Het magazine 9
Het magazine 9
Je draai vinden 35
Je draai vinden 35
Valletta, Sliema & St.-Julian’s 45
Valletta, Sliema & St.-Julian’s 45
Zuid-Malta 83
Zuid-Malta 83
Duidelijke indeling op kleur Malta en Gozo hebben veel afwisseling te bie• Uitgebreide plattegronden den. Mystieke tempels en gedetailleerde kaarten voor de godin van de vruchtbaarheid, oude • Verrassende wandeltochten kleurrijke havens, en het • Top 10 hoogtepunten mondaine Valletta met •
Noord-Malta 118 Gozo & Comino 135
historische bezienswaardigheden. Ontdek de Maltese keuken, met zijn Italiaanse invloeden en Noord-Afrikaanse specerijen, of geniet van de vele stranden.
www.watenhoe.nl
Wandelingen & Kaarten tochten 153 185
MALTA & GOZO
MALTA & GOZO
Centraal-Malta 103
MALTA & GOZO
Centraal-Malta 103 Noord-Malta 118 Gozo & Comino 135 Wandelingen & tochten 153 Kaarten 179
Kaarten 179 NUR 512
WAT & HOE MAAKT DEEL UIT VAN KOSMOS UITGEVERS, UTRECHT/ANTWERPEN
W&H sep 2018 Malta.indd 1-5
04-09-18 12:18
BSM Malta 001-196.indb 4
06-09-18 20:1
Mis ze niet! In onze top 10-lijst vind je de belangrijkste bezienswaardigheden, van de absolute nummer 1 tot en met nummer 10.
GRAND HARBOUR P50 Een boottocht door de door vier vestingstadjes omzoomde natuurlijke haven (afb. links) is de grootste – en mooiste – vakantiebelevenis. Je gaat daarbij heel dicht langs cruiseschepen en vrachtboten.
MDINA P108 De door hoge vestingmuren omgeven ‘Stille Stad’, Mdina, heeft het barokke karakter behouden. De stad is op zijn sfeervolst tijdens een rondrit met een paardenkoets.
MARSAXLOKK BAY P88 Idyllisch als een ansichtkaart: het bijna hotelvrije vissersplaatsje Marsaxlokk, met bonte vissersboten en goede visrestaurants.
HYPOGEUM VAN ĦAL-SAFFLIENI P90 Als je deze tempel uit de jonge steentijd beter wil begrijpen, ga dan naar dit meer etages tellende, onderaardse complex uit het neolithicum – uniek in de wereld.
ST. JOHN’S CO-CATHEDRAL P55 De belangrijkste kerk van het eiland staat in Valletta. Onder kunstige, kleurige platen rusten hier de stoffelijke resten van ridders uit drie eeuwen.
WESTCOAST BEACHES P124 Hier vind je mooie zandstranden: Golden Bay is altijd druk, het naburige Ghajn Tuffieha Bay is een en al rust en puur natuur.
VICTORIA (RABAT), GOZO P140
RABAT P111
De citadel torent hoog uit boven de hoofdstad van Malta’s buureiland Gozo. Vanuit de citadel kun je bijna het hele eiland overzien, met het vele groen en de mooie tafelbergen.
Deze brede stad heeft met haar vele vroegchristelijke catacomben en bunkers uit de Tweede Wereldoorlog ondergronds meer bezienswaardigheden dan onder de blote hemel.
SLIEMA & ST. JULIAN’S P53
VITTORIOSA (BIRGU) P60
Malta’s moderne hart klopt aan de lange kustpromenade van Silema en in het naburige St. Julian’s, met veel nachtelijke bedrijvigheid en een verscheidenheid aan restaurants.
Anders dan het prachtige Valletta, heeft de eerste hoofdstad van de johannieters nog middeleeuwse trekjes. Hier zie je bovendien hoe eenvoudige Maltezen leven.
