© 2021 Carolyn Dunster Published by Laurence King Publishing Ltd All rights reserved © 2021 Nederlandse vertaling Uitgeverij Luitingh-Sijthoff bv, Amsterdam Alle rechten voorbehouden Oorspronkelijke titel Cut & Dry – A Modern Guide to Sowing, Growing and Drying Flowers Vertaling: Maaike van der Rijst/Vitataal Redactie: Vitataal, Feerwerd Omslagontwerp: Suzanne Bakkum Fotografie: Ida Riveros Opmaak binnenwerk: Charlie Smith Design/Lein | redactie & vormgeving isbn nur
978 90 245 9598 3 421
BLOEMEN DROGEN DROOGBLOEMEN Een modern handboek voor het zelf zaaien, kweken en drogen van bloemen
www.lsamsterdam.nl www.boekenwereld.com Uitgeverij Luitingh-Sijthoff vindt het belangrijk om op milieuvriendelijke en verantwoorde wijze met natuurlijke bronnen om te gaan. Bij de productie van dit boek is daarom gebruikgemaakt van papier waarvan het zeker is dat de productie niet tot bosvernietiging heeft geleid.
CAROLYN DUNSTER
UITGEVERIJ LUITINGH-SIJTHOFF
I NHOU D
Tijdloze schoonheid: een nieuwe kijk op droogbloemen
7
DE BESTE PLANTEN OM TE DROGEN Planten kiezen – Bloemen – Kruiden – Blad en varens – Grassen – Mossen en korstmossen – Schors, takken en twijgen – Zaadhoofden en -dozen – Bottels en bessen – Groente en fruit – Exoten
STYLEN 13 15 35 37 45 55 59 63 77 79 83
ZELF KWEKEN Zaaien: wat, hoe en wanneer – Zelf bloemen kweken – Zelf grassen kweken – Zelf zaaddozen kweken
127 128 129 130 133 134 137 139 140 143 145
PROJECTEN OM ZELF TE MAKEN 91 92 94 96
DROOGTECHNIEKEN Beproefde technieken – Aan de lucht drogen – In de grond drogen – In een vaas drogen – In zand drogen – Met een warmtebron drogen – Persen – Conserveren met glycerine Droogbloemen behandelen en bewaren
Decoratietechnieken – Kleuren – Beschilderen – Spraypainten Een compositie maken – Vazen, potten en schalen – Kenzans, steekbollen en andere bases – Manden – Kransen – Ikebana Onderhoud
103 104 109 110 112 114 116 120 123
– Gebonden boeket – Plat boeket – Krans – Vogelnestje – Creaties onder glas – Wand- en deurdecoraties – Creaties aan takken – Flowercloud – Potpourri – Smudge sticks
148 152 155 158 160 162 164 167 170 172
Dankwoord Fotoverantwoording Register
174 174 175
Tijdloze schoonheid | 7
Tijdloze schoonhe i d: e e n ni euwe kijk op droog bloe me n Zolang ik me kan herinneren, vind ik bloemen fascinerend. Mijn vroegste herinneringen draaien om bloemen. Ik vond het heerlijk om buiten te zijn en bloemen plukken in de tuin was een van mijn favoriete spelletjes. Zelfs toen al zat het me dwars dat het mooie er dan snel af was, dus om hun schoonheid te behouden leerde ik hoe ik bloemen moest persen en drogen. Bloemen drogen is een kunst die al duizenden jaren beoefend wordt, maar de laatste tientallen jaren daalde de populariteit ervan. Doordat verse bloemen het hele jaar volop beschikbaar zijn en we dus steeds nieuwe bloemen op tafel kunnen zetten, zijn droogbloemen wat op de achtergrond geraakt. Gelukkig zie ik dat steeds meer milieubewuste en kunstzinnige bloemisten droogbloemen gebruiken. Nu de vraag naar lokaal geteelde seizoensbloemen een grote vlucht neemt, kunnen droogbloemen de leemtes tussen de seizoenen mooi opvullen. Ze kunnen hergebruikt worden bij evenementen, zodat we de hoeveelheid afval beperken en de bloemenindustrie verduurzamen. Het is bewezen dat contact met de natuur noodzakelijk is voor ons welzijn, maar als we in de stad wonen en werken, kan dit lastig zijn. Met een paar droogbloemen en bessen, wat takjes en zaadjes kun je op een goedkope
manier steeds andere boeketten maken en zo een beetje natuur in huis halen zonder dat je er verder naar om hoeft te kijken. ‘Gedroogd’ hoeft niet meteen ‘stofnest’ te betekenen, en ook het stoffige imago dat droogbloemen vroeger hadden, is snel aan het verdwijnen. Het idee voor dit boek ontstond toen ik op vakantie was op het Griekse eiland Tinos. Voor het eerst zag ik lamsoor (Limonium sinuatum) in het wild. Het is een bloem die ik altijd zorgvuldig vermeden had, ook al staat hij erom bekend dat hij zich fantastisch laat drogen. Ik vond zijn stugge, onbuigzame stengels niet mooi. Ook vond ik de papierachtige bloemen niet fijn aanvoelen, maar toen ik ze in hun natuurlijke omgeving zag, werd dat anders. Ik vond de felle kleuren mooi afsteken tegen het heldere blauw van de zee en de lucht, net als het golvenpatroon dat ontstaat als de bloemen dicht op elkaar groeien.
