–4–
Dit boek is gepubliceerd door Tirion Uitgevers Postbus 13288 3507 LG Utrecht www.tirion.nl Tekst en illustraties: Trudy Beekman Ontwerp omslag en binnenwerk: Floor Bijkersma Redactie: InAksie, Akkie de Jong
ISBN 978 90 4391 534 2 NUR 476 © 2013 Tirion Uitgevers, Utrecht
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, photocopy, microfilm or any other means without prior written permission from the publisher. De uitgever heeft ernaar gestreefd de rechten van derden zo goed mogelijk te regelen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich tot de uitgever wenden.
–5–
Inhoudsopgave
–8– Inleiding
– 10 – Hoofdstuk 1 – We gaan beginnen met schetsen!
– 26 – Hoofdstuk 2 – Schetsen dicht bij huis
– 44 – Hoofdstuk 3 – Schetsen op pad
– 54 – Hoofdstuk 4 – Stadsgezichten schetsen
– 62 – Hoofdstuk 5 – Schetsen tijdens concerten
–6–
– 70 – Hoofdstuk 6 – Schetsen in musea
– 78 – Hoofdstuk 7 – Schetsen van flora
– 86 – hoofdstuk 8 – Schetsen in riviergebieden
– 96 – Hoofdstuk 9 – Schetsen in het buitenland
– 106 – Hoofdstuk 10 – Hoe maak ik mijn schetsboek compleet?
–7–
– Inleiding – Het reisschetsboek –
Inleiding Schetsen op reis is voor mij een manier van leven geworden ‘Als ik je volgend jaar terugzie, heb je tien boekjes volgetekend,’ zei mijn oom Bob, toen ik mijn jaarlijkse bezoek bracht aan Leersum met mijn eerste schetsboekje vol kleine tekeningetjes en schetsjes. Ik ging naar huis en tekende en schreef het ene na het andere boekje vol. Ik ben er nog altijd niet mee gestopt… In het begin tekende ik in stoffen dummy’s, maar ik merkte dat de potloodtekeningen erg uitvlekten en ik probeerde andere exemplaren. Ik vond een aantal grotere boeken met mooie omslagen van bekende kunstenaars. Die tekende ik ook helemaal vol, probeerde grote pagina’s uit en hield het boek soms overdwars. Ik werkte met potlood, pastelpotlood, vulpen, balpen en stiftjes. Later ontdekte ik dat een beetje aquarel wonderen deed en vond een eigen methode uit om dat toe te voegen zonder dat ik het papier dichtsmeerde. Intussen vroeg ik me af waarom ik dit allemaal deed. Een kunstenaar exposeert, hoe dacht ik dat te gaan doen? Ik probeerde schetsen over te nemen op een groot vel, maar dat lukte niet. Toen nam ik een groot vel mee naar buiten en probeerde daar losjes en schetsmatig op te werken. Maar het papier intimideerde me en ik vond dat een groot (duur) vel iets moois moest opleveren, dus dat was gedoemd te mislukken. Ik probeerde meerdere schetsjes op één vel, maar dat werd niet goed. Bovendien moeten de afzonderlijke schetsjes dan in één keer goed zijn, omdat je vastzit aan dat ene vel. Toen nam ik mijn schetsboekje mee naar buiten. Ik had in de zomervakantie de omgeving van Oxford getekend in een boekje.
