Het magazine 14
Het magazine 14
San Francisco en de Bay Area 35
San Francisco en de Bay Area 35
Noord-Californië 73
Noord-Californië 73
De centrale kust 105
De centrale kust 105
San Diego en Zuid-Californië 171
Duidelijke indeling op kleur Met spectaculaire natuur in het Yosemite National • Uitgebreide plattegronden Park, de glamour van en gedetailleerde kaarten Hollywood en de vele • Verrassende wandeltochten wijnhuizen heeft Californië • Top 10 hoogtepunten voor elke reiziger wat wils. •
Ontdek wereldsteden als San Francisco en Los Angeles en geniet van alles wat deze Amerikaanse staat aan de westkust te bieden heeft.
CALIFORNIË
Los Angeles en omgeving 133
CALIFORNIË
CALIFORNIË
Los Angeles en omgeving 133 San Diego en Zuid-Californië 171
www.watenhoe.nl
Tochten 205
Tochten 205
Praktische informatie 214
Praktische informatie 214 NUR 513
Kaarten 221
Kaarten 221
WAT & HOE MAAKT DEEL UIT VAN KOSMOS UITGEVERS, UTRECHT/ANTWERPEN
W&H 2019 CALIFORNIA DRUKKER.indd 1-5
01-07-19 09:59
6
000_CalifornieĚˆ_Boek_NL.indb 6
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
TOP 10
28-06-19 12:53
YY Top 10 In deze top 10 vind je de belangrijkste bezienswaardigheden, van de absolute nummer 1 tot en met nummer 10. 1 YY Yosemite National Park Spectaculairder kan de natuur nauwelijks zijn: steile rotsen, imposante watervallen, pittoreske valleien en bossen met reusachtige sequoia’s (blz. 82). 2 YY Hollywood De meeste studio’s zijn naar het noordelijker gelegen Burbank verhuisd, maar de mythe leeft voort in het Hollywood Sign, de bioscopen en de Oscaruitreiking (blz. 142). 3 YY Disneyland® Park Bij de ingang van het Disneyland® Park in Anaheim laat je de echte wereld achter je en betreed je de magische wereld van Mickey & Co (blz. 146). 4 YY Chinatown & North Beach Er wonen ongeveer 100.000 mensen in Chinatown. De wijk is een van de populairste attracties van de stad (blz. 44). 5 YY Death Valley National Park De ‘vallei van de dood’ is een nationaal park met zoutvlakten, kleurrijke rotsen en zanderige woestijnen. In de oase Furnace Creek kun je overnachten (blz. 180).
6 YY ‘Wine Country’ In het ‘Wijnland’ van Californië worden fantastische wijnen geproduceerd. Veel wijnhuizen organiseren wijnproeverijen, bijzondere evenementen en rondleidingen (blz. 86). 7 YY Big Sur Highway 1 begint ten zuiden van Monterey en slingert bijna 200 km lang door een spectaculair landschap tot Morro Bay (blz. 114). 8 YY Santa Barbara Santa Barbara is een stad in mediterrane stijl met de sfeer van de late jaren twintig. De vele bezoekers flaneren door de chique winkelstraten of gaan naar een van de betoverende stranden (blz. 116). 9 YY Getty Center Dit kunstmuseum in de zuidelijke uitlopers van de Santa Monica Mountains herbergt ongeveer 50.000 werken – Rembrandt, Monet, maar ook hedendaagse fotografie (blz. 148). 10 YY San Diego Zoo Deze wereldberoemde dierentuin heeft ruim 4000 dieren en beslaat meer dan een kwart van het Balboa Park aan de noordkant van het centrum. In Escondido ligt een zusterpark: het Safari Park (blz. 183).
