SPEELTIPS IN DE SPEELNATUUR VAN OERRR NEEM EEN BLADERBAD
SPEEL MET ZAND
BANJER DOOR HET BOS
ONTDEK KRIEBELBEESTJES
SPOT EEN VOGEL
SPEEL MET WATER
KLIM IN EEN BOOM
KRUIP OP EEN TAK
VAAR NAAR DE OVERKANT
BOUW MET MODDER EEN DAM
SLUIP OP BLOTE VOETEN
LOOP OVER HET WATER
BOUW EEN NEST
PLUK EEN BLOEM
KIJK NAAR KIKKERVISJES EN LIBELLEN
SCHARREL ALS EEN EGEL
GLIJ ALS EEN OTTER
PARKEREN
DOUCHE
HORECA
OPLAADPUNT ELECTRISCHE FIETSEN
TOILET
VERSCHOONPLEK
ROLSTOELTOEGANKELIJK TOILET FIETSENSTALLING TAPPUNT DRINKWATER
Speelnatuur
Naar buiten
Maken
Help mee
Ga op ontdekking in de Speelnatuur van OERRR; 17 locaties waar je de natuur kunt ruiken, voelen en proeven.
Beleef leuke buitenavonturen, zoals ‘Spot een mot’, ‘De slakkenrace’ of een heuse ‘Natuurbingo’.
Maak allerlei prachtige creaties van veren, bladeren, takken en andere natuurschatten.
Ontdek hoe je de natuur en de dieren kunt helpen. Egels, bijen, vogels… ze kunnen allemaal wel wat hulp gebruiken.
VOETENWASPLEK UITLEEN HIPPOCAMPE ROLSTOEL AVONTUURLIJK GRASPAD TOEGANKELIJK PAD 9
Voor actuele informatie kijk op OERRR.nl
Kosmos+NM_OERRR Omslag_02.indd All Pages
10 17
4
Wie wordt er nou niet blij van buitenspelen? Lekker ravotten, in de modder wroeten, natuurschatten zoeken… Daar komt Het boek van OERRR goed bij van pas! Dit inspirerende boek staat namelijk boordevol tips, weetjes en ideeën voor kinderen om heerlijke avonturen in de natuur te beleven. Perfect voor het hele gezin!
LEGENDA UITKIJKPUNT
3
11
STRUIN DOOR DE STRUIKEN
ENTREE
Speelnatuur van OERRR
789043
923774
www.kosmosuitgevers.nl
NUR 410 Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
OVER OERRR OERRR is het jeugdprogramma van Natuurmonumenten. Samen met OERRR ontdekken alle kinderen in Nederland de natuur en beleven ze onvergetelijke avonturen. Dat begint met naar buiten gaan, want buiten is OERRR.
Het boek van OERRR
BOUW EEN HUT
Ga naar buiten, het avontuur lonkt!
Het boek van
8
5
15
12 14 7 9
6
1 16 2 Boordevol weetjes en uitjes in de natuur voor alle kinderen en gezinnen die buiten op avontuur willen
13
1 Eiland Tiengemeten 2 Oisterwijk 3 Schiermonnikoog 4 Texel 5 Orveltermarke 6 Bergherbos 7 Landgoed Haarzuilens 8 Dwingelderveld 9 Oud Reemst 10 Kardinge 11 De Wieden 12 ’s-Graveland 13 Hompesche Molen 14 Oud Groevenbeek 15 Erve de Pas 16 Belevenisboerderij Schieveen 17 De Slotplaats
26-07-2022 13:56
2
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 2
26-07-2022 13:53
Het boek van Boordevol weetjes en uitjes in de natuur voor alle kinderen en gezinnen die buiten op avontuur willen
Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
3
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 3
26-07-2022 13:53
INHOUD Lekker naar buiten! Colofon
6 128
Naar buiten
Speelnatuur Ga op ontdekking in de Speelnatuur van OERRR; 17 unieke locaties waar je de natuur kunt ruiken, voelen en proeven. Een uitje voor het hele gezin. Eiland Tiengemeten Oisterwijk Schiermonnikoog Texel Orveltermarke Bergherbos Landgoed Haarzuilens Dwingelderveld Oud Reemst Kardinge De Wieden ’s-Graveland Hompesche Molen Oud Groevenbeek Erve de Pas Belevenisboerderij Schieveen De Slotplaats
8 18 28 32 33 42 52 62 66 67 74 84 94 98 99 106 116
Beleef leuke buitenavonturen zoals ‘Spot een mot’, ‘De slakkenrace’ of een heuse ‘Natuurbingo’. Begraaf je onderbroek Voel een molshoop Vuur maken zonder lucifers Spot een mot Maak je eigen pijl-en-boog Jut een strand De slakkenrace Ga op keversafari Zet zelf een speurtocht uit Speel natuurbingo Spiegel een paddenstoel
12 22 36 46 56 68 78 88 100 110 120
4
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 4
26-07-2022 13:53
Help mee
