Cam_001-011
2
05-10-2010
15:29:32
Cambodja
Trevor Ranges Fotografie Kris LeBoutillier
Cam_001-011
3
05-10-2010
15:29:34
Cam_001-011
4
05-10-2010
15:29:37
inhoud
bewust op reis 6
uw reis indelen 8
Geschiedenis en cultuur 12 Het huidige Cambodja 14 Geschiedenis 22 Kunst 38 Bevolking en geloof 44 Het landschap 52 Eten en drinken 56
Phnom Penh 60 Phnom Penh-centrum 64 De omgeving van Phnom Penh 88
Siem Reap en het Tonle Sap-meer 102 Siem Reap 106 De omgeving van Siem Reap 114 Het Tonle Sap-meer 118
Angkor 124 Angkor Wat en omgeving 128 Angkor Thom 140 Rond de Oostelijke Baray 155
West-Cambodja 166 Battambang en omgeving 170 Tussen Phnom Penh en Battambang 180 De noordelijke grensprovincies 184
Midden-Cambodja 192 De provincie Kompong Thom 196 De provincie Preah Vihear 204
Oost-Cambodja 210 Kompong Cham, Kratie en Stung Treng 214 Ratanakiri 224 Mondulkiri 230
F
Sihanoukville en de provincies langs de zuidkust 234 Sihanoukville en de stranden 238 De zuidelijke kustprovincies 249
Reiswijzer 266 Hotels en restaurants 284 Winkelen 299 Uitgaan 305 Actief en sport 307
register 314
illustratieverantwoording 319
Pagina 2–3: Zonsopkomst boven de Angkortempel en de vijver. Links: Een Cham-jongen bij een moskee in Phnom Penh na het vrijdaggebed.
Cam_001-011
5
05-10-2010
15:29:37
14
G e s ch i ede n i s e n c u l t u u r
Het huidige Cambodja De 21e eeuw vormt een nieuw begin voor het koninkrijk Cambodja. Nu de verwoestende oorlog voorbij is en de investeringen binnenstromen, heerst er in het land voelbaar optimisme. Naarmate Cambodja meer deelneemt aan de wereldeconomie groeit de invloed van buitenlandse bezoekers, ideeĂŤn en invloeden. Dat wil niet zeggen dat het huidige Cambodja is zoals de advertenties beweren: blije dorpelingen die traditionele liederen zingen, stille witte zandstranden met hutjes op palen, een idylle waarin mensen leven volgens hun Angkor-afkomst. Echte Cambodjanen rijden maar zelden op olifanten of zingen in een kring. Het traditionele landbouwbestaan in Cambodja is grondig aan het veranderen. Het 'andere', levende en ademende Cambodja staat voor grote uitdagingen; er is hoop, maar er is ook nog een lange weg te gaan. De samenleving herstelt zich na generaties oorlog en genocide, en de pijnlijke zoektocht naar stabiliteit en democratie is bijna voltooid. Behalve een korte renaissance in de jaren zestig kende het Cambodjanen stralen land nooit eerder een merkbaar hoop uit. vrije markt, onafhankelijkheid of een middenklasse. Nu het koninkrijk zich Veel Cambodjanen internationaal weer worden nog gekweld door doet gelden, groeit de de schimmen van hun einationale trots. gen en van het collectieve verleden, maar krijgen nu toch de kans om vooruit te kijken. Ze kunnen eindelijk vrij reizen, een zaak beginnen en vreedzaam leven. Veel mensen zien eindelijk dat het idyllische Cambodja ooit werkelijkheid kan worden. Cambodjanen stralen een gevoel van hoop uit, of ze nu in het weekend in een park aan het spelen zijn of hun herlevende cultuur tonen aan toeristen. Nu hun koninkrijk weer meedoet als een belangrijke speler op het wereldtoneel groeit ook de nationale trots. In het hele land sieren afbeeldingen van Angkor Wat, een nationaal symbool, de straten, vlaggen en winkelpuien. Laat de glorie van Angkor herrijzen, zegt men. Het tempelcomplex is het belangrijkste stempel dat Cambodja op de wereld heeft gedrukt. In tijden van oorlog en tragedie was het een teken van
Cam_012-059
14
05-10-2010
16:18:42
H e t h u i d i ge C a mb o d j a
15
eenheid, en een hoopgevende herinnering dat Cambodja ooit weer een welvarende beschaving zou kunnen worden. De tempels van Angkor hebben de bevolking en de toeristenaantallen in Siem Reap al een paar jaar met 30 procent doen groeien. Ze trekken jaarlijks ruim een miljoen bezoekers, en grote aantallen Cambodjanen komen naar Siem Reap om een graantje mee te pikken van de snel groeiende nationale toeristensector. De enthousiaste kinderen die in acht talen 'Hallo!' roepen en ansichtkaarten verkopen zijn de tempelgidsen van morgen. Een nieuwe generatie kunstenaars leert traditionele dansen en muziek, zijdeweven en beeldhouwkunst. Als trotse culturele ambassadeurs bieden ze bezoekers vermaak en informatie, verwerven een inkomen en maken grootse toekomstplannen. Intussen trainen scholen arme plattelandsjongeren in praktische gastvrijheid en bereiden hen voor op een baan in de stad, en daarmee op een kans uit de armoede te raken. In veel Cambodjaanse steden zijn tuktuks en brommers de voornaamste vervoersmiddelen.
