Je hersens moeten iedere dag een oneindige stroom aan informatie verwerken. Niet zo gek dus, dat je je in tijden van drukte soms mentaal uitgeput voelt. In Breincoach van dr. Gareth Moore maak je opnieuw kennis met alle functies van je brein. Je leert hoe je beter kunt focussen, wat het belang is van nieuwe informatie en waarom je hersens overal een patroon in proberen te ontdekken. Puzzels, oefeningen en trucs helpen je hierbij. Haal het maximale uit je hersens in slechts 40 dagen
BREIN C ACH
40 DAGEN OEFENEN = JE BREIN IN CONDITIE
EEN FIT BREIN IN
Geef je brein een complete work-out met specifieke ĂŠn generieke puzzels en tests
Dr. Gareth Moore is internationaal bestsellerauteur van tientallen titels over hersentraining. Ook verschenen bij Kosmos Uitgevers: Geheugencoach.
www.kosmosuitgevers.nl
NUR 493 Kosmos Uitgevers, Utrecht / Antwerpen
Omslag 150x228mm Brein Coach e.indd 1-3
DR. GARETH MOORE
Houd je brein fit dankzij de bewezen effectieve technieken
BREIN C ACH 40 DAGEN
TRAINING, ONTWIKKELING
EN ONDERHOUD
DR. GARETH MOORE 04-07-19 13:46
INHOUD Inleiding 7 dag 1 Zorg voor je brein dag 2 Breintraining dag 3 Focus bereiken dag 4 Realistische doelen dag 5 Prioriteiten stellen dag 6 Orde op zaken stellen dag 7 Met stress omgaan dag 8 De kracht van slaap dag 9 Lichaam en geest dag 10 Verander je brein dag 11 Daag jezelf uit dag 12 Ontspanning dag 13 Mindful mediteren dag 14 Creatief zijn dag 15 Routines doorbreken dag 16 Falen en spijt dag 17 Ken je sterke punten dag 18 Zelfvertrouwen dag 19 Je sociale brein dag 20 Slimmere interactie dag 21 Blokkerend groepsgedrag dag 22 Social media dag 23 Je verontschuldigen dag 24 Collectief geheugen dag 25 Relaties met anderen dag 26 Een gokje wagen dag 27 Automatische reacties dag 28 Bewust nadenken dag 29 Schijnbaar zinvol dag 30 Het onverwachte
8 12 16 20 24 28 32 36 40 44 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 100 104 108 114 118 122 126
dag 31 Verwachtingsbias dag 32 Getallen schatten dag 33 Hoofdrekenen dag 34 Miskopen dag 35 Breid je woordenschat uit dag 36 Creatief schrijven dag 37 Breid je kennis uit dag 38 Gebruik je geheugen dag 39 Slim redeneren dag 40 Een leven lang leren Oplossingen
130 136 140 146 150 154 158 162 166 170 174
INLEIDING Welkom! Dit boek laat je hersens kraken. Door slechts enkele bladzijden per dag te lezen en de bijbehorende opdrachten te maken verbeter je je breinvaardigheden in nog geen anderhalve maand tijd. Jij bent je brein. Zonder dat kun je niets. Het is een microkosmos van het universum, boordevol potentieel, dat gewoon wacht tot jij er volledig gebruik van maakt. Het brein speelt een cruciale rol in elk aspect van ons zijn – we zijn het gewoon aan onszelf verplicht het goed te onderhouden. Ja toch? In dit dag-tot-dagprogramma neem ik je mee op een reis door je brein. We zetten kleine eenvoudige stappen op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten, waarmee je je aangeboren vermogens beter kunt benutten. Een dieper inzicht in de werking van je brein kan helpen bij alle aspecten van het leven, van betere beslissingen tot slimmere en snellere gedachten. Het boek staat boordevol originele hersenkrakers, zodat je veel van de beschreven technieken meteen kunt toepassen. En natuurlijk hoef je er niet 40 dagen achter elkaar mee bezig te zijn – je kunt het gerust spreiden en doen wanneer jij er tijd voor hebt. Mogelijk heb je voor enkele van de activiteiten zelfs meer dan één dag nodig. Achter in het boek vind je de oplossingen van alle opdrachten die moeten worden opgelost.
7
Dr. Gareth Moore BSc (Hons) MPhil PhD is de internationale bestsellerauteur van een breed scala aan breintraining- en puzzelboeken voor zowel kinderen als volwassenen, waaronder Enigma: Crack the Code, Ultimate Dot to Dot, Brain Games for Clever Kids, Lateral Logic en Extreme Mazes. Van zijn boeken zijn alleen al in het Verenigd Koninkrijk meer dan een miljoen exemplaren verkocht. In Nederland verschenen eerder Test je brein! De leukste denkspelletjes en hersenkrakers en Het enige echte ultieme dot to dot puzzelboek voor volwassenen. Hij is tevens de maker van de online breintrainingsite BrainedUp.com en runt de dagelijkse puzzelsite PuzzleMix.com.