TOP 10
000_Californië_Boek_NL.indb 7
7
28-06-19 12:53
Kaarten 222/223
OREGON Eureka
IDAHO
Redding Eagleville Ukiah
NEVADA
Sacramento Stockton
San Francisco
San Jose Monterey
Salinas
U S A
Fresno Independence
Bakersfield
Las Vegas Barstow
Santa Barbara
Los Angeles
224/225
Pacific Ocean
ARIZONA
Blythe
San Diego 226/227
Legenda 80
Essex
Snelweg (Highway)
MEXICO
Kerk, kapel; klooster
Autoweg
Bezienswaardigheid
50
Weg voor doorgaand verkeer
Archeologische vindplaats
20
Hoofdweg
Toren; vuurtoren
Secundaire weg
Waterval; grot
Weg in aanbouw / planning
Bergtop, bergpas
Internationale grens Staatsgrens
2
Top 10
Grens nationaal park
11
Hoogtepunten
Grens natuurpark
18
Verder ontdekken
Indianenreservaat Verboden militair gebied Internationale luchthaven
1 : 3 000 000
Regionale luchthaven PR AK TISCHE INFORMATIE Haven; vliegveld
100 km 60 mi
221
Baedeker221 smart Relaunch 2019 Kalifornien, Aufmacher Atlas Legende Blattschnitt, Stand 29.04.2019 BCM Y 000_CalifornieĚˆ_Boek_NL.indb 28-06-19 12:57
R.
101
Smith River Nat. Recreation Area
Crescent City
kiy
M
ts
.
Siskiyou Wilderness
C
Ashland
OREG 4353 ON ALIFOKKlamath RNIAth a m
la Hamburg burg KHilt Wor
Hilt
97
arble Mountain ountain ness Wilderness Yreka
5
5
Lava Nation National Monu Mt. H Hebr
0
8300
A
Happy CampC
RNIA
Hamburg
Marble Mountain Wilderness Yreka
Somes Bar
Mt. Hebron ebron
t
R e d w o o d
Ocean
ON
ALIFO
Klamath
Orick
OREG
Happy CampC
o u 7309
Sis
Redwood National Park
140 Oregon egon Caves National tional Monumen Monument
Oregon Caves National Monument nt
199
9495 Medfo Me
Medford edford
R
Brookings
Pacific
ntsWilderness Pass Area opsis Ea Eagle Point rness Area Mt. McLoug by
Grants Pass
Kalmiopsis Wilderness Area Kerby
Weitchpec
M Mt. Shasta Weed Weed sahan 14163 Mount Shasta Mount Shasta Dunsmuir Dunsmuir Eureka Willow Creek psonMcCloud Pk. Castella Thompson Pk. Castella Humboldt Bay 35 Burnt Ranch Cape Mendocino 002 Bartle 9002 Loleta Del Loma Clair Engle L. Whiskytown Whiskytown e L. Pondosa Pondo 5475 Shasta-Trinity Shasta-Trinityy Trin Ferndale ity R. 299 Fortuna N.R.A. Nub N.R.A. Shas hasta Cascade Scotia 36 Sh 36 Shasta e Weaverville Capetown Bridgeville Fall Fa L. Shasta Shasta L. Hayfork Whiskytown Ri Mills River Hillcrestt Burney 299 Hillcrest Honeydew Shasta-Trinity 299 Callahan Salmon-Trinity Alps Hoopa Wilderness
r y n t C o u
N.R.A.
Cottonwood onwood Cottonwood 44 44 Lassen Pk. Lassen Pk. 456 Paynes44Cre Creek eek dle 10456 Yolla Bolly Middle 10456 Paynes Creek
Mt. Lynn
101
Cummings
1
Corning
o
Paskenta
5
C
rame nto R.
Sac
Aub A
Sacramento
50
34 La 50 Placervill Placerville Sacramento acramento
Pacif Sloughhouse Sloughhou Cooks C Elk Grove St P Plymouth Station 999 Pioneer 99 Pione Jackson Jacksonn t c u 88 ed Lodi 88 AquLodi Ganns sR au Stockton ockton Stockton isl nAngels Ca Angels Camp Sloughhouse use
Elk Grove
N
4
e
Winchester Mystery House 32
San Jose
80
i co
a
101
r
680
Tracy
ld C
R. H Citruss Heights nCitrus
108 Manteca anteca Farmington Manteca Farmington Farming gton 120 120 y 108 Sono Sonora
Modesto
120
odesto Oakdale dale o Waterford 28-06-19 12:57
Turlock
Jo S. Cal.
Sunnyvale
Fremont
Auburn70 99 Rub
80
34
Wheatlan Wheatland Emigr Gap 3 o
G
280
o l d 34 Colfax Country
70 99
Jo S. Cal.
