De Mooiste Vogelkijkgebieden van Nederland en Vlaanderen van Ger Meesters is de ideale compagnon voor iedere natuurliefhebber. Al wandelend of fietsend brengt hij je naar de mooiste gebieden in Nederland en Vlaanderen waar je een grote kans hebt om vogels te kijken. Dit kunnen natuurgebieden zijn, maar ook dijken, rivieroevers, plassen of parken. Met kaartjes, suggesties voor fiets- en wandelroutes en uitgebreide beschrijvingen van de vogelsoorten die onderweg te zien zijn. Kortom, een praktische gids voor alle natuurliefhebbers die nieuwe, mooie plekken willen ontdekken waar veel vogels zich thuis voelen. Ger Meesters is een doorgewinterde vogelaar die al veel natuur- en vogelboeken op zijn naam heeft staan, waaronder De 101 mooiste vogelkijkgebieden. Hij woont en werkt afwisselend in Haarlem en Noord-Zweden.
In samenwerking met ANWB, Vogelbescherming en Natuurpunt
9 789021 579122 www.kosmosuitgevers.nl
kosmosBOdemooistevogelkijkgebieden02121.indd 1
Ger Meesters D E M O O IST E VO GE LKIJKGE BIE DE N VAN N E DE RL AN D E N VL AA N D ERE N
O N T DE K DE B E ST E P L E K K E N O M VO G E L S T E K I J K E N
DE MO O IST E VO GE LKIJKGE BIE DE N VAN N E DE RL AN D E N VL AAN DE RE N
1 50 n at uurge b i e d e n , 1 25 voge l p or t ret te n , 30 f i et s- e n wa n d e l toc h te n
NUR 435 Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
18-02-2021 15:12
Ger Meesters
De mooiste vogelkijkgebieden VAN NEDERLAND EN VLAANDEREN • 130 natuurgebieden • 100 vogelportretten • 100 wandel- en fietsroutes
Utrecht/Antwerpen
Vogelgebieden-NL_VL.indd 1
22-02-2021 20:35
Inhoud Inleiding 8
Nederland 12 1 Noord-Holland ① Zuidpier van IJmuiden ❷ Nationaal Park Zuid-Kennemerland ❸ Recreatiegebied Spaarnwoude ❹ Hondsbossche Duinen ❺ Zwanenwater ❻ Wieringen ❼ Balgzand ❽ Waterland ❾ Naardermeer ❿ Noord-Hollands Duinreservaat ⓫ Texel 2 Zuid-Holland ① Berkheide ❷ Haven van Scheveningen ❸ Maasvlakte en het Oostvoornse Meer ❹ Quakjeswater ❺ Nationaal Park De Biesbosch ❻ Tiengemeten ❼ Zuid-Hollandse plassen ❽ Het Oudeland van Strijen 3 Zeeland ① Brouwersdam ❷ Plan Tureluur ❸ Neeltje Jans ❹ Colijnsplaat ❺ Westkapelle ❻ Telpost Breskens ❼ Het Zwin ❽ Verdronken Land van Saeftinghe 4 Noord-Brabant ① Brabantse Wal ❷ Grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide
Vogelgebieden-NL_VL.indd 2
14 16 19 19 21 22 23 23 24 24 25 26 30 32 35 36 38 39 40 40 41 42 44 45 46 47 48 48 49 50 52 54 55
22-02-2021 20:35
❸ Markiezaat ❹ Kampina ❺ Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen ❻ De Brand ❼ Strabrechtse Heide ❽ De Groote Peel
5 Limburg ① Maasplassen ❷ Mariapeel ❸ Landgoed De Hamert ❹ Leudal ❺ Nationaal Park De Meinweg ❻ Bunderbos ❼ Vijlenerbossen 6 Gelderland ① Nationaal Park Hoge Veluwe ❷ Planken Wambuis ❸ Ooijpolder ❹ Millingerwaard ❺ Achterhoek ❻ Zwillbrocker Venn ❼ Bekendelle ❽ Ossenwaard ❾ Blauwe Kamer 7 Utrecht ① Arkemheen ❷ Eemmeer/Nijkerkernauw ❸ Tienhovense Plassen ❹ Maarsseveense plassen ❺ Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug ❻ Den Treek-Henschoten ❼ Vechtstreek 8 Flevoland ① Oostvaardersplassen ❷ Lepelaarsplassen ❸ Horsterwold ❹ Harderbroek ❺ Marker Wadden ❻ Kraggenburg/Vogeleiland
