YVONNE KORT
DOE JE MOND MAAR OPEN, DAN ZULLEN WE EENS KIJKEN HOE HET MET HET JE GEZONDHEID IS. Je mond is net als je darmen en je huid de spiegel van je gezondheid. Een verstoorde balans in je mond kan de kans op allerlei ziektes verhogen. Daarnaast hebben lichamelijke kwaaltjes vaak hun uitwerking op de mond. Je mond is, kortom, een orgaan om van te houden.
‘Veel mensen weten niet dat je gezondheid toch echt in je mond begint. Yvonne onderstreept in dit boek het belang van de mond voor onze gezondheid en schrijft vanuit haar grondige orthomoleculaire kennis, op een fijne en toegankelijke manier over hoe je je mond een handje kunt helpen. We zullen nooit meer hetzelfde kijken naar onze mond en spijsvertering!’
VIVIAN REIJS, GEZONDHEIDSEXPERT EN MOTIVATIESPREKER
n u r 860 kosmos ui tge v e r s utrecht/ant werpen
KORT_mond_omslag-HR.indd 1
kosmosui tge v e r s . n l
GEZOND BEGINT IN JE MOND
In dit boek laat Yvonne Kort, mondhygiënist, orthomoleculair therapeut en vitaliteitscoach zien waarom. Benieuwd hoe jouw mond ervoor staat en hoe je goed voor je mond zorgt? Dit boek houdt je een spiegel voor, bevat handige adviezen en wel 10 zeer praktische tips voor een optimale (mond)gezondheid. Zo leer je waarom een glaasje wijn, een biertje of een blokje oude kaas zo af en toe best eens goed voor je kunnen zijn en waarom het belangrijk is om zo nu en dan eens lekker uit te slapen – ook voor je mond.
YVONNE KORT
GEZOND BEGINT IN JE MOND Informatie, adviezen en 10 tips naar een optimale (mond)gezondheid
12-07-18 14:29
Inhoud Inleiding: De mond als spiegel van de gezondheid
7
Deel 1: Waarom je mond een orgaan is om van te houden 1 De relatie tussen mond en darmen
21
2 Herken een gezonde mond
39
3 Een gezonde flora is van levensbelang
63
4 Insuline
87
5 Voedselovergevoeligheid begint in de mond
97
6 Stress
107
7 De vrouwelijke hormonen
117
Deel 2: Aan de slag Tip 1: Zorg voor een schone mond
129
Tip 2: Trek je keukenkastjes eens open
141
Tip 3: Laat je mond ademen
150
Tip 4: Zorg voor voldoende vocht
154
Tip 5: Wees lief voor je bacteriĂŤn
160
Gezondindemond_BW_Def.indd 5
12-07-18 14:10
Tip 6: Geef je mond te eten
168
Tip 7: Vermijd verstorende stoffen
185
Tip 8: Beteugel je innerlijke zoetekauw
196
Tip 9: Manage je stress
205
Tip 10: Slaap voldoende
210
Dankwoord 218 Register 220
Gezondindemond_BW_Def.indd 6
12-07-18 14:10
De mond als spiegel van de gezondheid
‘D
oet u uw mond maar open, dan zullen we eens
kijken hoe het met uw gezondheid is.’ Ja, dat lees je
goed. De mond is de poort naar je lichaam. En dat niet
alleen, want het is een spiegel van je gezondheid. De mond geeft aan hoe het met je gaat. Net zoals de huid dat doet,
want ook aan de huid kun je zien hoe het met je gezondheid gesteld is.
Ook de dokter weet dat er meer te zien is in de mond dan
alleen een rij met tanden en kiezen. Vroeger keek de dokter
standaard in de mond om te zien hoe de slijmvliezen, keela-
mandelen en de tong eruitzagen. Aan deze organen kan namelijk heel wat afgelezen worden. Heb je weleens gemerkt
dat je tandvlees gevoeliger is op het moment dat je griep
hebt of verkouden bent? De slijmvliezen van de mond kunnen roder zijn, de keelamandelen zetten op en ook de
—7—
Gezondindemond_BW_Def.indd 7
12-07-18 14:10
tong kan er anders uitzien als het niet helemaal goed met je
gaat. Bij een verminderde weerstand is er bijvoorbeeld vaak een witte aanslag op je tong zichtbaar.
Een gezonde mond is van belang voor een goede gezondheid De mond is niet alleen een spiegel van hoe het met je gaat,
een gezonde mond is ook van wezenlijk belang voor een
goede gezondheid. Er is een duidelijke relatie tussen de mond en de algehele gezondheid.