Cam_012-059
15
05-10-2010
16:18:43
61
De hoofdstad van Cambodja: een fascinerende, moderne mix van historie, cultuur en karakter
Phnom Penh Inleiding en kaart 62–63 Phnom Penh-centrum 64–87 Ervaar: Schimmenpoppenspel 66 Ervaar: Op maat gemaakt 68 Phnom Penh per tuktuk 70–71 Ervaar: Taallessen Khmer 73 Ervaar: Tai chi bij dageraad 74 Ervaar: De avondmarkt van Phnom Penh 76 Ervaar: Winkelen voor een goed doel 80 Ervaar: Khmer-boksen 82 Thema: Het Rode Khmer-tribunaal 84–85 De omgeving van Phnom Penh 88–101 Ervaar: Fietstochten 91 Ervaar: Fotografietochten 94 Hotels en restaurants 284–288 Kleine liggende boeddha’s in het koninklijk paleis.
Cam_060-101
61
06-10-2010
10:39:41
62
Phnom Penh Vroeger kwamen toeristen in Cambodja aan via de luchthaven van Siem Reap met als enige doel de prachtige tempels van Angkor, maar tegenwoordig staat de hoofdstad weer stevig op de kaart als het politieke, economische en commerciële centrum van het land, en fungeert dankzij haar centrale ligging en internationale luchthaven als de poort naar bezienswaardigheden in het hele land, waaronder het beroemde Angkor.
Blik op het Onafhankelijkheidsmonument in Phnom Penh en het drukke stadsverkeer.
De stad ligt aan de Chaktomuk (‘vier gezichten’), de plaats waar de drie rivieren de Bassac, Mekong en Tonle Sap samenvloeien: het levensbloed van het land, met Phnom Penh als kloppend hart. Phnom Penh is met zijn schilderachtige wats (tempels) en torenspitsen die het gedrongen stadsgezicht van lage gebouwen doorbreken een van de weinige overgebleven voorbeelden van een oude Aziatische stad. Sommige kooplui brengen hun waar nog altijd aan de man met ossenwagens. Naast deze mix van oude Aziatische en koloniale charme bruist de levendigheid van een groeiende stad: een zinderende energie waarin je automatisch wordt meegezogen. Monniken in oranje gewaden wandelen door de straten. Motorrijders, vaak overbeladen om zo veel mogelijk passagiers tegelijk of zelfs
Cam_060-101
62
enorme meubelstukken te vervoeren, zoeven voorbij en nemen het niet zo nauw met de verkeersregels. Straatverkopers duwen hun kar met exotische hapjes en kleurrijke waar voort. Phnom Penh is vrij klein, maar het kan lastig zijn er de weg te vinden. De stad is aangelegd volgens een Frans stratenplan, maar de volgorde van de straten is verwarrend (Straat 334 verspringt naar Straat 252) en er is weinig logica te bespeuren in de nummering van de huizen (veel nummers komen in dezelfde straat vaker voor). U kunt daarom het beste navigeren aan de hand van oriëntatiepunten, zoals markten, monumenten, musea en wats. De stad is hierbij eenvoudig in enkele gebieden te verdelen: het koninklijk paleis en omgeving, het Onafhankelijkheidsmonument en omgeving, noordelijk Phnom Penh, de Franse wijk, het gebied ten
06-10-2010
10:39:46
Phnom Penh To
n le
7 Me
Sap
T- JA ES D 5 W BO67 M p. 1 A C Phnom Oudong 3
Phum Thum
Choeung Ek Killing Fields
p. 235
Prey Pnov
1 2
Tonle Bati
Kranhung
Prey Veng
Phnom Chisor
Ba Phnom
Neak Leung
Angkor Borei Takeo 2
3 31
Phnom Da
S VA Y R I E NG
VIETNAM
Svay Rieng 1
Chres
Angkor Borei Romenh
Kompong Trach
13 1
Mekon
3
PREY VENG
KANDAL 21
g
Prasat Neang Khmau
11
Koh Okhna Tey
PHNOM PENH
Phnom Tamao Wildlife Rescue Center
CA O M OS p. BO T21 D 1 J A
Preaek Changkran
Koh Daich
Phnom Braset
51
ng
6
Reap
SIHANOUKVILLE EN DE PROVINCIES LANGS DE ZUIDKUST
ko
Kompong Luong
Phnom Preah Reach Throap Phnom
2
63
C B
Gebied op de kaart
TAKEO
1
Phnum Den
A 0
60 km
NIET MISSEN: Phnom Penh verkennen per tuktuk 70–71
