tussen de 35 en 50 leek te ontbreken. Toch probeerde hij de vooruitgang van het land te documenteren en te laten zien welke stappen er sinds de oorlog in handel en industrie waren gezet. Deze vrolijke kinderen kiekte hij in het oude centrum van Dubrovnik aan de Adriatische Zee. Vooral na die gedecimeerde generatie was de jeugd heel belangrijk voor Joegoslavië. Toen Grosvenor aan een lokale bestuurder vroeg waarom zoveel jonge mensen het land verlieten, dacht de man even na en merkte toen somber op: ‘Jonge mensen zijn overal hetzelfde. Ze verwachten dat er gebraden kippetjes uit de lucht vallen.’
De travertijndammen zijn poreus en daarom erg fragiel, zoals bleek tijdens de Kroatische Onafhankelijkheidsoorlog (1991-1995). Ze zijn bovendien beschadigd door visvangst met dynamiet en ongereguleerde jacht. Wilde dieren en vogels zijn nog maar sinds kort aan het terugkeren in dit landschap. Er is een kleine populatie Europese bruine beren, die vroeger in heel Europa veel voorkwamen. Ook woelmuizen, slaapmuizen, spitsmuizen, herten, wilde katten en af en toe een wild zwijn zoeken hier hun toevlucht. Zelfs wolven keren terug naar dit gebied, evenals de Euraziatische lynx; men denkt dat er hier enkele paren leven, maar deze grote katachtigen laten zich zelden zien. En dan zijn er de vlinders: wolken van kleurige gevleugelde schoonheden die boven het water en tussen het gebladerte fladderen, waaronder de grote en de kleine weerschijnvlinder met de typische indigo versieringen op hun tere vleugels, en een keur aan bleekgekleurde blauwtjes, zoals het staartblauwtje en het esparcetteblauwtje. Karperachtigen, rietvoorns en vijf soorten forellen zwemmen rond in het heldere water van de meren, en er leven 157 vogelsoorten, waaronder de zwarte ooievaar, het auerhoen en de dwerguil. Ook zeer zeldzame amfibieën komen hier voor. De vreemdste is misschien wel de olm, een blinde salamander die in complete duisternis in het water van ondergrondse grotten leeft. Toen deze roze, slangachtige salamanders, die meer dan 100 jaar kunnen worden, in de 17e eeuw werden ontdekt, werden ze voor drakenlarven aangezien. Dit sprookjeslandschap is nog in ontwikkeling. Er ontstaan nog steeds nieuwe dammen, watervallen en rivieren. En elk jaargetijde heeft zijn eigen esthetiek: in de lente zijn de watervallen het uitbundigst, in de herfst zijn ze omzoomd met vlammend gebladerte en in de winter veranderen ze in verzamelingen ijspegels. In de winter weerspiegelt het kalme water van de Plitvicemeren het witte, bevroren landschap (rechts).
in de Dinarische Alpen. Het water is in een enorm grottenlabyrint gesijpeld, waar het calciumcarbonaat (kalk) aan de steen onttrekt.
PRAKTISCHE INFORMATIE • REIS De dichtstbijzijnde luchthaven is die van Zagreb. Het park heeft twee
Vervolgens baant het zich via kronkelende gangen een weg door het
ingangen: Ingang 1 voor de benedenmeren en Ingang 2 voor de bovenmeren
ondergrondse doolhof en zet daarbij kalk af, waardoor onder-
(’s winters gesloten). Het park is bereikbaar met de auto, en er zijn dagexcursies
grondse stalagmieten en stalactieten ontstaan. Ten slotte komt het water vanuit het doolhof aan de oppervlakte, waar de kalkkristallen in het water zich hechten aan alles waarmee ze in contact komen: mossen, blauwgroene algen en het slijm dat
vanuit Zagreb en Split. In de zomer is het druk en zijn de watervallen soms niet meer dan een dun straaltje.