National Marine
880
ed Wheatland
4
Hayward
y Ba
San Gregorio
sco nc i
Filoli
Redwood City
Monterey Bay 000_Californië_Boek_NL.indb 222
Oakland
PR AK TISCHE INFORMATIE
San Mateo
Marysville Marysville ms 20 Yuba City 20 Gr Yuba City 20 Grass Valley
r
y
11 12 13 14 15 – 28
224
99
Gridley Sier
y
tr
SAN FRANCISCO
ra S. F
222 222
Thermalit Therma
70
e
t
Santa Rosa Woodland 505 Sebastopol W i n e C o u Davis n Petaluma 128 6 Point Reyes 29 1 Napa National Seashore Vallejo Vacaville Novato Point Reyes ay Fairfield San Rafael sB Drake RichMuir Woods National Monument 30 mond Concord Sausalito Berkeley 4 Antioch Golden Gate Bridge 31 4
Gridley
Blairsde Oro O
i
Calistoga
Jenner
99
20
70
Keddi Paradise 70
Thermalito alito
y
as
5
Chico
Williams lliams Oroville Res.
Williams
Arbuckle
Guinda
101
70
G
Co
Fort Ross
99
Paradisee
S
R.
a
Lower Lake
Stewarts Point
33
Chico
e l l V a
om
sian R us
Son
6942
Los os Molinos We L. Alma L GreeBe Belden
e l l V a
Redwood ValleySnow Mt. Willows Elk Calpella 7057 20 Novarro Upper Lake Manchester Ukiah Point Arena Clear L. Point Arena Clearlake Hopland Oaks Williams Kelseyville 1
Cloverdale
g
Los Molinos
99
Orland
Elk Creek
Willits
Red Bluff
S a c r a m e n t o
Fort Bragg Mendocino 33
LLassen36V N Red Bluff National
36
Henleyville
S a c r a m e n t o
Round Valley Indian Reservation
Eel Wilderness
8090
St a
Leggett
Rockport
ng
Redding
Philipsville Platina Rosewood Garberville
a
Shelter Cove
s
. Eel R
4088
Avenue of the Giants
rame nto R.
101
Arcata
Groveland G Oakd Oakda
Coulter- Wate ville Turlock Yosemi
Even oriënteren Sinds de dagen van de goudkoorts zoeken immigranten hier hun geluk, verdeeld over een mozaïek van hele verschillende, levendige stadswijken van de door de baai en de Grote Oceaan begrensde stad. San José en omgeving in het zuiden van de Bay Area staat bekend als Silicon Valley, met zijn wereldwijd toonaangevende technologiebedrijven. 17 Golden
Lin col nB
Gate Bridge De stad aan de Golden Gate behoort tot de gedroomde bestemmingen van de wereld. De ligging op een schier eiland met zo’n 40 heuvels tussen de Baai van San Francisco en de Grote 2 km Oceaan, met een fantastische brug, 1 mi 1 die de baai in noordelijke richting overspant, is heel aanlokkelijk. St California 16 California Palace of the Legion of Honor Daarbij komen de mensen, een Geary Boulevard fascinerende smeltkroes van 15 Cliff House etnische bevolkingsgroepen, SAN FRANCISCO wereldbeschouwingen en oriënta Fulton St ties. De wijken zijn niet zonder Golden Gate Park 14 tegenstellingen en daarom authentiek Lincoln Way tot stand gekomen. Chinatown had 1 150 jaar de tijd om te worden wat het nu is, in het Mission District zijn huisgevels versierd met wandschilde ringen over sociale onderwerpen. De In San Francisco en in het westen van voormalige hippiecentra in Haightde baai tussen Palo Alto met de Stan Ashbury en de non-conformistische ford University en San Jose aan de levensstijl in North Beach waren voor zuidpunt a ligt de thuisbasis van lopers van de maatschappelijk actieve Apple, Google, eBay, Facebook en homogemeenschap in de wijk Castro. talloze hightech start-ups.
