SAN
TA
IGN
PARQUE LUZ C Ó CABALLERO N
Ba C
de
IGN
AC I
IGN
OC ACNI A G NI G AIN
O
AC I
O
IO
A
ba
CUB
A
MER
RA TIL
LO
A
AU B A
BA
CAD
Camagüey
Steden en plaatsen KLEINSTE
Bergtop Bezienswaardigheid
A4
CC / CN / CS
Autopista/autoweg Carretera Central/ Circuito Norte/ Circuito Sur
Symbolen in de tekst Kaartverwijzing Adres Telefoonnummer Sluitingstijden / reistijden (wandelingen en autotochten) Afstand Start/eind Entreegeld varieert van € (minder dan €5) tot €€€€€ (meer dan €25) Hotel
Cuba
kleurgecodeerd per regio
DE REIS INDELEN
DE REIS INDELEN, een uitgebreide kennismaking met Cuba, zodat je je reis op je eigen
Geschiedenis en cultuur
ERVAAR unieke belevenissen, zoals de levendige Cubaanse muziek – van son tot salsa – die overal wordt gemaakt; een duikersparadijs ontdekken en het pad van Cuba’s revolutionaire verleden volgen.
Havana 63
12
Het Verre Westen
101
plaatselijke deskundigen, over hun favoriete plekjes, praktische zaken en veel meer.
Het noorden van West-Cuba
117
INTERESSANTE FEITEN, in aparte kaders over historische personen en gebeurtenissen die van groot belang waren voor Cuba.
Het zuiden van West-Cuba
131
WANDELINGEN EN AUTOTOCHTEN, voorzien van duidelijke kaartjes, waaronder door
Centraal-Cuba 153
Habana Vieja, het koloniale Camagüey en Cuba’s idyllische noordkust
EXCURSIES BUITEN DE GEBAANDE PADEN, zoals een bezoek aan de Finca El Pinar
San Luís-tabaksplantage, een duik met haaien bij Santa Lucía en een wandeltocht naar Fidel Castro’s voormalige guerrillahoofdkwartier La Comandancia de la Plata bij Santo Domingo NIET MISSEN bij elk hoofdstuk vind je verwijzingen naar nadere informatie over sterk
aanbevolen bezienswaardigheden en activiteiten. � Aantal kamers � Restaurant � Parkeerplaats � Niet-roken � Lift � Airconditioning � Binnenzwembad � Buitenzwembad � Fitness Z Wifi � Gangbare creditcards geaccepteerd
8
wensen en interessegebieden kunt afstemmen.
PRACHTIGE KLEURENFOTO’S EN HANDIGE KAARTEN maken het eenvoudig te kie-
zen, je reis uit te stippelen en overal het mooiste te zien.
NUR 514
NATIONAL GEOGRAPHIC
REISGIDS National Geographic Reisgids maakt deel uit van Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
CUBA
Beginpunt wandel-/autotocht Naam provincie
cuba
BA
LO
RA TIL
Vliegveld
GROOTSTE
Bayamo
� � � � � � � �
Dankzij National Geographic Reisgidsen kan hun ervaring de jouwe worden.
INSIDER TIPS van de schrijvers en fotografen van National Geographic, maar ook van
Regiokaarten
MATANZAS
een land.
