0
´ LAŠCINA
GORNJI GRAD IL I C A
MAK
S IM
IR S K
Zagreb zoo STA A CE
Richting Bjelovar, Slavonië
Academie voor DO N JI G R A D theater, film en tv
N IJ
VS
SA
R A´ D
SAVICA
SLAVONSKA AVENIJA
R IN
KA
CE
A AM
S TA
AV E
ˇ Busstation VOLOVCICA Treinstation A OVA R Lisinski K U V G R A DA Concertgebouw G R A DA V U KOVA RA A V E N IJ A
ŽII
NOVI ZAGREB
A
Sava
RE I S G I D S
Dinamo Zagreb Stadion
BUNDEK
Zagreb
WERELDWIJD NEMEN EXPERTS VAN NATIONAL GEOGRAPHIC EEN KIJKJE ACHTER DE SCHERMEN EN DRINGEN DOOR TOT DE KERN VAN DE CULTUUR, DE GESCHIEDENIS EN HET VOLK VAN EEN LAND.
DANKZIJ NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDSEN KAN HUN ERVARING DE JOUWE WORDEN.
STADSPLATTEGROND ZAGREB STADSPLATTEGRONDEN EN WANDEL-/AUTOKAARTEN Ban’s paleis
Bezienswaardigheid Omtrek van het gebouw Park 1 Veerbootroute Spoorweg/kabelspoor
Wandelroute Looprichting In de tekst besproken bezienswaardigheid
REGIOKAARTEN ZAGREB Karlovac
HOOFDSTAD KLEIN
ZAD AR
A
Steden en plaatsen
Regio
E71
Roškiwaterval
Kaartverwijzing letter
Kaartverwijzing cijfer Snelweg Berg Bezienswaardigheid Beginpunt route
K P F J €
E
Kaartverwijzing Adres Telefoonnummer Sluitingstijden / reistijden (wandelingen, fiets- en autotochten) Afstand Start/eind Hotel Entreegeld varieert van € (minder dan €9) tot €€€€€ (meer dan €35) Restaurant
De reis indelen
ERVAAR unieke belevenissen, waaronder zeilend de Kroatische kust verken-
Geschiedenis en cultuur
13
Zagreb
57
ook van plaatselijke deskundigen, over hun favoriete plekjes, praktische zaken en veel meer.
Noord-Kroatië
87
WANDELINGEN, FIETS- EN AUTOTOCHTEN, voorzien van duidelijke kaart-
Slavonië
101
Istrië
121
De Kvarner en zijn eilanden
139
Noord-Dalmatië
167
Midden-Dalmatië
193
Het achterland van Dalmatië
225
Zuid-Dalmatië
237
Reiswijzer
272
nen en een kookworkshop in Istrië volgen.
jes, waaronder een wandeling door de historische straten van Zagreb, ‘wijngaard-hoppen’ bij Plešivica en een wandeltocht rond de watervallen van het Nationaal Park Plitvicemeren.
EXCURSIES BUITEN DE GEBAANDE PADEN, zoals een trektocht in het Natio-
nale Park van Noord-Velebit en wandelen in Gorski Kotar.
NIET MISSEN Bij elk hoofdstuk vind je verwijzingen naar nadere informatie
SYMBOLEN IN DE TEKST A B C D
DE REIS INDELEN, beknopte kennismaking met Kroatië, zodat je je reis op je eigen wensen en interessegebieden kunt afstemmen.
over sterk aanbevolen bezienswaardigheden en activiteiten.
K V P H N T W O S U Q
Aantal kamers Aantal stoelen restaurant Parkeerplaats Station Lift Niet-roken Airconditioning Overdekt zwembad Openluchtzwembad Fitnessclub Gangbare creditcards geaccepteerd
PRACHTIGE KLEURENFOTO’S EN HANDIGE KAARTEN maken het eenvoudig
te kiezen, je reis uit te stippelen en overal het mooiste te zien.
