Issuu

Kortom, een compleet handboek om abstract te leren schilderen voor zowel amateur als professional.

Ontdek uw eigen talent!

www.kosmosuitgevers.nl

Abstract COVwt def.indd 1

ABSTRACT

Het boek start met de basiskennis die nodig is om de ‘Abstracte Schildermethode’ onder de knie te krijgen. Daarna volgen 60 studies en 100 startideeën om zelf aan de slag te gaan. De studies en de ruim 200 afbeeldingen komen rechtstreeks uit de praktijk en zullen u volop inspireren.

Rolina van Vliet

Auteur Rolina van Vliet neemt u mee op ontdekkingstocht door de wereld van de ‘Abstracte Schildermethode’. Een schilderwijze die door haar expressiviteit perfect past in deze tijd, waarin we waarde hechten aan vrijheid van handelen en eigen vindingrijkheid.

NUR 476 Kosmos Uitgevers Utrecht/Antwerpen

20-09-16 13:28

Acryl op doek, 80 x 80 cm, R. van Vliet

Abstract Ontdek uw eigen talent Rolina van Vliet

Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen

Acryl op doek, 80 x 80 cm, R. van Vliet

Inhoud Intro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 Abstract . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Abstraheren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 De ‘Abstracte Schildermethode’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Primaire beeldelementen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Secundaire beeldelementen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Compositie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Het spel en de praktijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 ‘Wat’ en ‘Hoe’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Werkopbouw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Techniek en materiaal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 Studie info . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Studie 1 Studie 2 Studie 3 Studie 4 Studie 5 Studie 6 Studie 7 Studie 8 Studie 9 Studie 10 Studie 11 Studie 12 Studie 13 Studie 14 Studie 15 Studie 16 Studie 17 Studie 18 Studie 19 Studie 20 Studie 21 Studie 22 Studie 23 Studie 24 Studie 25 Studie 26 Studie 27 Studie 28 Studie 29

Expressief schilderen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Spattechnieken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Schilderen met paletmes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Druptechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sponstechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Giettechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Spelen met lijnen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Collage als vormelement . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Vloeitechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Mengen met gel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Alla prima mengtechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Lijnstempeltechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Monoprint . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Vormcompositie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Compositietechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Reliëftechniek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Schraaptechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Meslijntechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Impressionistisch schilderen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Lijncompositie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Vloeipapier als ondergrond . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tekst als beeldtaal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sgraﬃto textuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Werkopbouw met paletmes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Werken met de schuimkwast . . . . . . . . . . . . . . . . . . Luchten schilderen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . De natuur als collage . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Werken met speksteenpoeder . . . . . . . . . . . . . . . . . Ingekrast lijnreliëf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

7 8 8 10 12 18 22 24 26 28 29 30 32 34 36 38 40 42 44 46 48 50 52 54 56 58 60 62 64 66 68 70 72 74 76 78 80 82 84 86 88

Studie 30 Studie 31 Studie 32 Studie 33 Studie 34 Studie 35 Studie 36 Studie 37 Studie 38 Studie 39 Studie 40 Studie 41 Studie 42 Studie 43 Studie 44 Studie 45 Studie 46 Studie 47 Studie 48 Studie 49 Studie 50 Studie 51 Studie 52 Studie 53 Studie 54 Studie 55 Studie 56 Studie 57 Studie 58 Studie 59 Studie 60

Monochroom palet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Micro- of macroformaat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bloemen abstraheren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Vormen in zwaar reliëf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Krant als ondergrond . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Papierstructuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zandtextuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Beeldvullende compositie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Folieafdruk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Statisch en dynamisch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Textielcollage . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Schilderen met papier . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Integratietechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Patroonafdruk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Textuuropbouw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ritme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Materieschilderij . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Abstraheertechniek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Aluminiumfolietextuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Negatieve lijntechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Schetsen met paletmes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Organische vormen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Geometrische vormen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ritme in reliëf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Textieltextuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Lijnen in afstoottechniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Schuurpapier als achtergrond . . . . . . . . . . . . . . . . . . Van abstract naar figuratief. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Krassen als beeldtaal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Schrale technieken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Expressieve beeldtaal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

90 92 94 96 98 100 102 104 106 108 110 112 114 116 118 120 122 124 126 128 130 132 134 136 138 140 142 144 146 148 150

9 Honderd startideeën. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 10 Tot slot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 Abstract Art collection van Rolina van Vliet . . . . . . . . . . . . . . . 159

Acryl op doek, 100 x 120 cm, R. van Vliet. Voorbeeld van het grote schildergebaar.

