‘Austin laat zien dat en hoe je denken kan veranderen, bijvoorbeeld als het gaat om slavernij.’ – Visie
Josephine Weatherly keert met haar moeder terug naar hun plantage in Virginia. Haar vader en oudste broer zijn tijdens de oorlog om het leven gekomen en haar broer Daniel is als een gebroken man teruggekeerd. Ook op de plantage heeft de oorlog een spoor van verwoesting achtergelaten: van hun huis en landerijen is vrijwel niets meer over. Aan het weelderige leventje dat Josephine kende uit haar jeugd is voorgoed een einde gekomen en de God tot wie ze tijdens de oorlog zo vurig heeft gebeden, lijkt verder weg dan ooit. Josephine realiseert zich dat ze elke dag zal moeten vechten om te overleven en daarbij heeft ze de hulp van Lizzie, een van de weinige overgebleven bediendes, hard nodig. Samen proberen ze White Oak weer op te bouwen tot het prachtige landgoed dat het ooit was.
stroom
Bestsellerauteur Lynn Austin is bekend van haar historische romans en haar Bijbels-historische series over Hizkia, Manasse en de wederopbouw van Jeruzalem. Inmiddels heeft ze meer dan twintig romans op haar naam staan.
LYNN AUSTIN
‘“Zie, Ik maak alle dingen nieuw.” Door al het lijden in deze gebroken wereld heen is er uitzicht op een toekomst waarin alles nieuw is. Een tijdloze boodschap, mooi vertolkt.’ – Reformatorisch Dagblad
ISBN 978 90 297 2501 9
9 789029
725019
NUR 302
www.uitgeverijvoorhoeve.nl
plantage TOT.indd 1
LYNN AUSTIN ROMAN
06-04-2016 14:08:49
Lynn Austin
De plantage Roman Vertaald door Roelof Posthuma
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 3
25-03-16 15:48
Voor mijn man, Ken en mijn kinderen: Joshua,Vanessa, Benjamin, Maya en Snir
Tweede druk 2016 © Uitgeverij Voorhoeve – Utrecht, 2012 Postbus 13288, 3507 LG Utrecht www.kok.nl Oorspronkelijk verschenen onder de titel All Things New bij Bethany House, een onderdeel van Baker Publishing Group, Grand Rapids, 49516, USA. © Lynn Austin, 2012 Vertaling Roelof Posthuma, L&R tekst Omslagontwerp Mark Hesseling ISBN 978 90 297 2501 9 ISBN e-book 978 90 297 2048 9 NUR 302 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior written permission of the publisher.
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 4
25-03-16 15:48
‘Hij zal alle tranen uit hun ogen wissen. Er zal geen dood meer zijn, geen rouw, geen jammerklacht, geen pijn, want wat er eerst was is voorbij.’ Hij die op de troon zat zei: ‘Alles maak ik nieuw!’ Openbaring 21:4-5
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 5
25-03-16 15:48
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 6
25-03-16 15:48
1 3 april 1865 Josephine Weatherly dacht dat de donkerste dagen van de eindeloze oorlog al waren geweest, maar ze had zich vergist. Nu was alle hoop werkelijk gevaren. Ze hurkte met haar zus bij het raam op de bovenverdieping van haar tantes huis en zag de rookpluimen in de lucht boven Richmond,Virginia, opbollen als onweerswolken. Hoe was het mogelijk dat de stad waar zij en haar familie hun toevlucht hadden gezocht veranderde in een plek vol ellende en anarchie? President Davis en de regering van de Confederatie waren op de vlucht geslagen. Hongerige bendes plunderden het centrum van de stad. De vijandelijke invasie die iedereen zo lang had gevreesd, stond op het punt te beginnen. ‘Zouden wij niet ook moeten vluchten?’ vroeg haar zus Mary. ‘Iedereen is al weg.’ De hele dag hadden ze stromen vluchtelingen uit Richmond zien wegtrekken, samen met de vertegenwoordigers van de confederale regering. Hun karren, wagens en kruiwagens waren hoog opgeladen met al hun bezittingen. ‘Waar zouden we naartoe moeten?’ antwoordde Josephine met een schouderophalen. De honger maakte haar lusteloos. Ze kon haar blik niet losmaken van het beeld van de stad, nog net zichtbaar achter de verre boomtoppen. ‘Ik… ik weet het niet,’ stamelde Mary. ‘Maar, ik bedoel, zouden we niet achter alle anderen aan moeten trekken? De yankees komen! Er moet toch wel iemand zijn die ons een veilige plaats kan aanwijzen waar we ons kunnen verschuilen?’ Veilige plaatsen bestaan niet, wilde Josephine zeggen, maar ze hield haar mond toen ze de angst in de ogen van haar zus zag. 7
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 7
25-03-16 15:48
De zestienjarige Mary had tot bloedens toe op haar nagels en de randjes eromheen zitten bijten. ‘Houd daarmee op.’ Ze trok de hand van haar zus uit haar mond. ‘Het spijt me. Ik kan er niets aan doen! Ik ben zo bang!’ Mary legde haar hoofd op Jo’s schouder en huilde. ‘Dat begrijp ik. Maar het komt wel goed.We zijn veilig hier.’ Josephine loog, en God haatte leugenaars, maar wat maakte het uit? Alle tweeëntwintig jaren van haar leven had Jo geprobeerd goed te leven en te doen wat er in de Bijbel stond, maar God had geen acht op haar geslagen. Ook had Hij niet één van haar gebeden verhoord tijdens de oneindige oorlogsjaren. Ze had Hem gevraagd haar twee broers te beschermen toen die naar het slagveld gingen, maar Samuel was gesneuveld en van Daniel hadden ze al weken lang niets gehoord. Ze had God gesmeekt om haar vader te behoeden nadat de burgerwacht hem had opgeroepen, maar hij was afgelopen winter aan een longontsteking bezweken. Josephine had de Almachtige met klem gevraagd om te waken over haar, Mary en hun moeder, die gedrieën waren achtergebleven op hun enorme plantage, ver in de minderheid tegenover de slaven. Als antwoord had Hij het platteland laten overspoelen door de troepen van de Unie, de yankees, zodat ze gedwongen waren om naar Richmond te vluchten. Het was maar de vraag of ze de White Oak Plantation ooit terug zou zien. In de maanden sinds ze bij tante Olivia woonden, te midden van andere gevluchte verwanten, had Josephine hartstochtelijk gebeden voor hun dagelijks brood en verlossing van de boze, maar de honger en de angst hadden samen met hen intocht gehouden in dit huis op Church Hill. De lange nachtmerrie wilde maar niet eindigen. Daarom was Josephine de dag daarvoor tijdens de ochtenddienst in de kerk tot de conclusie gekomen dat bidden tijdverspilling was. De Almachtige deed wat Hij wilde, ongeacht haar smeekbeden. Ze zou niet vragen om bescherming tegen het vuur of de chaos van de zich uit8
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 8
25-03-16 15:48
breidende invasie van de yankees.Waarom zou je nog proberen te gaan zitten als je stoel keer op keer onder je weg werd getrokken? ‘Ben jij dan niet bang, Jo?’ vroeg Mary. ‘Nee.’ Ze had het gevoel dat haar emoties waren verstikt, inclusief de angst. De onzekerheid en het verdriet zouden eindelijk eindigen, hetzij met de dood, hetzij met de verlossing. Wat de uitkomst werd, kon haar niet langer schelen – als die zich maar snel aandiende. Toen ze zich omdraaide, hoorde ze voetstappen en zag ze haar moeder Eugenia in de deuropening van de slaapkamer staan. Mary zag haar ook en viel haar in de armen. ‘Is er nieuws?’ vroeg ze. Josephine vreesde voor het antwoord dat haar moeder zou geven. ‘De kolonel was zo vriendelijk om voor zijn vertrek even langs te komen om te vertellen wat er gebeurt. Hij zei dat we ons geen zorgen hoeven te maken omdat de rook van grote vuren bij het regeringsgebouw afkomstig is. De regering pakt de belangrijkste documenten in en verbrandt de rest. Waarschijnlijk verbranden ze ook de voorraden tabak en katoen die in de stad opgeslagen liggen, om te voorkomen dat de yankees ervan profiteren.’ Jo keek naar het mooie gezicht van haar moeder dat anders altijd zo rustig en sereen was. Aan de diepe rimpels tussen haar donkere wenkbrauwen zag ze dat er nog meer slecht nieuws was. ‘Wat zei de kolonel nog meer? Worden de winkels nog steeds door bendes geplunderd?’ Haar moeder aarzelde voordat ze knikte.‘Ja. Hij waarschuwde ons om weg te blijven uit de winkelwijk, en… ik wil jullie niet bang maken, meisjes, maar ik denk dat we beter het een en ander kunnen inpakken, voor het geval dat.’ ‘Gaan we weg, net als de anderen?’ vroeg Mary. ‘Nog niet.’ Haar moeder streelde haar donkere haar. Jose phine herinnerde zich het kalmerende gebaar uit haar eigen kindertijd, toen ze bij haar moeder op schoot zat, veilig in 9
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 9
25-03-16 15:48
haar troostrijke armen. Maar ze was nu te oud om op schoot te kruipen, en haar verdriet was te groot om gesust te worden. Bovendien had haar moeder meer dan genoeg aan haar eigen verdriet. ‘We wachten het hier nog een poosje af,’ zei ze, ‘maar ik denk dat het goed is om alles klaar te hebben staan voor als we moeten vertrekken.’ ‘Nemen we alles mee?’ vroeg Jo. Ze keek naar de koffers en kisten met hun bezittingen die in de kleine slaapkamer waren opgetast. De oorlog had hun leven kaalgeplukt zoals wind en vorst de bomen beroven van hun bladeren, totdat het ooit zo weelderige bestaan was teruggebracht tot het verblijf in een enkele kamer. ‘Deze keer pakken we alleen in wat we echt nodig hebben,’ zei haar moeder. ‘En alleen wat we kunnen dragen. De rest laten we over aan Gods beschikking.’ Jo vroeg zich af of hun laatste bezittingen het zouden overleven, of dat God die ook zou afnemen. Sinds de dag dat er een kapitein van de zuidelijke Confederatie met een handvol soldaten naar hun plantage, zo’n twintig kilometer van Richmond, was gereden om hen te waarschuwen voor de oprukkende vijand, hadden zij en haar moeder zich vastgeklampt aan deze restanten van hun oude leven. ‘Het is niet langer veilig om hier te blijven, mevrouw,’ had hij gezegd. Hij had zijn hoed respectvol afgezet, maar was niet afgestegen. Het paard snoof ongeduldig en stootte ademwolkjes uit in de kille lucht. Nog een groot verlies, niet meer dan een maand na haar vaders overlijden. Het was meer dan Jo kon bevatten. ‘Maar we kunnen ons huis toch niet verlaten!’ had ze uitgeroepen. ‘Het is alles wat we hebben!’ Haar moeder was niet van haar stuk geraakt. Haar innerlijke kracht leek van het soort dat het heelal bijeenbond en de sterren op hun plaats hield. Ze pakte Jo’s hand beet en kneep even. ‘Wat gebeurt er als we besluiten hier te blijven?’ had ze de kapitein gevraagd. 10
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 10
25-03-16 15:48