NUR 512
I S B N 978-90-215-6607-8
NATIONAL GEOGRAPHIC
REISGIDS National Geographic Reisgids maakt deel uit van Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
9
KROATIË
GROOT
Vrbovec
1
Kroatië kleurgecodeerd per regio
INSIDER TIPS van de schrijvers en fotografen van National Geographic, maar
Noord
KROATIË
REISGIDS
Nationaal Kathedraal Plein van de Kroatisch van Zagreb slachtoffers van het fascisme Theater
S L AVO N S K A
KROATIË
MAKSIMIR
ZELENGAJ
Britse Plein
NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDS
NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDS
1600 meter
kroatië
789021 566078
8
Omslag voorzijde: De stad Rab, op het eiland Rab (Shutterstock, Deymos.HR) Rug: Met de hand vervaardigd kant van het eiland Pag, Dalmatië (imageBROKER/Alamy) Omslagontwerp: Sam Serebin
National Geographic Reisgids Kroatie.indd 1
15-03-17 11:53
0459_17_KROATIE --by PRINTER TRENTO: 17-03-24- 09:15:26
- PageNr: 1 - Sheet: -- dario.zanella
A
Layer 1: Kroatie_CORR_COVER.p1.pdf Layer 2: TRACCIATO_566078_COVER_20MM.p1.pdf OLA_COVER_OLA PDF_FAX_VETTORIALE_FORATURA_TRACCIATI
r e i s g i d s
kroatië Rudolf Abraham
Kroatië_001-011_NED_2015.indd 3
07-09-15 09:59
inhoud
bewust reizen 6
de reis indelen 8
Geschiedenis en cultuur 13 Het huidige Kroatië 14 De geschiedenis van Kroatië 24 Kunst en cultuur 36 Flora en fauna 44 Eten en drinken 50
Zagreb 57 Het historische centrum 60 Buiten het historische centrum 82
Noord-Kroatië 87 Ten noorden van Zagreb 90 Ten zuidwesten van Zagreb 98
Slavonië 101 West-Slavonië 104 Oost-Slavonië 110
Istrië 121 Pula en de kust van Istrië 124 Centraal-Istrië 132
De Kvarner en zijn eilanden 139 Rijeka 142 De Rivièra van Opatija 146 Gorski Kotar 150 De eilanden 154
Noord-Dalmatië 167 Zadar en omgeving 170 Ten zuiden van Zadar 184
Midden-Dalmatië 193 Split en omgeving 196 De eilanden 210
Het achterland van Dalmatië 225 Nationaal Park Plitvicemeren 228 Zuidelijk van de Plitvicemeren 232
Zuid-Dalmatië 237 Dubrovnik 240 Het schiereiland Pelješac 256 De eilanden 260
Reiswijzer 272 Hotels en restaurants 280 Winkelen 304 Uitgaan 307 Tochten, cursussen en buitenactiviteiten 309 Menukaart 312 Woordenlijst 313 register 314 fotoverantwoording 318
p. 2-3: de torens van Rab kijken uit over de Adriatische Zee. p. 4: straatmuzikanten brengen leven in de oude stad van Dubrovnik.
Kroatië_001-011_NED_2015.indd 5
07-09-15 09:59
6
bewust reizen Verstandige reizigers gaan doelgericht op pad om alles uit hun reis te halen. Door bewust te reizen draagt u bij aan het behoud van de natuur, historie en culturele rijkdom van de plaatsen die u bezoekt. Daarmee verrijkt u ook uw eigen reiservaring. Hoe reist u bewust? •
Bedenk dat uw aanwezigheid van invloed is op de plaatsen die u bezoekt.
• Besteed uw tijd en geld zodanig dat u iets bijdraagt aan de couleur locale (dat maakt uw verblijf ook interessanter). •
Respecteer het natuurlijke en culturele erfgoed van uw bestemming.
•
Respecteer de lokale gebruiken en tradities.
•
Toon de lokale bevolking uw waardering voor de interessante of unieke aspecten van hun streek, zoals het landschap, de historische dorpjes en gebouwen, de muziek of het eten.
•
Trek af en toe uw portemonnee en steun kleine ondernemers die zich inspannen om de bijzondere eigenschappen van een plaats te behouden. Zoek naar winkeltjes, restaurants, pensions en reisorganisaties die trots en hart voor hun omgeving uitstralen. Mijd bedrijven die afbreuk doen aan het karakter van een plek.
•
Zorg ervoor dat u mooie herinneringen en verhalen mee naar huis neemt, in de wetenschap dat u iets hebt bijgedragen aan het voortbestaan en de ontwikkeling van uw bestemming.
Deze manier van reizen wordt geotoerisme genoemd en valt te omschrijven als ‘toerisme dat het geografische karakter van een plek – omgeving, cultuur, uitstraling en erfgoed – en het welzijn van de inwoners ondersteunt of versterkt’. Meer informatie over geotoerisme is te vinden op de website nationalgeographic.com/travel/sustainable.