Intro Als docent en ontwerper van de ‘Abstracte Schildermethode’ wil ik u graag begeleiden op uw weg naar het abstracte en non-figuratieve schilderen. Een schilderwijze die door haar expressiviteit perfect past in deze tijd, waarin we zoeken naar nieuwe uitingsvormen en waarin we waarde hechten aan vrijheid van handelen en eigen vindingrijkheid. Als geen ander geeft het abstracte schilderen daartoe volop gelegenheid. Ontdekkingsreis Meer nog dan in mijn voorgaande boeken richt ik me op de praktijk en heb daarom 60 studies in dit boek opgenomen die u mee zullen nemen op uw ontdekkingsreis door de abstracte wereld. Vanuit mijn ervaring als docent heb ik gemerkt dat een brede ervaring met materiaal en techniek het vrije schilderen positief kan beïnvloeden en het schilderproces kan leiden en sturen. Vooral voor de beginnende schilder, die zijn weg nog moeten vinden in het intuïtieve handelen is dat een onmisbare basisvaardigheid. Daarom raad ik u aan uw technische vaardigheid optimaal te stimuleren en zo uzelf de kans te geven uw eigen talent te ontdekken en te ontwikkelen. Zo ontstaat uw persoonlijk handschrift. Juist de abstracte schilder zal moeten leren zich te onderscheiden en kan daarom niet zonder een technische basis waarin experimentele eigen vindingen en beeldtaal van cruciaal belang zijn.

Studieboek Dit boek staat boordevol ideeën die u zullen inspireren. Evenals in mijn voorgaande boeken treft u volledig beschreven studieopdrachten aan. Zij komen, samen met de illustraties, rechtstreeks voort uit de lessen zoals ik die de afgelopen twintig jaar, tijdens mijn cursussen en workshops, heb gegeven. Het is uniek dat u die lessen nu als het ware op afstand kunt volgen. Dat betekent dat u met dezelfde directe informatie als mijn studenten aan het werk gaat. Zelden zult u in een boek zoveel overzichtelijk studiemateriaal aantreﬀen. Uitdaging Ik ben van mening dat iedereen abstract kan leren schilderen, mits men bereid is veel te oefenen. Met het volgen van de ‘Abstracte Schildermethode’ en de in dit boek geplaatste studies en technieken is de kans groot dat u zelfstandig de weg naar vrij en abstract schilderen zult vinden en ontdekt waar uw talent u kan brengen. Wanneer u in staat bent elke studie in dit boek te zien als een uitdaging, dan garandeer ik u een enerverende en inspirerende studietijd. Ik wens u veel plezier. Rolina van Vliet

Studie 4 Druptechniek

Studieopdracht Maak een vrij werk waarin de druptechniek een beeldbepalende rol speelt. Materiaal Schilderdoek, acrylverf, paletmes en kwast. Techniek Schildertechniek, druptechniek, waarbij u waterige verf in strepen over het doek laat lopen, afdektechniek en doezelen of egaliseren, voor de egale delen met zachte overgangen. Beeldelementen Lijn, vorm, toon, kleur, textuur, contrast, accent, harmonie, eenheid, evenwicht en samenhang. Compositie Ontwerp een compositie met een diagonaal focusgebied, waarin de textuur van de druptechniek zorgt voor de benodigde accenten en variatie. Werkopbouw 1 Indien gewenst kunt u de compositie op het doek schetsen. 2 Bouw het werk op door eerst ruwweg in de diagonaal enige vormen in kleur aan te geven. 3 Vervolg met kleuropbouw in de restruimte en poets met een zachte menging de kleuren ineen. 4 Bewerk met een paletmes de vrije vormen in het focusgebied met een tweede verflaag en variatietint. 5 Begin met waterige verf om de drupeffecten te laten ontstaan. Zorg er daarbij voor dat lichte kleuren over donkere kleuren lopen en omgekeerd. Probeer de druptechniek in de hand te houden en op de juiste plaats aan te brengen. Vergeet niet overbodige lijnen weg te werken met dekkende verf, de afdektechniek. Laat zien dat u de regie in handen heeft.

Linkerpagina Acryl op doek, 80 x 80 cm, R. van Vliet Rechts: detail

Studie 7 Spelen met lijnen

40 x 40 cm. Acryl op doek. E. Kooloos.

Een schilderij op basis van alleen het beeldelement lijn is een echte uitdaging. Het lijkt een gemakkelijke opdracht. Toch zijn er vaak startproblemen omdat men in het begin niet weet hoe men het vlak moet vullen. Denk eraan dat vooral variatie hier van belang is, dus gebruik naast lange ook korte lijntjes, naast dikke ook dunne en plaats de lijnen zowel ritmisch kort op elkaar als met grotere tussenruimte. De dichtheid van het lijnenspel is een kwestie van volhouden en nieuwe oplossingen bedenken voor elk nog â€˜leegâ€™ deel. 60 x 80 cm. Acryl op doek. A.Stuivenberg.

Studieopdracht Speel geheel vrij met lijn en kleur. Materiaal Doek op raam of papier, acrylverf, kwast. Techniek Lijn- en schildertechniek. Beeldelementen Lijn, vorm, kleur, toon, contrast, harmonie, ritme, eenheid, evenwicht. Compositie Werk het geheel uit tot een beeldvullende compositie, uitsluitend gevuld met lijnen. Werkopbouw 1 Begin met een onderschildering. 2 Maak nu zonder tekening vooraf met een kwast willekeurig lijnen op het doek. Om eenheid en harmonie te realiseren is het handig om vanaf het begin te kiezen voor bijvoorbeeld ronde, gebogen, hoekige of rechte lijnen. 3 Herhaal dit proces met andere kleuren. Al doende vult het gehele beeldvlak zich met lijnen. 50 x 60 cm. Acryl op papier. C. Ruyters.