Khmer-kunstvoorwerpen in het Nationaal Museum 72 Tapas proeven in het vrolijke Friends Restaurant 72 Een boottocht bij zonsondergang over de Tonle Sap of Mekong 74 De ‘gangster-apen’ van de Wat Phnom voeren 78–79 De koloniale grandeur van weleer van de Elephant Bar 81–82 Confronterend: Genocidemuseum Tuol Sleng en de Killing Fields van Choeung Ek 83, 86 Afdingen op de Russische markt 87
Cam_060-101
63
Phnom Penh
zuiden van het Onafhankelijkheidsmonument, en westelijk Phnom Penh. U kunt de voornaamste bezienswaardigheden in twee of drie dagen bekijken. Op de killing fields na liggen ze allemaal vijf tot tien minuten per motorfiets of tuktuk van elkaar, waardoor de stad erg toegankelijk is voor bezoekers. U kunt bijna alle belangrijke toeristische trekpleisters in één dag stouwen, maar voor wie wat meer tijd neemt, heeft Phnom Penh nog veel meer te bieden. De stad maakt de laatste jaren een echte opleving door met de opkomst van voortreffelijke restaurants, mooie boetiekjes, vooruitstrevende kunstgaleries en heerlijke kuuroorden. Neem na een bezoek aan de wats, musea en markten de rijke sfeer in u op in een café of park en zie het leven aan u voorbij trekken vanuit een tuktuk. Bezoek een galerie met werk van lokale kunstenaars en laat de zorgen van u afglijden tijdens een luxueuze massage. Phnom Penh is werkelijk onvergetelijk. ■
06-10-2010
10:39:47
266
reiswijzer
reiswijzer
Uw reis plannen 266–267 • Vervoer naar Cambodja 267–271 • Vervoer in Cambodja 271–275 • Praktische tips 275–281 • Noodgevallen 281–283 • Meer lezen 283 • Hotels en restaurants 284–298 • Winkelen 299–304 • Voorstellingen 305–306 • Actief en sport 307–311 • Taalgids 312–313
Deelnemers op de Tonle Sap voor een wedstrijd tijdens het Bonn Om Touk-festival.
uw reis plannen Beste reistijd Grofweg kent Cambodja een droog en en nat seizoen. Het natte seizoen is minder warm dan het droge. De meeste toeristen komen naar Cambodja aan het begin van het droge seizoen, in december en januari, wanneer het koel en meestal droog is. In die periode zijn de hotelprijzen hoog, is het lastig op korte termijn kamers te boeken en is het op stranden en in tempels zeer druk. In april beginnen de temperaturen te stijgen en wordt het eerder zo groene landschap dor en droog. Stof ligt als een deken over het land en de temperaturen lopen op tot zo’n 38 °C. De tempels van Angkor zijn veel minder druk in de lente, maar dat is geen goede periode
Cam_266-320
266
het land te bezoeken of foto’s te nemen, aangezien veel waterwegen verdampt zijn en het groen is verdwenen. Vooral de provincies Ratanakiri en Mondulkiri zijn stoffig in deze zeer droge en hete maanden. Verkoeling is alleen te vinden op de stranden en eilanden langs de Cambodjaanse kust. De moessons beginnen in juni, en de luchtvochtigheid bereikt met de seizoensregens een hoogtepunt. De moessonregens zijn intens en vallen meestal aan het eind van de middag. Het regenseizoen kan echter verfrissend zijn: er zijn minder bezoekers, het landschap is groen en vol leven, en op de meeste dagen is het zonnig en onbewolkt. Toch kan het gedurende uw bezoek aanhoudend regenen. In een groot deel van de moessontijd is het onmogelijk afgelegen bestem-
mingen te bereiken: zandwegen worden modderpaden, bruggen zijn overstroomd. Plan uw bezoek op basis van de bezienswaardigheden die u wilt bezoeken. De tempels zijn mooier te midden van volle grachten en overvloedig groen. De heuvels in het oosten en noordoosten zijn het mooist aan het begin van het droge seizoen – voordat het stof de overhand neemt. De stranden zijn zelfs fraai in de droge tijd – de beste periode om te duiken. Sommigen komen naar het land vanwege de feesten, zoals het Bon Om Tuk-waterfestival in Phnom Penh (okt. of nov.), wanneer miljoenen bezoekers de jaarlijkse bootraces komen bekijken. Half april trekt het Khmer-nieuwjaar veel gelovigen naar de tempels, vooral die in Angkor.