Kroatië_001-011_NED_2015.indd 6
07-09-15 09:59
7
r e i s g i d s
kroatië OVER DE AUTEUR Rudolf Abraham (rudolfabraham.co.uk) is een bekroonde auteur die grote delen van de wereld heeft bereisd en een voorliefde heeft voor de betrekkelijk onbekende schatten van Oost-Turkije, Centraal-Azië en Patagonië; Kroatië is echter zijn eerste liefde. Abraham woont tegenwoordig in Londen, maar rond de eeuwwisseling woonde hij in Zagreb, de hoofdstad van Kroatië, waar hij geregeld terugkeert. Abraham is afgestudeerd in de kunstgeschiedenis en volgde een opleiding tot fotograaf. Het fotograferen van, liefst ruige, natuur heeft zijn voorkeur. Kroatië is voor hem een ideale bestemming vanwege het gevarieerde landschap met zijn eilanden, moerassen en bergpaden, de eeuwenoude gebouwen en de bloeiende kunstwereld. Andere boeken van zijn hand zijn: The Islands of Croatia, Istria, Walking in Croatia, The Mountains of Montenegro en Torres del Paine.
Kroatië_001-011_NED_2015.indd 7
07-09-15 09:59
88
De reis indelen In Kroatië vindt u, ondanks het betrekkelijk kleine grondgebied, naast prachtige, goed bewaard gebleven middeleeuwse steden, schitterende nationale parken en landschappen en zelfs een archipel van zo’n 1200 eilanden.
Vervoer Kroatië is niet erg uitgestrekt en rondreizen met het openbaar vervoer is aangenaam eenvoudig. Binnenlandse vluchten met Croatia Airways (croatiaairlines. com) zijn betrekkelijk goedkoop en brengen u in een halfuur van Zagreb naar de kust. Betrouwbare treinen rijden in oostelijke richting door Slavonië, in westelijke richting naar Rijeka, en naar het zuidelijke Split aan de Dalmatische kust. Naar de grenzen met Slovenië en Hongarije gaan geen treinen, maar rijden wel geregeld comfortabele bussen die de meeste belangrijke plaatsen aandoen; lokale bussen verzorgen het vervoer in en rond de steden. Lange busreizen, bijvoorbeeld van Zagreb naar Dubrovnik, duren te lang om nog echt plezierig te zijn. Steden die wat afgelegener liggen zijn moeilijk of soms helemaal niet met openbaar vervoer bereikbaar, en in dergelijke gevallen is een huurauto een beter idee. De snelwegen zijn goed, al is de Jadranska Magistrala, de belangrijkste kustweg in de zomermaanden zeer druk. Veerdiensten bieden de ideale manier om van en naar de meeste eilanden te varen of een tocht langs de kust te maken; bovendien zijn ze heel goedkoop, tenzij u een auto mee wilt nemen.
Een keuze maken De afstanden zijn gering, maar er valt in Kroatië heel veel te zien en het zou heel goed kunnen dat u een van de vele zonnige terrassen op een middeleeuws plein prefereert boven een gehaaste trip naar telkens een nieuwe bestemming. Als u maar een week in het land bent, is het prettiger om u te beperken tot één of twee regio’s die uw speciale belangstelling hebben. Gaat uw voorkeur uit naar de kust en de eilanden, de nationale parken en de fauna, steden en musea of historische architectuur en ruïnes? Het beeld van Grgur Ninski in Split.
Kroatië_001-011_NED_2015.indd 8
07-09-15 09:59
99
We geven hier twee mogelijke routes, waarbij u in zeven dagen behoorlijk veel te zien krijgt.