8 | Tijdloze schoonheid
Het viel me ook op dat ze ter decoratie werden gebruikt. Op een eiland waar elk stukje beschikbare grond gebruikt wordt om groente en fruit te verbouwen zag ik lamsoor in de taverna’s op tafel staan en in kransen aan deuren hangen. Overal zag ik droogbloemen die het hele seizoen een warm welkom bleven uitstralen, zonder dat daar water voor nodig was. Weer thuis besloot ik zelf lamsoor te kweken. De botanische naam, Limonium, komt van het Griekse woord leimon, ‘zilt weiland’, waar het volop groeit. In een stadstuintje dat mijlen van zee ligt, duurde het even voor het aansloeg, maar het lukte me een paar takjes te oogsten. Die heb ik gemengd met andere bloemen, zaadhoofden en grassoorten die ik zelf gedroogd heb. Daar is niets moeilijks aan; het is een eeuwenoude manier om van bloemen in al hun prachtige levensfasen te genieten.
Plantennamen In de meeste gevallen heb ik de ‘gewone’ naam van planten en bloemen gebruikt, gevolgd door hun botanische of Latijnse naam. Het universele classificatiesysteem is in 1735 bedacht door de Zweedse botanist Carl Linnaeus en wordt vandaag de dag nog steeds overal ter wereld gebruikt. Tijdens mijn hoveniersopleiding was plantennamen vanbuiten leren een belangrijk onderdeel dat elke week getoetst werd. Ik dacht dat ik ze nooit zou onthouden, maar hoe meer ik met bloemen en planten werk, hoe beter de namen blijven hangen. Het is of je een compleet nieuwe taal leert.
Links Gedroogde lamsoorbloemen, een prachtig aandenken aan de woeste Griekse weidegronden. Hiernaast Linksboven De roze adderwortel is een prima bodembedekker die prachtige droogbloemen oplevert. Rechtsboven Zeeuws knoopje en akelei: twee populaire tuinplanten die weelderig bloeien. Onder Mijn stadstuintje staat vol bloemen die ik speciaal kweek om te drogen.
De beste planten om te drogen In een tuin, volkstuintje of zelfs op een balkon valt er altijd iets te kweken wat geschikt is om te drogen. Onder de juiste omstandigheden kan elke plant gedroogd worden, al behouden sommige planten hun kleur, vorm en structuur beter dan andere. Experimenteren is de sleutel tot succes.
De beste planten om te drogen | 15
BLOE MEN Iedereen heeft een lievelingsbloem. Misschien is het een bloem uit je jeugd die je aan een bepaalde tijd of plek of speciale gebeurtenis doet denken, of houd je gewoon van die bloem omdat je hem gemakkelijk te kweken vindt. Het is een goed uitgangspunt om met je lievelingsbloem je experimenten met drogen te beginnen. Je zult de structuren en kleuren langzaam zien veranderen. In mijn eigen tuin heb ik de bloemen staan die vaak worden gedroogd: strobloemen (Xerochrysum), lamsoor (Limonium) en hortensia’s (Hydrangea macrophylla). Ik weet dat deze planten zich goed laten drogen, maar ik hou ook van experimenteren. Ik had wolfsmelk staan, die mijn kleine tuintje dreigde te overwoekeren en nodig uitgedund moest worden. In plaats van ze op de composthoop te gooien hing ik ze te drogen. Het resultaat was fantastisch: de gifgroene schutblaadjes behielden hun prachtige kleur. Wees dus nooit bang om iets uit te proberen. Kijk maar wat er gebeurt, dat maakt het juist zo leuk.
Sommige bloemen, zoals hortensia’s, veranderen van kleur als je ze droogt; ze worden wat vlekkerig, maar dat staat des te mooier. Rode, paarse, mauve en blauwe bloemen behouden hun kleur het langst, maar gaandeweg zullen ze bruiner worden en daar zul je vast ook meer van gaan houden. De kleur van alles wat je droogt, vervaagt op den duur, maar de vorm blijft altijd intact, zodat je een prachtig aandenken hebt. Op de volgende bladzijden laat ik je kennismaken met bloemen die je goed kunt drogen.
De beste planten om te drogen | 37
BL A D EN VA R E NS Het blad van planten en bomen heeft zijn eigen schoonheid. Ontdek een adembenemend kleurenpalet en fantastische patronen, vormen en structuren door verschillende bladeren te drogen. Hiermee kun je oogverblindende boeketten maken, met of zonder bloemen erin. Bomen vervullen een heel scala aan ecologische functies en zijn essentieel voor de gezondheid van onze planeet en ons eigen welzijn. Zonder bomen loopt de mensheid kans op uitsterven. Toch vinden we bomen heel vanzelfsprekend; vaak zien we de bomen en hun blad die het decor van ons leven vormen niet eens. Door verschillende soorten bladeren van bomen, struiken en varens – al dan niet groenblijvend – te verzamelen en te bewaren stellen we ze in het middelpunt.
Je kunt bladeren verzamelen in het park, het bos of op straat, maar als je de ruimte hebt, zet dan minstens één boom in je tuin. Kies een soort die het hele jaar door interessant is, zoals de witte himalayaberk (Betula utilis var. jacquemontii) met zijn prachtige schilferende bast (zie blz. 59), felgroene bladeren in de lente en zomer en katjes in de winter, die geweldig in droogboeketten staan.