07-10-2010
10:32:14
284
reiswijzer
Hotel en restaurants Cambodja kent een grote verscheidenheid aan onderkomens: van eenvoudige pensions in de kleine dorpjes tot vijfsterrenhotels – en alles daartussenin. Wat eten betreft wordt de Khmer-keuken langzaam maar zeker nieuw leven ingeblazen, zeker in Phnom Penh, waar chefs uit alle delen van de wereld de restaurants een internationaal tintje verlenen. Buiten Phnom Penh en de andere grote steden zijn het aanbod en de kwaliteit van zowel accommodatie als restaurants beduidend minder. In de belangrijke toeristengebieden in Phnom Penh, Siem Reap en Sihanoukville beschikken de meeste hotels en pensions over ‘westerse’ toiletten en douches met warm water. Bovendien zijn de meeste kamers uitgerst met airconditioning. De kwaliteit van de onderkomens elders is in het algemeen veel lager. In veel provincieplaatsen is slechts een handvol pensions te vinden – vaak gevestigd in het centrum, en in de buurt van de markt of de bushalte.
Indeling De hotels en restaurants zijn ingedeeld per regio, en elke regio alfabetisch per prijscategorie. L = Lunch D = Diner Creditcards Gebruikte afkortingen: AE: American Express DC: Diner’s Club MC: MasterCard V: Visa
Phnom penH Hotels F Amanjaya E $$$$$ 1 Sisowath Quay TEL. 855(0)23-214-747
www.amanjaya.com Het Amanjaya, centraal gelegen aan de Mekong bij het koninklijk paleis, biedt gemak en luxe, ver van de stoffige hitte in de stad. Het hotel is
ingericht met donkere houten accenten en donkere kleuren in traditionele Cambodjaanse stijl. In het K-West Café op de begane grond kunt u verrukkelijk eten. K 21 PNW QAlle creditcards
F Himawari Hotel Apartments $$$$$ 313 Sisowath Quay TEL. 855(0)23-214-555 FAX 855(0)23-217-111
www.himawarihotel.com Het Himawari beroemt zich op zijn appartementachtige onderkomens met het comfort van een hotel. De grotere suites beschikken over zitkamers en goed geoutilleerde keukens. Met zijn meer dan 100 kamers is het hotel niet echt knus te noemen. Met zwembaden bubbelbaden en een fitnessruimte. Een kort ritje met de tuktuk verwijderd van het centrum van Phnom Penh.
K115 EPTWSU QAlle creditcards
F Intercontinental Phnom Penh $$$$–$$$$$
296 BLVD. Mao Tse Toung TEL. 855(0)23-424-888
www.ichotelsgroup.com Modern, comfortabel hotel in het centrum van Phnom Penh. Het beschikt over fraaie kamers en een uitnodigend buitenbad met terras.
K346 ETWSU QAlle creditcards
PRIJZEN HOTELS De prijs van een tweepersoonskamer in het hoogseizoen: $$$$$ meer dan $ 125 $$$$ $ 76–$ 125 $$$ $ 51–$ 75 $$ $ 26–$ 50 $ minder dan $ 25 RESTAURANTS De prijs van een driegangenmaaltijd zonder drank: $$$$$ meer dan $ 25 $$$$ $ 16–$ 25 $$$ $ 11–$ 15 $$ $ 6–$ 10 $ minder dan $ 5
F Nagaworld Hotel & Casino $$$$–$$$$$
Hun Sen park TEL. 855(0)23-228-822
www.nagaworld.com Hotel en casino in Las Vegasstijl in het hart van Phnom Penh.
K508 ETW QAlle creditcards
F Raffles Le Royal $$$$–$$$$$ 92 Rukhak Vithei Daun Penh (hoek Monivong Blvd. en St. 92) TEL. 855(0)23-981-888
www.phnompenh.raffles.com Koloniale grandeur op zijn best: Le Royal kenmerkt zich door elegantie, luxe en
FHotel ERestaurant KAantal kamers VAantal stoelen PParkeren DGeopend NLift
Cam_266-320
284
07-10-2010
10:32:19
312
Reiswijzer
Taalgids Het Cambodjaans is geen toontaal zoals het Thais of Chinees, maar is toch moeilijk te leren, aangezien het alfabet meer letters kent dan het Nederlands. Veel van die letters zijn voor buitenlanders moeilijk uit te spreken. Bovendien kent het Cambodjaans een schrift dat moeilijk te leren is: buitenlanders moeten gebruikmaken van een transcriptie van Cambodjaanse woorden, en daarvoor bestaat geen eensluidend systeem. De zaak wordt nog ingewikkelder omdat veel Cambodjaanse woorden die met Romeinse karakters zijn geschreven, transcripties zijn die zijn gebaseerd op de Franse uitspraak. Daardoor verschillen teksten op bijvoorbeeld kaarten, in boeken en op aanwijsborden vaak van elkaar. Bovendien gebruikt men bij het vertalen van Cambodjaanse woorden in boeken vaak verwarrende