over baby en moeder • met invulvragen en v e e l r u i m t e v o o r eigen aantekeningen • met planners, lijstjes en handige tips over onder meer voeding, babynamen en de bevalling
In verwachting zijn van een kindje is heel bijzonder en natuurlijk ben
je nieuwsgierig naar alles wat er in die negen maanden van de zwangerschap in je lijf gebeurt. Dit invulboek geeft je elke week
handige informatie en bruikbare tips over alles wat je als aanstaande moeder zoal bezighoudt. Er is voldoende ruimte voor je eigen aan-
tekeningen, je kunt vragen beantwoorden en belangrijke afspraken en
bijzondere gebeurtenissen noteren. Zo wordt dit dagboek een kostbare herinnering voor je kind aan de tijd dat zij of hij nog in de buik zat, en een leuke geheugensteun voor jezelf voor later.
Het Negen Maanden INVULBOEK
• 42 weken praktische informatie
Negen Maanden Het
INVULBOEK
Lezers over Het negen maanden invulboek:
‘ Precies wat ik zocht!
Een mooi boek met info waarin je dingen kunt vastleggen van je zwangerschap.’ ‘Wat een leuk boek: fijne vragen om www.kosmosuitgevers.nl
Kosmos_Negen Maanden Omslag_02.indd 1-3
NUR 851 Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
te beantwoorden en ruimte voor eigen toevoegingen.
Leuk voor later!’
DAGBOEK & PLANNER voor je zwangerschap
15-05-19 15:38
Over jou Naam
Adres Woonplaats Geboortedatum Bloedgroep Uitgerekend op Pa rt n e r Kind(eren)
Verloskundige Adres Te l e f o o n n u m m e r Huisarts Adres Te l e f o o n n u m m e r
DISCLAIMER • De baby wordt zoveel mogelijk zonder sekse aangeduid. Daar waar het (vanwege de leesbaarheid of anderszins) onvermijdelijk is, wordt de baby ‘hij’ genoemd, maar hier kan vanzelfsprekend ook ‘zij’ worden gelezen. • In dit boek wordt uitgegaan van (de aanwezigheid van) een partner; daarmee wordt een man, vriend, vriendin of vrouw bedoeld, in elke denkbare relatie tot de zwangere. • De verloskundige wordt in dit boek benoemd als een ‘zij’, maar kan uiteraard ook een man zijn. • Genoemde maten en gewichten van de baby, de placenta, de baarmoeder enzovoort zijn gemiddelden. De informatie in dit boek is gebaseerd op de gemiddelde ervaringen van zwangere vrouwen, verloskundigen en artsen, ervan uitgaande dat de zwangere vrouw in goede gezondheid verkeert. Er is geen rekening gehouden met specifieke omstandigheden, zoals (erfelijke) ziektes, lichamelijke beperkingen of andere bijzondere condities die de zwangerschap kunnen beïnvloeden. Raadpleeg bij twijfel altijd de verloskundige, arts of gynaecoloog.
Ziekenhuis Gynaecoloog
BIJZONDERHEDEN
Geboortedatum
Geboortedatum
Baby countdown
WEEK
In verwachting
Gefeliciteerd, je bent zwanger. En of het nu je eerste of derde
bevruchting
1
2
Nog 280 dagen
3
laatste menstruatie
kindje is, of je lang hebt moeten wachten of een beetje werd verrast: in verwachting zijn is altijd bijzonder. Dit invulboek geeft je elke week handige informatie en bruikbare tips over alles wat je als aanstaande moeder zoal bezighoudt. Er is voldoende ruimte voor je eigen aantekeningen, je kunt vragen beantwoorden en je kunt belangrijke afspraken en bijzondere gebeurtenissen noteren.
17 18
16
15
4
5
zwangerschapstest
14
13
6
7
baby zo groot als een framboos
12
11
9 10 Nog 210 dagen
baby zo groot als een perzik
bijna op de helft!
8
Zo wordt dit dagboek een kostbare herinnering voor je kind aan de tijd dat zij of hij nog in de buik zat, en een leuke geheugensteun voor jezelf voor later.
19
in herkennen, maar soms ook niet. Iedere vrouw is anders en de manier waarop je deze negen maanden beleeft, is heel persoonlijk.
met verlof (tussen week 34 en 36)
35
34
36
Zorg goed voor je kind én voor jezelf. En geniet van deze bijzondere tijd.
21
Nog 140 dagen
Elke zwangerschap is uniek, net zoals elke bevalling uniek is. De uitspraken in dit boek zijn gebaseerd op gemiddelden: je zult je er soms
20
37
33
22
39
24
25
32
31 uitgerekend!
40
41
26 27
baby zo groot als een ananas
Nog 7 dagen… of toch niet?
38
23
30
29
28
Nog 70 dagen
42
je mag nu thuis bevallen
NEGEN MAANDEN
Je zwangerschap duurt zo’n 40 weken vanaf het begin van je laatste menstruatie: de uitgerekende datum is dus 280 dagen later. Overigens bevalt slechts 5% van de vrouwen daadwerkelijk óp die dag.
Baby countdown
WEEK
In verwachting
Gefeliciteerd, je bent zwanger. En of het nu je eerste of derde
bevruchting
1
2
Nog 280 dagen
3
laatste menstruatie
kindje is, of je lang hebt moeten wachten of een beetje werd verrast: in verwachting zijn is altijd bijzonder. Dit invulboek geeft je elke week handige informatie en bruikbare tips over alles wat je als aanstaande moeder zoal bezighoudt. Er is voldoende ruimte voor je eigen aantekeningen, je kunt vragen beantwoorden en je kunt belangrijke afspraken en bijzondere gebeurtenissen noteren.