‘De vijand kan hier binnen een dag zijn, mevrouw. Ik moet u sterk aanraden om te vertrekken. De yankees zijn halve wilden. Ze kennen geen enkel fatsoen.’ Hij keek om zich heen naar de slaven die gestopt waren met werken om te luisteren. ‘Bovendien valt niet uit te maken wat uw zwarten gaan doen als de yankees ze opruien met hun beloftes van vrijheid en al dat soort dingen.’ Jo’s adem leek te bevriezen in haar longen terwijl ze in de koude buitenlucht afwachtte wat haar moeder zou antwoorden. Het paard van de kapitein rukte en trok aan de leidsels alsof het in galop wilde wegrennen. ‘We laten de soldaten zo lang mogelijk patrouilleren op de wegen naar Richmond, mevrouw. Zij kunnen u de hele weg bewaken. Maar als we ons eenmaal hebben teruggetrokken, kunnen we uw veiligheid niet meer garanderen.’ ‘Dank u, kapitein.’ Haar moeder had elegant geglimlacht, alsof ze nog altijd de scepter zwaaide op de White Oak Plantation. ‘Ik wens u en uw mannen alle geluk.’ Daarop liep ze naar binnen en deed de deur dicht. De rest van de ochtend had ze rustig opdrachten uitgedeeld aan Ida May, Lizzie en de andere huisslaven die de koets inpakten en belaadden met huisraad, van beddengoed en kleding tot een paar meubelstukken en koffers vol kostbaarheden. Otis spande hun enige paard voor de overvolle koets en reed hen naar het huis van tante Olivia in Richmond, terwijl de rest van de slaven alleen achterbleef op de plantage. De stad puilde uit van de vluchtelingen en de angst was voelbaar op straat. Richmond leek nauwelijks meer op de stad die Josephine voor de oorlog had bezocht, maar niettemin hadden ze er de afgelopen maanden veiligheid en onderdak gevonden. Dat was nu afgelopen. Ze draaide het raam haar rug toe en keek de propvolle, rommelige kamer rond. Wat moest ze inpakken? De dingen die ooit zo belangrijk voor haar waren geweest – het setje van haarborstel en handspiegel met ivoren handvatten, haar dag11
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 11
25-03-16 15:48
boek, de opalen halsketting van haar grootmoeder – deden er nauwelijks meer toe. Het waren schatten uit een andere tijd en van een andere plaats, onnodige ballast in de strijd om te overleven. Ze had verschillende jurken meegenomen naar Richmond, maar de enige die ze nu nog nodig had, was die van groene mousseline, waarin hun gouden munten in de zoom waren ingenaaid. Ze knoopte het lijfje van de jurk die ze aan had los en trok de andere aan. Ook haar moeder en zuster kleedden zich om. Josephine deed een paar onmisbare toiletartikelen in een canvas zak en besloot de foto van haar vader, Philip Weatherly, erbij te stoppen. Het was zo ongeveer het laatste aandenken aan het leven dat ze ooit had gekend en ze was bang de herinnering aan zijn knappe gezicht te verliezen, zoals ze al het andere ook was kwijtgeraakt.Toen ze klaar was, droeg ze haar tas naar beneden en ging ze in de salon bij de rest van haar familie zitten om af te wachten. Tante Olivia en haar drie dochters hadden ook voorbereidingen getroffen, maar oudtante Hattie weigerde ook maar iets in een tas te stoppen. ‘Ik ben met niets op deze wereld gekomen en ik verwacht op dezelfde manier weer heen te gaan,’ hield ze vol. Toen ze allemaal gereed waren, was de zon al ondergegaan langs de met rook vervulde hemel. Het werd donker en koud in de salon. Tante Olivia had iedereen een quilt gegeven om warm te blijven. Brandstof was uiterst schaars en elk stukje brandhout moest bewaard worden voor het koken. De lampolie was al lang op, maar tante Hattie was met een talkkaars op de proppen gekomen, die ze had bewaard ‘voor tijden als deze’. Ze had haar bijbel opengeslagen en hardop voorgelezen: ‘God is voor ons een veilige schuilplaats, een betrouwbare hulp in de nood. Daarom vrezen wij niet…’ Josephine luisterde niet meer. De anderen vonden de Bijbelteksten misschien troostrijk – en tante Hattie had beslist voldoende geloof om in haar eentje bergen te verzetten – maar Jo niet.Voor haar was de Bijbel niets anders dan een verzameling 12