BSM Malta 001-196.indb 5
06-09-18 20:1
Kaarten Hoofdstukindeling: zie binnenkant vooromslag
190
Gozo Victoria (Rabat) Mgarr
Comino
188/189
180/181 Mellieha St. Paul’s Bay
Malta
182/183
St. Julian’s Sliema
Valetta 191
Mdina
Vittoriosa
Rabat Dingli
Hypogeum
Zejtun
Zurrieq 184/185
186/187
Legenda Snelweg
Bezienswaardigheid
Doorgaande weg
Archeologische vindplaats
Verbindingsweg
Burcht
B-weg
Klooster
Veerdienst
Kerk
Voetpad, pad
Kapel
Spoorweg
Toren
Veer, scheepsverbinding
Vuurtoren
Nationaalpark, natuurpark
Jachthaven
Geen toegang
Waterskiën
Vliegveld, luchthaven
Windsurfen
Openbaar gebouw
Politie
Museum
Ziekenhuis
Badstrand
Windmolen Grot
1
Top 10
33
Hoogtepunten
22
Verder ontdekken
Grafheuvel Panoramapunt Bergtop
Malta 1 : 60 000 0 0
BSM Malta 001-196.indb 179
1
Gozo 1 : 55 000 2 km
1 mi
0 0
1
2 km 1 mi
06-09-18 20:1
Madliena Tower
eqa
Ras I-Irqieqa
Pembroke Rif Rifle St. GeRanges St. George’s St. George’s Tower ’s Bay Tower Barracks Pembroke rge Fort o e Geo Casino Mediste G . St. St Village Il Ponta tad-Dragonara (Dragonara Point)
orge’s cks
Pembroke Pembro Paceville
Paceville Il-Qaliet
u Mejxu Spinola Fort
Swieqi Spinola Fort Portomaso Tower San Giljan S Portomaso
jan
ians)5
Spin Tal-Franciz o
(St. Julians)5 (S
pinola
Bay Balluta Bay
Tal-Ghoqod Tal-G
1
m
or
da
ho ie d G Glorni Cart Ruts S Sisters Hospital
Sliema
Ta’ Glorni
Minsija
St. Julian’s Point St. Julian’s Tower Il Fortizza Sliema Point 5
Sacred Heart
Stella Maris trand The S Tigne Fort Kappara ppara Sliema Creek Dragut Pt Fort Gwann Manoel Manoel Marsamxett St. Elmo Point rial Estate Unive University Harbour National National Island St. Elmo Lighthouse Fort St. Elmo Swimming Pool Lazzar Swimming Poo Hospital St. Paul’s ett 12 o C Anglican Cathedral l-Qroqq 13 15-21 Tal-Hriereb l-Hriereb Tal-Qroqq re e Grandmaster’s k Museum of Ricasoli Point 11 Palace Archeology St. John’s Ricasoli Fort Is-Swatar ek Co-Cathedral Wied a Cre22 19Msida á Msid 7 r Ghammieq et u Rinella St. Luke Hospital oFort St. Angelo Luke Hospital Fort Fort St. Rocco Karen b Kalkara Creek Rinella Grech rD 14 Hospital a o SmartCity Argotti c 10 Gwardamanga ardamanga Botanical H (Vittoriosa) Santu Rokku 20 1 Gardens San Lawrenz Ras azz Tad-Duluri Tad-Duluri d Inquisitor’s Palace Il-Wileg ar n (Senglea) San Pietru Tas-Samra 6 Tas-Samr Capuchin a Fort Our Lady Tadr Monastery Tal-Graz of Victories Margerita Gate Dwieli G Il-Kortin na Hamrun amrun l Ro Rock Gate Kordin a d 37 m 37 m Il-Hofra Newport (Cospicua) es Zabbar Gate (Marsa Creek) St. Elena L-Istabar Li n a Talt i Gate 1 rger esHawlija Ghajn Dwieli Ma Bastjan Lin Our Lady 24 Marsa Sports Club sa Sports Club Polverista era of All Graces n o t Tal-Liedna Gate Cot Armier Ta’ Ceppuna a’ Ceppuna Museum of 23 Christ Ghammieri Homepesch Religious Art the King LL-Ingiered d Gate Tal Borg Has-Sajd Buleben Hypogeum St. Vincent de ncent de 8 8 Paule Hospital 6 Iz-Zghir Hospital 22 Tarxien Ta’ Ciantar Hal Saflieni zza Addolorata Temples Ma 26 Cemetery Luqa Luqa ta’ Ic-Cirku Ta’ Buleben Bulebel d Bartholom St. Bartholomew e W Industr. Estate Wi Hosp Hospital 70 m 70 m ie Il-Latmija 183 W