transcripties, zoals de toevoeging van de stomme h. Houd er rekening mee dat er geen transcripties denkbaar zijn die het Cambodjaans exact weergeven, en probeer de transcripties te lezen met een Engels accent. Wanneer letters of klanken niet perfect kunnen worden weergegeven, zijn de woorden in stukjes gehakt, waarbij geen rekening is gehouden met de juiste afbreking in lettergrepen. Het is echter veel gemakkelijker deze woorden te leren wanneer u ze voorleest aan een Cambodjaan (een tuktukchauffeur of een personeelslid in uw hotel), die u kan helpen bij het perfectioneren van uw uitspraak. De volgende letters zijn voor westerlingen lastig uit te spreken: pb, dt, en gk. Het Cambodjaans heeft een aparte p-, b-, d-, t-, g- en k-klank, maar ook combi-
Cam_266-320
312
naties daarvan. Probeer beide klanken min of meer tegelijk uit te spreken. ng: wordt uitgesproken als de ng in bang, maar komt vaak voor aan het begin of in het midden van woorden. eu: deze klank moet u van een Cambodjaan horen om hem juist te kunnen uitstpreken. ny: komt voor in woorden als K’nyom, en ook deze klank moet u eerst van een Cambodjaan zelf horen om hem goed uit te kunnen spreken. rr: vaak gebruikt men een rollende -r. Sommige woorden eindigen met een nauwelijks uitgesproken k- of t-klank. Veel buitenlanders spreken Cambodjanen aan in het Engels – maar wel alsof ze met een andere Engelssprekende praten, dat wil zeggen veel te snel. Anderen praten juist heel langzaam en hard tegen Cambodjanen – alsof die dom zouden zijn. Bedenk hoe slecht u Cambodjaans spreekt en verstaat, en besef dan hoe moeilijk het is voor de Cambodjanen om Engels te spreken. Als u niet te snel en goed gearticuleerd spreekt, zullen de Cambodjanen u beter verstaan en in staat zijn u te helpen. Velen beheersen het Engels heel aardig en de meesten willen graag Engels leren, in ruil waarvoor ze u enig Cambodjaans bijbrengen.
Gesprekken Hallo Soo-ah s’day Tot ziens Juhm ree-uhp lee-ah/ Leah hi (informeel) Hoe gaat het met u? Nee-ak soak sa-buy chia day Het gaat goed K’nyom soak sa-buy Alstublieft Som
Dank u Awe coon Pardon sohm dtoe Geen probleem Ot ben-ya-haa Ja Baat (mannen) Jaa (vrouwen) Nee Dtay Hoe heet u? Nee-ak cha-mua away Ik heet... K’nyom cha-mua... Waar komt u vandaan? Nee-ak mao beh pro- tey nar? Ik kom uit... K’nyom mao bpee...
Eten en drinken Ik ben vegetariër K’nyom pboo-ah Niet zoet Ot pbah-aim Niet pittig Ot hahl Mag ik wat... Nee-ak mee-un... Ik wil geen... Ot... Peper mut-dtay IJs dtuck caulk Pinda’s sundike die Water dtuck
Noodgevallen Help Jew-ee! / Jew-ee k’nyom pong! Spreekt er hier iemand Engels? Tee-nee meean neeak jeh pee-assa on-glay dtay? Ik begrijp het niet. K’nyom, mun yule dtay. Bel de politie! Jew-ee hav po-lee mao! Ik ben overvallen. K’nyom trrow jao plawn. Bel een arts. Jew-ee hav crrew pbai mao! Brengt u me alstublieft naar een ziekenhuis. Som june k’nyom dtoe montee pbait. Ik ben ziek K’nyom chheu Ik heb... K’nyom mee-un...
07-10-2010
10:32:26
0
Verklarende Verklarende woordenlijst woordenlijst
LAOSLAOS
100 kilometer 100 kilometer
0
Architectuurtermen Architectuurtermen A
D
T
E
Tbeng Tbeng Meanchey Meanchey
Kong
E R GE TR EG ND GA RN EG KR GE EK BG E B
Kong
THAILAND THAILAND
Yoni: Sokkel Yoni: van Sokkel een lingam, van eenmet lingam, daarop metdedaarop de vrouwelijke vrouwelijke component component van het vruchtbaarheidsvan het vruchtbaarheidsAnastylosis: Anastylosis: Het steenHet voorsteen steenvoor afbreken steen van afbreken een van een symbool. symbool. tempel, het tempel, nummeren het nummeren van alle losse van onderdelen alle losse onderdelen en het vervolgens en het vervolgens weer opbouwen, weer opbouwen, waarbij ontwaarbij ontbrekende brekende delen nieuw delen worden nieuwtoegevoegd. worden toegevoegd. Cambodjaanse Cambodjaanse religiereligie en mythoen mytho-
SisophonSisophon Stung Treng
S an
Stung Treng
Baluster:Baluster: Een zuil die Eeneen zuilbalustrade die een balustrade draagt. draagt. Banteay:Banteay: Citadel ofCitadel fort. of fort.