Zagreb, Istrië, Zadar en Split
NIET MISSEN: Een van de vele festivals of carnavalsfeesten 18
De hoofdstad is ongetwijfeld de fascinerendste Een bezoek aan Zagreb, het bruistad van het land en voor u verder reist naar Istrië sende hart van Kroatië 56-85 en Dalmatië, kunt u zich hier gemakkelijk een Het amfitheater van Pula, een van aantal dagen vermaken. de grootste Romeinse arena’s Trek twee dagen uit voor de hoofdstad: de ter wereld 126-127 oude stad kunt u het best te voet verkennen. Breng een bezoek aan Gornji Grad, Kaptol en Donji Grad Een bergwandeling in natuurpark Velebit 182-183 (het Sint-Marcusplein, de kathedraal en het ‘groene hoefijzer’, een opeenvolging van parken) en loop binHet paleis van Diocletianus, nu nen in een paar van de schitterende musea, zoals het het centrum van Split 197 Archeologisch Museum, het Volkenkundig Museum, De wandelroute door Nationaal de Modern Gallery en het Meštrovii Atelier. Probeer Park Plitvicemeren 230-231 een ochtend vrij te houden voor de kleurrijke, bedrijEen ochtendwandeling over de vigheid van de markt (Dolac), en reis op de derde stadswallen rond de oude stad dag door naar Pula in Istrië (vijf uur met de bus of van Dubrovnik 244-245 40 minuten vliegen). In Pula kunt u een bezoek brengen aan de prachtige Romeinse ruïnes. Gebruik dag vier voor een uitstapje naar Porec (anderhalf uur met de bus) om de Eufrasiusbasiliek met zijn imposante Byzantijnse mozaïeken te bekijken. ’s Avonds kunt u Pula nog wat verder verkennen. Reis op de vijfde dag door naar Zadar (dit is een busrit met een overstap in Rijeka, dus een huurauto spaart tijd). In de oude stad loopt u via de Kalelarga naar de kathedraal en de Donatuskerk. Reis op de zesde dag naar Split (een busrit van drie uur) en pauzeer onderweg in Šibenik om de beroemde kathedraal te bekijken. De rest van de dag kunt u wijden aan het Paleis van Diocletianus. Gebruik dag zeven om meer van Split te zien of de bus te nemen (30 minuten) Toeristeninformatie naar Trogir en de fraaie kathedraal. Kroatisch Nationaal Bureau Neem een bus, vliegtuig of hogesnelvoor Toerisme Nijenburg 2f, 1081 GG Amsterdam heidstrein terug naar Zagreb. Tel. 020 661 64 22 ctoatia.hr/nl Toeristenbureau Zagreb Zagreb Airport, Pleso bb of Trg bana J. Jelacicˇ a ´c 11 Tel. 014 814 051 (gratis bellen 0800 53 53) zagreb-touristinfo.hr Toeristenbureau Split Peristil bb, Split, Tel. 021 345 606 visitsplit.com
Kroatië_001-011_NED_2015.indd 9
Zagreb, Plitvicemeren, Zadar, Split, Korcula en Dubrovnik Deze route is wat langer en biedt dus minder tijd per bestemming; als u alles wilt zien, is er geen tijd om uit te slapen. Wandel op de eerste dag door Zagreb en bezoek Gornji Grad, Kaptol en Donji Grad, net als bij het eerste reisplan. Vertrek op dag twee naar
07-09-15 09:59
1010
het Nationaal Park Plitvicemeren (Plitvicka Jezero) om te genieten van de adembenemend mooie meren en watervallen die zijn ontstaan door de afzetting van travertijn, een soort kalksteen. U kunt er gemakkelijk met een bus komen, maar in verband met verder vervoer de volgende dag is een huurauto aan te raden. Reis op dag drie naar Zadar voor een bezoek aan de kathedraal en de Donatuskerk in de oude stad. Op de vierde dag gaat u naar Split om de spectaculaire ruïne van het Paleis van Diocletianus te bewonderen, waar nu winkels en markten hun plaats hebben gevonden. Sta op dag vijf vroeg op en neem de catamaranverbinding naar Korcula, een prachtig bewaard gebleven historische stad waar u de rest van de dag kunt ronddwalen; Marco Polo zou hier geboren zijn. Neem op dag zes bijtijds de bus naar Dubrovnik die u via het schiereiland Pelješac naar de vaste wal brengt. Gebruik de middag en avond om de misschien wel beroemdste stad van het land te verkennen en maak vooral een wandeling over de stadswallen en bezoek de franciscanen- en dominicanenkloosters. Gebruik de ochtend van dag zeven om de stad verder te ontdekken; een wandeling over de stadswallen is ’s ochtends het aangenaamst. Vlieg aan het eind van de dag terug naar Zagreb.
De Kroatische munteenheid In Kroatië betaalt men met de kuna, doorgaans geschreven als kn en officieel afgekort tot HNK. Er zijn bankbiljetten van 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 en 1000 kn, en munten van 1, 2 en 5 kn. Een kuna is 100 lipa, en daarvan bestaan munten van 1, 2, 5, 10, 20 en 50. Kuna betekent ‘marter’, en verwijst naar de martervellen die in de middeleeuwen als betaalmiddel dienden.
In een document uit 1018 wordt de kuna voor het eerst in die hoedanigheid genoemd. Het woord lipa is Kroatisch voor ‘linde’. De kuna is een stabiele munt; € 1 is ongeveer 7,3 kn. Hoewel Kroatië in 2013 lid van de EU is geworden, zal men de kuna voorlopig nog niet door de euro vervangen. Mocht de economie niet verslechteren, dan wordt de euro wellicht in 2016 ingevoerd.