• PLANNING De site van de UNESCO heeft informatie (whc.unesco.org/en/ list/98), evenals het toeristenbureau van Plitvice (tzplitvice.hr).
wordt uitgescheiden door bacteriën. Zo ontstaan er kalklagen die
• OVERNACHTEN Er zijn drie hotels bij het park (bij Ingang 2), en camping
uiteindelijk verharden tot travertijn. Het travertijn groeit uit tot
Korana, op ongeveer 6 km van het park, heeft bungalows en kampeerplaat-
dammen waarover het water blijft stromen, en voilà, daar heb je het prachtige tafereel dat nu in Plitvice te bewonderen is.
sen. In de dorpen in de buurt (waaronder Slunj) is ook voldoende accommodatie.
170 National Geographic Wereldplekken
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 170
06-07-17 10:05
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 171
06-07-17 10:05
TOP SHOT
S
‘
oms moet je afstand nemen van een tafereel om het goed te kunnen
fotograferen,’ zegt Jonathan Irish, die de opdracht had de essentie van het landschap van de Plitvicemeren vast te leggen. ‘Ik zag dat een bovenaanzicht van het plankier een bijzonder shot kon worden.’ Hij wandelde snel naar boven om een overzichtsbeeld te kunnen maken waarop de S-vorm van het plankier goed uitkwam. Maar alleen hoogte was niet genoeg. ‘Om een goed shot te krijgen,’ vertelt hij, ‘moest ik over de rand hangen terwijl ik me vasthield aan een boom.’ FOTO: JONATHAN IRISH
Fotograaf van National Geographic
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 172
06-07-17 10:05
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 173
06-07-17 10:05
REGISTER
Vetgedrukte nummers verwijzen naar illustraties.
A
Abercrombie, Thomas J., foto gemaakt door 232, 232 Aboriginals 278 Active Sound, Antarctica 306-307 Adamson, George en Joy 199 Adelaide, Australië, grot bij 286, 286-287 Adelbert Range, Papoea-Nieuw-Guinea 289-290 adeliepinguïns 306-307 Aepyornis maximus 192, 192 Afghanistan Kleine Pamir 234, 234-235 nationaal park Band-e Amir, 230, 231, 231-233, 232-233 Afrikaanse olifanten 199, 204 Afrikaanse pinguïns 212-213, 213 Agua Azul (waterval), Chiapas, Mexico 63, 63 Aigner, Karine, foto gemaakt door 130, 130-131 Ainsworthbaai, Chili 101, 102-103, 104 Alamere Falls, Californië 34 Albanië Albanese Alpen 174, 175, 175-176, 176, 177 albatrossen 309, 310, 310-311 Alberta, Canada Jasper National Park 22, 23, 23-24, 24, 25 Alberto de Agostini, nationaal park, Chili 100, 101, 101, 102-103, 104-105, 104-105, 106-107 Alexandra’s vogelvlinders 291 Ali (kalief) 231-232 Allard, William Albert, foto gemaakt door 55, 56-57, 57 Allée des baobabs, Madagaskar 194, 194-195 Alpen, Europa Albanese Alpen 174, 175, 175-176, 176, 177 Dolomieten, Italië 144, 145, 145-148, 146-147, 148-149 Engadin, Zwitserland 156, 157, 157, 158-159, 159 nationaal park Plitvice, Kroatië 116-117, 166, 167, 167, 168-169, 170, 170, 171, 172, 172-173 Zwitserse Alpen 10-11, 146 Alvarez, Stephen, foto gemaakt door 66, 66-67 Amerikaanse bizons 7, 46, 47, 47-48, 48, 50, 50-51 Amerikaanse oehoes 48 Andersson, Charles John 209 Andes, Zuid-Amerika
Cocoravallei, Colombia 84, 85, 85-86, 86, 87, 88, 88-89 Colca Canyon, Peru 90, 91, 91-93, 92-93 nationaal park Alberto de Agostini, C hili 100, 101, 101, 102-103, 104105, 104-105 andescondors 92-93, 101, 104, 113 anemonen 272-273, 273 Anhui, provincie, China Huang Shan 220-221, 248, 249, 249-250, 250-251 Ansons Bay, Tasmanië, Australië 300 Antarctica en Antarctische gebieden Weddellzee 274-275, 304, 305, 305, 306-307, 308-309, 308-309 apen 249 Aqaba, Jordanië 222, 223, 223, 224-225, 225 archeologie en oude sites Chiapas, Mexico 62, 63-65, 