Heb je wel eens last van ontstekingen in de mond? Grote
kans van wel. Of je er zelf ook iets van merkt is een ander verhaal. Maar goed, laten we er even van uitgaan dat de
mond nooit helemaal ontstekingsvrij is. Er is altijd wel ergens een ontsteking aanwezig. Dit hoeft geen groot pro-
bleem te zijn. Echter, dat wordt het wel als deze ontsteking chronisch wordt. Dat wil zeggen dat de ontsteking voor een langere periode in de mond aanwezig is. Chronische
ontstekingen vergroten kans op het ontwikkelen van welvaartsziekten. Er is namelijk een duidelijke relatie tussen chronische tandvleesontstekingen en hart- en vaatziekten,
diabetes type 2, auto-immuunziekten zoals diabetes type 1 en reuma en depressie. De kans op deze welvaartsziekten
wordt groter als er in de mond ontstekingen zijn, maar dat
is niet de enige relatie tussen de mond en de algehele gezondheid.
—8—
Gezondindemond_BW_Def.indd 8
12-07-18 14:10
Deel I Waarom je mond een orgaan is om van te houden
Gezondindemond_BW_Def.indd 19
12-07-18 14:10
Gezondindemond_BW_Def.indd 20
12-07-18 14:10
2 Herken een gezonde mond
H
eb je jouw mond wel eens goed bekeken? En hoe zag die eruit? We zullen dit bijzondere orgaan eens van wat
dichter bij bekijken. De mond is afgesloten door de lippen
en de wangen. Deze helpen het voedsel in de mond te houden en ze spelen een rol bij onze spraak. Weet je trou-
wens dat de lippen officieel vanaf de neus tot aan de kin reiken? Ongeveer zoals bij een clown. De mond bestaat uit
een mondholte die kan worden Bassie zijn. Het rode
gedeelte van de lippen wordt vochtig gehouden door
speeksel. Het dak van de mondholte is het gehemelte dat bestaat uit een zacht en een hard gedeelte: het voorste
gedeelte is het harde gehemelte. Tijdens het kauwen van je
eten duwt de tong het eten tegen dit gedeelte aan om het fijn te maken. Tegenover het gehemelte is de bodem van de mond die wordt bedekt door de tong. De tong bestaat
voornamelijk uit spierweefsel. Het is één van de sterkste
— 39 —
Gezondindemond_BW_Def.indd 39
12-07-18 14:10
spieren in je lichaam. Op de tong zitten papillen die de smaak van het voedsel registreren dat in je mond zit. Met
deze papillen kunnen we zout, zoet, zuur en bitter waarnemen. Sinds kort blijkt echter dat we nog twee smaken
kennen. We kunnen namelijk ook umami (eiwitten) en vet
proeven. Voor de uiteindelijke smaakbeleving ben je niet alleen afhankelijk van de smaakpapillen, want hierbij zijn meerdere factoren betrokken dan alleen het proeven met de tong.
Als je nu nog eens goed in je mond kijkt, zie je misschien
wel vier puntjes. Twee in de wangen, ter hoogte van de kiezen, en nog twee puntjes onder de tong in de mondbodem. Dit zijn de uitgangen van de speekselklieren. Op het
moment dat er eten in je mond komt produceren de twee klieren in het wangslijmvlies een grote hoeveelheid speeksel. De klieren onder de tong produceren constant speek-
sel. Een vochtige mond met een goede speekselproductie is
nodig voor het verteren van je eten en daarom stijgt de speekselproductie tijdens een maaltijd. Dit is niet het enige moment waarop het water je in de mond loopt. Op het moment dat je langs een bakkerij fietst waar net de lekker-
ste broden zijn gebakken, registreert jouw neus deze geur.
Alleen al de geur van voedsel zorgt ervoor dat er meer
speeksel geproduceerd wordt. In het speeksel is een zeer kleine hoeveelheid amylase aanwezig. Dit spijsverterings enzym is nodig voor de vertering van koolhydraten. Het
speeksel dat tijdens een maaltijd wordt aangemaakt,
— 40 —
Gezondindemond_BW_Def.indd 40
12-07-18 14:10
bepaalt samen met de geur van het voedsel je smaak. Een goede smaakbeleving ontstaat onder andere doordat het
voedsel in de mond bevochtigd wordt, want je kunt alleen de stoffen proeven die in water zijn opgelost. De uitdrukking ‘het water loopt je in de mond’ komt natuurlijk niet zomaar uit de lucht vallen.