DAG
1
ZORG VOOR JE BREIN
++ Het is belangrijk om voor je brein te zorgen ++ Je brein profiteert van nieuwe ervaringen en uitdagingen ++ Ongebruikte verbindingen in het brein sterven af
WAT?
Als je je lichaam in een spiegel bekijkt terwijl je beweegt, weet je precies wat je voelt. Van je fysieke gezondheid heb je dus een aardig goed idee. Maar hoe zit het met je brein? De toestand van je brein beoordelen is veel lastiger. Het staat echter vast dat je er net zo goed voor moet zorgen als voor je lijf. Zorg dat je je brein voortdurend uitdaagt zodat het blijft leren en nieuwe manieren van denken ontwikkelt. Je brein gebruikt een grote hoeveelheid van de energie van het lichaam; het natuurlijke huishoudingsproces van je brein ruimt ongebruikte verbindingen op.
WAAROM?
Ongeacht je intelligentie moet je minstens zo goed voor je brein als voor je lichaam zorgen. Zonder brein kun je namelijk niets.
Aanbevolen oefentijd
15 MINUTEN 8
DE DIEPTE IN JE BREIN Toen je klein was, groeide je brein razendsnel. Terwijl jij de wereld om je heen verkende, nam het aantal hersencellen met bijbehorende onderlinge verbindingen razendsnel toe. In de puberteit ontdeed je brein zich van een enorm aantal verbindingen die wel gemaakt maar niet veel gebruikt werden. Je brein bereikte (of, als je jong genoeg bent, bereikt) zijn topprestatie tussen je twintigste en je dertigste. Daarna gaat het bergafwaarts – maar jij bepaalt het tempo waarin dat gebeurt. Door je brein fit te houden verloopt dit proces tamelijk vlak, maar laat je dit na, dan word je in rap tempo ouder en nemen je geestelijke vermogens steeds sneller af.
DE BESTE VERZORGING Zorg voor je brein door:
ffJezelf zo vaak mogelijk uit te dagen. ffVariatie en nieuwe ervaringen te zoeken. ffEen gevarieerd voedingspatroon aan te houden met alle aanbevolen vitamines, mineralen, essentiële vetzuren en essentiële aminozuren. ffFysiek fit te zijn, zodat je brein een continue en regelmatige zuurstoftoevoer heeft. ffVoor je geestelijke gezondheid te zorgen. Dit is makkelijk opschrijven en af en toe lastig uit te voeren, maar je hebt slechts één brein – en alleen jij kunt ervoor te zorgen.
9
DAG
5
PRIORITEITEN STELLEN
++ Rangschik taken naar belang en deadline ++ Denk eraan goed voor jezelf te zorgen – niet alleen voor anderen ++ Beloon jezelf als je een doel hebt bereikt
WAT?
Beslissen wat je moet doen en wanneer is op allerlei vlakken in het leven fundamenteel. Soms heb je hierin geen keuze, maar wil je een specifieke reeks doelen bereiken, stel dan prioriteiten en focus op de doelen die voor jou het belangrijkst zijn.
WAAROM?
Ongeacht hoe klein of groot het doel, zonder een vastomlijnd plan en bijbehorende prioriteiten zul je de dingen die je wilt waarschijnlijk nooit bereiken, ongeacht of het op privĂŠ- of werkgebied is. Als jijzelf het enige bent dat in de weg staat, is het tijd om alle excuses overboord te gooien en voor jezelf te bepalen waar je wilt zijn. Belangrijk hierbij is dat je focust op de stappen die je daar gaan brengen en prioriteiten stelt, zodat je die stappen zo effectief mogelijk neemt.
Aanbevolen oefentijd
15 MINUTEN 24
DE DIEPTE IN PRIORITEITEN BEPALEN Gisteren bekeken we hoe je een complexe taak kunt opsplitsen in kleinere, meer haalbare taken. Maar als je die lijst van minder complexe taken eenmaal hebt, hoe beslis je dan waar je moet beginnen? Het opsplitsen in simpelere doelen zal je niet helpen als je je vervolgens overweldigd voelt omdat je ‘zoveel te doen hebt’.
ffStel vast welke taken je het snelst het meeste profijt zullen opleveren en begin daarmee. ffVerleg gerust je prioriteiten wanneer je merkt dat je vooruitgang boekt en beter geïnformeerd raakt. ffFocus op de dingen die er voor jou het meest toe doen in plaats van simpelweg op de eenvoudigste. ffMoet je voor sommige taken eerst andere afronden? Zodra je voor elke taak een prioriteit hebt vastgesteld, sorteer je ze in rangorde van afnemende prioriteit. Zo heb je zowel een plan als een idee van de volgorde waarin je ze kunt aanpakken.