Vogelgebieden-NL_VL.indd 3
57 57 59 60 61 62 64 66 68 69 70 71 72 73 74 76 79 80 81 82 83 84 84 85 86 88 90 91 92 93 94 95 96 98 102 103 105 105 106
22-02-2021 20:35
9 Overijssel ① Weerribben ❷ Wieden ❸ Sallandse heuvelrug ❹ Engbertsdijkvenen ❺ Vreugderijkerwaard ❻ Zwarte Meer ❼ Haaksbergerveen 10 Drenthe ① Drents-Friese Wold ❷ De Onlanden ❸ Friesche Veen ❹ Diependal ❺ Dwingelderveld ❻ Leekstermeer ❼ Reestdal-Takkenhoogte ❽ Bargerveen 11 Groningen ① Dollard ❷ Oldambt ❸ Lauwersmeer – Jaap Deensgat ❹ Lauwersmeer – Ballastplaatbos ❺ Groningse Waddenkust ❻ Eemshaven ❼ Zuidlaardermeergebied 12 Friesland ① Makkumerwaard ❷ Bocht van Molkwerum ❸ Afsluitdijk ❹ Lauwersmeer – Ezumakeeg ❺ Lauwersmeer – Kollumerwaard ❻ Friese Waddenkust – Zwarte Haan ❼ Fochteloërveen ❽ Alde Feanen ❾ Vlieland ❿ Terschelling ⓫ Ameland ⓬ Schiermonnikoog
Vogelgebieden-NL_VL.indd 4
108 110 112 114 116 117 118 119 120 122 124 125 125 126 127 128 129 130 132 134 135 136 137 137 138 140 142 144 145 146 146 147 148 148 150 151 154 155
22-02-2021 20:35
Vlaanderen 156
13 West-Vlaanderen ① Uitkerkse Polder ❷ Stadswallen van Damme ❸ De Blankaart ❹ Warandeputten ❺ De Gavers ❻ De Zavelput – Beveren aan de Leie ❼ Bassegembos 14 Oost-Vlaanderen ① Daknamse Meersen ❷ Damvallei ❸ Bourgoyen-Ossenmeersen ❹ Honegem ❺ Natuurpark Levende Leie – Zeverenbeekvallei ❻ Natuurpark Levende Leie – De Assels ❼ De Meetjeslandse kreken 15 Antwerpen ① Den Battelaer ❷ Snepkensvijver ❸ Landschap De Liereman ❹ Hobokense Polder ❺ Trichelbroek (Laakvalleien)
158 160 163 163 165 165 166 167 168 170 173 173 175 175 176 177 178 180 183 183 184 185
16 Vlaams-Brabant ① Doode Bemde ❷ De Groene Vallei ❸ Averbode Bos en Heide ❹ Molenbeekvallei ❺ Demerbroeken
186 188 191 191 192 193
17 Vlaams Limburg ① Wijvenheide ❷ Sint Maartensheide – De Luysen ❸ Schulensbroek ❹ De Kevie ❺ Hageven – De Plateaux
194 196 199 199 200 201
Register 202 Colofon 208
Vogelgebieden-NL_VL.indd 5
22-02-2021 20:35
De mooiste vogelkijkgebieden VAN NEDERLAND EN VLAANDEREN LEGENDA (detailkaarten) Startpunt van een fietsroute Startpunt van een wandelroute Startpunt van een vaartocht Vogelkijkpunt Horeca
Vogelgebieden-NL_VL.indd 6
22-02-2021 20:35
❸
❼ ❻ ❺
① ❷
❸ ❼ ❻ ❷ ① ❻ ① ❹ ❺ ❷❼
❷
❼
❸
❺ ①
❼
❻
❷
❹ ❸ ❻ ❺ ❼
❼
❻ ❽
❷ ❹
❷
❽
❹ ❸
❽
❼ ❻
① ❷
❻
❺
❾
❺ ❻ ❹ ❸ ❺
❷ ❸ ❺ ①
❹
❺
①
❼
❸❹
❺
① ❷ ❷ ❽❸ ❹①
① ❸❷ ❻ ❹ ❺
Vogelgebieden-NL_VL.indd 7
❺
❹
① ❸
❻
① ❷ ❹ ❸ ❾ ①❷
❼ ❹❸
❻
❽
①
❺
❿
❺
❼
❹
❽ ① ❷❸
❹ ❸ ❺ ❹
❻
❾ ⓫
⓬
⓫
❿
❼ ❽
❹
❸ ❷
❺ ① ❷ ❸ ① ❻ ❹
❺
❼
22-02-2021 20:35
De mooiste vogelkijkgebieden van Nederland en Vlaanderen