–8–
– Inleiding – Het reisschetsboek –
Toen ik terug was in Amersfoort zag ik ineens een overeenkomst in de beide stadsnamen Oxford en Amersfoort: allebei een doorwaadbare plaats in een rivier. Eigenlijk eenzelfde soort stad. En ik dacht: waarom teken ik in Oxford wel en in Amersfoort niet? Ik besloot het erop te wagen en toen ik eenmaal mijn koudwatervrees had overwonnen heb ik van alles getekend in en om Amersfoort: nieuwe wijken, de kap van een aantal eiken, de krokussen in het voorjaar, het platteland van Hoogland-West en allerlei feesten en evenementen. Ik vond het vooral belangrijk te oefenen met allerlei tekenmaterialen. Die bladzijden met experimenten horen bij het schetsproces en vormen een mooie lay-out op zich. Bij schetsen gaat het om het vastleggen van hetgeen je ziet onderweg en op reis. Het is een manier om alles intenser te beleven door te tekenen, langer bij het nu stil te staan en tijdens het tekenen ook andere zintuigen te gebruiken, zodat schetsen een totaalervaring wordt. Dat is het grote verschil met fotograferen. Je schetsboeken worden nog completer en leuker als je erbij schrijft. Het schetsreisboek is ontstaan in de tijd dat ontdekkingsreizigers en kunstenaars zich verwonderden over mooie dingen onderweg en die wilden vastleggen. Een fototoestel was er toen nog niet… In dit boek neem ik u mee op mijn schetsreis. Ik toon verschillende locaties, wat ik daar heb gezien en hoe ik al schetsend te werk ben gegaan. Wees niet bang, schetsen is allesbehalve eng. Dus pak het schetsblok erbij en een aantal tekenmaterialen en begin.
–9–
– Hoofdstuk 3 – Schetsen op pad –
‘Óf details oefenen, óf de grote houding. Nooit allebei.’
–47–
– Hoofdstuk 3 – Schetsen op pad –
In een van mijn eerste echte schetsboeken staat deze spannende schets van de opkomende vloed in Cornwall. Het is een heel snelle schets gemaakt met pen omdat mijn kinderen zo ver aan de rand zaten dat ik me zorgen maakte. Schetsen van de opkomende vloed: Cornwall Soms is dat juist heel nuttig voor een schets: het dilemma tussen schetsen of je kinderen redden (ze leven overigens nog, hoor). Het was de eerste keer dat ik die snelheid en angst terugvond in de sfeer van de schets. Later heb ik de schets bewerkt met witte kaars voor het schuim van de golven en met aquarel voor de kleuren.
–48–
– Hoofdstuk 4 – Stadsgezichten schetsen –
–60–
– Hoofdstuk 4 – Stadsgezichten schetsen –
Dit is een hoekje in de Muurhuizen, een middeleeuwse straat in de binnenstad van Amersfoort, getekend met zwarte balpen. Wat me trok waren de verschillende rode dakjes. Ook hier hoeft het perspectief niet te kloppen. Ik heb thuis alleen de dakjes rood gemaakt om de aandacht niet af te leiden van hetgeen ik belangrijk vind. En de lucht was helemaal niet blauw, maar daar heb ik verder niet op gelet en het stond wel leuk. In de herfst heb je van die heel stille zonnige dagen waarop het licht zo prachtig is. Dit heb ik getekend met een balpen en ingekleurd met aquarel. Heel dun, om de sfeer niet te bederven. Teken alleen datgene wat u het mooiste vindt, dat is belangrijker dan het maken van een ‘foto’; zo’n toren hoeft absoluut niet te kloppen, als hij maar iets van een toren heeft…
De toren van Amersfoort vanaf een andere kant in een heel ander licht.
–61–
– Hoofdstuk 7 – Schetsen van flora –
Klaprozen Een hele berm vol klaprozen. Ik heb dit onderwerp met allerlei materialen uitgeprobeerd: kleurpotloden, aquarel, pen – steeds maar nieuwe schetsjes. Dit is het gedeeltelijke resultaat van een hele middag studeren, vooral op de vorm van die bloemen. Ik dacht dat ze ronder waren, maar na een stuk of wat schetsen zag ik dat de randen veel hoekiger zijn. Zo ziet u: ik leer nog steeds.
–84–
– Hoofdstuk 7 – Schetsen van flora –
‘Dit is het gedeeltelijke resultaat van een hele middag studeren’
Onverwacht mooi! In mijn dagelijkse bloemenboek teken ik iedere dag een plant of bloem. Ik schets ze ter plekke met het tekenmateriaal dat ik toevallig bij me heb: meestal is dat een zwarte Bic-balpen. Ik onthoud de kleur of ik zet hem er dunnetjes naast voor thuis. Niet alleen het materiaal is een uitdaging, maar het is ook een kunst planten te ontdekken op een plek waar ze niet lijken te zijn. Zoals in een café in Amsterdam: een schijfje citroen!
–85–