JE EIGEN DOELEN In principe leven wij tussen andere mensen, dus moeten onze eigen doelen aansluiten bij de behoeften en eisen van degenen om ons heen. Maar uiteindelijk is het belangrijk om zowel naar je eigen behoeften als die van anderen te kijken. Voor jezelf zorgen is een belangrijk onderdeel van de zorg voor anderen. Ook is het belangrijk dat je niet boos wordt op anderen of hun de schuld geeft van je eigen gebrek aan voortgang bij je levensdoelen. Is dit een probleem dat bij jou speelt, denk dan na over wat je zelf kunt doen om dingen te verbeteren, zonder erop te vertrouwen dat anderen veranderen.
25
AAN DE SLAG DOELEN REALISEREN Als je doelen langzamerhand binnen bereik komen, kun je merken dat je behoeften en verwachtingen veranderen. Zo ja, dan is dat fantastisch, maar zorg ervoor dat je je plan bijstelt en je prioriteiten aanpast aan de nieuwe realiteit. Beloon jezelf op de een of andere manier wanneer je weer een van je taken hebt afgerond, al is het maar met een diepe zucht en een lach; het is belangrijk je voortgang te erkennen. Na het afronden van een taak moet je je vooral voldaan voelen in plaats van belast door het gewicht van al het andere dat je nog moet doen.
DAG 5: OPDRACHT 1 Teken langs de stippellijnen om dit rooster zo te verdelen dat het een volledige verzameling domino’s vormt, van 0-0 tot en met 6-6. Elke domino moet precies één keer voorkomen; in de afkruistabel kun je bijhouden welke domino’s je al hebt omlijnd. Daarin staat ook al twee voorbeelden aangegeven.
0 6 5 2 1 4 6 26
1 3 6 4 5 5 5
4 2 5 0 3 2 0
3 2 2 0 5 4 4
0 1 5 3 1 4 1
0 2 6 5 3 3 1
2 0 0 3 6 6 1
2 4 3 6 6 4 1
0 1 2 3 4 5 6 0 1 2 3 4 5 6
AAN DE SLAG DAG 5: OPDRACHT 2 Los deze mijnenvegerpuzzels op door de 2 0 plaats van een reeks mijnen te bepalen. Mijnen 2 3 kunnen uitsluitend in lege vakjes worden ge1 2 plaatst – maximaal één mijn per vakje. Getallen 0 in het rooster geven het aantal mijnen in alle aangrenzende vakjes aan, inclusief diagonaal aangrenzende vakjes. Het voorbeeld hierboven laat zien hoe het werkt. ff 1.
1
2 2
4 2
4 3
2
3
1 ff 2.
1 2
3
2
3 3
3
4
5
1
3 4
2 2
2
1 1
1 27
DAG
17
KEN JE STERKE PUNTEN
++ Degene die jou het beste kent, dat ben je zelf ++ Bepaal wat je sterke en zwakke punten zijn ++ Laat anderen je niet vertellen wat je denkt
WAT? Niemand anders is betrokken bij je innerlijke gedachten en wensen. Luister naar andermans adviezen, maar trek uiteindelijk je eigen conclusies over zaken waarvan je zelf het meeste af weet.
WAAROM? Anderen mogen veel meer verstand hebben van wetenschap, politiek, economie of zelfs elk willekeurig onderwerp – maar op het jij-gebied ben jij de expert. Dus wanneer het aankomt op het nemen van beslissingen die jou rechtstreeks beïnvloeden, zorg dan dat jij degene bent die ze neemt. Laat je niet beïnvloeden door degenen die het denken beter te weten. Het is onwaarschijnlijk dat ze op precies dezelfde manier denken als jij.
Aanbevolen oefentijd
20 MINUTEN 72
DE DIEPTE IN BESLISSINGEN NEMEN Lastige beslissingen zijn... tja, lastig. Het kan zinvol zijn om er met anderen over te praten en verschillende gezichtspunten te bekijken, maar uiteindelijk moeten jouw beslissingen de jouwe zijn. Jij kent jezelf het beste, en ongetwijfeld is het oneerlijk om de last van je keuzes op de schouders van anderen te leggen – met name als die beslissingen anders uitpakken dan gehoopt en er een schuldige wordt gezocht. Omgekeerd moet je je niet door anderen (al dan niet opzettelijk) laten dwingen om beslissingen te nemen die je anders niet genomen zou hebben, tenzij die beslissingen hen beïnvloeden.