Voor wie meer tijd heeft Als u nog een paar extra dagen of zelfs een week meer de tijd hebt, zijn er talloze mogelijkheden. Als u twee nachten langer in Zagreb blijft, hebt u gelegenheid om de bus (anderhalf uur) naar Varaždin te nemen, een barokke, 18e-eeuwse provinciehoofdstad. Het noordelijk grensgebied met Hongarije is beroemd om zijn wijngaarden en 16e-eeuwse Oostenrijkse kastelen. Het moeraslandschap Lonjsko Polje is met een auto bereikbaar via de E70 en provinciale wegen (anderhalf uur); hier strijkt ieder voorjaar een grote populatie ooievaars neer. Een andere mogelijkheid is via de E70/A3 richting Osijek en Dakovo te gaan. Neem na 200 km de afslag bij Srendanci en rijd via de E73/A5 naar Dakovo (22 km). De stad is beroemd om zijn Lippizanerpaarden en de aan Petrus en Paulus gewijde kathedraal (Katedrala Sv. Petra i Pavla) in rode baksteen. Ook de moeite waard is de wijnroute van Ilok. Zo’n 35 minuten naar het noorden over de E73 ligt Osijek aan de rivier de Drava, een stad die ook bereikbaar is met de bus (vier uur) of de trein (vijf uur). De Petrus- en Pauluskerk hier is de op één na hoogste van Kroatië (90 m hoog). Ga de volgende dag naar Bilge (8 km noordelijker), waar de belangrijkste ingang tot het
Kroatië_001-011_NED_2015.indd 10
07-09-15 09:59
1111
In Kroatië kunt u genieten van de historie, maar ook van sportieve avonturen.
Natuurpark Kopacki Rit zich bevindt, een natuurgebied met bijna driehonderd vogelsoorten. Wie de luxe van meer tijd heeft, kan ook richting Istrië gaan, ten oosten van Zagreb, en dan eilandhoppen ten zuiden van Split. Neem onderweg naar Istrië tijd om te wandelen in Vražji Prolaz (de ‘Duivelskloof’) bij Skrad, anderhalf uur ten zuiden van Zagreb. Als u twee uur verder rijdt over de A6/E61 en A8 komt u in Istrië, waar een bezoek aan de bergdorpen Motovun en Hum de moeite waard is. Een andere optie is 40 minuten door te rijden naar de oostkust en Rovinj of het meer zuidelijk Autorijden in Kroatië gelegen Pula. In Kroatië mag u binnen de Geniet op de derde dag van de rit langs de bebouwde kom 50 km/u rijden kust richting Pag; ga via de A8 naar het noorden en buiten dorpen en steden, op rond de Middellandse Zee (A7/E61) en zak af hoofdwegen, geldt een limiet van naar de kust tegenover het schiereiland (Route 8/ 90 km/u. Op autowegen mag u E65). Met de veerboot van Prizna-Žigljen gaat u 110 km/u rijden en op rijkswegen naar Pag, waar u kunt genieten van onder andere maximaal 130 km/u. Ook in Kroade plaatselijke delicatesse: paski šir, een zoutige tië is een reflecterende driehoek schapenkaas. verplicht. Deze plaatst u in geval Op de vierde dag neemt u de A1 naar Split; van pech op ruime afstand achter onderbreek de rit voor een pauze in het Natiouw auto. Kroatië beschikt over een naal Park Krka of het Nationaal Park Paklenica. paar splinternieuwe en snelle tolGebruik de tijd die u nog hebt voor een ontdekwegen (autocesta). U neemt bij de kingsreis per catamaran: kies voor het nabijgelegen oprit een kaartje uit de automaat en betaalt bij de afrit (hac.hr). Zlatni Rat (op het eiland Brac) of het eiland Hvar. Meer privacy is te vinden op Vis of Kormiža.
Kroatië_001-011_NED_2015.indd 11
07-09-15 09:59
Kroatië_012-055_NED_2015_1.indd 12
07-09-15 10:40
13
Geschiedenis en cultuur Het huidige Kroatië 14-23 Ervaar: pierewaaien op lokale festivals 18 De geschiedenis van Kroatië 24-35 Het middeleeuwse Kroatië 26-27 Kunst en cultuur 36-43 Ervaar: de taal leren 43 Flora en fauna 44-49 Ervaar: dieren in hun natuurlijke habitat 48 Eten en drinken 50-55 Ervaar: heerlijke wijnen uit Kroatië proeven 54
Een avond in de hoofdstraat van Dubrovnik.