Maken Maak allerlei prachtige creaties van veren, bladeren, takken en andere natuurschatten. Kastanjes beschilderen Zonnewijzer Knutsel je eigen kerstversiering Maak van een dennenappel een vogelsnack Natuurmandala maken Zelf stempels maken Vries een bijenijsje in Zelf kaarsen maken Maak een mini-moestuin Maak een mini-museum Maak een dierenmasker
14 24 38 48 58 70 80 90 102 112 122
Ontdek hoe je de natuur en de dieren kunt helpen. Egels, bijen, vogels… ze kunnen allemaal wel wat hulp gebruiken. Lekkere vogelsnack Insectenhotel Graaf een gieter in Stek een boom of plant Wintervogelsnacks Vogelhuisje maken Bloembommetjes maken Maak een egelparadijs Maak het maai-me-nietje van OERRR Leg een vijvertje aan Lang leve de regenworm
16 26 40 50 60 72 82 92 104 114 124
5
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 5
26-07-2022 13:53
Lekker naar buiten! Rennen, springen, rollen in het gras, klimmen in een boom – dit zijn momenten van puur geluk. Wat ons betreft beleven kinderen dit iedere dag. Júíst de kinderen die nu kind zijn, want buitenspelen maakt ze blij, sterk en gezond. Kinderen hebben de natuur nodig, en verrassend misschien; de natuur in Nederland heeft ook kinderen nodig. Want wie op jonge leeftijd de natuur in het hart sluit, wil er later ook graag voor zorgen. Daarom willen wij met OERRR, het jeugdprogramma van Natuurmonumenten, alle kinderen in Nederland de natuur laten
6
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 6
26-07-2022 13:53
Buitenspelen maakt ze blij, sterk en gezond ontdekken en onvergetelijke avonturen laten beleven. Dat begint met naar buiten gaan, want buiten is OERRR. OERRR is een magisch moment in de natuur. De paardenbloem tussen de tegels, de krioelbeestjes onder de boomstronk en met je blote voeten door het gras lopen. Het verwondert en inspireert. Het is de plek waar kinderen eindeloos kunnen spelen zonder regels. Waar ze hun energie en fantasie kwijt kunnen.
avontuur aan te gaan. Om in die boom te klimmen, modder op je zus te smeren, een spannende speurtocht te bedenken, de natuur in je eigen omgeving te helpen of langs te komen in Speelnatuur van OERRR. Het is het begin van een ontdekkingstocht die een leven lang duurt. Want de natuur is nooit hetzelfde en altijd bijzonder. Ga naar buiten, het avontuur lonkt!
Het boek van OERRR is een lokroep van de natuur en staat bomvol leuke ideeën, tips en inspiratie om naar buiten te gaan en het
7
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 7
26-07-2022 13:54
Speelnatuur
1 Speelnatuur van OERRR
EILAND TIENGEMETEN P rovi n c i e : Zu id -Ho llan d
Bezoekersinformatie Tiengemeten 19, 3284 BE Zuid-Beijerland (ZH) Parkeerplaats Tiengemeten Open van 1 mei t/m 30 september, kijk op de website voor actuele tijden Toegang: afhankelijk van wel/niet lid tussen de €2 en €6, tickets zijn online te bestellen Pont: afhankelijk van wel/niet lid tussen de €2 en €6, tickets alleen online te bestellen
(Rolstoeltoegankelijke) toiletten douches en kleedhokjes aanwezig Bezoekerscentrum Tiengemeten www.natuurmonumenten.nl/ bezoekerscentrum-tiengemeten Een hele dag speelplezier
Er zijn halfverharde paden, een strandrolstoel is te leen bij het bezoekerscentrum en er is een verschoonplek (0-12 jaar) 8
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 8
26-07-2022 13:54
WAT KUN JE ALLEMAAL DOEN?
Speelnatuur Tiengemeten is een natuurlijke speelplek van bijna negen voetbalvelden groot. Voldoende ruimte dus om te ravotten, hutten en vlotten te bouwen en in bomen te klimmen. Je kunt er ook lekker spelen met zand en water, glijden van de modderglijbaan en bloemen plukken. Voor de kleintjes is er een veilig Ukkie-eiland. Kortom, Speelnatuur Tiengemeten is een ruige dag uit voor het hele gezin! Tip: neem schone kleren en een handdoek mee naar het eiland.