000_Californië_Boek_NL.indb 36
7th Ave
19th Ave
36
vd Marina Bl
101
San Fr ancisco en de Bay Area
28-06-19 12:54
Lombard
Lili
Fulton S
Castro District 27
Richmond San
CONCORD
BERKELEY OAKLAND
ay co B
is Franc
SAN FRANCISCO
Hayward
FREMONT
Palo Alto
SUNNYVALE
11 Alcatraz Island
Winchester 32 Mystery House
SAN JOSE 30 km 20 mi
Fisherman’s Wharf 12 vd Marina Bl
Lombard 18 St Street Lombard HaasLilienthal 21 House St
North 4 Beach
Coit Tower/ 19 Telegraph Hill
Chinatown 4
Van Ness
22 Nob Hill
20 Ferry Building
23 Union Square
101
Ave
80
St
Civic Center 24 13 t ke South ar M of Market 25 Haight Street 101 h
6t
St
Fulton St
h
9t
CO
Vallejo
Muir Woods National Monument 30 Sausalito 31
St Webster
California
Point Reyes National Seashore 29
St
280
Mission 26 Dolores Dolores St
Mission 28 District
Top 10 4 YY Chinatown & North Beach Hoogtepunten
11 Alcatraz Island
3rd St
Castro District 27
12 Fisherman’s Wharf 13 South of Market 14 Golden Gate Park Verder ontdekken
15 Cliff House 16 California Palace of the Legion of Honor
17 Golden Gate Bridge 18 Lombard Street 19 Coit Tower/Telegraph Hill 20 Ferry Building 21 Haas-Lilienthal House 22 Nob Hill 23 Union Square 24 Civic Center 25 Haight Street 26 Mission Dolores 27 Castro District 28 Mission District 29 Point Reyes National Seashore 30 Muir Woods National Monument 31 Sausalito 32 Winchester Mystery House
EVEN ORIËNTEREN
000_Californië_Boek_NL.indb 37
37
Baedeker smart Relaunch 2019 Kalifornien, Großausschnitt xx Titel, Stand 16.04.2019 B C M Y 28-06-19 12:54
Meer dan de clichés Zongebruinde blondines bij het zwembad, film sterren in dure cabrio’s, palmbomen, de Summer of Love – is dat Californië? Enerzijds wel, maar Californië heeft veel meer interessante dingen te bieden dan veel mensen denken.
De iconische Golden Gate Bridge – voor velen een symbool voor de ‘Golden State’.
W
at klopt er dan wel? Aan de ene kant werd Californië in de 20e eeuw het symbool voor snelle auto’s, filmsterren, gewaagde mode, cosmetische chirurgie en buitenissige rages – een ogenschijnlijke overwinning van het oppervlakkige, 14
000_Californië_Boek_NL.indb 14
dat Woody Allen in een van zijn vroege films als volgt omschreef: ‘Met elk jaar dat je daar doorbrengt, daalt je IQ met 10 punten.’ Aan de andere kant gaat het hier, ondanks de uiterlijke schijn, al 150 jaar om serieuze zaken, zoals
HET MAGA ZINE
28-06-19 12:53
mijnbouw, akkerbouw, spoorwegen, filmindustrie, oliewinning, wapenhandel en technische innovatie. Als je ziet wat de inwoners allemaal bereikt hebben (de op zeven na grootste economie ter wereld, met 13 procent van het bruto binnenlands product van de Verenigde Staten), vraag je je af hoe ze überhaupt nog tijd overhouden om naar het strand te gaan. ‘De inwoners van Californië zijn een lui en verkwistend clubje dat niets presteert’, schreef politicus en schrijver Richard Henry Dana jr. in 1840 in zijn roman Two Years Before the Mast (Twee jaar voor de mast). Een eeuw daarvoor, voor de systematische kolonisatie door de Spanjaarden, zou de bespotter van de oostkust zich over de zelfgenoegzaamheid van de indianen in dit gebied hebben verwonderd en ongeveer 10 jaar later, op het hoogtepunt van de goudkoorts, zou hij hebben kunnen zien hoe slimmeriken van over de hele wereld een enorme ondernemingsgeest aan de dag legden – drie verschillende geschiedenissen van Californië in slechts 100 jaar tijd! Creativiteit en variatie Tegenwoordig is Californië een machtige en veelzijdige staat. Het is de enige Amerikaanse staat (op het continent) waar meer dan 50 procent van de bevolking niet blank is en waar mensen altijd bereid zijn risico’s te nemen. Sinds de eerste
De mythe Hollywood – een wassen beeld van Marilyn Monroe in een museum aan Hollywood Boulevard.