17 18
16
15
4
5
zwangerschapstest
14
13
6
7
baby zo groot als een framboos
12
11
9 10 Nog 210 dagen
baby zo groot als een perzik
bijna op de helft!
8
Zo wordt dit dagboek een kostbare herinnering voor je kind aan de tijd dat zij of hij nog in de buik zat, en een leuke geheugensteun voor jezelf voor later.
19
in herkennen, maar soms ook niet. Iedere vrouw is anders en de manier waarop je deze negen maanden beleeft, is heel persoonlijk.
met verlof (tussen week 34 en 36)
35
34
36
Zorg goed voor je kind én voor jezelf. En geniet van deze bijzondere tijd.
21
Nog 140 dagen
Elke zwangerschap is uniek, net zoals elke bevalling uniek is. De uitspraken in dit boek zijn gebaseerd op gemiddelden: je zult je er soms
20
37
33
22
39
24
25
32
31 uitgerekend!
40
41
26 27
baby zo groot als een ananas
Nog 7 dagen… of toch niet?
38
23
30
29
28
Nog 70 dagen
42
je mag nu thuis bevallen
NEGEN MAANDEN
Je zwangerschap duurt zo’n 40 weken vanaf het begin van je laatste menstruatie: de uitgerekende datum is dus 280 dagen later. Overigens bevalt slechts 5% van de vrouwen daadwerkelijk óp die dag.
Negen maanden kalender
MAAND 6 • vakantie of weekendje weg plannen
• to do’s
o belangrijke data ♥ verjaardagen MAAND 1
/ J A A R
• foliumzuur slikken • stoppen met roken en drinken
1e trimester
MAAND 2
M A A N D 7 • geboortekaartje uitzoeken
• huisarts bellen
MAAND 8
• kraamzorg regelen (via zorgverzekeraar)
• kraampakket regelen
• afspraak maken met verloskundige
• bed omhoog
• prenatale screening bekijken
• ziekenhuistas klaarzetten
met verlof!
MAAND 3
MAAND 9
o uitgerekende datum: o bevalling:
M A A N D 4 • oriënteren op verlof en kinderopvang
MAAND 5
o 20-wekenecho
3e trimester
2e trimester NOTITIES
Negen maanden kalender
MAAND 6 • vakantie of weekendje weg plannen
• to do’s
o belangrijke data ♥ verjaardagen MAAND 1
/ J A A R
• foliumzuur slikken • stoppen met roken en drinken
1e trimester
MAAND 2
M A A N D 7 • geboortekaartje uitzoeken
• huisarts bellen
MAAND 8
• kraamzorg regelen (via zorgverzekeraar)
• kraampakket regelen
• afspraak maken met verloskundige
• bed omhoog
• prenatale screening bekijken
• ziekenhuistas klaarzetten
met verlof!
MAAND 3
MAAND 9
o uitgerekende datum: o bevalling:
M A A N D 4 • oriënteren op verlof en kinderopvang
MAAND 5
o 20-wekenecho
3e trimester
2e trimester NOTITIES
Week 1
DAT U M
NOG NIET ZWANGER
Dit is de week van de laatste menstruatie voordat je zwanger werd: je bent dus nog niet in verwachting. De eerste dag van de laatste menstruatie geldt als uitgangspunt voor de berekeningen rondom je zwangerschap, omdat je meestal niet de precieze datum weet waarop je zwanger bent geworden. Veel vrouwen hebben een cyclus van ongeveer 28 dagen, waarbij de eisprong plaatsvindt op of rond de veertiende dag na de eerste dag van de laatste menstruatie. Maar er zijn ook vrouwen die een onregelmatige, langere of juist kortere cyclus hebben en bij wie de eisprong zich daarom eerder of later voordoet. De eerste dag van je laatste menstruatie is in elk geval een duidelijke datum om vanuit te gaan. Veertig weken daarna is de uitgerekende datum.
MAAND
1
1 trimester e
SPANNENDE TIJDEN
Misschien heb je pas onlangs besloten te stoppen met de pil of andere anticonceptie en moet je nog wennen aan het idee dat er binnenkort een kindje in je zou kunnen groeien. Misschien probeer je al een tijdje zwanger te worden en heb je een vruchtbaarheidsbehandeling of een ivf- of icsi-traject achter de rug. Hoe dan ook zou het deze keer zomaar eens ‘raak’ kunnen zijn! Wilde je altijd al kinderen? En je partner? Misschien droom je al wel eens van dat kleine jongetje of meisje en fantaseer je erover op wie jullie kind gaat lijken. DE BESTE START
Geef je kind de beste kans op een gezonde ontwikkeling.
• Slik foliumzuur, in elk geval tot en met
Trimesters
Je zwangerschap wordt aan-
geduid in weken, omdat niet
alle maanden hetzelfde aantal dagen hebben en ze niet
week 10. Foliumzuur is juist in deze periode heel belangrijk voor de aanleg van het zenuwstelsel. Slik liever geen gewone multivitamine of kruidenpreparaten. Koop eventueel een voedingssupplement speciaal voor zwangere vrouwen. Daar zit meestal ook foliumzuur in.
• Stop met roken. Roken beïnvloedt de
weken. Jouw telling in maan-
vruchtbaarheid en verhoogt de kans op een miskraam en een te laag geboortegewicht.
altijd overeen met dit boek.
