– Tara Brach, auteur van True Refuge en Radical Acceptance
Vrienden voor het leven! Al ben je zo verschillend als een giraf en een geit, een stier en een paard, of een eend en een pitbull, dan wil dat nog niet zeggen dat je niet de dikste vrienden kunt zijn! Deze 43 verhalen uit het dierenrijk vertellen over de onmogelijkste maatjes, die iets voor elkaar voelen wat je alleen maar vriendschap kunt noemen. Geschreven door Jennifer S. Holland, de bestsellerauteur van Onmogelijke liefdes, en geïllustreerd met hartverwarmende kleurenfoto’s, bewijzen deze prachtige verhalen dat vriendschap alle problemen overwint.
Jennifer S. Holland schrijft artikelen voor National Geographic, vooral over natuurwetenschappen. Ze woont in Silver Springs, Maryland, met haar man, drie honden en ontelbare hagedissen. Haar onmogelijkste vriendschap: een van haar honden vond en redde het leven van haar weggelopen kameleon Hank.
Tirion Natuur
Omslagfoto voorzijde: Matthew Tabaccos/ Barcroft Media/Landov Omslagfoto achterzijde: © Wales News Service (boven); Isobel Springett (onder) Omslagontwerp: Raquel Jaramillo
Onmogelijke vriendschappen omslag.indd 1 | Elgraphic - Vlaardingen
www.tirion.nl
Tirion Natuur
ISBN 978 90 5210 956 5
jennifer s. Holland
© John Holland
‘Als je bij schepsels empathie ziet buiten de grenzen van hun eigen soort, lijkt er sprake van een meer universeel fenomeen. Het geeft je vertrouwen in de goedheid van levende wezens… Deze verhalen laten ons zien wat mogelijk is.’
e e vrie ndschappe n
kijken bij haar geliefde zeeleeuwen en geiten en andere dieren. Of het verhaal van de vos en de jachthond, een waargebeurd sprookje, die van elkaar houden als broers. Elk verhaal brengt een onverwachte vriendschap tot leven. Of het nu de onverwoestbare liefde van een ouder is, de speelse vriendschap tussen jongen of de constante zorg van een grote moderne familie. Aan het eind van het boek zullen de lezers hopelijk kunnen beamen dat zelfs de wildste dieren vriendschap kunnen voelen, of althans iets wat daar sterk op lijkt.
Onmog lijk
(vervolg van voorflap)
e e e
Het vervolg op de bestseller Onmogelijke liefdes
Onmog lijk vri ndschapp n
e
43
hartverw
Tirion Natuur
armende
waargebeu
rde
v e r h a le n
uit het dierenrijk
J e n n i f e r S. H o l l a n d
e e e
Onmog lijk vri ndschapp n
E
e
r hangt iets moois in de lucht. De auteur van New York Timesbestseller Onmogelijke liefdes vertelde al ongelooflijke verhalen over de liefde tussen verschillende soorten. Onmogelijke vriendschappen biedt nu een hartverwarmend kijkje op dieren die innige vrienden zijn. Kan er vriendschap bestaan zonder menselijke inmenging? Natuurlijk zullen er biologen zijn dit een belachelijk idee vinden maar de 43 indrukwekkende banden in Onmogelijke vriendschappen lijken een bevestigend antwoord op deze vraag. Dit boek biedt verhalen over heel verschillende diersoorten die elkaar niet kunnen missen. Over dieren die alles zullen doen om elkaar tegen kwaad te beschermen. En over dieren die onwankelbare ouderliefde toonden voor een wees. Auteur Jennifer S. Holland interviewde wetenschappers, biologen en dierverzorgers uit de hele wereld en schrijft met de integriteit van een journalist en met de passie van een dierenliefhebber. Neem de dalmatiër die voor een verweesd pasgeboren lam zorgt, een lam dat toevallig net zo gevlekt was als zijn adoptiemoeder. De toewijding van Chendra, een geredde olifant uit Indonesië die bij elke wandeling door de dierentuin van Oregon even gaat (lees verder op de achterflap)
16-04-14 10:01
e e e
Onmog lijk vri ndschapp n
e
00 Onmogelijke vriendschappen.indd 1 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:39
Dit boek is voor pap, het oudste kind dat ik ken.