ontdekkers uit Azië hier 20.000 jaar v.C. arriveerden, werd dit gebied steeds opnieuw bezocht door pioniers uit verschillende culturen, wat vaak tot conflicten leidde, maar uiteindelijk altijd uitliep op vreedzame co-existentie. Het is geen toeval dat mensen als George Lucas en Steven Spielberg, en bedrijven als Pixar en Apple hier gevestigd zijn. Californië is ook vaak de broedplaats van sociale hervormingen. Mensen in ‘the Golden State’ hebben dus helemaal geen tijd voor clichés, maar zijn voortdurend bezig om iets nieuws van de grond te krijgen.
HET MAGA ZINE
000_Californië_Boek_NL.indb 15
15
28-06-19 12:53
Coast Highway 1 en Point Reyes National Seashore Wat? Wanneer? Lengte Duur Start Doel
Autotocht langs de kust ten noorden van San Francisco ’s Ochtends vroeg vertrekken 57 mijl/91 km (enkele rit) 6–8 uur Golden Gate Bridge A 222 B1 Point Reyes Lighthouse A 222 B1
Point Reyes
ay sB a le m To
Deze tocht staat in het teken van indrukwekkende uitzichten: op San Francisco, de Golden Gate, hoge redwoodbossen, uitgestrekte ranchvlakten en een door de wind gevormd deel van de kust langs de Grote Oceaan. De route ziet er op de kaart korter uit dan hij is; je hebt 10 bijna een volledige dag Point nodig voor deze tocht. Reyes
1
National Seashore
9 Bear Valley Visitor Center
Drakes Bay
1–2 Volg de US 101 richting het noorden en rijd over de Golden Gate Bridge (blz. 57). Stop bij het uitkijkpunt aan de noordkant van de brug om de skyline van San Francisco te bewonderen. 2–3 Blijf op de US 101 richting het noorden tot de afrit Mill Valley/ Stinson Beach. Sla daar rechtsaf. Rijd onder de US 101 door en neem de scherpe bocht naar rechts. Je komt langs enkele kleine winkelcentra en gaat daarna naar links Highway 1 op. Volg Highway 1 richting het westen tot je bij de Panoramic Highway komt. Sla daar rechtsaf. Sla na 1 mijl (1,6 km) linksaf naar Muir Woods Road; volg de borden naar Muir Woods National Monument (blz. 64). Kies een van de kortere wandelroutes en wandel door het oude redwoodbos. 206
000_Californië_Boek_NL.indb 206
Tochten
28-06-19 12:57
8 Olema
D
Du
3–4 Rijd verder naar het westen over Muir Woods Road tot deze bij Highway 1 komt. Sla daar rechtsaf en rijd ongeveer 7 mijl (11 km) richting het noorden naar Stinson Beach. Parkeer je auto op de parkeerplaats bij het strand (direct ten westen van het centrum van de stad). 4–5 Als je Stinson in noordelijke richting verlaat, kom je langs de Bolinas Lagoon, waar je hoogstwaarschijnlijk witte kraanvogels, pelikanen en zeeleeuwen ziet.
y Ba es
1
9 Bear Valley Visitor Center
8 Olema
5–6 Neem na de lagune de eerste weg naar links en sla na een klein stukje rijden weer linksaf naar Olema-Bolinas Road. Sla bij het stopbord aan Horseshoe Hill Road opnieuw linksaf. Op deze manier kom je in het centrum de voormalige hippie-enclave Bolinas met het Coast Café, Smiley’s Schooner Saloon en een paar galeries met werken van lokale kunstenaars. 6–7 Verlaat de stad via Olema-Bolinas Road richting het noorden. Sla linksaf naar Mesa Road en sla nogmaals linksaf naar Overlook Drive. Ga dan naar rechts naar Elm Road (dit stuk is min-
Dogtown
5
Larkspur 7
Duxbury Reef
6
1
Bolinas Stinson Beach
4
Muir Woods National Monument
6 km
3
4 mi
Muir Beach
101
Sausalito
2 Vista point Golden Gate Bridge
1
San Francisco
000_Californië_Boek_NL.indb 207
207
28-06-19 12:57
Mijn dag
te voet door het ‘oude’ L. A. Meer dan 800 km snelweg doorkruist L.A. Maar tegenwoordig maken buslijnen, metro’s, fietsroutes en trottoirs het ook mogelijk te wandelen op de plek waar de stad ooit ontstond.