• Stop met alcohol drinken. Zowel vroeg als
bestaan uit een ‘rond’ aantal
den komt dus misschien niet
Ve rd e r o n d e r s c h e i d e n w e d r i e periodes, trimesters: het
eerste trimester loopt van week 1 tot en met 12,
het tweede van week 13 tot
en met 26 en het derde van week 27 tot en met 40, met week 41 en 42 als extra.
later in de zwangerschap kan alcohol een negatief effect hebben op de ontwikkeling van onder andere de hersenen, organen en zenuwcellen van de baby.
Week 2
DAT U M
VOORBEREIDINGEN
In je lichaam worden deze week onder invloed van de hormonen oestrogeen en progesteron voorbereidingen getroffen voor een eisprong en een eventuele bevruchting. Het slijmvlies van de baarmoederwand wordt rijp gemaakt, zodat de bevruchte eicel zich er straks in kan nestelen. In een van de eierstokken rijpt een aantal van de 300.000 eicellen die er liggen opgeslagen. Uiteindelijk blijft meestal maar één eicel doorgroeien, in een follikel: een met vocht gevuld blaasje. Tussen de tiende en veertiende dag na je laatste menstruatie vindt de eisprong plaats: het blaasje knapt, het eitje komt vrij en begint aan de reis door de twaalf centimeter lange eileider. MEERLING
Komen er twee of meer eicellen vrij en worden deze ook allemaal bevrucht, dan ontstaat een meereiige twee- of meerling. Deze kinderen ontstaan elk uit een eigen eicel en een eigen zaadcel en zullen net zo veel op elkaar lijken als ‘gewone’ broertjes of zusjes. Een eeneiige twee- of meerling ontstaat bij het splitsen van een bevruchte eicel in meerdere klompjes cellen, in de eerste week na de bevruchting. De kinderen die hieruit groeien hebben exact dezelfde genetische kenmerken en lijken heel veel op elkaar.
OPPASSEN VOOR TOXOPLASMOSE
Als je zwanger wilt worden of het al bent, moet je oppassen voor besmetting met de parasiet die toxoplasmose veroorzaakt, een infectie die schadelijk kan zijn voor je ongeboren kind. De parasiet komt voor in de uitwerpselen van (met name jonge) katten, op ongewassen groenten en fruit, en in rauw vlees.
Let op!
• Eet geen rauw vlees, zoals filet américain, tartaar en
carpaccio, en bak vlees goed d o o r.
• Schil fruit en was groenten.
Ga je uit eten, laat salades en ongekookte groenten dan liever staan.
• Laat de kattenbak aan i e m a n d a n d e r s o v e r.
• Draag handschoenen bij het werken in de tuin.
Wat was de eerste dag van je laatste menstruatie? Hoe was jouw cyclus? Wanneer ben je (vermoedelijk) zwanger geworden?
Week 1
DAT U M
NOG NIET ZWANGER
Dit is de week van de laatste menstruatie voordat je zwanger werd: je bent dus nog niet in verwachting. De eerste dag van de laatste menstruatie geldt als uitgangspunt voor de berekeningen rondom je zwangerschap, omdat je meestal niet de precieze datum weet waarop je zwanger bent geworden. Veel vrouwen hebben een cyclus van ongeveer 28 dagen, waarbij de eisprong plaatsvindt op of rond de veertiende dag na de eerste dag van de laatste menstruatie. Maar er zijn ook vrouwen die een onregelmatige, langere of juist kortere cyclus hebben en bij wie de eisprong zich daarom eerder of later voordoet. De eerste dag van je laatste menstruatie is in elk geval een duidelijke datum om vanuit te gaan. Veertig weken daarna is de uitgerekende datum.
MAAND
1
1 trimester e
SPANNENDE TIJDEN
Misschien heb je pas onlangs besloten te stoppen met de pil of andere anticonceptie en moet je nog wennen aan het idee dat er binnenkort een kindje in je zou kunnen groeien. Misschien probeer je al een tijdje zwanger te worden en heb je een vruchtbaarheidsbehandeling of een ivf- of icsi-traject achter de rug. Hoe dan ook zou het deze keer zomaar eens ‘raak’ kunnen zijn! Wilde je altijd al kinderen? En je partner? Misschien droom je al wel eens van dat kleine jongetje of meisje en fantaseer je erover op wie jullie kind gaat lijken. DE BESTE START
Geef je kind de beste kans op een gezonde ontwikkeling.
• Slik foliumzuur, in elk geval tot en met
Trimesters
Je zwangerschap wordt aan-
geduid in weken, omdat niet
alle maanden hetzelfde aantal dagen hebben en ze niet
week 10. Foliumzuur is juist in deze periode heel belangrijk voor de aanleg van het zenuwstelsel. Slik liever geen gewone multivitamine of kruidenpreparaten. Koop eventueel een voedingssupplement speciaal voor zwangere vrouwen. Daar zit meestal ook foliumzuur in.
• Stop met roken. Roken beïnvloedt de
weken. Jouw telling in maan-
vruchtbaarheid en verhoogt de kans op een miskraam en een te laag geboortegewicht.
altijd overeen met dit boek.