En dit is nog niet alles, want het vocht zorgt ook voor
bescherming van de slijmvliezen en gebitselementen. Heb
je last van een droge mond en zit er te weinig speeksel in je mond dan kunnen er eerder wondjes aan de slijmvliezen ontstaan. Ook het risico op slijtage van de gebitselementen wordt groter. Dit komt omdat de weefsels in de mond erg
gevoelig zijn voor veranderingen van de zuurgraad. Het
speeksel zorgt er voor dat de pH-waarde (zuurgraad) neutraal blijft, waardoor zuren geen invloed hebben op je tanden, kiezen en slijmvliezen.
Het speeksel dat heel de dag door geproduceerd wordt
is het natuurlijke reinigingsmechanisme van de mond. Het
reinigt en spoelt de mondholte schoon om ervoor te zorgen dat micro-organismen zich niet aan de mondslijmvliezen kunnen hechten. Daarnaast bevat het speeksel een stof (lyzozym) die ervoor zorgt dat slechte bacteriën afgebroken worden, zodat er een juiste balans tussen goede en
slechte bacteriën ontstaat. Deze balans is noodzakelijk om de mond gezond te houden.
Op deze manier speelt de mond dus een belangrijke rol
voor onze spijsvertering en binnen het afweersysteem. De
— 41 —
Gezondindemond_BW_Def.indd 41
12-07-18 14:10
mond is één van de belangrijkste ingangspoorten voor toxische en pathogene stoffen. Gelukkig kunnen de afweer-
cellen in het speeksel zich binden aan deze ziekteverwekkende micro-organismen, waardoor ze niet bij de tandop-
pervlakken kunnen komen. Ook op een andere manier lukt het om de schadelijke bacteriën niet te laten overleven. Naast afweercellen bevat het speeksel namelijk een aantal
enzymen dat ervoor zorgt dat voedingsstoffen worden onttrokken aan bacteriën waardoor deze worden vernietigd.
De allerlaatste functie van het speeksel is die van voe-
dingsbron voor de goede bacteriën in de mond. Wat mij betreft is dit misschien wel de belangrijkste rol van het
speeksel. Het onderhouden van een gezonde mondflora is namelijk van levensbelang, want wat moeten we zonder bacteriën?
Uiteindelijk leidt een tekort aan speeksel tot allerlei ver-
velende klachten, waar je misschien helemaal niet bij stil-
staat als je geen last hebt van een verminderde speekselproductie. Het resulteert uiteindelijk in moeite met praten, slikken en eten, een slechte adem en een verkeerde balans tussen goede en slechte bacteriën.
Nu we het speeksel uitgebreid hebben besproken,
kunnen we de rest van de mond bekijken. Hoe zit het
eigenlijk met de tanden en kiezen? Op 21-jarige leeftijd is
het blijvend gebit compleet en bestaat uit acht snijtanden,
vier hoektanden, acht kleine kiezen en twaalf grote kiezen.
— 42 —
Gezondindemond_BW_Def.indd 42
12-07-18 14:10
YVONNE KORT
DOE JE MOND MAAR OPEN, DAN ZULLEN WE EENS KIJKEN HOE HET MET HET JE GEZONDHEID IS. Je mond is net als je darmen en je huid de spiegel van je gezondheid. Een verstoorde balans in je mond kan de kans op allerlei ziektes verhogen. Daarnaast hebben lichamelijke kwaaltjes vaak hun uitwerking op de mond. Je mond is, kortom, een orgaan om van te houden.
‘Veel mensen weten niet dat je gezondheid toch echt in je mond begint. Yvonne onderstreept in dit boek het belang van de mond voor onze gezondheid en schrijft vanuit haar grondige orthomoleculaire kennis, op een fijne en toegankelijke manier over hoe je je mond een handje kunt helpen. We zullen nooit meer hetzelfde kijken naar onze mond en spijsvertering!’
VIVIAN REIJS, GEZONDHEIDSEXPERT EN MOTIVATIESPREKER
n u r 860 kosmos ui tge v e r s utrecht/ant werpen
KORT_mond_omslag-HR.indd 1
kosmosui tge v e r s . n l
GEZOND BEGINT IN JE MOND
In dit boek laat Yvonne Kort, mondhygiënist, orthomoleculair therapeut en vitaliteitscoach zien waarom. Benieuwd hoe jouw mond ervoor staat en hoe je goed voor je mond zorgt? Dit boek houdt je een spiegel voor, bevat handige adviezen en wel 10 zeer praktische tips voor een optimale (mond)gezondheid. Zo leer je waarom een glaasje wijn, een biertje of een blokje oude kaas zo af en toe best eens goed voor je kunnen zijn en waarom het belangrijk is om zo nu en dan eens lekker uit te slapen – ook voor je mond.
YVONNE KORT
GEZOND BEGINT IN JE MOND Informatie, adviezen en 10 tips naar een optimale (mond)gezondheid
12-07-18 14:29