4th
9 uur: ontbijten in een wereldstad Bij Specialty’s Cafe & Bakery serveren ze koffie, koekjes, smoothies en broodjes; alles wat je voor een goed begin van de dag nodig hebt. 9.30 uur: boekenwereld downtown De Los Angeles Central Library is een indrukwekkend gebouw met (natuurlijk) veel boeken, maar ook kunstexposities. Het art-nouveau gebouw uit de jaren twintig met een piramidedak van gekleurde tegels is op zich al een kunstwerk. Een fries vermeldt grote namen uit de literatuur- en filosofiegeschiede136
000_Californië_Boek_NL.indb 136
nis. Goethe en Kant zijn duidelijk herkenbaar. (blz. 158) 10.30 uur: postkoetsen tussen de wolkenkrabbers De 310 meter hoge US Bank Tower aan de overkant is nog steeds het op een na hoogste gebouw in de stad. Als je wilt, kun je op de 71e verdieping genieten van het panorama van L.A of in de OUE Skyspace Bar een cocktail met uitzicht drinken. Bij 4th en S Hope Street passeer je openbare kunst en daktuinen op weg naar het Wells Fargo History Museum, waar een gigantische goudklomp naar de lange geschiedenis van de bank verwijst.
Los Angeles en omgeving
28-06-19 12:55
St.
U.S. Ba Towe Central Library
17.30 uur: terug naar de oorsprong!
10.30 uur: postkoetsen tussen de wolkenkrabbers
17.30 uur
Cathedral of Our Lady of the Angels
Music Center
Old Plaza
Dorothy Chandler Pavilion
t.
Civic Center
U.S. Bank Tower Central Library
Specialty’s Cafe & Bakery
Start 5th S Pershing t. Square
Ende Einde
t Str
Union Station
Bro
ad
City Hall
lS
t.
California Plaza
Union Station
St.
Angel’s Flight
Hil
St.
wa y
Wells Fargo History Museum Museum of Temporary Art
ia
Ma in
dA dS
ive
2n
St.
Gr an
The Broad
Ho St. pe
10.30 uur
ee
Grand Park
Ol
200 yd
4th
cad
ve .
Walt Disney Concert Hall
200 m
Ar
Grand Central Market
Murals Bradbury Building
13 uur
Pershing Square Perch
19 uur
13 uur: kunst aan de muur en onder het dak
19 uur: dineren op het dak
MIJN DAG
000_Californië_Boek_NL.indb 137
137
28-06-19 12:55 Baedeker smart Relaunch 2019 Kalifornien, Mein Tag 14 Los Angeles, Stand 29.04.2019 B C M Y
Het magazine 14
Het magazine 14
San Francisco en de Bay Area 35
San Francisco en de Bay Area 35
Noord-Californië 73
Noord-Californië 73
De centrale kust 105
De centrale kust 105
San Diego en Zuid-Californië 171
Duidelijke indeling op kleur Met spectaculaire natuur in het Yosemite National • Uitgebreide plattegronden Park, de glamour van en gedetailleerde kaarten Hollywood en de vele • Verrassende wandeltochten wijnhuizen heeft Californië • Top 10 hoogtepunten voor elke reiziger wat wils. •
Ontdek wereldsteden als San Francisco en Los Angeles en geniet van alles wat deze Amerikaanse staat aan de westkust te bieden heeft.
CALIFORNIË
Los Angeles en omgeving 133
CALIFORNIË
CALIFORNIË
Los Angeles en omgeving 133 San Diego en Zuid-Californië 171
www.watenhoe.nl
Tochten 205
Tochten 205
Praktische informatie 214
Praktische informatie 214 NUR 513
Kaarten 221
Kaarten 221
WAT & HOE MAAKT DEEL UIT VAN KOSMOS UITGEVERS, UTRECHT/ANTWERPEN
W&H 2019 CALIFORNIA DRUKKER.indd 1-5
01-07-19 09:59