Dit boek is gepubliceerd door Tirion Uitgevers Postbus 13288 3507 LG Utrecht www.tirion.nl Ontwerp: Raquel Jaramillo, Tae Won Yu en Netta Rabin Omslagontwerp en zetwerk Nederlandse editie: Elgraphic bv, Vlaardingen Vertaling: Ingrid Buthod (inAksie, Apeldoorn) ISBN 978 90 5210 956 5 NUR 430 Fotoverantwoording: © Associated Press: 29; Jordi Amenos Basora/Falconer: 114, 116, 117; Marcy Berra: 152, 155, 157; Jenny Brooker/Glen Afric Films: 160 (onder), 162, 164, 167; Caters News Agency Ltd: viii, x, 40, 42, 43, 44, 45, 50, 52, 74, 76, 77, 79, 90, 93, 95; Chestatee Wildlife Preserve, Inc. “Preservation through Education”, Dahlonega, Georgia VS: 197; Lance Clifton: 202, 205; Michael Durham © Oregon Zoo : 187; Edgar’s Mission: 219; Europics: 30, 33; Jane Ferguson/Tiger Photo: 130, 133; Julie Free: vi, 54, 57 (links en rechts), 59; © Lauren Grabelle: 210, 213, 214, 215; Svetlana Harper: 96, 99, 101; Sarah Harris/Paradise Wildlife Park: 188, 191; © John Holland: xv; Dough Lindstrand/AWCC: 34, 37 (links en rechts); Christoph Matzke: 198; Ewa Narkiewicz/elephantstay.com: 138, 139; Newspix/Getty Images: vii (onder), 216, 221; Nuneaton & Warwickshire Wildlife Sanctuary: 124 (onder), 128, 129; Brock Parker © Oregon Zoo: 128; Heather Rector: 46; © Tom Reed/Chestatee Wildlife Preserve/ZUMApress.com: 192, 195; © Rex USA: iv, 60, 63 (links en rechts), 65, 80, 83, 85, 140, 143, 144; Alex Rhodes/Lewa Wildlife Conservancy: 176, 179; Rafael Rosa: 172; Ross Parry Agency: 14, 17, 20, 25; Isobel Springett: 2, 5, 7, 9; © Sukree Sukplang/Reuters:134, 136; SWNS: 86, 89, 118, 121, 122, 123, 124 (boven), 126, 146, 149, 150; Matthew Tabaccos/Barcroft media/Landov: iii, 160 (boven), 165; Steph Tufft: 26; Glen Vena/ BFF Shamwari: 206, 209; © Wales News Service: 66, 70-71; Alexander D.M. Wilson/Aquatic Mammals: 168, 171; Janice Wolf/Rocky Ridge Refuge: vii (boven), 102 (alle), 104 (alle), 105 (alle), 106, 107, 108, 109, 111, 113; Missy Ziler: 10
Voor het eerst gepubliceerd in de Verenigde Staten in 2013 door Workman Publishing Co. Inc., 225 Varick Street, New York, NY 10014-4381, USA. Oorspronkelijke titel: Unlikely loves © 2013 tekst: Jennifer S. Holland © 2013 Workman Publishing Company, Inc. © 2014 voor de Nederlandse taal: Tirion Uitgevers, Utrecht Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, photocopy, microfilm or any other means without prior written permission from the publisher.