Vogels kijken in Nederland en Vlaanderen In Nederland zijn tot nu toe meer dan 500 verschillende vogelsoorten waargenomen, tot 31 december 2020 528 om precies te zijn, waarvan er ruim 210 tot de broedvogels behoren en zo’n 70 tot de algemene trek- en wintervogels. De overige zijn zeldzame vogels die soms maar eenmaal in ons land te zien zijn geweest. In de tekst worden alleen die soorten genoemd die kenmerkend voor het gebied zijn én zo bijzonder dat vogelkijkers speciaal naar dat gebied gaan om de soort te bekijken. Veel ‘gewone’ soorten, zoals wilde eend, meerkoet, waterhoen, kokmeeuw, zilvermeeuw, spreeuw, huismus, vink of koolmees, worden dan ook niet specifiek vermeld. Van de wel genoemde soorten is het overigens niet zeker dat je de soort bij een eenmalig bezoek ook zult zien. Die kans hangt voor een groot deel af van het seizoen,
de weersomstandigheden (waar komt de wind vandaan?) en de luimen van de betreffende soort. Zo zul je op de Zuidpier lang niet iedere keer dat je er komt een kleine jager te zien krijgen. De kans op die soort is het grootst in de herfst. We vermelden bij elk gebied wat de periode is dat je de meeste kans maakt om de genoemde vogels te zien. Het helpt daarom om met niet al te hooggespannen verwachtingen op pad te gaan, dan valt een bezoek aan het gebied nooit tegen. De beschreven gebieden zijn bovendien ook zonder bijzondere vogels vaak al meer dan de moeite waard.
Schuwe vogels Niet alle vogels gedragen zich hetzelfde. De ene soort laat zich gemakkelijker benaderen dan de andere, maar ook binnen de soort zal het ene
Elk weer is geschikt om naar vogels te kijken, als je je maar goed kleedt
8
Vogelgebieden-NL_VL.indd 8
22-02-2021 20:35
Waar begin je? Je eigen tuin, het park in de buurt of de natuur in de onmiddellijke nabijheid van je woonplaats (polder, duinen, bos of heide) bieden volop kansen om een groot aantal aansprekende soorten te bekijken. Toch zul je zo niet alle gewenste vogelsoorten kunnen zien. Sommige soorten komen nu eenmaal niet overal voor, omdat ze specifieke eisen stellen aan hun leefomgeving. In dit boek worden 101 vogelkijkgebieden gepresenteerd waar je een groot deel van de Nederlandse vogels kunt ontmoeten. Uiteraard is de selectie van de gebieden min of meer arbitrair, maar ze zijn zodanig gekozen dat je er altijd wel wat kunt beleven.
Soortenkennis Wilde vogels zullen zich nooit geheel voorspelbaar gedragen, maar volgen wel min of meer vaste patronen. Van hoe meer soorten je die vaste patronen kent, hoe gemakkelijker je ze zult vinden. Afwijkende patronen kunnen duiden op afwijkend gedrag van jou bekende soorten of – nog leuker – een voor jou nieuwe soort. Met iedere
waarneming neemt je kennis toe. Hoe vaker je bijvoorbeeld een lepelaar ziet foerageren, hoe beter je kunt voorspellen welke route hij neemt zodat je rustig kunt afwachten totdat hij in de buurt is. Andere soorten zijn heel wat lastiger van dichtbij te zien omdat er geen patroon zit in hun bewegingen. Een jagende gierzwaluw volgt geen vaste route, maar zoekt in een schijnbaar willekeurige vlucht naar vliegende insecten. Het ene moment is hij dichtbij om vervolgens in een steile bocht weer uit het zicht te verdwijnen. Roofvogels zijn wat dat betreft veel gemakkelijker. Ze zijn groter, relatief langzaam waardoor hun bewegingen gemakkelijker te voorspellen en te volgen zijn.