50 x 60 cm. Acryl op papier. M. van â€™t Klaphek.

Studie 38 Folieafdruk

Studie 70 x 70 cm. Gemengde techniek op doek. R. van Vliet.

106

Studieopdracht Maak een werk dat begint met een experimentele ondergrond door middel van een visuele textuur. Materiaal Doek op raam of papier, acrylverf, kwast, transparante folie. Techniek Textuurtechniek, glaceertechniek, tekenen schildertechniek, afdruktechniek. Beeldelementen Lijn, vorm, kleur, textuur, toon, harmonie, eenheid. Compositie Het ontstaan van de compositie is deze keer vooral afhankelijk van de textuur. Meestal beginnen we met het bepalen van de vlakverdeling, deze keer is de compositie ondergeschikt aan de verkregen effecten in kleur en textuur. Werkopbouw 1 We beginnen met een speciale textuurtechniek. Giet met water verdunde verf op het doek. Leg er transparante folie op en druk het op het doek zodanig dat het gaat kreukelen. Laat het drogen en haal de transparante folie eraf. Herhaal deze actie met andere kleuren. Zo ontstaat er een veelkleurige ondergrond met verschillende, grillige textuureffecten.

Wilt u heldere kleuren dan moet het werk tussendoor steeds volledig drogen. U kunt ook de vloeibare kleuren meteen in elkaar laten vloeien, dan ontstaan er mengkleuren. 2 Vervolgens accentueert u bepaalde delen door er met Oost-Indische inkt vormen en accenten in te tekenen. 3 Daarna werkt u alles uit tot een plezierig geheel. Eventueel schildert u delen van de textuur weg met dekkende verf.

Textuur als basis voor een werk is vaak zeer inspirerend. Zeker wanneer het effect van de textuurtechniek, zoals hier, nogal oncontroleerbaar is en daardoor zeer verrassende accenten kan opleveren.

107

Studie 43 Patroonafdruk

116

Studieopdracht Maak een werk met een afbeelding als ondergrond en gebruik een patroonafdruk als integratietechniek. Materiaal Schilderdoek, acrylverf, reliëfbehang, afbeelding in zwart-wit, kopie op printpapier, kwast. Techniek We maken gebruik van collagetechniek waarbij de gekozen afbeelding met acrylmedium op het doek wordt geplakt. We gebruiken het glaceren en de afdruktechniek om patronen over het geheel aan te brengen. Beeldelementen Vorm, patroon, ritme, kleur, textuur, harmonie, eenheid, samenhang. Compositie We werken hier met figuratieve afbeeldingen, zij bepalen de plaats op het beeldvlak. In dit geval situeren we de afbeelding centraal net uit het midden. Werkopbouw 1 Druk een afbeelding in zwart-wit af op printpapier. 2 Plak het geheel op het doek met een transparant plakmiddel. 3 Schilder de restruimte in de tint van de afbeelding en neem een stukje van het papier waarop de afbeelding is afgedrukt mee. Deze actie moet het papier integreren in de verflaag, waardoor het niet langer lijkt op een opgeplakte afbeelding. 4 Gebruik daarna reliëfbehang dat bij afdruk een patroon laat zien. 5 Varieer de eerste (sterke) afdruk met de tweede of derde (vaak zwakke) afdruk. Print ook over de afbeelding met een zwakke afdruk. 6 Glaceer het geheel in één kleur om samenhang te versterken. 7 Rond het werk eventueel af met het schilderen van een kader, een rand om het schilderij.

Wanneer u een afbeelding gebruikt van een bestaand schilderij zult u dat altijd moeten vermelden in uw presentatie zoals: ‘Variatie op…van…’ en daarna uw naam. Acryl op doek, 30 x 30 cm Links, variatie op Picasso, G. Zwarts Rechts, variatie op Rembrandt, demostudie

117

Abstract Art collection van Rolina van Vliet

159

www.kosmosuitgevers.nl Dit boek bevat het beste uit ‘Abstract, een bron van inspiratie’ met ISBN 9789043913126 en ‘Abstract, het spel met techniek en textuur’ met ISBN 9789043915427 Uitgegeven onder de naam Tirion Art Vormgeving omslag: Spletters, Bertil Merkus Bewerking binnenwerk: Prezns, Marco Bolsenbroek Illustraties en fotografie: Rolina van Vliet (en cursisten) © 2016 voor de Nederlandse taal: Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen ISBN 978 90 4391 934 0 NUR 476 Alle rechten voorbehouden / All rights reserved Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze en/of door welk ander medium ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Noch de maker, noch de uitgever stelt zich echter aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave. 160