00 Onmogelijke vriendschappen.indd 2 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:39
e e e
Onmog lijk vri ndschapp n
e
43
hartverwarmende
verhalen
uit het
dierenrijk
door Jennifer S. Holland
00 Onmogelijke vriendschappen.indd 3 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:39
Inhoud Voorwoord.........................................................ix Inleiding.............................................................xi 1. Wie houdt van je, baby?................................ xvi De Deense dog en het hertenkalf..........................3 De oude merrie en de hond.................................11 De terriĂŤr en het eendenkuiken..........................15 De ezel en het schaap.........................................21 De pekingeend en de pitbull...............................27 De blinde boxer en de gans................................ 31 Het meisje en de eland........................................35 Het biggetje en de boxer......................................41 Het vuilnisbakkie en de kittens...........................47 De hen en de pups..............................................51 De geit en de pitbull............................................55 Het gevlekte lam en de dalmatiĂŤr........................61 Het biggetje en de rottweiler................................67 2. Eet, speel en bemin........................................72 De giraf en de geit...............................................75 De dolfijn en de zeeleeuw....................................81 Het kalfje en de boerderijhonden........................87 De jongen en de marmotten................................91 Het hertenkalf en de vrienden uit het bos...........97 Verhalen uit de Rocky Ridge Refuge.....................103 De schildpad en de pups................................105 Het minipaardje en de capibara.....................108 De stier en het paard......................................111 De uil en de kat.................................................115 De vos en de jachthond.....................................119
00 Onmogelijke vriendschappen.indd 6 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:39
Verhalen uit de Warwickshire Wildlife Sanctuary...125 De kalkoen en het hert.....................................126 De das en de vos..............................................128 De dolfijn en de zwerfkat....................................131 De java-aap, het konijn en de cavia....................135 De otter en de das...............................................141 De steenarend en de vliegende man....................147 De pup en de leeuwenwelp.................................153 3. Liefdevolle gezinnen van deze tijd.................. 158 Verhalen uit de Glen Afric Wildlife Sanctuary..........161 De koedoe en de giraf.......................................162 De luipaard en de hond....................................165 De dolfijn en de potvissen...................................169 De boa constrictor en de pitbull..........................173 De zwarte neushoorn en het wrattenzwijn..........177 De olifant en de vrienden uit de dierentuin.........183 De dame, de tijger en de Duitse herder...............189 De zebra en de ezel.............................................193 De zwaan en de zwanenboot...............................199 De rat en de kitten..............................................203 De leeuwin en de leeuwin...................................207 De alpaca en de paarden....................................211 Het varken en de vrienden van de boerderij........217 Referenties ...................................................... 222 Dankwoord ...................................................... 224
00 Onmogelijke vriendschappen.indd 7 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:39
01 Onmogelijke vriendschappen.indd 20 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:39
{ Y o r k s h i r e , E n g e l a n d , 2011}
De e zel e n het s chaap B
ij j e h u w e l i j k h o e f j e n i e t t e b e l o v e n v o o r e e n
aandenderende trein te springen om je liefde te bewijzen. Toch
zullen de meeste mensen waarschijnlijk proberen in een penibele of hachelijke situatie een geliefde te beschermen tegen geestelijke of fysieke pijn, ook al lopen ze daarvoor zelf risico.
Risico nemen om een speciale persoon te redden is echter geen
uitsluitend menselijke eigenschap. In het wild moeten allerlei sociale diersoorten regelmatig hun territorium of familiegrenzen verdedigen, met rivalen vechten om partners, waarschuwingssignalen afgeven en hun jongen oppakken en weghalen bij gevaar. En zelfs tamme dieren kunnen, in de meest onwaarschijnlijke situaties, bewijzen ware helden te zijn.
21
01 Onmogelijke vriendschappen.indd 21 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:39
De twee dieren leefden in No-
ah’s Ark Zoo in Bristol, waar ze bij elkaar gezet waren om Geralds eenzaamheid te verdrijven terwijl hij wachtte op een partner. In 2006 arriveerde Gerald in de dierentuin. Eerst was de giraf nerveus en onzeker, tot hij Eddie ontmoette.
Eddie was een sociale en
nieuwsgierige geit, geboren in de Ark. Als het levende bewijs dat tegengestelden elkaar aantrekken, hadden het sociale geitje en de bange torenhoge giraf meteen een zwak voor elkaar. In Eddies gezelschap leek Gerald zich prettiger te voelen
76 | Onmog elij k e v r i e n d s c h a p p e n
02 Onmogelijke vriendschappen.indd 76 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:41
Giraf Die malle lange nek kan wel bijna 300 kilo wegen. Toch zwiepen de mannetjes ze tegen elkaar aan als ze in de paartijd bepalen wie de dominante stier is.
02 Onmogelijke vriendschappen.indd 77 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:41
01 Onmogelijke vriendschappen.indd 14 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:39
MARMOT Deze leden van de eekhoornfamilie zijn vooral planteneters, maar soms eten ze vogeleieren of zelfs elkaars jongen.