S
Park Wandelroute Veerboot
Tunnel
Viñales
kern van de cultuur, de geschiedenis en het volk van
S
Regio/wijk
HAVANA
een kijkje achter de schermen en dringen door tot de
ERE
ERE
S
Omtrek van het gebouw
Trappen
Wereldwijd nemen experts van National Geographic
Havana
BA
CAD
CAD
BA BAR R A AT TIL ILL LO O
MER
MER
EESR E DC EARD R CEAR M EM
RA TIL
S
LO
ERE
Bezienswaardigheid Brug
na
CUB
CUB
C U BC
Stadsplattegronden, auto- en wandelkaarten ➌ CERRO
CUBA
RE I S G I D S
REISGIDS
a H da la ntra E a de an de a ab a al H d la ntra a E a naan de b a a d e ba a n l H aH d ad a a b aa l a l a t r at r a H d e nE n e l a n t r a da d e dEe dl E a al a
al
SAN
SAN
S A NS
Catedral PARQUE LUZ Museo de T San Cristóbal Ba C CABALLERO PARQUE LUZ PARQUE ALUZ TA O TA Arqueología Ó N D Ba Ba A hí R CABALLERO CABALLERO ECDÓ PARQUECLUZ Ó P ❽ T M La Maestranza E A N CABALLERO N B ah hí C C Ó DE PLAZA í de Artillería a Castillo La Maestranza La Maestranza N C hí C ❼ LA CATEDRALde Artillería n Casa deCatedral la Real de Artillería an an La Maestranza El Templete de los MuseoCde Museo de Fuerza de Artillería San Cristóbal an Catedral Marqueses Catedral Arqueología Arte Colonial Museo de Museo de DO PLAZAR A DE Cristóbal SanPalacio Cristóbal Catedral de Aguas San de los ED Arqueología PArqueología Museo Hotel ❽ Santa ARMAS O O Mde San Cristóbal Claras RAD RAD E Generales DCapitanes IsabelCastillo P E DArqueología PLAZA DE START ❽ ❽ MPE M O E E D A R ❼ Y L D ➊ LA CATEDRAL E L I PMuseo Casa ❽ PLAZA DE de PLAZA DE Castillo E M Castillo de la Real El Templete O’R ❼ECasa ❼ LAlaCATEDRAL LA CATEDRAL los deCastillo dela Real Fuerza Nacional de Historia Natural Casa laMuseo Real Museo de PLAZA DE de Orfebrería El Templete El Templete Hotel Marqueses ❼ Arte Colonial de los deMuseo los LA CATEDRAL de MuseoBde P Ola Fuerza Fuerza El Templete Casa ➏ IS de Real PLAZA DE O Ambos deArte Aguas Marqueses Palacio de los ARMAS Arte Colonial Colonial de los Marqueses Hotel Santa Museo de Fuerza Museo Museo Automóviles PLAZA DE de DE Claras Mundos de Aguas de Aguas Capitanes Generales Palacio de los Palacio de los PLAZA Marqueses Arte Colonial Hotel SantaHotel Santa Isabel START ARMAS ARMAS de Ásia PLAZA DE Claras Claras de Aguas Generales Capitanes Generales Y Maqueta de la Habana Vieja Capitanes L ➊ Palacio de los L Isabel Isabel Casa de los Árabes Hotel Santa STARTde la START EI ARMAS Museo ClarasMuseo O ’ R Casa Y Generales de ➊➋ LY Capitanes ➊ Valencia del Tabaco Isabel Museo Nacional de Historia Natural START EILL Hostal R E I LMuseo de la Museo la Orfebrería O’R Hotel Benitode ➊ Y O’ P Ode L Lde Museo Nacional Museo Nacional Historiade Natural Historia Natural I ➏ E B ISDIANA Casa la Obra Pía Orfebrería Orfebrería R O de laJuárez O Ambos JARDÍN DE GALES O’ Hotel Hotel Museo O P P Nacional ➏ Ambos ➏ Orfebrería IS Museo de Historia MuseoNatural de Automóviles Mundos Museo O B IS O BMuseo Ambos Hotel Casa O Museo de África P de Ásia ➏ IS Museo Museo de Automóviles Museo de Automóviles B Mundos O Ambos Mundos Maqueta de laArmería Habana Casa de los Árabes de ÁsiaAbril Vieja de Ásia Museo 9 de MuseoLa