Populaire soorten Hoewel de meest waargenomen vogels waarschijnlijk ook de talrijkste of meest zichtbare vogels zijn, zoals merel, roodborst, wilde eend, blauwe reiger, aalscholver en buizerd, vinden veel vogelkijkers het toch interessanter om spectaculaire soorten te zien. Dat hoeven niet per se grote of zeldzame vogels te zijn, maar vooral de wat kleurrijkere vogels, zoals de ijsvogel, de blauwborst of de putter, maar ook sierlijke vogels als de grote zilverreiger, lepelaar of krachtige soorten als zee arend of slechtvalk zijn gewild.
Tips voor vogelkijkers Biotopen Sommige gebieden zijn
interessanter voor vogelkijkers dan andere. Wetlands, bijv. een meer, een rietmoeras, een natte weide of een kust met moddervlaktes, zijn aantrekkelijk voor veel steltlopers en eenden. Nadeel is vaak dat de vogels op grote afstand staan. Van de bossen trekt het gemengde loofbos met een mix van
Inleiding
exemplaar zich anders gedragen dan een ander. Ook gedragen vogels zich ’s winters anders dan ’s zomers: soorten die individueel broeden en dan goed te benaderen zijn, vormen ’s winters enorme, alerte groepen en vogels die in kolonies broeden zul je ’s winters vaak weer solitair tegenkomen. Hoe dan ook: benader vogels zo voorzichtig mogelijk en probeer te voorkomen dat ze onnodig opvliegen. Vliegen kost het dier nu eenmaal energie, die ze ’s winters, tijdens de trek of in het broedseizoen heel hard nodig hebben om te overleven.
9
Vogelgebieden-NL_VL.indd 9
22-02-2021 20:35
De mooiste vogelkijkgebieden van Nederland en Vlaanderen
dode bomen op de grond, moerassige partijen, struiken en grote bomen, de meeste soorten. In deze biotopen zijn het hele jaar door vogels te zien. Wil je een speciale soort zien, lees dan eerst in een vogelgids over de habitatkeuze, de tijd van het jaar dat je hem kunt treffen en op welk tijdstip van de dag hij actief is. Zo wordt de nachtegaal in Nederland alleen in mei-juni gehoord, meestal ’s nachts en vooral in moerassige biotopen met struikgewas. Jaargetijden In Nederland zijn de vogels het talrijkst en actiefst tijdens de broedperiode van mei tot juli en het beste te zien op hun verschillende broedplaatsen. In het voorjaar trekken de vogels naar en over Nederland. Trekvogels volgen graag kustlijnen en vliegen vanaf de kusten naar hun broedgebieden in het binnenland. Bekende plekken voor de voorjaarstrek zijn Zeeuws-Vlaanderen, het Lauwers meergebied en de Waddeneilanden. Op dagen met de juiste wind passeren duizenden vogels. In de herfst gaat het in de tegenovergestelde richting naar het zuiden. In Nederland zijn ook dan
Vogelkijkhutten en GPS-coördinaten In de teksten wordt vaak verwezen naar vogelkijkhutten, kijkschermen en dergelijke. De exacte locatie van deze punten, inclusief de route ernaartoe, is te vinden op www.vogelkijkhut.nl. De GPS-coördinaten zijn weergegeven in decimale graden. Wil je sexagesimale waarden, dan kun je voor de conversie de volgende website gebruiken: www.gps-coordinaten. nl/gps-coordinaten-converteren
de Waddeneilanden het interessantst. Stormen Herfststormen uit het westen en noordwesten langs de westkust duwen soorten zoals jan-van-gent, alken, jagers en andere spannende soorten tot dicht bij de kust. Op goede dagen heb je de kans veel nieuwe soorten te zien. Na stormen worden zeevogels soms het binnenland ingeblazen, zoals kleine alken, jagers en duikers.
De voorbereiding van de vogeltocht Bereid je voor op je vogeltocht door te lezen over de vogels in de habitat die je wilt gaan bezoeken. Gaat de tocht naar het bos om spechten te zien, lees dan over hun gedrag en bekijk in je veldgids de rugpatronen van de bonte spechten nog eens, dan weet je welke
Ook de ‘Hollandse polder’ levert genoeg kijkplezier (buizerd)
10
Vogelgebieden-NL_VL.indd 10
22-02-2021 20:35
Vogelgeluiden Veel soorten herken je het gemakkelijkst aan hun geluid. Zang en roep behoren tot de beste middelen voor een zekere determinatie. Lange winteravonden zijn geschikt voor het leren van de geluiden. Je kunt je dan verdiepen in veldgidsen en audiobestanden (bijv. via de website van Vogelbescherming Nederland) om je voor te bereiden op het voorjaar. Begin met de standvogels en vergroot je repertoire met de meest karakteristieke voorjaarsvogels, zoals zanglijster, tjiftjaf en vink. Vul je kennis en ervaring aan in het veld en blijf oefenen.