02 Onmogelijke vriendschappen.indd 95 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:41
De s childpad e n de p ups
W
e beginnen maar gewoon met
Crouton. Crouton
is
een Afrikaanse sporenschildpad en wat is er mooier dan een so-
ciaal reptiel dat is vernoemd naar een krokantje in de sla? Toen ze naar Rocky Ridge kwam, ‘was ze schuw en traag. Ze was verwaarloosd en niet erg sociaal,’ herinnert Wolf zich. Reptielen hebben veel warmte nodig (meestal alleen fysieke), dus ze kreeg haar eigen elektrische dekentje waar ze uren onder of op zat. Maar toen kwamen de Deense-dogpups. Tien stuks.
V er ha len u it d e R o cky R id g e R ef u g e | 1 0 5
02 Onmogelijke vriendschappen.indd 105 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:42
Het was het nest van een reddingshond die Wolf had opgenomen. De moeder wierp in de slaapkamer en Wolf verhuisde het hele piepende nest naar de badkamer, waar ze veilig waren en niet in de weg lagen. Daar kreeg Crouton ze in het oog. ‘Ze kwam steeds vaker van haar deken af om naar de hoop pups in de badkamer te gaan,’ zegt Wolf. En ze bleef daar niet zitten kijken, maar kroop tussen de pups in, liet zich eronder bedelven. ‘Ze ging er met opzet middenin staan, zelfs als ze wild waren. Ze kon gaan waar ze wilde en had haar eigen warme plekje, maar ze was graag zoveel mogelijk bij de hondjes. Ze stevende elke dag linea recta naar ze toe als ze stoeiden en ronddartelden. Ze was dol op de beestjes.’
Rond voedertijd bleef Crouton bij de groep, zegt
Wolf. ‘Ik riep dan: Puppy, puppy, puppy! En dan kwamen ze aangestormd. En tussen ze in liep een schildpad, sneller dan sommige hondjes, om te proberen haar kop samen met de andere in de voerbak te steken! Ik lag dubbel!’
Crouton ontwikkelde een zwak voor een van de
AFRIKAANSE SPORENSCHILDPAD RIJK: Animalia STAM: Chordata KLASSE: Reptilia ORDE: Testudines FAMILIE: Testudina e GESLACHT: Geoche lone SOORT: Cheochelone sulcata
10 6 | Onmog eli j k e v r i e n d s c h a p p e n
02 Onmogelijke vriendschappen.indd 106 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:42
Dankwoord Een boek is nooit een soloproject en in dit geval geef ik de verhalen door van andere mensen (en hun dieren). Ik sta in het krijt bij de in dit boek geciteerde personen en ben hun er innig dankbaar voor dat zij hun verhalen zo grootmoedig met me hebben gedeeld. In het bijzonder bedank ik Krestyna Lypen van Workman Publishing voor haar vriendelijke en zachtmoedige aanpak; Melissa Lucier voor opnieuw een heroïsche inspanning voor de omslagfoto; Raquel Jaramillo en Tae Won Yu voor het maken van dit boek dat net als Onmogelijke liefdes zo fraai is geworden; Beth Levy voor al het persklaar maken en al die puntjes op de i; Jarrod Dyer voor het deskundige zetwerk, Maggy Glaeson voor de publiciteitscampagne en alle anderen die meewerkten aan het tot stand komen van dit boek. Dank aan alle vrienden en familieleden die me op het spoor van verhalen zetten: het wordt zeer gewaardeerd! Voor al haar research dank ik mijn onvermoeibare assistente Kate Horowitz. Voor de vertalingen ben ik Mariola Maklakiewicz-Carroll, Barbara Büllmann, Steffi Steinberg en Wanjiku Kinuthia zeer dankbaar. Omdat ze me met hun lieve en bemoedigende woorden en steun door dit project hielpen, dank ik met name Melanie Carlos, Lynne Warren en Mark Bolander. Dank aan de jonkies Will, Kate, Jasper en Elliot die mijn favoriete publiek waren en die het kind in mij wakker hielden. Ik dank Lenora Holland en Lorie Holland dat ze stapels van mijn boeken insloegen. Mijn echtgenoot John dank ik voor zijn vertrouwen in mij, zijn trots op wat ik doe en zijn verdraagzaamheid bij mijn ups en downs. En mijn honden Tai, Waits en Monk vergeef ik alle onderbrekingen, het geblaf, het constante ruien en aandacht vragen terwijl ik dit boek probeerde te schrijven. Jullie zijn immers mijn ware muzen. (Tai, moge je rusten in vrede!) Jennifer S. Holland
224
04 Onmogelijke vriendschappen.indd 224 | Elgraphic - Vlaardingen
11-04-14 15:38
– Tara Brach, auteur van True Refuge en Radical Acceptance
Vrienden voor het leven! Al ben je zo verschillend als een giraf en een geit, een stier en een paard, of een eend en een pitbull, dan wil dat nog niet zeggen dat je niet de dikste vrienden kunt zijn! Deze 43 verhalen uit het dierenrijk vertellen over de onmogelijkste maatjes, die iets voor elkaar voelen wat je alleen maar vriendschap kunt noemen. Geschreven door Jennifer S. Holland, de bestsellerauteur van Onmogelijke liefdes, en geïllustreerd met hartverwarmende kleurenfoto’s, bewijzen deze prachtige verhalen dat vriendschap alle problemen overwint.