rkara Ta’
lla
Cr
k
ee
Pi
Floriana
ne
l Ro
iona
Santa Pieta Venera Hamrun
Ri
Msida
Pieta
Birgu
Kalkara
L-Isla
ch C Fren
k ree dC ar ky
Marsa
reek
io Reg
Marsa
VALLETTA
Ta’ Xbiex
sida
Xghajra
Bormla
Zabbar
Paola
Fgura
b ir
Tarxien
d
il - K
Santa Lucija
W
g
uqa
i
Gzira
Reg
Roa
d
Gwan San Gwann Gzi
ad
Blue Sisters Hospital
Tac-Cawla
Luqa Ta’ Danieli
BSM Malta 001-196.indb 183
Tac-Cawla
Buleben il-Kbir
Tal-Faqqani St. Lucia
Tal-Barrani
Il-Minzel
Il- Bajjada
ie
d
iz-
Z
Ta’ Ingraw
Z jt
06-09-18 20:1
Centraal-Malta
Even oriënteren Als je vanuit de stadjes Valletta en Mosta naar Mdina (spreek uit ‘emdiena’) rijdt, zie je de stadsmuren steil oprijzen vanuit de wijngaarden in de omgeving. Voordat de Orderidders kwamen, was Mdina de hoofdstad van het eiland. Voor de beide stadstorens strekt zich het grotere Rabat uit, dat in de Romeinse tijd samen met het latere Mdina onder de naam ‘Melita’ de eilandhoofdstad vormde. Hier zou de apostel Paulus enkele weken hebben doorgebracht. Veel catacomben onder de huizen vormden in de vroegchristelijke tijd een uitgebreide begraafplaats.
Top 10
" Mdina P108 ) Rabat P111
Verder ontdekken < Palazzo Parisio (Naxxar) P114 = Mosta Dome P114 > San Anton Palace & Garden P114
Ta’Q Nat Sta
Mtarfa Mtarfa
Craft VillC
Mdina Mdina 2 2 Rabat Rabat 9 9
Mdina biedt, met zijn geweldige vestingmuren, al van verre een majestueus uitzicht. Bij een rondgang door deze door barokke elementen gedomineerde stad wordt dat alleen maar bevestigd. De smalle, autovrije straatjes en met geel kalksteen gebouwde paleizen, kerken en kloosters zorgen voor een sfeer waarin de tijd haast stil lijkt te staan. In de Romeinse tijd omsloot een gemeenschappelijke stadsmuur Mdina en delen van het naburige Rabat. Joden en christenen zetten buiten de muren hun doden bij. Nadat de Arabieren in het jaar 870 beide steden van elkaar hadden gescheiden, verviel de stadsmuur allengs. In de 14e en 15e eeuw richtten dominicaner, augustijner en fransiscaner monniken kloosters op in de omgeving van Rabat, zoals je nog kunt zien aan de kerken. Rabat is lang geleden al over de antieke stadsgrenzen gegroeid en boven de catacomben liggen tegenwoordig hele woonwijken. Vanuit het noordelijke bastion in Mdina kijk je uit over het hele eiland, en op de machtige koepel van de dom van Mosta, de schijnwerpers van sportstadion Ta’Qali en de steden Attard, Balzan, Lija, Sliema en Valletta.