Uitrusting Verrekijker Een goede verrekijker is essentieel. Koop de beste kijker die je je kunt veroorloven, want juist als beginnend vogelkijker maak je de mooiste dingen mee. Investeer liever in een goede kwaliteitskijker dan voor de laagste prijs te gaan. Voor wandelaars en fietsers is een 8x32-kijker aan te bevelen, omdat zo’n kijker lekker klein en licht is. De 8 staat voor de vergroting en de 32 staat voor de diameter in millimeters van de frontlens en is een indicatie voor de lichtsterkte van de kijker. Hoe groter de diameter hoe lichtsterker, iets wat vooral van belang is bij slechte lichtomstandigheden. Is het gewicht niet zo’n probleem, dan kun je eens kijken naar een 8x42-kijker, of, als je veel in weidse omgevingen bent, een 10x42-kijker, waardoor je met een vergroting van 10x de vogels op
wat grotere afstand beter kunt bekijken. Bestel zo’n kijker niet ongezien via internet, maar laat je adviseren in een goed gesorteerde winkel om te voelen hoe de kijker in de hand ligt. Vogelbescherming Nederland heeft in haar winkel een goede selectie, waaronder een voordelige en goede reeks onder eigen naam. Veldgids Zelfs de meest doorgewinterde vogelaar kan niet zonder veldgids. Een goede veldgids mag daarom zeker niet in de uitrusting ontbreken. De beste gids is zonder twijfel de ANWB Vogelgids van Europa (Lars Svensson, Killian Mullarney en Dan Zetterström). Vind je dat boek te groot, dan zijn Hayman’s Zakgids Vogels en de Zakgids Vogels van Nederland en België (Luc Hoogenstein, Ger Meesters, Jip Louwe Kooijmans en Elwin van de Kolk) goede keuzes. Kleding Kleed je naar het weer, maar houd altijd rekening met een weersomslag. Kies voor gemakkelijk zittende kleding die tijdens het lopen en bewegen geen hinderlijke geluiden veroorzaakt. Pas in een vogelhut bijvoorbeeld op met het openen van een met klittenband of ritssluiting afgesloten jas of vest. Vogels zijn niet kleurenblind, hoewel ze waarschijnlijk in een wat ander deel van het spectrum zien dan wij. Kleed je daarom in neutrale en gedempte kleuren, bij voorkeur aangepast aan de omgeving. Op het strand kunnen de nuances het best lichtbruin zijn, in het bos groenig, maar een camouflagepatroon is niet nodig en zelfs ongewenst (het wordt door veel wandelaars niet op prijs gesteld als je je kleedt als een paramilitair of jager). Hoe beter je opgaat in de natuur, hoe minder je wordt gezien, hoe minder je verstoort en hoe meer je zelf zult zien.
Inleiding
veldkenmerken de soorten onderscheiden (in dit geval de kleine, middelste en grote bonte specht). Hoe beter je je voorbereidt, hoe meer tijd je overhoudt om te genieten.
11
Vogelgebieden-NL_VL.indd 11
22-02-2021 20:35
Nederland Nederland is een vogelrijk land. In totaal zijn er bijna 530 soorten waargenomen, waarvan het merendeel tot de broedvogels en algemene doortrekkers en wintergasten behoren. Dat komt voor een deel door het gevarieerde landschap en voor een ander deel door de strategische ligging op de belangrijkste fly-way van Noord-Europa naar de overwinteringsgebieden in het zuiden. De lange kustlijn en zeker het Waddengebied in het noorden en de
Vogelgebieden-NL_VL.indd 12
22-02-2021 20:35
d Zeeuwse en Zuid-Hollandse Delta in het zuiden trekken veel vogels aan. Voor een aantal soorten is Nederland een belangrijk broedgebied, bijvoorbeeld voor de grutto, onze 'nationale' vogel. Van de duinen in het westen tot de de Limburgse heuvels in het zuiden heeft ons land heel wat te bieden.