Kroatië_012-055_NED_2015_1.indd 13
07-09-15 10:40
14
G e s c h i ede n i s e n c u l t u u r
Het huidige Kroatië Kroatië heeft een schitterende kustlijn, prachtige landschappen, een aantal zeer goed geconserveerde middeleeuwse steden en een warm, zonnig klimaat. U kunt er genieten van levendige markten en verstilde vissersdorpen, architectuur die eeuwen omspant en een bloeiende kunsten festivalcultuur. In de bronstijd, zo’n vijfduizend jaar geleden, maakten de inwoners van het huidige Kroatië, of ‘Hrvatska’ zoals de Kroaten zeggen, ranke bijlbladen en fraai aardewerk; ze woonden in welvarende vissers- of boerengemeenschappen en hielden vee. Vanaf de 1e eeuw v. Chr. bouwden de Romeinen er steden en havens in de kenmerkende bouwstijl en monumentale bouwkunst die tot op de huidige dag bewaard bleef. Het kortstondige, middeleeuwse koninkrijk Kroatië van de 10e en 11e eeuw werd gevolgd door ongeveer negen eeuwen vreemde overheersing, tot het land zich in het begin van de jaren 90 van de vorige eeuw op bloedige wijze ontworstelde aan voormalig Joegoslavië.
Een land van uitersten Kroatië is een betrekkelijk klein land, maar het kent opmerkelijke verschillen in landschap en klimaat: aan de ene kant zijn er de vele eilanden, de rotsige kust en het kristalheldere water van de Adriatische Zee, aan de andere kant de bergen van kalksteen en de vruchtbare landbouwgrond van de Slavische vlakte in het noorden. Sommige dorre eilanden (zie p. 210-223) steken schril af tegen de uitgebreide moerasgebieden aan de andere kant van de bergen nabij de rivieren de Sava en de Donau en de weelderige groene wouden, klaterende beken en watervallen die omlaag storten langs de ‘treden’ van kalksteen van de Plitvicemeren (Plitvicka Jezera; zie p. 228-231). De kust is buitengewoon mooi en ongelooflijk lang (zo’n 5835 km), vanwege
Kroatië_012-055_NED_2015_1.indd 14
07-09-15 10:40
H e t h u i d i ge K r o a t i ë
15
de vele baaien en inhammen en de immense Dalmatische archipel, die uit meer dan duizend eilanden bestaat, waarvan de meeste onbewoond en volkomen ongerept zijn. De bekende steden langs de kust met hun kenmerkende romaanse klokkentorens en rode pannendaken maken landinwaarts plaats voor elegante barokke bouwstijlen (16e en 17e eeuw) en de Sezessionarchitectuur (eind 19e eeuw) die zo kenmerkend is voor Midden-Europa. De drukke hoofdstad Zagreb (zie p. 56-85) is echter een bloeiend cultuur-, zaken- en regeringscentrum. Er staan veel nieuwe, hoge gebouwen, maar er zijn ook veel oude kerken, brede, lommerrijke lanen en kronkelige straatjes. Het klimaat van Kroatië wisselt ook sterk: de zonnige zomers en zachte winters Oude en nieuwe architectuur langs de waterkant van Zadar.
Kroatië_012-055_NED_2015_1.indd 15
07-09-15 10:40
16
G e s c h i ede n i s e n c u l t u u r
van de kuststreek zijn heel anders dan het extremere klimaat in het binnenland. Deze verschillen in klimaat en cultureel erfgoed zijn deels een gevolg van de bergruggen die parallel lopen aan de kust en de natuurlijke scheiding vormen tussen de mediterrane zone en het continentale gebied. De twee regio’s waren volkomen van elkaar gescheiden tot de Romeinen in de 1e eeuw n.Chr. vijf wegen aanlegden door het gebergte. Meer recent, in 2003, is de nieuwe, kostbare snelweg van Zagreb naar Zadar (zie p. 170-181) aangelegd door de bergen in het zuiden van Velebit. Op een heel ander niveau vertonen de landstreken de kenmerken van verschillende culturele invloedssferen: de kust en de eilanden stonden onder Venetiaans bestuur, terwijl in het binnenland (en in een latere periode ook het kustgebied) de Habsburgse monarchie heerste.