> vlotten bouwen > glijden van de modderglijbaan > spelen met zand en water > klimmen in een boom > een hut bouwen > picknicken 9
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 9
26-07-2022 13:54
NOG MEER TE DOEN
Op Tiengemeten is veel te zien: van drassige moerassen tot weides vol bloemen. Vissen, vogels, bevers en andere dieren voelen zich hier helemaal thuis! De bever heeft hier zelfs al verschillende burchten gebouwd. Ga op zoek naar de sporen van dit prachtige dier en wandel de beverroute van 4,5 km. Dit wandelavontuur begint en eindigt bij het Bezoekerscentrum Tiengemeten.
TIP VAN OERRR
Haren in de wind: ontdek het eiland per fiets! Fietsen zijn te huren bij het bezoekerscentrum. Fiets je liever op je eigen fiets? Deze mag gratis mee op de pont.
10
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 10
26-07-2022 13:54
Bouw je eigen glijbaan!
11
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 11
26-07-2022 13:54
Naar buiten
Leuk in de Z
MER!
BEGRAAF JE ONDERBROEK B l o em e n e n p l a n t e n g ro eien h et best o p ge zo n d e gro n d . Wil je w eten h o e d e g ro n d i n j u l l i e t u i n e raan to e is? Dan ku n je d a t h e e l m a k ke l i jk zelf testen met iets da t l a n g n i e t a l t i j d n aar blo emet jes ru ikt , n a m e l i j k … j e o n d erbro ek!
HOE WERKT DAT?
Pak een onderbroek uit je kast en check of het 100% katoen is. Begraaf hem ongeveer 20 cm onder de grond. Markeer de plek, bijvoorbeeld met een vlaggetje. Wacht 2 maanden en graaf de onderbroek weer op.
EN DAN?
Is je onderbroek nog heel? Dan kun je hem wassen en weer dragen, maar dan is jullie grond duidelijk toe aan een opfrisbeurt. Is er alleen nog een rand van elastiek over? Dan hebben regenwormen en andere kriebelbeestjes je onderbroek opgegeten. Goed nieuws! Hoe meer er leeft onder de grond, hoe meer er groeit boven de grond.
12
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 12
26-07-2022 13:54
Na 1 dag
Na 2 maanden
TIP VAN OERRR
Is het heel erg droog in je tuin? Leg tussen de planten een laag houtsnippers of gemaaid gras. De bodem blijft zo langer vochtig.
Blader door naar pagina 22 voor de volgende ‘Naar buiten’-activiteit
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 13
13
26-07-2022 13:54
Maken
Mooi voor op de herfsttafel!
14
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 14
26-07-2022 13:54
Leuk in de
HERFST!
KASTANJES BESCHILDEREN He b j i j a l m o o i e kastan jes g evo n d en d i t j a a r ? M a a k er ec h t e h er fst sc h att e n va n m e t d eze kn u tselt ip .
>
WAT HEB JE NODIG?
Een handjevol kastanjes. Heb je geen kastanjes? Andere mooie vondsten zoals eikels of mooie bladeren kunnen natuurlijk ook. Witte verf en een dun penseeltje. Je kunt ook een witte fineliner gebruiken. Of kies juist voor een verzameling van bonte kleuren!
>
HOE MAAK JE HET?
>
Bedenk een mooi patroon en zet dit met je penseel of fineliner op de kastanje. Alles mag! Streepjes, bolletjes, kringen, driehoeken. Wat voor moois kun jij bedenken? Laat ze even drogen en leg ze op een mooi plekje neer. Nog leuker: maak een herfsttafel van alle herfstschatten die je hebt gevonden!
>
Blader door naar pagina 24 voor de volgende ‘Maken’-activiteit
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 15
15
26-07-2022 13:54
Help mee
Leuk in de WINTER!
LEKKERE VOGELSNACK M a a k e e n p ra c h tig e t aar t vo o r d e vo ge l s . D e b a s is is simp el, maar j e k u n t ’m zo u i t gebreid maken als je ze l f wi l t . We g even t ip s h o e je ’m ku n t versieren .
RECEPT VOGELTAART
> Bekleed een taartvorm met folie. > Smelt een kilo plantaardig frituurvet en > > > > >
>
laat het daarna weer iets afkoelen. Voeg vogelzaad aan het vet toe tot er een mooie substantie ontstaat. Voeg krenten, rozijnen, appel, havermout of een kleingesneden boterham toe. Roer deze brij regelmatig tot het helemaal is afgekoeld. Giet het in de vorm. Versier de bovenkant met pinda's, gedroogde sinaasappel, noten (rauw en ongezouten), popcorn (niet gezoet of gezouten), cranberries en zonnebloempitten. Laat de vogeltaart een dag opstijven
16
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 16
26-07-2022 13:54
Zo'n taart is ook héél leuk om cadeau te geven!