Vogelgebieden-NL_VL.indd 13
22-02-2021 20:35
1
Noord-Holland heeft een heel gevarieerd landschap: van de lange zandstranden en de uitgestrekte veenweidegebieden in het westen tot de heidevelden van het Gooi. Een groot deel bestaat uit ingepolderde of anderszins drooggemaakte gebieden, waardoor een groot deel van de provincie on-
Vogelgebieden-NL_VL.indd 14
22-02-2021 20:35
der de zeespiegel ligt. Deze laaggelegen gebieden worden beschermd door een brede duinenrij. De oostelijke ‘kust’ van Noord-Holland, langs het IJsselmeer en het Markermeer, bestaat geheel uit dijken. Aan de noordzijde grenst de provincie aan de Waddenzee. Uitgestrekte bossen kom je buiten de landgoederen langs de binnenduinen en het Gooi nauwelijks tegen. We hebben enkele gebieden uitgezocht die een bezoek meer dan waard zijn, al dan niet in combinatie met een wandel- of fietstocht. Voor actuele waarnemingen van vogels (en andere dieren) in Noord-Holland, zie https://noordholland.waarneming.nl
Vogelgebieden-NL_VL.indd 15
22-02-2021 20:35
Wijk aan Zee BEVERWIJK
Beverwijk
Ve
Binnenspuikanaal
VelsenNoord en l nn a Bi ana k
erNoordanaal nk buite
rb i ka ndin na gs al -
engov Hoo anaal k
2 BEVERWIJK 8 BEVERWIJK-OOST
VelsenZuid
N2
46
IJmuiden
A9
1 IJMUIDEN
Driehuis VELSEN
Santpoort-Noord
VELSERBROEK
SPAARNDAM
Velserbroek Zijka naal
Santpoort-Zuid
b
Het IJ
NATIONAAL PARK ZUID-KENNEMERLAND
Spaarndam
or
No
ten B u i ne er- paar S Mooie Nel
Penningsveer Haarlemmerliede
Overveen
Het Kraansvlak
Middenduin
A200
t
Nieuwebrug
van IJmuiden to
① Zuidpier
Haarlem ch
Aerdenhout
de
Zandvoort
Zuider B u i t en Spaarne
De mooiste vogelkijkgebieden van Nederland en Vlaanderen
Spaarnwoude
N200
Bloemendaal aan Zee
d
Bloemendaal
Lie
PRAKTISCHE INFORMATIE Periode: het hele jaar, maar vooral interessant in september tot april OV: Connexxion, lijn 382, vanaf station Sloterdijk (Amsterdam), om de 30 minuten, uitstappen bij het eindpunt Parkeren: betaald parkeren, Kennemerboulevard 250, IJmuiden aan Zee Horeca: diverse Pier open of dicht: zie ijrb.nl (IJmuider Reddingbrigade) Website: ortolaantje.nl
Het hek op de Zuidpier wordt gesloten zodra het zo hard waait dat het water over de pier slaat (windkracht 6 of meer vanuit west, zuidwest of noordwest), waardoor het te gevaarlijk is voor wandelaars. Dit wordt bij het begin van de pier al aangegeven door een gesloten slagboom en een rode vlag, maar als je over het strand nadert, kun je deze signalen missen.
Wat is er te zien? Bij IJmuiden steken de pieren ver de zee in en vooral de Zuidpier van IJmuiden is een van de belangrijkste vogel-
16
Vogelgebieden-NL_VL.indd 16
22-02-2021 20:35
De duintjes van het strand bij de Zuidpier is ’s winters een goede plek voor sneeuwgorzen
De pier op Een wandeling op de Zuidpier begin je op de parkeerplaats of bij de bushalte. Je neemt dan een van beide strand opgangen om het strand te bereiken. Je kunt langs het water richting Zuidpier lopen om te kijken naar meeuwen, drieteenstrandlopers en scholeksters.
Sneeuwgors Periode: september-maart Herkenning: 17 cm. Winterkleed mannetje met veel meer wit op de vleugel dan vrouwtje (goed te zien in vlucht). Golvende vlucht met lange glijpauzes. Foerageert vaak in groepen, soms met strandleeuwerik en frater. Vluchtroep een trillend dirrirrit of zachter, fluitend dyu. Op stranden (vloedlijn), schorren, stoppelakkers, pioniervegetaties en schaars begroeide gebieden langs de kusten van Noordzee en de Waddenzee. Zeldzaam in het binnenland.