Pagina rechts: Met de koets door het altijd nog middeleeuws aandoende Mdina rijden is een heel bijzon dere ervaring
piralloSpirallo Relaunch Relaunch 2014 Malta, 2014Großausschnitt Malta, Großausschnitt 03 Zentralmalta, 03 Zentralmalta, Stand 04.06.2014 Stand 04.06.2014 B C M YB C M Y
104
BSM Malta 001-196.indb 104
06-09-18 20:1
Even oriënteren
Mosta Mosta Dome Dome 29 29
PalazzoPalazzo 28 28 ParisioParisio Naxxar Naxxar
Mosta Mosta
Malta Aviation Malta Aviation MuseumMuseum Ta’QualiTa’Quali NationalNational StadiumStadium
Balzan Balzan
Birkirkara Birkirkara
San Anton San Anton 30 Palace 30 Palace & Garden & Garden Attard Attard
Craft Village Craft Village
0
0
1 km
0
0
0,5 mi 0,5 mi
1 km
105
BSM Malta 001-196.indb 105
06-09-18 20:1
Het magazine
Een fascinerende
GESCHIEDENIS Malta’s tempels en oudheidkundige vindplaatsen behoren tot de indrukwekkendste bezienswaardigheden van het eiland. Ze zijn door de Unesco op de werelderfgoedlijst gezet. De eerste bewoners van de Maltese archipel, waarbij naast hoofdeiland Malta ook de beide bewoonde eilanden Gozo en Comino horen, maar ook de onbewoonde kleine eilandjes Cominotto, Filfla, St. Paul’s Islands en Funqus Rock, kwamen rond 5200 v.C. aan vanuit Sicilië. Deze vroege kolonisten leidden een grotendeels nomadisch leven in de talrijke grotten van de eilanden, en voedden zich met vis, met wild uit de toen nog bestaande bosgebieden en met producten uit primitieve landbouw. Hun aanwezigheid is aangetoond door de vondst van skeletten en eenvoudige gebruiksvoorwerpen in het gebied van de Dalamgrot (Għar Dalam). Rond 3600 v.C. begonnen deze vroege kolonisten schijnbaar vanuit het niets met de bouw van enorme tempels, waarmee ze de basis legden voor de Maltese megalietencultuur. Er zijn nu nog 23 tempels bekend, maar hoeveel er nog in de grond liggen of verwoest zijn, zullen we waarschijnlijk nooit weten. De belangrijkste, aanwijsbare tempels zijn het hypogeum van Ħal-Saflieni (p90 e.v.), Tarxien (p94 e.v.),
BSM Malta 001-196.indb 10
06-09-18 20:1
Het magazine Ġgantija (Gozo, p144), Mnajdra en Ħaġar Qim (p99 e.v.). Deze tempels werden opgericht ter ere van de Magna Mater – de Grote Moeder. Ze waren onderverdeeld in heilige en publieke terreinen. Priesteressen verzorgden de diensten met rook- en plengoffers. Er waren orakelkamers, die de priesteressen van buitenaf konden betreden. Door een gat in de muur spraken ze tot de mensen, die binnen in de tempel op het orakel van een godheid wachtten. In de tempels werden dieren geofferd, maar archeologen hebben geen wapens of sporen van geweld aangetroffen. Daarom wordt aangenomen dat het hier om een vredelievende beschaving ging. Rond 250 v.C. eindigde de geschiedenis van deze cultuur door onbekende oorzaken, vermoedelijk door een vernietigende epidemie of een rampzalige droogteperiode. De eilanden bleven vervolgens eeuwenlang onbewoond.