• Stop met alcohol drinken. Zowel vroeg als
bestaan uit een ‘rond’ aantal
den komt dus misschien niet
Ve rd e r o n d e r s c h e i d e n w e d r i e periodes, trimesters: het
eerste trimester loopt van week 1 tot en met 12,
het tweede van week 13 tot
en met 26 en het derde van week 27 tot en met 40, met week 41 en 42 als extra.
later in de zwangerschap kan alcohol een negatief effect hebben op de ontwikkeling van onder andere de hersenen, organen en zenuwcellen van de baby.
Week 2
DAT U M
VOORBEREIDINGEN
In je lichaam worden deze week onder invloed van de hormonen oestrogeen en progesteron voorbereidingen getroffen voor een eisprong en een eventuele bevruchting. Het slijmvlies van de baarmoederwand wordt rijp gemaakt, zodat de bevruchte eicel zich er straks in kan nestelen. In een van de eierstokken rijpt een aantal van de 300.000 eicellen die er liggen opgeslagen. Uiteindelijk blijft meestal maar één eicel doorgroeien, in een follikel: een met vocht gevuld blaasje. Tussen de tiende en veertiende dag na je laatste menstruatie vindt de eisprong plaats: het blaasje knapt, het eitje komt vrij en begint aan de reis door de twaalf centimeter lange eileider. MEERLING
Komen er twee of meer eicellen vrij en worden deze ook allemaal bevrucht, dan ontstaat een meereiige twee- of meerling. Deze kinderen ontstaan elk uit een eigen eicel en een eigen zaadcel en zullen net zo veel op elkaar lijken als ‘gewone’ broertjes of zusjes. Een eeneiige twee- of meerling ontstaat bij het splitsen van een bevruchte eicel in meerdere klompjes cellen, in de eerste week na de bevruchting. De kinderen die hieruit groeien hebben exact dezelfde genetische kenmerken en lijken heel veel op elkaar.
OPPASSEN VOOR TOXOPLASMOSE
Als je zwanger wilt worden of het al bent, moet je oppassen voor besmetting met de parasiet die toxoplasmose veroorzaakt, een infectie die schadelijk kan zijn voor je ongeboren kind. De parasiet komt voor in de uitwerpselen van (met name jonge) katten, op ongewassen groenten en fruit, en in rauw vlees.
Let op!
• Eet geen rauw vlees, zoals filet américain, tartaar en
carpaccio, en bak vlees goed d o o r.
• Schil fruit en was groenten.
Ga je uit eten, laat salades en ongekookte groenten dan liever staan.
• Laat de kattenbak aan i e m a n d a n d e r s o v e r.
• Draag handschoenen bij het werken in de tuin.
Wat was de eerste dag van je laatste menstruatie? Hoe was jouw cyclus? Wanneer ben je (vermoedelijk) zwanger geworden?
Week 3
DAT U M
DE BEVRUCHTING
Deze of vorige week heb je – waarschijnlijk zonder het te merken – je eisprong gehad: een rijpe eicel ging vanuit de eierstok door de eileider op weg naar de baarmoeder. De levensduur van een eicel wordt geschat op 12 tot 36 uur, terwijl zaadcellen tot wel 72 uur overleven. De kans op bevruchting is direct na de eisprong het grootst. Als de eicel niet wordt bevrucht, sterft ze af en word je ongesteld. Maar deze keer is het een zaadcel gelukt om in de eileider te komen en de eicel binnen te dringen. Het klompje samengesmolten cellen, de zygote, maakt zich klaar voor innesteling in de baarmoederwand. Die innesteling vindt zo’n vier tot zeven dagen na de eisprong plaats; de cellen zijn zich dan al in flink tempo aan het delen. Aan het einde van deze week is de zygote nog geen halve millimeter groot en toch zit alles er al in: jullie baby is in aanbouw.
Wanneer merkte je dat je zwanger was? Waaraan?
X + X OF X + Y
Vanaf het moment dat de eicel en de zaadcel samensmelten, liggen alle kenmerken van je kind vast. Van de moeder krijgt het de kenmerken die opgeslagen liggen in het Xchromosoom, van de vader krijgt de baby een X- of een Y-chromosoom met bijbehorende erfelijke informatie. X of Y bepaalt ook het geslacht: X + X wordt een meisje, X + Y een jongetje. Nieuwsgierig? Vanaf zestien weken kun je met een echo zien of je een jongen of een meisje verwacht. VOORGEVOEL
Veel zwangere vrouwen voelen dat het zover is, zonder dat ze precies uit kunnen leggen waarom. Vooral als je al eerder zwanger bent geweest, is de kans groot dat je intuïtie eerder doorheeft dat er weer een kindje komt dan een urinetest kan laten zien. Zo’n test kun je doen een paar dagen voordat je over tijd bent, maar als je minimaal één dag over tijd bent, is de uitslag betrouwbaarder. Als je te vroeg test, betekent een negatieve uitslag niet per se dat je niet zwanger bent, je kunt het alleen nog niet zien.
Hoelang wilde je al zwanger worden?
Denk je dat je in verwachting bent van een meisje of van een jongen? Waarom?
Heb je zelf broers of zussen? En je partner?