TIP VAN OERRR
Nu je zo’n lekker snack hebt gemaakt zijn er vast meer vogels Zet de taart op een plek waar je hem vanuit je huis goed kunt zien. Dan kun je goed naar de smikkelende vogeltjes kijken. Voor een extra grote taart kun je een grote en een kleine bakvorm gebruiken. Plaats de inhoud van de kleine vorm (als het is uitgehard) op de inhoud van de grote vorm. Of gebruik een (siliconen) tulbandvorm. Wil je de taart cadeau geven? Plaats ’m dan op een houten plank of een bord.
in de tuin te vinden. Speel dan eens samen de tuinvogelbingo. Scan de QR-code en download de bingokaart!
Blader door naar pagina 26 voor de volgende ‘Help mee’-activiteit
Kosmos+NM_OERRR Binnenwerk_05.indd 17
17
26-07-2022 13:54
SPEELTIPS IN DE SPEELNATUUR VAN OERRR NEEM EEN BLADERBAD
SPEEL MET ZAND
BANJER DOOR HET BOS
ONTDEK KRIEBELBEESTJES
SPOT EEN VOGEL
SPEEL MET WATER
KLIM IN EEN BOOM
KRUIP OP EEN TAK
VAAR NAAR DE OVERKANT
BOUW MET MODDER EEN DAM
SLUIP OP BLOTE VOETEN
LOOP OVER HET WATER
BOUW EEN NEST
PLUK EEN BLOEM
KIJK NAAR KIKKERVISJES EN LIBELLEN
SCHARREL ALS EEN EGEL
GLIJ ALS EEN OTTER
PARKEREN
DOUCHE
HORECA
OPLAADPUNT ELECTRISCHE FIETSEN
TOILET
VERSCHOONPLEK
ROLSTOELTOEGANKELIJK TOILET FIETSENSTALLING TAPPUNT DRINKWATER
Speelnatuur
Naar buiten
Maken
Help mee
Ga op ontdekking in de Speelnatuur van OERRR; 17 locaties waar je de natuur kunt ruiken, voelen en proeven.
Beleef leuke buitenavonturen, zoals ‘Spot een mot’, ‘De slakkenrace’ of een heuse ‘Natuurbingo’.
Maak allerlei prachtige creaties van veren, bladeren, takken en andere natuurschatten.
Ontdek hoe je de natuur en de dieren kunt helpen. Egels, bijen, vogels… ze kunnen allemaal wel wat hulp gebruiken.
VOETENWASPLEK UITLEEN HIPPOCAMPE ROLSTOEL AVONTUURLIJK GRASPAD TOEGANKELIJK PAD 9
Voor actuele informatie kijk op OERRR.nl
Kosmos+NM_OERRR Omslag_02.indd All Pages
10 17
4
Wie wordt er nou niet blij van buitenspelen? Lekker ravotten, in de modder wroeten, natuurschatten zoeken… Daar komt Het boek van OERRR goed bij van pas! Dit inspirerende boek staat namelijk boordevol tips, weetjes en ideeën voor kinderen om heerlijke avonturen in de natuur te beleven. Perfect voor het hele gezin!
LEGENDA UITKIJKPUNT
3
11
STRUIN DOOR DE STRUIKEN
ENTREE
Speelnatuur van OERRR
789043
923774
www.kosmosuitgevers.nl
NUR 410 Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
OVER OERRR OERRR is het jeugdprogramma van Natuurmonumenten. Samen met OERRR ontdekken alle kinderen in Nederland de natuur en beleven ze onvergetelijke avonturen. Dat begint met naar buiten gaan, want buiten is OERRR.
Het boek van OERRR
BOUW EEN HUT
Ga naar buiten, het avontuur lonkt!
Het boek van
8
5
15
12 14 7 9
6
1 16 2 Boordevol weetjes en uitjes in de natuur voor alle kinderen en gezinnen die buiten op avontuur willen
13
1 Eiland Tiengemeten 2 Oisterwijk 3 Schiermonnikoog 4 Texel 5 Orveltermarke 6 Bergherbos 7 Landgoed Haarzuilens 8 Dwingelderveld 9 Oud Reemst 10 Kardinge 11 De Wieden 12 ’s-Graveland 13 Hompesche Molen 14 Oud Groevenbeek 15 Erve de Pas 16 Belevenisboerderij Schieveen 17 De Slotplaats
26-07-2022 13:56