Een invloedrijk land Kroatië is trots op zijn natuurlijke en culturele erfgoed, van de literaire traditie die teruggaat tot de renaissance tot het grote aantal steden en kerken en een nationaal park die op de Unesco-lijst zijn geplaatst. Het Paleis van Diocletianus in Split, de oude stad van Dubrovnik en het Nationaal Park Plitvicemeren werden in 1979 als eerste op de lijst vermeld. Tien handige vertalingen De eerste universiteit van Kroatië werd in 1669 gesticht in Zagreb. Kroatische Hallo Dobar dan wetenschappers hebben hun licht doen Tot ziens Do vihenja schijnen over verschijnselen als de getijden Mag ik alstublieft...? Molim vas…? en regenbogen, en ten minste één Dank u Hvala Romeinse keizer was afkomstig uit Kroatië. Ja Da De Republiek Dubrovnik liep in de 15e eeuw voorop in Europa bij het ontwikkelen van Nee Ne een zorgsysteem voor wezen, ouden van Sorry! Oprostite! dagen en zieken, en kwam met een van Proost! Živjeli! de eerste plannen voor het systematisch Leuk u te ontmoeten Drago mi je aanpakken van de pest. De slavernij in dit Spreekt u Engels? Govorite li deel van het Kroatische kustgebied werd engleski? afgeschaft in de 15e eeuw, nog vóór Columbus naar Amerika voer. De culturele erfenis omvat adembenemende Romeinse ruïnes (die soms helemaal niet zo ‘geruïneerd’ zijn) en betoverende Byzantijnse mozaïeken in de romaanse kerken en paleizen in Venetiaans-gotische stijl, barokke kastelen en karakteristieke middeleeuwse steden die hun doolhofachtige karakter van straten en stegen hebben behouden. Ook de natuur van Kroatië is indrukwekkend. De grillige kustlijn met zijn talloze eilandjes is bepalend voor het beeld dat men in het buitenland van Kroatië heeft, maar de watervallen langs kalkstenen ‘trappen’, de prachtige karstgebieden met rotsige kammen en de diepe grotten zijn even indrukwekkend. De musea en galerieën zijn buitengewoon; zowel hun aantal als wat er te bewonderen valt, is overweldigend. De collecties naïeve kunst, de middeleeuwse bewerkte stenen en artefacten uit de vroegste menselijke beschavingen van Europa zijn fascinerend.
Kroatië_012-055_NED_2015_1.indd 16
07-09-15 10:40
H e t h u i d i ge K r o a t i ë
17
De presidentiële garde in Zagreb draagt het traditionele uniform, inclusief halsdoek.
Kroatische wapenfeiten Sommige alledaagse zaken die over de hele wereld gemeengoed zijn geworden, zijn afkomstig uit Kroatië. Nikola Tesla (1856-1943) was een vooraanstaand natuurkundige en uitvinder die werd geboren in een dorpje achter de bergen van Velebit. Hij was het brein achter het wisselstroomprincipe en volgens velen de uitvinder van het principe van de radio. De cravate (van Kroaat of Hrvat) was van oorsprong een zijden halsdoek die Kroaten droegen. In de 17e eeuw werd die mode overgenomen door leden van het Franse hof, en zo ontstond later het onmisbare attribuut van de geklede zakenman. In 1907 zag de eerste vulpen in Kroatië het licht; uitvinder was Eduard Slavoljub Penkala (1871-1922) en de pen werd, evenals de balpen, geproduceerd in de Zagreb Pencil Factory (Tvornika Olovaka Zagreb), die nog altijd bestaat.
Kroatië_012-055_NED_2015_1.indd 17
Kroatische weten schappers hebben hun bijdragen geleverd aan het onderzoek naar verschijnselen als de getijden en de regenboog, en ten minste één Romeinse keizer was afkomstig uit Kroatië.
07-09-15 10:40
0
´ LAŠCINA
GORNJI GRAD IL I C A
MAK
S IM
IR S K
Zagreb zoo STA A CE
Richting Bjelovar, Slavonië
Academie voor DO N JI G R A D theater, film en tv
N IJ
VS
SA
R A´ D
SAVICA
SLAVONSKA AVENIJA
R IN
KA
CE
A AM
S TA
AV E
ˇ Busstation VOLOVCICA Treinstation A OVA R Lisinski K U V G R A DA Concertgebouw G R A DA V U KOVA RA A V E N IJ A
ŽII
NOVI ZAGREB
A
Sava
RE I S G I D S
Dinamo Zagreb Stadion
BUNDEK
Zagreb
WERELDWIJD NEMEN EXPERTS VAN NATIONAL GEOGRAPHIC EEN KIJKJE ACHTER DE SCHERMEN EN DRINGEN DOOR TOT DE KERN VAN DE CULTUUR, DE GESCHIEDENIS EN HET VOLK VAN EEN LAND.