TO DO/ AFSPRAKEN
Welke voortekenen merk je? misselijkheid emotioneel
vergeetachtig
pijnlijke borsten vermoeidheid
slechte conditie snel geïrriteerd
NOTITIES
Week 3
DAT U M
DE BEVRUCHTING
Deze of vorige week heb je – waarschijnlijk zonder het te merken – je eisprong gehad: een rijpe eicel ging vanuit de eierstok door de eileider op weg naar de baarmoeder. De levensduur van een eicel wordt geschat op 12 tot 36 uur, terwijl zaadcellen tot wel 72 uur overleven. De kans op bevruchting is direct na de eisprong het grootst. Als de eicel niet wordt bevrucht, sterft ze af en word je ongesteld. Maar deze keer is het een zaadcel gelukt om in de eileider te komen en de eicel binnen te dringen. Het klompje samengesmolten cellen, de zygote, maakt zich klaar voor innesteling in de baarmoederwand. Die innesteling vindt zo’n vier tot zeven dagen na de eisprong plaats; de cellen zijn zich dan al in flink tempo aan het delen. Aan het einde van deze week is de zygote nog geen halve millimeter groot en toch zit alles er al in: jullie baby is in aanbouw.
Wanneer merkte je dat je zwanger was? Waaraan?
X + X OF X + Y
Vanaf het moment dat de eicel en de zaadcel samensmelten, liggen alle kenmerken van je kind vast. Van de moeder krijgt het de kenmerken die opgeslagen liggen in het Xchromosoom, van de vader krijgt de baby een X- of een Y-chromosoom met bijbehorende erfelijke informatie. X of Y bepaalt ook het geslacht: X + X wordt een meisje, X + Y een jongetje. Nieuwsgierig? Vanaf zestien weken kun je met een echo zien of je een jongen of een meisje verwacht. VOORGEVOEL
Veel zwangere vrouwen voelen dat het zover is, zonder dat ze precies uit kunnen leggen waarom. Vooral als je al eerder zwanger bent geweest, is de kans groot dat je intuïtie eerder doorheeft dat er weer een kindje komt dan een urinetest kan laten zien. Zo’n test kun je doen een paar dagen voordat je over tijd bent, maar als je minimaal één dag over tijd bent, is de uitslag betrouwbaarder. Als je te vroeg test, betekent een negatieve uitslag niet per se dat je niet zwanger bent, je kunt het alleen nog niet zien.
Hoelang wilde je al zwanger worden?
Denk je dat je in verwachting bent van een meisje of van een jongen? Waarom?
Heb je zelf broers of zussen? En je partner?
TO DO/ AFSPRAKEN
Welke voortekenen merk je? misselijkheid emotioneel
vergeetachtig
pijnlijke borsten vermoeidheid
slechte conditie snel geïrriteerd
NOTITIES
Weet wat je eet GEZOND
Als je zwanger bent, moet je meer dan ooit op je voeding letten. Eet zo gezond mogelijk: veel groenten en fruit en voldoende vezels en zuivel. Calcium is hard nodig voor de opbouw van de botten van je kind. Je hoeft heus niet voor twee te eten, maar sla geen maaltijd meer over en begin de dag met een ontbijt, hoe licht ook. Ben je ’s ochtends erg misselijk? Neem dan een kopje thee en een cracker of beschuit in bed. Een kop lichte kruidenthee met munt, citroen of gember kan ook helpen. In het algemeen geldt, net als wanneer je niet zwanger bent: eet gevarieerd en met mate. Alles waar ‘te’ voor staat, is meestal niet gezond voor jou en de baby. G E E N P I L L E TJ E S
‘Onschuldige’ medicijnen als ibuprofen, aspirine, ontstekingsremmers als diclofenac, Strepsils en sommige neussprays kunnen schadelijk zijn voor je ongeboren kind. Paracetamol zonder coffeïne of codeïne mag, maar niet te veel (maximaal 6 per dag) en niet te lang. Ook met kruidenpreparaten en etherische oliën moet je oppassen. De neveneffecten zijn niet altijd bekend en je bent als zwangere extra gevoelig voor dergelijke invloeden. Raadpleeg bij twijfel altijd je huisarts of verloskundige.
Vegetarisch of vegan?
Je kunt als zwangere prima
LEKKER ETEN!
LISTERIA, TOXOPLASMOSE EN KANEEL
Sommige etenswaren kun je als zwangere beter laten staan. In rauwmelkse kazen, gerookte zalm en niet goed gewassen rauwe groenten kan de listeriabacterie voorkomen, waarvan je een soort voedselvergiftiging kunt krijgen. Rood en rauw vlees kunnen toxoplasmose (zie week 2) veroorzaken. En in kaneel zit een stof die wellicht schadelijk kan zijn – dat is nog niet helemaal duidelijk – en daarom moet je daarmee oppassen. Maar dat stuk appeltaart of die plak ontbijtkoek kun je prima eten. Van pittig eten krijg je nu misschien eerder last van je maag, maar schadelijk is het verder niet. OPPEPPPER
Voel je je slapjes? Een beetje extra ijzer kan geen kwaad. Dat zit in onder meer (rund) vlees, vette vis, peulvruchten, noten, gedroogde vruchten en volkoren producten. In Floradix, een mix van verschillende groenten- en fruitsoorten, zit naast veel ijzer ook vitamine C en B en foliumzuur. Het is een goede oppepper die je als drankje of tablet kunt innemen.
vette vis zoals zalm en sardines (maximaal 1 x per week; goed verhitten) goed doorgebakken vlees, zoals kip, en vleesvervangers voor de benodigde eiwitten 2-3 melkproducten per dag volkorenproducten, havermout, lijnzaad, quinoa, vanwege de vezels
LIEVER EVEN LATEN STAAN
rauwmelkse kazen (au lait cru; doe navraag bij boerenkaas) rauwe eieren (let op met ambachtelijk ijs en desserts als tiramisu) gerookte vis, zoals zalm rood of rauw vlees rauwe vis: helaas, geen sushi of haring! roofvissen, zoals zwaardvis, snoek, makreel, paling, tonijn (vanwege gifstoffen) ongewassen fruit en rauwe groenten, zoals sla, rauwkost enz. vlees of vleeswaren met veel vitamine A, zoals lever, leverworst en paté (max. 1 boterham per dag)
Waaruit bestaat je ontbijt?