Noord-Holland
gebieden van de provincie geworden omdat er zo veel verschillende soorten zijn te zien, niet alleen zeevogels. Het begin van de pier gaat verborgen achter de nieuw aangelegde IJmondhaven en de jachthaven Marina Seaport. Het gebied ten zuiden van dit gedeelte van de pier is sinds de jaren zeventig verzand en grotendeels begroeid geraakt. Hier vinden we nu aan de voet van de oude duinenrij het vogelrijke Kennemermeer, met rijk begroeide oevers. In het riet broeden blauwborst, kleine karekiet en rietzanger. Dit begroeide deel wordt nu weer afgesloten door een nieuwe duinenrij.
17
Vogelgebieden-NL_VL.indd 17
22-02-2021 20:35
TIP Met een beetje geluk kun je hier grijze en gewone zeehonden en bruinvissen zien.
Soms zie je hier ook bontbekplevier, rosse grutto, bonte strandloper en steenloper. Als je wat dichter langs de duinenrij richting pier loopt, kom je door een gebied waar actief nieuwe duinen worden gevormd. Hier tref je ’s winters vaak groepjes sneeuwgorzen aan. Eenmaal bij de pier aangekomen kun je die overal bereiken door het talud op te klauteren. Als je langs de duinen loopt kom je zonder te klauteren bij het begin van de pier. Tussen de betonblokken die de pier beschermen, zie je ’s winters steenlopers, paarse strandlopers en
oeverpiepers, die soms gezelschap krijgen van soorten als zilverplevier, rosse grutto en bonte strandloper. Op het water heb je een goede kans op kuifaalscholver (naast de ‘gewone’ aalscholver), zwarte en grote zeeeend, eider, ijseend, roodkeelduiker, zeekoet en alk. Je hebt hier ook een goede kans om grijze en gewone zeehonden en bruinvissen te zien. Hoe verder je loopt, hoe groter de kans wordt dat je voorbijtrekkende vogels ziet, zoals groepen zee-eenden, roodkeelduikers, jan-van-genten en zeekoeten. In de herfst zie je ook veel zangvogels die de Noordzee zijn overgestoken, zoals koperwieken en goudhanen, en die trekken op hun beurt weer roofvogels aan, zoals smelleken en sperwer. Je kunt dan ook uitkijken naar jagers: kleinste, kleine, middelste en grote jagers kun je hier in het najaar alle vier zien, maar de kleine jager komt het vaakst voor. Ze stelen de prooien van meeuwen en sterns en jagen soms op de meeuwen zelf. Vooral na stormen heb je hier ook kans op drieteenmeeuw en jan-vangent. Op de terugweg heb je altijd kans om andere vogels te zien dan op de heenweg.
Kleine burgemeester
Vogelgebieden-NL_VL.indd 18
22-02-2021 20:35
De Mooiste Vogelkijkgebieden van Nederland en Vlaanderen van Ger Meesters is de ideale compagnon voor iedere natuurliefhebber. Al wandelend of fietsend brengt hij je naar de mooiste gebieden in Nederland en Vlaanderen waar je een grote kans hebt om vogels te kijken. Dit kunnen natuurgebieden zijn, maar ook dijken, rivieroevers, plassen of parken. Met kaartjes, suggesties voor fiets- en wandelroutes en uitgebreide beschrijvingen van de vogelsoorten die onderweg te zien zijn. Kortom, een praktische gids voor alle natuurliefhebbers die nieuwe, mooie plekken willen ontdekken waar veel vogels zich thuis voelen. Ger Meesters is een doorgewinterde vogelaar die al veel natuur- en vogelboeken op zijn naam heeft staan, waaronder De 101 mooiste vogelkijkgebieden. Hij woont en werkt afwisselend in Haarlem en Noord-Zweden.
In samenwerking met ANWB, Vogelbescherming en Natuurpunt
9 789021 579122 www.kosmosuitgevers.nl
kosmosBOdemooistevogelkijkgebieden02121.indd 1
Ger Meesters D E M O O IST E VO GE LKIJKGE BIE DE N VAN N E DE RL AN D E N VL AA N D ERE N
O N T DE K DE B E ST E P L E K K E N O M VO G E L S T E K I J K E N
DE MO O IST E VO GE LKIJKGE BIE DE N VAN N E DE RL AN D E N VL AAN DE RE N
1 50 n at uurge b i e d e n , 1 25 voge l p or t ret te n , 30 f i et s- e n wa n d e l toc h te n
NUR 435 Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
18-02-2021 15:12