65 Colca Canyon, Peru 92, 92 grottenkloosters van David Garedzja, G eorgië 226, 227, 227, 228, 229, 229 Jujuy, provincie, Argentinië 112 Maanvallei, Bolivia 97, 98 nationaal park Band-e Amir, Afghanistan 232, 232 Nijlvallei, Egypte 180, 181, 183, 183 Tanameer, Ethiopië 185 Udon Thani, Thailand 247, 247 Volcans d’Auvergne, Frankrijk 140, 140-141 Zuid-Tirol en de Dolomieten, Italië 145-146 Arecuna (volk) 77 Argentinië provincie Jujuy 108, 109, 109, 1 10-111, 112-113, 112-113, 114115, 115 Arizona Superstition Mountains 1 Armant (eiland), Egypte 183 Armstrong, Neil 97 Aswan, Egypte 181, 183 Athabasca Falls, Alberta, Canada 23, 23-24 Athabasca Glacier, Alberta, Canada 25 Athabasca River, Canada 22, 23, 23-24 Australië Bay of Fires, Tasmanië 298, 299, 299-300, 300-301 Daintree Rainforest 276, 277, 277-278, 278-279 grot, bij Adelaide 286, 286-287 Phillip Island 280, 281, 281, 282-283, 284-285, 284-285 Wielangta State Forest, Tasmanië 302, 302-303 Auvergne, Volcans d’, Frankrijk 136, 137, 137, 138-139, 140-141, 140-141
Avatar (film) 253 Azerbeidzjan Udabno (grottenklooster) 227, 227, 229 Azzam, Mohammed 232, 232
B
Bamyan, provincie Afghanistan nationaal park Band-e Amir 230, 231, 231-233, 232-233 Ban Chiang, archeologische site van, Thailand 247, 247 Band-e Amir, nationaal park, Afghanistan 230, 231, 231-233, 232-233 baobabs 194, 194-195 Barnett, Lloyd, Jr., foto gemaakt door 270, 270 Basco (eiland), Filipijnen 262-263 Bass Strait, Australië 284 Batan (eiland), Filipijnen 261, 264, 265 Batanarchipel, Filipijnen 260, 261, 261, 262-263, 264-265, 264-266, 266-267 Bay of Fires, Tasmanië, Australië 298, 299, 299-300, 300-301 Beaglekanaal 104-105 Beitou, Taiwan 256 Belfords honingeters 288 Bell, Alexander Graham 55, 55 Bell, Mabel 55, 55 bergbeklimmen zie klimmen Bhutan Gangteyvallei 236, 237, 237, 238-239, 240-241, 240-241, 242-243, 243 Białowieża, nationaal park, Polen 160, 161, 161-162, 162, 163, 164-165, 165 bizons nationaal park Białowieża, Polen 161, 162 National Bison Range, Montana 7, 46, 47, 47-48, 48, 49, 50, 50-51 Blauwe Nijlwatervallen, Ethiopië 184, 185, 185, 186-187, 187 blauwe paradijsvogels 290, 290-291 bloemen zie wilde bloemen boeddhistische kloosters Gangteyklooster, Bhutan 236, 237, 240-241, 241, 242-243, 243 Bohol, Chocolate Hills van, Filipijnen 268, 269, 269-271, 270-271 Bolivia Maanvallei 96, 97, 97-98, 98, 99 Pantanal 72-73, 83 boomkikkers 277 Born Free (boek en film) 199 Bosjesmannen 209 Brandes, E.W. 291 Brazilië Pantanal 72-73, 80, 81, 81, 82-83, 83 Brennisteinsalda (berg), IJsland 120 Brookesbaai, Chili 104 Bruce, James 187
312 National Geographic Wereldplekken
NL WILD BEAUTIFUL PLACES.indb 312
06-07-17 10:08
WERELDPLEKKEN Sinds 1888 heeft National Geographic Society al meer dan 12.000 onderzoeks-, verkennings- en beschermingsprojecten over de hele wereld gefinancierd. National Geographic Partners geeft een deel van de opbrengst van dit boek aan National Geographic Society ter ondersteuning van programma’s voor bijvoorbeeld de bescherming van dieren en hun leefomgeving. Oorspronkelijke titel: Wild, beautiful places: picture-perfect journeys around the globe Oorspronkelijke uitgever: National Geographic Partners, Washington, USA © 2016 National Geographic Partners, LLC. All rights reserved Copyright © 2016 National Geographic Partners, LLC. All rights reserved. Reproduction of the whole or any part of the contents without written permission from the publisher is prohibited. NATIONAL GEOGRAPHIC and Yellow Border Design are trademarks of the National Geographic Society, used under license.