Wat is je lievelingseten?
Wat vind je moeilijk om te laten staan?
vegetarisch of vegan blijven eten. Let wel extra goed op dat je voldoende
eiwitten, vitamine B en ijzer binnenkrijgt.
Is je eetlust veranderd? Hoe?
voldoende fruit en groenten: je hebt extra vitamine C nodig voor een goede ijzeropname rooibosthee (bevat geen theïne) of kruidenthee (weinig theïne) drink genoeg en vooral ook voldoende water: drink 1,5 tot 2 liter in totaal
alcohol dranken met cafeïne: let op met koffie, cola en energiedrank, drink niet meer dan 2 kopjes/1 glas per dag thee met theïne, in zwarte thee maar ook in sommige groene thee: niet meer dan 4 kopjes liever geen anijs- en venkelthee en zoethoutthee met mate drop: een paar dropjes kan, maar eet niet die hele zak leeg! (natuur)voedingsmiddelen waarvan de effecten niet altijd bewezen zijn, zoals ‘superfoods’; eet die met mate.
Weet wat je eet GEZOND
Als je zwanger bent, moet je meer dan ooit op je voeding letten. Eet zo gezond mogelijk: veel groenten en fruit en voldoende vezels en zuivel. Calcium is hard nodig voor de opbouw van de botten van je kind. Je hoeft heus niet voor twee te eten, maar sla geen maaltijd meer over en begin de dag met een ontbijt, hoe licht ook. Ben je ’s ochtends erg misselijk? Neem dan een kopje thee en een cracker of beschuit in bed. Een kop lichte kruidenthee met munt, citroen of gember kan ook helpen. In het algemeen geldt, net als wanneer je niet zwanger bent: eet gevarieerd en met mate. Alles waar ‘te’ voor staat, is meestal niet gezond voor jou en de baby. G E E N P I L L E TJ E S
‘Onschuldige’ medicijnen als ibuprofen, aspirine, ontstekingsremmers als diclofenac, Strepsils en sommige neussprays kunnen schadelijk zijn voor je ongeboren kind. Paracetamol zonder coffeïne of codeïne mag, maar niet te veel (maximaal 6 per dag) en niet te lang. Ook met kruidenpreparaten en etherische oliën moet je oppassen. De neveneffecten zijn niet altijd bekend en je bent als zwangere extra gevoelig voor dergelijke invloeden. Raadpleeg bij twijfel altijd je huisarts of verloskundige.
Vegetarisch of vegan?
Je kunt als zwangere prima
LEKKER ETEN!
LISTERIA, TOXOPLASMOSE EN KANEEL
Sommige etenswaren kun je als zwangere beter laten staan. In rauwmelkse kazen, gerookte zalm en niet goed gewassen rauwe groenten kan de listeriabacterie voorkomen, waarvan je een soort voedselvergiftiging kunt krijgen. Rood en rauw vlees kunnen toxoplasmose (zie week 2) veroorzaken. En in kaneel zit een stof die wellicht schadelijk kan zijn – dat is nog niet helemaal duidelijk – en daarom moet je daarmee oppassen. Maar dat stuk appeltaart of die plak ontbijtkoek kun je prima eten. Van pittig eten krijg je nu misschien eerder last van je maag, maar schadelijk is het verder niet. OPPEPPPER
Voel je je slapjes? Een beetje extra ijzer kan geen kwaad. Dat zit in onder meer (rund) vlees, vette vis, peulvruchten, noten, gedroogde vruchten en volkoren producten. In Floradix, een mix van verschillende groenten- en fruitsoorten, zit naast veel ijzer ook vitamine C en B en foliumzuur. Het is een goede oppepper die je als drankje of tablet kunt innemen.
vette vis zoals zalm en sardines (maximaal 1 x per week; goed verhitten) goed doorgebakken vlees, zoals kip, en vleesvervangers voor de benodigde eiwitten 2-3 melkproducten per dag volkorenproducten, havermout, lijnzaad, quinoa, vanwege de vezels
LIEVER EVEN LATEN STAAN
rauwmelkse kazen (au lait cru; doe navraag bij boerenkaas) rauwe eieren (let op met ambachtelijk ijs en desserts als tiramisu) gerookte vis, zoals zalm rood of rauw vlees rauwe vis: helaas, geen sushi of haring! roofvissen, zoals zwaardvis, snoek, makreel, paling, tonijn (vanwege gifstoffen) ongewassen fruit en rauwe groenten, zoals sla, rauwkost enz. vlees of vleeswaren met veel vitamine A, zoals lever, leverworst en paté (max. 1 boterham per dag)
Waaruit bestaat je ontbijt?
Wat is je lievelingseten?
Wat vind je moeilijk om te laten staan?
vegetarisch of vegan blijven eten. Let wel extra goed op dat je voldoende
eiwitten, vitamine B en ijzer binnenkrijgt.