DANKZIJ NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDSEN KAN HUN ERVARING DE JOUWE WORDEN.
STADSPLATTEGROND ZAGREB STADSPLATTEGRONDEN EN WANDEL-/AUTOKAARTEN Ban’s paleis
Bezienswaardigheid Omtrek van het gebouw Park 1 Veerbootroute Spoorweg/kabelspoor
Wandelroute Looprichting In de tekst besproken bezienswaardigheid
REGIOKAARTEN ZAGREB Karlovac
HOOFDSTAD KLEIN
ZADAR
A
Steden en plaatsen
Regio
E71
Roškiwaterval
Kaartverwijzing letter
Kaartverwijzing cijfer Snelweg Berg Bezienswaardigheid Beginpunt route
K P F J €
E
Kaartverwijzing Adres Telefoonnummer Sluitingstijden / reistijden (wandelingen, fiets- en autotochten) Afstand Start/eind Hotel Entreegeld varieert van € (minder dan €9) tot €€€€€ (meer dan €35) Restaurant
De reis indelen
ERVAAR unieke belevenissen, waaronder zeilend de Kroatische kust verken-
Geschiedenis en cultuur
13
Zagreb
57
ook van plaatselijke deskundigen, over hun favoriete plekjes, praktische zaken en veel meer.
Noord-Kroatië
87
WANDELINGEN, FIETS- EN AUTOTOCHTEN, voorzien van duidelijke kaart-
Slavonië
101
Istrië
121
De Kvarner en zijn eilanden
139
Noord-Dalmatië
167
Midden-Dalmatië
193
Het achterland van Dalmatië
225
Zuid-Dalmatië
237
Reiswijzer
272
nen en een kookworkshop in Istrië volgen.
jes, waaronder een wandeling door de historische straten van Zagreb, ‘wijngaard-hoppen’ bij Plešivica en een wandeltocht rond de watervallen van het Nationaal Park Plitvicemeren.
EXCURSIES BUITEN DE GEBAANDE PADEN, zoals een trektocht in het Natio-
nale Park van Noord-Velebit en wandelen in Gorski Kotar.
NIET MISSEN Bij elk hoofdstuk vind je verwijzingen naar nadere informatie
SYMBOLEN IN DE TEKST A B C D
DE REIS INDELEN, beknopte kennismaking met Kroatië, zodat je je reis op je eigen wensen en interessegebieden kunt afstemmen.
over sterk aanbevolen bezienswaardigheden en activiteiten.
K V P H N T W O S U Q
Aantal kamers Aantal stoelen restaurant Parkeerplaats Station Lift Niet-roken Airconditioning Overdekt zwembad Openluchtzwembad Fitnessclub Gangbare creditcards geaccepteerd
PRACHTIGE KLEURENFOTO’S EN HANDIGE KAARTEN maken het eenvoudig
te kiezen, je reis uit te stippelen en overal het mooiste te zien.
NUR 512
I S B N 978-90-215-6607-8
NATIONAL GEOGRAPHIC
REISGIDS National Geographic Reisgids maakt deel uit van Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
9
KROATIË
GROOT
Vrbovec
1
Kroatië kleurgecodeerd per regio
INSIDER TIPS van de schrijvers en fotografen van National Geographic, maar
Noord
KROATIË
REISGIDS
Nationaal Kathedraal Plein van de Kroatisch van Zagreb slachtoffers van het fascisme Theater
S L AVO N S K A
KROATIË
MAKSIMIR
ZELENGAJ
Britse Plein
NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDS
NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDS
1600 meter
kroatië
789021 566078
8
Omslag voorzijde: De stad Rab, op het eiland Rab (Shutterstock, Deymos.HR) Rug: Met de hand vervaardigd kant van het eiland Pag, Dalmatië (imageBROKER/Alamy) Omslagontwerp: Sam Serebin
National Geographic Reisgids Kroatie.indd 1
15-03-17 11:53
0459_17_KROATIE --by PRINTER TRENTO: 17-03-24- 09:15:26
- PageNr: 1 - Sheet: -- dario.zanella
A
Layer 1: Kroatie_CORR_COVER.p1.pdf Layer 2: TRACCIATO_566078_COVER_20MM.p1.pdf OLA_COVER_OLA PDF_FAX_VETTORIALE_FORATURA_TRACCIATI