Voor de Nederlandse uitgave
www.kosmosuitgevers.nl kosmos.uitgevers kosmos.uitgevers © 2016 National Geographic Partners, LLC. © 2017 Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen Vertaling: Paul Janse Omslagontwerp: Annelies Dollekamp, Zilverster Media Vormgeving binnenwerk: Christine Tieland, De ZrIJ ISBN 978 90 215 6519 4 NUR 500 Alle rechten voorbehouden / All rights reserved Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze en/of door welk ander medium ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
DANKWOORD De samenstelling van dit boek was mogelijk dankzij een getalenteerd en hard werkend team. Het concept kwam van redactioneel directeur Lisa Thomas. Artdirector Elisa Gibson heeft het ontwerp voor het binnenwerk en de omslag gemaakt, designer Linda Makarov verzorgde de lay-out per pagina, fotoredacteur Moira Haney deed de research voor de honderden foto’s en cartograaf Mike McNey heeft de kaarten gemaakt. De teksten zijn geschreven door Maryellen Duckett, Adam Graham, Amy Kenny, Chaney Kwak, Michael Luongo, Jill Martin-Bouteillier, Sophie Massie, Meghan Miner, Barbara Noe Kennedy, Mary Norris, April White en Joe Yogerst, en Sophie Massie heeft de research voor de kopij gedaan. Archivaris Bill Bonner van National Geographic heeft honderden oude foto’s uit de collecties van National Geographic gehaald waaruit de redacteurs konden putten; we zijn heel dankbaar voor de tijd die hij hiervoor heeft vrijgemaakt. Onze dank gaat ook uit naar de fotografen van National Geographic die ondanks al hun opdrachten en projecten over de hele wereld de tijd namen om over hun foto’s te vertellen. Senior productieredacteur Judith Klein, copy-editor Heather McElwain en proeflezer Larry Shea verzorgden de laatste fasen van de redactie. We danken Jennifer Thornton, Marshall Kiker, Gary Colbert, Rachel Faulise, Lewis Bassford, Carol Clurman, Allie Fahey, Patrick Bagley, Nadia Hughes en Mimi Dornack voor hun bijdragen, en niet te vergeten veteraan Larry Porges, die zijn advies, expertise en steun gaf aan het project, zelfs na zijn dienstverband als redacteur bij National Geographic. En ten slotte danken we redacteur Olivia Garnett, die dit project heeft begeleid in elk stadium, vanaf de eerste lege pagina tot het uiteindelijke boek.
NL_WBP_312-320.indd 320
10-07-17 18:10
ERVAAR DE MOOISTE EN MEEST AFGELEGEN PLAATSEN OP AARDE
9
789021 565194
www.kosmosuitgevers.nl
OMSLAG WERELDPLEKKEN.indd 1-3
WERELDPLEKKEN
National Geographic Wereldplekken presenteert de 50 meest ongerepte, verlaten, ruige en schilderachtige plaatsen op aarde. Van afgelegen valleien, indrukwekkende woestijnen tot adembenemende bergketens. Met oogverblindende beelden van wereldberoemde natuurfotografen, toegankelijke, pakkende beschrijvingen en praktische reisinformatie. Van het Nahanni National Park in Canada tot de Skeleton Coast in Namibië: dit boek is een toegangspas tot ’s werelds meest woeste en zeldzame bestemmingen.
WERELD PLEKKEN Ervaar de mooiste en meest afgelegen plaatsen op aarde
11-07-17 21:18