Is je eetlust veranderd? Hoe?
voldoende fruit en groenten: je hebt extra vitamine C nodig voor een goede ijzeropname rooibosthee (bevat geen theïne) of kruidenthee (weinig theïne) drink genoeg en vooral ook voldoende water: drink 1,5 tot 2 liter in totaal
alcohol dranken met cafeïne: let op met koffie, cola en energiedrank, drink niet meer dan 2 kopjes/1 glas per dag thee met theïne, in zwarte thee maar ook in sommige groene thee: niet meer dan 4 kopjes liever geen anijs- en venkelthee en zoethoutthee met mate drop: een paar dropjes kan, maar eet niet die hele zak leeg! (natuur)voedingsmiddelen waarvan de effecten niet altijd bewezen zijn, zoals ‘superfoods’; eet die met mate.
De laatste weken KLAAR?
Het duurt nog een paar weken, maar hoe je het ook wendt of keert: het moment dat de baby geboren gaat worden, komt steeds dichterbij. Ben je er klaar voor? Nu je met verlof bent, kun je mooi het kamertje verder inrichten en alle spullen een plek geven. Je zult merken dat je rustiger wordt van het idee dat alles voor de komst van je kind geregeld is. Tijd om de laatste voorbereidingen te treffen! NU REGELEN
B ed omhoog: zet je bed op klossen (te leen bij de thuiszorg) of op bierkratten. Ook als je in het ziekenhuis wilt bevallen, moet je bed omhoog voor de verloskundige en de kraamhulp. Bovendien is het prettig voor jezelf ! K raampakket in huis halen: als je er een van je verzekeraar krijgt, is dat waarschijnlijk al bezorgd. En anders kun je er zelf een bij de drogist of apotheek aanschaffen. V oedingsbeha kopen: koop er twee, dan kun je even vooruit. Het kan zijn dat je na de bevalling een andere maat nodig hebt. Z iekenhuistas in orde maken: je weet maar nooit! O ppas regelen: zorg dat iemand op je oudste(n) kan passen zodra de bevalling begint. K amertje afmaken: meubeltjes klaarzetten; kleertjes, lakentjes en andere babyspullen alvast een keer wassen.
KRAAMPAKKET
In een kraampakket zitten spullen die je nodig hebt bij een thuisbevalling, maar ook in de periode ná de bevalling. Ook als je in het ziekenhuis bevalt, is een kraampakket dus handig. Meestal bevat het in elk geval een matrasbeschermer, onderleggers, kraamverband, stretchbroekjes (waar het kraamver-
WAT PAK JE ALLEMAAL IN?
band in past), watten en steriele gaasjes, alcohol en een navelklem. TAS INPAKKEN
Zet je ziekenhuistas klaar, ook als je thuis wilt bevallen. Wees voorbereid voor het geval dat. Zorg dat je klaar bent voor een onvoorzien haastig vertrek. Denk bij het inpakken niet alleen aan de praktische zaken, maar ook aan spullen die voor jou belangrijk zijn en je straks helpen ontspannen. Je bent natuurlijk gebonden aan de regels van het ziekenhuis, maar er mag en kan veel. Je eigen muziek, de thee die je lekker vindt, je favoriete snack of een washandje dat ruikt naar je vertrouwde wasverzachter: zorg dat je het bij je hebt. Wil je de weeën opvangen op zo’n grote gymbal? Neem mee! En een ‘slappe’ kruik is niet in elk ziekenhuis aanwezig, dus stop ook die in je tas. Vergeet ook de spullen voor je partner niet!
Auto
Zet het autostoeltje van de baby alvast in je auto, dan kun je dat straks niet
vergeten. Bekijk welke route
je het beste kunt nemen naar het ziekenhuis, zodat je niet verrast wordt door files of wegwerkzaamheden.
Zorg ook voor voldoende benzine: je wilt niet met
weeën langs de benzinepomp.
Voor de baby 2 rompertjes 2 boxpakjes of setjes kleding (vestjes of truitjes, shirtjes, broekjes) 2 mutsjes sokjes jasje Voor jou nachthemd of lang T-shirt voor tijdens de bevalling comfortabele kleding en ondergoed voor na de bevalling pyjama of nachthemd waarin je gemakkelijk kunt voeden voedingsbeha en kompressen toilettas met inhoud bril of lenzen medicijnen slippers of sloffen lekkere dikke sokken; ijskoude voeten tijdens een bevalling komen vaak voor! een slappe kruik koekjes, mueslirepen, druivensuiker of andere snacks boek of tijdschrift telefoon en oplader, oortjes fototoestel, filmcamera, accu of extra batterijen portemonnee Niet vergeten! geboorteplan: maak een print voor thuis en eentje voor in de tas een lijstje van mensen die je meteen wilt bellen
De laatste weken KLAAR?
Het duurt nog een paar weken, maar hoe je het ook wendt of keert: het moment dat de baby geboren gaat worden, komt steeds dichterbij. Ben je er klaar voor? Nu je met verlof bent, kun je mooi het kamertje verder inrichten en alle spullen een plek geven. Je zult merken dat je rustiger wordt van het idee dat alles voor de komst van je kind geregeld is. Tijd om de laatste voorbereidingen te treffen! NU REGELEN
B ed omhoog: zet je bed op klossen (te leen bij de thuiszorg) of op bierkratten. Ook als je in het ziekenhuis wilt bevallen, moet je bed omhoog voor de verloskundige en de kraamhulp. Bovendien is het prettig voor jezelf ! K raampakket in huis halen: als je er een van je verzekeraar krijgt, is dat waarschijnlijk al bezorgd. En anders kun je er zelf een bij de drogist of apotheek aanschaffen. V oedingsbeha kopen: koop er twee, dan kun je even vooruit. Het kan zijn dat je na de bevalling een andere maat nodig hebt. Z iekenhuistas in orde maken: je weet maar nooit! O ppas regelen: zorg dat iemand op je oudste(n) kan passen zodra de bevalling begint. K amertje afmaken: meubeltjes klaarzetten; kleertjes, lakentjes en andere babyspullen alvast een keer wassen.