PESSIMISME Anderen weten misschien niet waartoe jij in staat bent. Zorg daarom dat je je sterke punten kent en laat anderen je er niet van weerhouden dingen te doen die je aankunt. Geen roekeloos gedrag, maar gewoon in jezelf geloven en begrijpen dat andermans meningen, ook al zijn ze nog zo goed bedoeld, niet per se op jou van toepassing zijn.
TE VEEL OPTIMISME Men zegt dat iedereen op zijn minst een klein beetje optimistisch moet zijn om van het leven te kunnen genieten. Hoewel dit op zichzelf een behoorlijk pessimistische gedachte is, geeft ze subtiel weer dat er bij het nemen van beslissingen niets mis is met optimistisch zijn. Het is zelfs goed: je wilt je toch niet instellen op een gegarandeerde mislukking! Optimisme moet echter worden getemperd met een bescheiden dosis realiteitszin. Probeer een idiote beslissing voor jezelf niet te rechtvaardigen met een uiterst onwaarschijnlijke keten van ‘hopelijks’, vooral niet als die beslissing invloed kan hebben op anderen.
73
DAG
33
HOOFDREKENEN
++ Berekeningen in je geheugen houden kan lastig zijn ++ Hoofdrekenen: oefening baart kunst ++ Maar getallen in je hoofd uitwerken is een nuttige vaardigheid
WAT? Niet alle berekeningen zijn eenvoudig te schatten, dus is oefenen met hoofdrekenen nuttig voor situaties waarin je geen rekenmachine kunt gebruiken. Veel mensen doen echter zo weinig met hoofdrekenen dat ze worstelen met alles wat complexer is dan het optellen van een paar getallen.
WAAROM? Als je meer dan ĂŠĂŠn berekening in je hoofd doet, komt hoofdrekenen neer op het onthouden van het resultaat van de ene berekening om die toe te passen op de volgende berekening, en mogelijk eveneens op een reeks van berekeningen. Omdat we ons geheugen zelden op een dergelijke manier gebruiken, kunnen deze berekeningen aanvankelijk lastig lijken.
Aanbevolen oefentijd
25 MINUTEN 140
AAN DE SLAG EEN HOOFD VOOR GETALLEN Sommige mensen kunnen extreem goed hoofdrekenen. Hier doelen we echter op het vermogen om een reeks berekeningen uit te voeren zonder het spoor van de tussenliggende waarden kwijt te raken. Om te kunnen hoofdrekenen moet je goed gebruikmaken van je kortetermijngeheugen, dat maar enkele items gedurende minder dan 30 seconden kan opslaan. Doordat we zo gewend zijn dingen op te schrijven of een rekenmachine te gebruiken, oefenen we die vaardigheid niet veel, waardoor we hoofdrekenen als veel lastiger ervaren dan anders het geval zou zijn. Gelukkig scoor je met een beetje oefening veel resultaat. Oefen de volgende opdrachten de komende dagen een paar keer en kijk of je ze makkelijker gaat vinden.
DAG 33: OPDRACHT 1 Bekijk de volgende drie getallen. Bedek ze wanneer je denkt dat je ze kunt onthouden en lees de volgende tekst:
13 19 22 Als je bovenstaande getallen bedekt houdt, welke van de volgende vier getallen zou je dan kunnen vormen door exact twee van de getallen die je zojuist hebt onthouden op te tellen?
31 35 38 43 141
Je hersens moeten iedere dag een oneindige stroom aan informatie verwerken. Niet zo gek dus, dat je je in tijden van drukte soms mentaal uitgeput voelt. In Breincoach van dr. Gareth Moore maak je opnieuw kennis met alle functies van je brein. Je leert hoe je beter kunt focussen, wat het belang is van nieuwe informatie en waarom je hersens overal een patroon in proberen te ontdekken. Puzzels, oefeningen en trucs helpen je hierbij. Haal het maximale uit je hersens in slechts 40 dagen
BREIN C ACH
40 DAGEN OEFENEN = JE BREIN IN CONDITIE
EEN FIT BREIN IN
Geef je brein een complete work-out met specifieke ĂŠn generieke puzzels en tests
Dr. Gareth Moore is internationaal bestsellerauteur van tientallen titels over hersentraining. Ook verschenen bij Kosmos Uitgevers: Geheugencoach.
www.kosmosuitgevers.nl
NUR 493 Kosmos Uitgevers, Utrecht / Antwerpen
Omslag 150x228mm Brein Coach e.indd 1-3
DR. GARETH MOORE
Houd je brein fit dankzij de bewezen effectieve technieken
BREIN C ACH 40 DAGEN
TRAINING, ONTWIKKELING
EN ONDERHOUD
DR. GARETH MOORE 04-07-19 13:46