deLonja Automóviles Casa Simón Bolívar ➋Árabes Mundos Maqueta de Maqueta la Habana de Vieja la Habana Casa dede los Casa del de los Casa Árabes ➎ Vieja Comercio deMuseo Ásia del Tabaco Hostal Valencia ➋ ➋ Benito Casa de Casa de de los Maqueta de laMuseo Habanadel Vieja Museo Tabaco del Tabaco Casa Árabes Hostal Valencia Hostal Valencia Casa de la Obra Pía Juárez JARDÍN DIANA DE GALES Benito Benito Casa de ➋ 0 80 Museo meters del Tabaco PLAZA DE Casa de la Obra Casa de Píaladel Obra Pía Casa Hostal Valencia Museo Juárez Juárez JARDÍN DE GALES DIANA DE GALES Benito SAN FRANCISCOJARDÍN DIANA Casa de África Chocolate Pía 80Casa yardsde la Obra Armería 0 Museo Museo Juárez JARDÍN DIANA DE GALES Casa de África Casa de África ➌ La Lonja 9 de Abril Casa Simón Bolívar Armería Armería Museo ➎La Lonja La Lonja del Comercio Casa de África 9Armería de Abril 9 de Abril Casa Simón Casa Bolívar Simón Bolívar WANDELKAART HABANA VIEJA ➎ ➎ del Comercio del Comercio La Lonja 9 de Abril Casa Simón 0 Bolívar➎ 80 meters Casa deldel Comercio PLAZA DE 0 0 80 meters 80 meters PLAZA DE PLAZA DE SAN FRANCISCO Casa del Chocolate 80 yards 0 Casa del SANPLAZA FRANCISCO 0 80 meters Chocolate DESAN FRANCISCO ➌ 80 Casa delChocolate 0 0 yards 80 yards SAN ➌FRANCISCO➌ Chocolate 80 yards 0
Casa de la Música
CUBA
de
O
an
NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDS
NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDS
hí
a
AC I
La Maestranza de Artillería
West-Oriente 169 Oost-Oriente 197 Archipiélago de los Canarreos
223
REISWIJZER 274
Omslag voorzijde: Een van de vele oldtimers in Baracoa Rug: Een ballerina van het Havana’s balletgezelschap Omslagontwerp: Elisa Gibson/Nicole Miller
reisgids
cuba Christopher P. Baker Fotografie: Pablo Corral Vega en Cristobal Corral Vega
Cuba_001-012_NL.indd 3
14-06-17 16:31
inhoud
bewust reizen 6
de reis indelen 8
Geschiedenis en cultuur 12 Het huidige Cuba 14 Eten en drinken 24 Geschiedenis 26 Het landschap 40 De architectuur 48 Kunst en cultuur 56
Havana 63 Inleiding en kaart 64 Wandeling door Habana Vieja 70 Cubaanse sigaren 80 Behoud van het geloof 92
Het Verre Westen 101 Inleiding en kaart 102 Mogotes 106 Tabaksteelt 110 Rit langs de noordkust 114
Het noorden van West-Cuba 117 Inleiding en kaart 118 Che Guevara 126
Het zuiden van West-Cuba 131 Inleiding en kaart 132 Het koloniale erfgoed 142
Centraal-Cuba 153 Inleiding en kaart 154 Het rif 160 Wandeling door koloniaal Camagüey 164
West-Oriente 169 Inleiding en kaart 170 Honkbalkoorts 174 Rit van Holguín naar Banes 180 Suikerriet 184
Oost-Oriente 197 Inleiding en kaart 198 Wandeling door historisch Santiago de Cuba 204 Rum 210 Rit van Santiago de Cuba naar Marea del Portillo 216
Archipiélago de los Canarreos 223 Inleiding en kaart 224
reiswijzer 231
Hotels en restaurants 238 Winkelen 255 Uitgaan en activiteiten 259
register 265 fotoverantwoording 270
Wandeling door koloniaal Trinidad 146
Pagina 2-3: een torentje van Fortaleza de San Carlos de la Cabaña dat over Havana uitkijkt. Links: zon, strand, water en koraalriffen behoren tot de vele verlokkingen die Cuba te bieden heeft.