Srepok
Baray: Een Baray: kunstmatig Een kunstmatig waterreservoir, waterreservoir, omgeven omgeven door een aarden door eendijk. aarden dijk.
Se n
Se n
Angkor:Angkor: Stad, zoalsStad, in Angkor zoals inThom Angkor (Grote Thom stad) (Grote stad) of AngkorofWat Angkor (Tempelstad). Wat (Tempelstad).
Ban Lung
S an
Srepok
Siem Reap Siem Reap
Bas-reliëf: Bas-reliëf: Beeldhouwwerk Beeldhouwwerk waarbij meer waarbij danmeer 50 dan 50 procent van procent de voorstelling van de voorstelling hoger ligthoger dan deligt dan de ondergrond. ondergrond.
ong
ong
Tonle Tonle Sap Sap
Mek
Mek
Battambang Battambang
Ban Lung
KompongKompong Thom Thom
C
A
R
C
A
KompongKompong ChhnangChhnang
M
G
G
E
E
R
R
G
G
T
T
ng
Speu
ELE
PHA
PHA
TS. NT M
TS. NT M
T
T
a i l i l a a n d n d
Speu
Takeo
Takeo
Me
ko ng
Phnom Phnom ko Penh Penh KompongKompong
ELE
n
n
Sihanoukville Sihanoukville
Me
E
E
v a
v a
Koh RongKoh Rong
a
Lateriet:Lateriet: Een kleiachtige Een kleiachtige grondsoort, grondsoort, rijk aan ijzer, rijk aan ijzer, waar eenvoudig waar eenvoudig blokken van blokken te maken van tezijn, maken die zijn, die vervolgensvervolgens kunnen drogen kunnenendrogen uitharden. en uitharden.
E
E
l f G o l f G o
Koh KongKoh Kong
h
Lateibalk: Lateibalk: Een bewerkte Een bewerkte stenen balk stenen boven balk eenboven een deur of raam. deur of raam.
KompongKompong Cham Cham
B
B
Koh KongKoh Kong
h
Sen Monorom Sen Monorom
Gopura:Gopura: Toegangsgebouw Toegangsgebouw tot een tempelcomplex. tot een tempelcomplex.
Sap
O
ChedeayChedeay (Chedei):(Chedei): Een koepelvormig Een koepelvormig gebouwtjegebouwtje of ‘stoepa’ofwaar ‘stoepa’ de stoffelijke waar de stoffelijke resten vanresten een van een overledeneoverledene zijn bijgezet. zijn bijgezet.
le
M
M
Sap
O
D
le
M
R
Kratie
n To
A
Pursat Pursat n To
D
A
Kratie
Prey Veng
Prey Veng
Svay Rieng
VIETNAM VIETNAM Svay Rieng
Kep
Phnom: Phnom: Heuvel ofHeuvel berg. of berg. Prasat: Toren Prasat: of heiligdom. Toren of heiligdom. Preah: Heilig. Preah: Heilig.
Kep
Snanadroni: Snanadroni: Een afvoerEen voor afvoer het heilige voor het water heilige datwater dat over een lingam over eenwordt lingam gegoten. wordt gegoten. Spean: Brug. Spean: Brug. Phnom Phnom Penh Penh
Stèle: Staande Stèle: steen Staande metsteen inscripties. met inscripties. Vihear (Vihara): Vihear (Vihara): De belangrijkste De belangrijkste ruimte in ruimte een in een boeddhistische boeddhistische tempel. tempel. Wat: EenWat: boeddhistische Een boeddhistische tempel. tempel.
NGR Cambodja NGR Cambodja nieuw.inddnieuw.indd 2 2
Trimurti:Trimurti: De drie goden De drie vangoden de brahmaanse van de brahmaanse driedrieeenheid: Shiva, eenheid: Vishnu Shiva,enVishnu Brahma. en Brahma. Shiva: AlsShiva: ‘schepper’ Als ‘schepper’ wordt Shiva wordt vaakShiva uitgebeeld vaak uitgebeeld als een stenen als een lingam, stenenhet lingam, symbool hetvan symbool vruchtvan vruchtbaarheid.baarheid. Als menselijke Als menselijke gedaante gedaante heeft Shiva heeft Shiva doorgaansdoorgaans een gesloten, een derde gesloten, oog,derde waarmee oog, waarmee hij hij de wereldde kan wereld vernietigen. kan vernietigen. Vishnu: Vishnu Vishnu:staat Vishnu symbool staatvoor symbool het onderhouvoor het onderhoudende, zorgzame dende, zorgzame of beschermende of beschermende aspect in aspect de in de scheppingschepping en bewaart en het bewaart evenwicht het evenwicht tussen goed tussen goed en kwaad.enDoorgaans kwaad. Doorgaans wordt Vishnu wordtuitgebeeld Vishnu uitgebeeld met vier armen, met vierwaarmee armen, waarmee hij de aarde hij (een de aarde (een trompetschelp), trompetschelp), een lotusbloem, een lotusbloem, een discuseen en discus en een knuppel eenvasthoudt. knuppel vasthoudt. Ook wordt Ook Vishnu wordtvaak Vishnu vaak uitgebeelduitgebeeld als incarnatie als incarnatie van de menselijke van de menselijke wezens wezens Krishna enKrishna Rama,en alsRama, het paard als het Balarama, paard Balarama, of als of als Kurma, een Kurma, schildpad. een schildpad.