TIJDLIJN n ca. 3600 v.C. Ġgantija (oudste tempel van de mysterieuze megalietencultuur van Malta) n ca. 2550 v.C. De grote piramiden van Egypte n ca. 2500 v.C. Tarxien (jongste tempel van de Maltese megalieten cultuur) n ca. 2150 v.C. Stonehenge, Engeland n ca. 2000 v.C. Paleis van Knossos, Kreta n ca. 600 v.C. Akropolis van Athene, Griekenland
Ħaġar Qim behoort tot de belangrijkste tempel complexen van de archipel
BSM Malta 001-196.indb 11
06-09-18 20:1
Gozo
5
GOZO Wandeling/autotocht/fietstocht
AFSTAND: 11,5 km DUUR: totale route: auto 30 minuten; fiets 45 minuten; wandeling 3-3,5 uur (totale afstand); wandeling Gπasri-Marsalforn 2 uur BEGINPUNT: Victoria/ Għasri A189 D3/188 C4 EINDPUNT: Marsalforn/Victoria A189 D4/189 D3
1 km
5 mi
Deze route gaat af van gebaande toeristische paden, door een dal waarin in het voorjaar en de vroege zomer bonte bloemen groeien, naar de zoutpannen en naar een van de mooiste gebieden van Gozo.
!–" Volg vanuit Victoria’s Pjazza Independenza westwaarts de bordjes naar Għarb. Sla na ongeveer 2 km, net na de ruïne van een Romeins aquaduct, rechts af en rijd via de met bomen omzoomde weg naar Għasri (aangegeven) en zijn kerkplein. Verlaat het plein met de rug naar de kerkfaçade via de
VXT linkerbovenhoek (bordje Wied I-Għasri). Sla na 100 m links af en blijf rechtdoor de bordjes volgen. Vlak na de laatste huizen passeer je een kapel. Ga hier naar rechts. Na nog eens 200 m wordt de weg onverhard. Precies op dat punt sla je af. Aan je linkerhand zie je dan een tot aan het meer lopen dal, dat in het voorjaar helemaal vol staat met bloemen. Rijd weer verder rechtdoor, totdat de weg – net na een boerderij – weer geasfalteerd is. Na opnieuw 500 m zie je links landinwaarts de vuurtoren van Ta’ Gordan, terwijl rechts van je hoog op de heuvel het dorp
Ten westen van Xwejni Bay aan de noordkust: onophoudelijk slaat de zee tegen de rotsen
165
BSM Malta 001-196.indb 165
06-09-18 20:1
Wandelingen & tochten TE VOET, MET DE BUS, PER FIETS Als je deze route wilt lopen maar de gedachte aan de drukke hoofdwegen tussen Victoria en Għasri of Marsalforn en Victoria je niet aanstaat, dan kun je van Victoria buslijn 308 naar Għasri nemen en bus 310 van Marsalforn naar Victoria. In de zomer rijdt lijn 310 ook naar Qbajjar Bay. Fietsen kun je huren in Victoria of Marsalforn – infomeer ernaar bij het toeristenbureau. Voor deze route hoef je geen ervaren fietser te zijn, maar een mountainbike is aanbevolen op de onverharde wegen.
Zebbug prijkt. Na weer 400 m gaat de weg steil omlaag (fietsers opgepast). Na 100 m volgt links een kleine splitsing, maar je negeert deze en gaat rechtdoor.
"–# Ongeveer 400 m verderop zie je de zee en de eerste zoutpannen. De salines zijn al in gebruik sinds de Romeinse tijd en er worden jaarlijks nog altijd vele tonnen zout gewon-
nen. Na de bocht kom je op een onberispelijk verharde weg. In de verte zie je nu eigenaardige, geërodeerde zandsteenvormen. De meest opvallende van deze formaties heeft de vorm van een kleine vulkaan. Daarachter liggen de ruïnes van een kasteel. De weg wordt schilderachtiger naarmate je verdergaat, met de zee die door de zoutpannen beneden wordt gereflecteerd en zachte, geronde
De zoutpannen van Qbajjar: aan de kust liggen zoutvelden die nog altijd worden gebruikt
166
BSM Malta 001-196.indb 166
06-09-18 20:1
Centraal-Malta
In twee dagen Deze reisbeschrijving laat je zien hoe je enkele van de meest interessante bezienswaardigheden in het centrale deel van het eiland in twee dagen kunt bekijken. Je kunt Centraal-Malta ook wel in een dag bekijken, maar het is rustiger als je er meer tijd voor uittrekt – en dat past ook beter bij vakantie. Je kunt deze route met een huurauto volgen, maar met de lijnbus ben je goedkoper uit. Een beschrijving van de hoogtepunten vind je verderop.