Jennifer S. Holland schrijft artikelen voor National Geographic, vooral over natuurwetenschappen. Ze woont in Silver Springs, Maryland, met haar man, drie honden en ontelbare hagedissen. Haar onmogelijkste vriendschap: een van haar honden vond en redde het leven van haar weggelopen kameleon Hank.
Tirion Natuur
Omslagfoto voorzijde: Matthew Tabaccos/ Barcroft Media/Landov Omslagfoto achterzijde: © Wales News Service (boven); Isobel Springett (onder) Omslagontwerp: Raquel Jaramillo
Onmogelijke vriendschappen omslag.indd 1 | Elgraphic - Vlaardingen
www.tirion.nl
Tirion Natuur
ISBN 978 90 5210 956 5
jennifer s. Holland
© John Holland
‘Als je bij schepsels empathie ziet buiten de grenzen van hun eigen soort, lijkt er sprake van een meer universeel fenomeen. Het geeft je vertrouwen in de goedheid van levende wezens… Deze verhalen laten ons zien wat mogelijk is.’
e e vrie ndschappe n
kijken bij haar geliefde zeeleeuwen en geiten en andere dieren. Of het verhaal van de vos en de jachthond, een waargebeurd sprookje, die van elkaar houden als broers. Elk verhaal brengt een onverwachte vriendschap tot leven. Of het nu de onverwoestbare liefde van een ouder is, de speelse vriendschap tussen jongen of de constante zorg van een grote moderne familie. Aan het eind van het boek zullen de lezers hopelijk kunnen beamen dat zelfs de wildste dieren vriendschap kunnen voelen, of althans iets wat daar sterk op lijkt.
Onmog lijk
(vervolg van voorflap)
e e e
Het vervolg op de bestseller Onmogelijke liefdes
Onmog lijk vri ndschapp n
e
43
hartverw
Tirion Natuur
armende
waargebeu
rde
v e r h a le n
uit het dierenrijk
J e n n i f e r S. H o l l a n d
e e e
Onmog lijk vri ndschapp n
E
e
r hangt iets moois in de lucht. De auteur van New York Timesbestseller Onmogelijke liefdes vertelde al ongelooflijke verhalen over de liefde tussen verschillende soorten. Onmogelijke vriendschappen biedt nu een hartverwarmend kijkje op dieren die innige vrienden zijn. Kan er vriendschap bestaan zonder menselijke inmenging? Natuurlijk zullen er biologen zijn dit een belachelijk idee vinden maar de 43 indrukwekkende banden in Onmogelijke vriendschappen lijken een bevestigend antwoord op deze vraag. Dit boek biedt verhalen over heel verschillende diersoorten die elkaar niet kunnen missen. Over dieren die alles zullen doen om elkaar tegen kwaad te beschermen. En over dieren die onwankelbare ouderliefde toonden voor een wees. Auteur Jennifer S. Holland interviewde wetenschappers, biologen en dierverzorgers uit de hele wereld en schrijft met de integriteit van een journalist en met de passie van een dierenliefhebber. Neem de dalmatiër die voor een verweesd pasgeboren lam zorgt, een lam dat toevallig net zo gevlekt was als zijn adoptiemoeder. De toewijding van Chendra, een geredde olifant uit Indonesië die bij elke wandeling door de dierentuin van Oregon even gaat (lees verder op de achterflap)
16-04-14 10:01