Brahma:Brahma: Hindoegod Hindoegod van de schepping. van de schepping. Soms Soms wordt Brahma wordtafgebeeld Brahma afgebeeld als oprijzend als oprijzend uit een uit een lotusbloemlotusbloem in de navelin van de navel Shiva.van Meestal Shiva.wordt Meestal wordt Lingam: Lingam: Fallusvormig Fallusvormig voorwerp,voorwerp, meestal van meestal steen,van steen, Brahma uitgebeeld Brahma uitgebeeld met vier hoofden met vieren hoofden vier en vier dat gebruikt dat wordt gebruikt bij wordt het aanbidden bij het aanbidden van de van de armen. armen. scheppingskracht scheppingskracht van de goden, van demet goden, namemet Shiva. name Shiva. Mandapa: Mandapa: Een ruimte Een vóór ruimte het eigenlijke vóór het eigenlijke heilig- heiligdom. dom.
Kampot Kampot
logie logie
AndereAndere religieuze religieuze wezenswezens en en terminologie terminologie Apsara: Apsara: Een hemelse Eendanser, hemelsegeschapen danser, geschapen tijdens hettijdens het Karnen van Karnen de Oceaan van devan Oceaan Melk.van Melk. Asura: Een Asura: duivel,Een rivaal duivel, vanrivaal de goden. van de goden. Avatar: Een Avatar: incarnatie Een incarnatie van een god, van zoals een god, Vishnu zoalsalsVishnu als koning Rama. koning Rama. Bodhisattva: Bodhisattva: Een verlicht Eenpersoon verlichtdie persoon zijn reis dienaar zijn reis naar het nirvana hetuitstelt nirvanaomuitstelt op aarde om op mensen aardetemensen te helpen verlichting helpen verlichting te vinden.te vinden. Buddha:Buddha: Iemand die Iemand de verlichting die de verlichting bereikt heeft bereikt en heeft en niet meerniet onderworpen meer onderworpen is aan de iscyclus aan van de cyclus lijdenvan lijden en wedergeboorte. en wedergeboorte. Chakravartin: Chakravartin: Letterlijk Letterlijk ‘hij die het‘hijdraaiende die het draaiende wiel wiel mag beroeren’, mag beroeren’, en titel van ende titel wereldlijke van de wereldlijke heersers heersers in het Khmer-rijk. in het Khmer-rijk. Deva/Devata: Deva/Devata: Een mannelijke Een mannelijke / vrouwelijke / vrouwelijke god. god. Devaraja: Devaraja: Letterlijk Letterlijk ‘god-koning’, ‘god-koning’, de kern van de een kern van een mysterieuze mysterieuze spirituele spirituele cultus diecultus door Jayavarman die door Jayavarman II in het leven II in het werdleven geroepen. werd geroepen. Devi: Godin Devi: dieGodin doorgaans die doorgaans met Shivamet geassocieerd Shiva geassocieerd wordt, zoals wordt, Umazoals en Durga. Uma en Durga. Dvarapala: Dvarapala: Bewaker van Bewaker een tempeltoegang. van een tempeltoegang. Linga: ZieLinga: ‘Architectuurtermen’. Zie ‘Architectuurtermen’. Lokeshvara Lokeshvara (Avalokiteshvara): (Avalokiteshvara): De bodhisattva De bodhisattva van het mededogen. van het mededogen. Neak Ta:Neak Vooroudergeest. Ta: Vooroudergeest.
Harihara:Harihara: Een composiet Een composiet van Vishnu vanenVishnu Shiva, en dieShiva, die in de periode in devan periode de vroege van de koninkrijken vroege koninkrijken werd werd aanbeden.aanbeden.
Mythologische Mythologische dieren dieren Airavata:Airavata: Driekoppige Driekoppige olifant, gecreëerd olifant, gecreëerd tijdens hettijdens het Karnen van Karnen de Oceaan van devan Oceaan Melkvan en bereden Melk endoor bereden door de god Indra. de god Indra. Garuda: Garuda: Half man,Half halfman, vogel,half bereden vogel,door bereden Vishnu, door Vishnu, en de vijand en de vanvijand de naga’s. van de naga’s. Naga: Geheimzinnige Naga: Geheimzinnige slangen die slangen het water die het bescherwater beschermen en symbool men enstaan symbool voorstaan vruchtbaarheid. voor vruchtbaarheid. Een Een aantal naga’s aantal kwam naga’s zowel kwam in de zowel hindoeïstische in de hindoeïstische als als de boeddhistische de boeddhistische mythologie mythologie voor. voor.