Eerste dag ’s Ochtends
Ontdek de rustige stad "Mdina (afbeelding rechts, P108). Maak dan de uit voerig beschreven strand wandeling (P160). Ben je op pad met kinderen, ga dan naar de S‘Mdina Experience’ (P110) en breng de geschiedenis tot leven.
’s Middags
Verruil Mdina voor )Rabat (p111). Bezoek het Romeinse villamuseum, St. Paul’s Grotto en zoveel catacomben als je wilt. Ga dan een tijdje zitten op het kerkplein en kijk naar de bedrijvigheid van de lokale bevolking.
106
BSM Malta 001-196.indb 106
06-09-18 20:1
In twee dagen ’s Avonds
Loop "Mdina weer in om iets te drinken of te eten in het Xara Palace Hotel, binnen de hoofdpoort. Je hebt de keus uit twee uitstekende restaurants, Trattoria AD 1530 en De Mondion Roof Garden (P117).
Tweede dag ’s Ochtends en lunch
Rijd van je hotel naar Naxxar en parkeer zo dicht mogelijk bij de grootse parochiekerk. Ertegenover staat het <Palazzo Parisio (p114). Een rondleiding duurt ongeveer 30 minuten. Drink koffie in het eigen café van het Palazzo. Rijd terug naar =Mosta (p114), waar opnieuw de imposante kerk met de enorme koepel het oriënteringspunt is. Met een beetje geluk kun je vlak bij de kerk parkeren. Ga daarna de stad uit en rijd een paar kilometer verder, naar Attard, in het groen van >San Anton Palace & Garden (afbeelding linkerbladzijde onder; P115). Gun jezelf een koel drankje en een kleine snack bij het zwembad van Corinthia Palace Hotels (P116), tegenover de tuin.
’s Middags
Stap na een ontspannende wandeling door de paleistuin (maximaal 30 minuten) weer in de auto en rijd richting Mdina. Neem de afslag naar Ta’ Qali. Hier kun je glasblazers en andere ambachtslieden aan het werk zien. Vliegliefhebbers willen misschien naar het Malta Aviation Museum (P114).
’s Avonds
Voor een avondmaaltijd met Maltese specialiteiten en misschien zelfs muzikale gezelligheid is Ta Marija (P117), in de buurt van de kerk van =Mosta, van harte aanbevolen.
Mosta Dome 29
Palazzo Parisio 28
San Anton Palace & Garden 30
2 Mdina 9 Rabat
107
BSM Malta 001-196.indb 107
06-09-18 20:1
Het magazine 9
Het magazine 9
Je draai vinden 35
Je draai vinden 35
Valletta, Sliema & St.-Julian’s 45
Valletta, Sliema & St.-Julian’s 45
Zuid-Malta 83
Zuid-Malta 83
Duidelijke indeling op kleur Malta en Gozo hebben veel afwisseling te bie• Uitgebreide plattegronden den. Mystieke tempels en gedetailleerde kaarten voor de godin van de vruchtbaarheid, oude • Verrassende wandeltochten kleurrijke havens, en het • Top 10 hoogtepunten mondaine Valletta met •
Noord-Malta 118 Gozo & Comino 135
historische bezienswaardigheden. Ontdek de Maltese keuken, met zijn Italiaanse invloeden en Noord-Afrikaanse specerijen, of geniet van de vele stranden.
www.watenhoe.nl
Wandelingen & Kaarten tochten 153 185
MALTA & GOZO
MALTA & GOZO
Centraal-Malta 103
MALTA & GOZO
Centraal-Malta 103 Noord-Malta 118 Gozo & Comino 135 Wandelingen & tochten 153 Kaarten 179
Kaarten 179 NUR 512
WAT & HOE MAAKT DEEL UIT VAN KOSMOS UITGEVERS, UTRECHT/ANTWERPEN
W&H sep 2018 Malta.indd 1-5
04-09-18 12:18