KRAAMPAKKET
In een kraampakket zitten spullen die je nodig hebt bij een thuisbevalling, maar ook in de periode ná de bevalling. Ook als je in het ziekenhuis bevalt, is een kraampakket dus handig. Meestal bevat het in elk geval een matrasbeschermer, onderleggers, kraamverband, stretchbroekjes (waar het kraamver-
WAT PAK JE ALLEMAAL IN?
band in past), watten en steriele gaasjes, alcohol en een navelklem. TAS INPAKKEN
Zet je ziekenhuistas klaar, ook als je thuis wilt bevallen. Wees voorbereid voor het geval dat. Zorg dat je klaar bent voor een onvoorzien haastig vertrek. Denk bij het inpakken niet alleen aan de praktische zaken, maar ook aan spullen die voor jou belangrijk zijn en je straks helpen ontspannen. Je bent natuurlijk gebonden aan de regels van het ziekenhuis, maar er mag en kan veel. Je eigen muziek, de thee die je lekker vindt, je favoriete snack of een washandje dat ruikt naar je vertrouwde wasverzachter: zorg dat je het bij je hebt. Wil je de weeën opvangen op zo’n grote gymbal? Neem mee! En een ‘slappe’ kruik is niet in elk ziekenhuis aanwezig, dus stop ook die in je tas. Vergeet ook de spullen voor je partner niet!
Auto
Zet het autostoeltje van de baby alvast in je auto, dan kun je dat straks niet
vergeten. Bekijk welke route
je het beste kunt nemen naar het ziekenhuis, zodat je niet verrast wordt door files of wegwerkzaamheden.
Zorg ook voor voldoende benzine: je wilt niet met
weeën langs de benzinepomp.
Voor de baby 2 rompertjes 2 boxpakjes of setjes kleding (vestjes of truitjes, shirtjes, broekjes) 2 mutsjes sokjes jasje Voor jou nachthemd of lang T-shirt voor tijdens de bevalling comfortabele kleding en ondergoed voor na de bevalling pyjama of nachthemd waarin je gemakkelijk kunt voeden voedingsbeha en kompressen toilettas met inhoud bril of lenzen medicijnen slippers of sloffen lekkere dikke sokken; ijskoude voeten tijdens een bevalling komen vaak voor! een slappe kruik koekjes, mueslirepen, druivensuiker of andere snacks boek of tijdschrift telefoon en oplader, oortjes fototoestel, filmcamera, accu of extra batterijen portemonnee Niet vergeten! geboorteplan: maak een print voor thuis en eentje voor in de tas een lijstje van mensen die je meteen wilt bellen
www.kosmosuitgevers.nl kosmos.uitgevers kosmosuitgevers
Š 2013, 2019 Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, onderdeel van VBK | media Tekst: Eva Reinders Redactie, www.evareinders.nl Vormgeving omslag en binnenwerk: Joyce Zethof, www.joycezethof.com Kosmos Uitgevers vindt het belangrijk om op milieuvriendelijke en verantwoorde wijze met natuurlijke bronnen om te gaan. Bij de productie van het papieren boek van deze titel is daarom gebruikgemaakt van papier waarvan het zeker is dat de productie niet tot bosvernietiging heeft geleid. ISBN 978 90 215 7195 9 NUR 851 Geheel herziene editie. Deze titel verscheen eerder onder het ISBN 978 90 215 5373 3 Eerste druk, september 2013 – vijfde druk, mei 2017 Alle rechten voorbehouden / All rights reserved Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, onlinepublicatie of op welke andere wijze en/of door welk ander medium ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Noch de maker, noch de uitgever kan echter aansprakelijk gesteld worden voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave.
over baby en moeder • met invulvragen en v e e l r u i m t e v o o r eigen aantekeningen • met planners, lijstjes en handige tips over onder meer voeding, babynamen en de bevalling
In verwachting zijn van een kindje is heel bijzonder en natuurlijk ben
je nieuwsgierig naar alles wat er in die negen maanden van de zwangerschap in je lijf gebeurt. Dit invulboek geeft je elke week
handige informatie en bruikbare tips over alles wat je als aanstaande moeder zoal bezighoudt. Er is voldoende ruimte voor je eigen aan-
tekeningen, je kunt vragen beantwoorden en belangrijke afspraken en
bijzondere gebeurtenissen noteren. Zo wordt dit dagboek een kostbare herinnering voor je kind aan de tijd dat zij of hij nog in de buik zat, en een leuke geheugensteun voor jezelf voor later.
Het Negen Maanden INVULBOEK
• 42 weken praktische informatie
Negen Maanden Het
INVULBOEK
Lezers over Het negen maanden invulboek:
‘ Precies wat ik zocht!
Een mooi boek met info waarin je dingen kunt vastleggen van je zwangerschap.’ ‘Wat een leuk boek: fijne vragen om www.kosmosuitgevers.nl
Kosmos_Negen Maanden Omslag_02.indd 1-3
NUR 851 Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
te beantwoorden en ruimte voor eigen toevoegingen.
Leuk voor later!’
DAGBOEK & PLANNER voor je zwangerschap
15-05-19 15:38