04-10-2010 04-10-2010 13:02:48 13:02:48
4
CAMBODJA
Hoofdkwartier park
Pre
41
NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDS
NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDS
START
RE I S G I D S
CAMBODJA
k
Ta Ben Mangrove Uitkijktoren oe uk Sa
Dolphin Station
Golf van Thailand
EEN KIJKJE ACHTER DE SCHERMEN EN DRINGEN DOOR TOT DE KERN VAN DE CULTUUR, DE GESCHIEDENIS EN HET VOLK VAN Koh Thmei
EEN LAND. DANKZIJ DE NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDSEN KAN HUN ERVARING DE JOUWE WORDEN.
6 km
REISGIDS
WERELDWIJD NEMEN EXPERTS VAN NATIONAL GEOGRAPHIC
Thmor Thom
m o S p h o o c h K B e ac h
Pre BeackhChak
0
Koh Kchang
p
Keng Kong
T
REAM N AT I O N A L PA R K
Angkor
Phnom Penh Cambodja kleurgecodeerd per regio
WANDELINGEN EN BOOTTOCHTEN IN HET REAM NATIONAL PARK
KAARTEN MET WANDELINGEN, AUTOROUTES EN BOOTTOCHTEN
JE REIS INDELEN, beknopte kennismaking met Cambodja, zodat je je reis op
je eigen wensen en interessegebieden kunt afstemmen.
Uw reis indelen
Wat Langka
ERVAAR bijvoorbeeld waar je zoetwaterdolfijnen kunt zien, waar je per olifant naar watervallen in het oerwoud kunt komen, en hoe je het beste van de zonsopkomst in Angkor kunt genieten.
Geschiedenis en cultuur
12
Phnom Penh
60
Bezienswaardigheid
Spoorweg
Omtrek gebouw
Wandel- of boottocht
Park
Richting wandel- of boottocht
Autoroute
Beschreven bezienswaardigheid
PHNOM PENH Hoofdstad Siem Reap
GROOT
Phnom Reap
Steden
Puok Ba Phnom
1
KLEIN
T A K E O Provincie Veerboot
Vliegveld Nationale weg Bezienswaardigheid Bergtop Beginpunt wandeling, autoroute of boottocht
SYMBOLEN IN DE TEKST A B C D
K P F J
Kaartverwijzing Adres Telefoonnummer Sluitingstijden / reistijden (wandeling, auto-, fiets- en boottocht) Afstand Start/eind Hotel Entreegeld varieert van $ (minder dan $4) tot $$$$$ (meer dan $20)
NGR Cambodja nieuw.indd 1
E K V P N T W O S U Q
Restaurant Aantal kamers Aantal stoelen Parkeerplaats Lift Niet-roken Airconditioning Overdekt zwembad Openluchtzwembad Fitnessclub Gangbare creditkaarten geaccepteerd
WANDELINGEN EN AUTO- EN BOOTTOCHTEN, voorzien van duidelijke
kaartjes. Bijvoorbeeld Phnom Penh per tuktuk, een tocht langs de tempels en de parken van Angkor Wat, en een dagtocht door het Ream National Park.
EXCURSIES BUITEN DE GEBAANDE PADEN, zoals naar de drijvende dorpen op
het Tonle Sap-meer, de afgelegen Preah Vihear-tempel en het ruige Cardamomgebergte.
NIET MISSEN Bij elk hoofdstuk vind je verwijzingen naar nadere informatie over sterk aanbevolen bezienswaardigheden en activiteiten. DE PRACHTIGE KLEURENFOTO’S EN GEDETAILLEERDE KAARTEN maken het eenvoudig te kiezen, je reis uit te stippelen en overal het mooiste te zien. NUR 517 I S B N 978-90-215-4873-9
NATIONAL GEOGRAPHIC
REISGIDS National Geographic Reisgids maakt deel uit van Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
9
789021 548739
CAMBODJA
REGIOKAARTEN
INSIDER TIPS van de schrijvers en fotografen van National Geographic, maar ook van plaatselijke deskundigen, over hun favoriete plekjes, praktische zaken en veel meer.
cambodja
8
Siem Reap en het Tonle Sap-meer
102
Angkor
124
West-Cambodja
166
Centraal-Cambodja
192
Oost-Cambodja
210
Sihanoukville en de provincies langs de zuidkust
234
Zuidkust
234
Reiswijzer
266
Omslag: Boeddhistische monniken (Luciano Mortula/Alamy Ltd.); Rug: Beeld in Bayon, Angkor Thom (Kris LeBoutillier) Omslagontwerp: Sam Serebin
04-10-2010 13:02:43