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 12
25-03-16 15:48
sprookjes. Ze sloot haar ogen en wenste dat, als God toch van plan was hun leven te beëindigen, Hij er haast mee zou maken. De avond duurde lang en ze begon in te doezelen. Ze schoot wakker van het harde bonken op de voordeur. Tante Olivia ging zelf opendoen omdat ze al haar slaven voor de nacht naar hun eigen onderkomens achter het huis had gestuurd. Zonder een woord te zeggen stond Josephine op en liep achter haar tante aan. De buurman stond in de deuropening en draaide zijn hoed nerveus in zijn handen. ‘Komt u niet binnen?’ vroeg tante Olivia, alsof ze een etentje gaf en deze gast slechts een paar minuten te laat was gekomen. Hij schudde zijn hoofd. ‘Ik zag die kaars bij jullie branden en wilde even horen of alles in orde was. Jullie blijven dus hier?’ ‘Ja. Mijn zus Eugenia en ik hebben besloten dat we hier thuis beter af zijn dan midden in de nacht ergens op de weg. Bovendien, we kunnen nergens naartoe. Dit is mijn huis. Ik blijf hier en zal het zo goed mogelijk verdedigen. Ik waag het erop met de yankees, als ze komen.’ ‘O, die komen absoluut,’ antwoordde hij. ‘Maar zij zijn niet ons grootste probleem. Ik liep net nog in het centrum van Richmond en…’ Hij wierp een bezorgde blik op Josephine voordat hij zijn relaas zachter voortzette, alsof hij hoopte dat zij hem niet zou horen. ‘Jullie moeten binnen blijven en de deuren afsluiten. In Richmond is het een wetteloze bende, er wordt lukraak geplunderd. En bedenk, dat zijn niet de yankees maar onze eigen burgers.’ ‘Denkt u dat het geweld ook hier naar Church Hill overslaat?’ ‘Niemand weet wat er zou kunnen gebeuren, mevrouw Greeley. En dat is nog niet alles…’ Hij keek opnieuw naar Josephine, die begreep dat hij niets meer wilde zeggen met haar in de buurt. ‘Zegt u het maar,’ zei Josephine. ‘Mij maakt u toch niet bang.’ Maar toen hij verder vertelde, sprak hij nog zachter. 13
Deplantage_AUSTIN_druk2_binnenwerk_eerste_proef.indd 13
25-03-16 15:48
‘Austin laat zien dat en hoe je denken kan veranderen, bijvoorbeeld als het gaat om slavernij.’ – Visie
Josephine Weatherly keert met haar moeder terug naar hun plantage in Virginia. Haar vader en oudste broer zijn tijdens de oorlog om het leven gekomen en haar broer Daniel is als een gebroken man teruggekeerd. Ook op de plantage heeft de oorlog een spoor van verwoesting achtergelaten: van hun huis en landerijen is vrijwel niets meer over. Aan het weelderige leventje dat Josephine kende uit haar jeugd is voorgoed een einde gekomen en de God tot wie ze tijdens de oorlog zo vurig heeft gebeden, lijkt verder weg dan ooit. Josephine realiseert zich dat ze elke dag zal moeten vechten om te overleven en daarbij heeft ze de hulp van Lizzie, een van de weinige overgebleven bediendes, hard nodig. Samen proberen ze White Oak weer op te bouwen tot het prachtige landgoed dat het ooit was.
stroom
Bestsellerauteur Lynn Austin is bekend van haar historische romans en haar Bijbels-historische series over Hizkia, Manasse en de wederopbouw van Jeruzalem. Inmiddels heeft ze meer dan twintig romans op haar naam staan.
LYNN AUSTIN
‘“Zie, Ik maak alle dingen nieuw.” Door al het lijden in deze gebroken wereld heen is er uitzicht op een toekomst waarin alles nieuw is. Een tijdloze boodschap, mooi vertolkt.’ – Reformatorisch Dagblad
ISBN 978 90 297 2501 9
9 789029
725019
NUR 302
www.uitgeverijvoorhoeve.nl
plantage TOT.indd 1
LYNN AUSTIN ROMAN
06-04-2016 14:08:49