Cuba_001-012_NL.indd 5
14-06-17 16:31
6
bewust reizen Verstandige reizigers gaan doelgericht op pad om alles uit hun reis te halen. Door bewust te reizen draagt u bij aan het behoud van de natuur, historie en culturele rijkdom van de plaatsen die u bezoekt. Daarmee verrijkt u ook uw eigen reiservaring. Hoe reist u bewust?
•
Bedenk dat uw aanwezigheid van invloed is op de plaatsen die u bezoekt.
•
esteed uw tijd en geld zodanig dat u iets bijdraagt aan de couleur locale B (dat maakt uw verblijf ook interessanter).
•
Respecteer het natuurlijke en culturele erfgoed van uw bestemming.
•
Respecteer de lokale gebruiken en tradities.
•
oon de lokale bevolking uw waardering voor de interessante of unieke T aspecten van hun streek, zoals het landschap, de historische dorpjes en gebouwen, de muziek of het eten.
•
rek af en toe uw portemonnee en steun kleine ondernemers die zich T inspannen om de bijzondere eigenschappen van een plaats te behouden. Zoek naar lokale winkeltjes, restaurants, pensions. Maak gebruik van reisorganisaties die trots en hart voor hun omgeving uitstralen. Mijd bedrijven die afbreuk doen aan het karakter van een plek.
•
org ervoor dat u mooie herinneringen en verhalen mee naar huis neemt, Z in de wetenschap dat u iets hebt bijgedragen aan het voortbestaan en de ontwikkeling van uw bestemming.
Deze manier van reizen wordt geotoerisme genoemd en valt te omschrijven als ‘toerisme dat het geografische karakter van een plek – omgeving, cultuur, uitstraling en erfgoed – en het welzijn van de inwoners ondersteunt of versterkt’. Meer informatie over geotoerisme is te vinden op de website nationalgeographic.com/travel/geotourism.
Cuba_001-012_NL.indd 6
14-06-17 16:31
7
traveler
cuba OVER DE AUTEUR EN DE FOTOGRAFEN Na zijn studie geografie aan de Universiteit van Londen en LatijnsAmerikaanse studies te hebben gevolgd in Liverpool, vestigde Christopher P. Baker (christopher baker.com) zich in Californië en begon hij een carrière als reisjournalist, fotograaf en docent. Hij schreef verscheidene reisgidsen over Cuba en Havana, waaronder Mi Moto Fidel: Motorcycling Through Castro’s Cuba en Cuba Classics: A Celebration of Vintage American Automobiles. Daarnaast werkte hij mee aan reisgidsen over Colombia, Costa Rica, de Dominicaanse Republiek en Panama. In 2008 won Baker de Lowell Thomas Award voor reisjournalistiek. Als auteur en fotograaf werkte hij mee aan diverse publicaties voor National Geographic Traveler en Newsweek. Hij was gastspreker voor National Geographic in Cuba, de National Press Club en de World Affairs Council. Hij werkte mee aan uitzendingen voor National Geographic Channel, CNN, NPR en vele andere radio- en televisiezenders. Daarnaast is hij reisleider van een culturele reis door Cuba en hij begeleidt een motortour door het land. De Ecuadoraanse fotojournalist, kunstenaar en jurist Pablo Corral Vega maakte vier fotoboeken: Bare Earth; Silent Landscapes: The Andes of Ecuador, Ecuador: From Magic to Mirror en de National Geographic-uitgave Andes. Hij is de oprichter en directeur van nuestramirada.org, een netwerk van LatijnsAmerikaanse fotojournalisten, en een van de bestuurders van Pictures of the Year Latin America, de grootste competitie van zijn soort in de regio. Corral Vega werkt voor National Geographic en andere tijdschriften en woont in Quito in Ecuador. Cristobal Corral Vega werkte mee aan verscheidene documentaires en was fotograaf voor vele uitgaven. Tot zijn onderwerpen behoren stierengevechten, religieuze kunst, woninginrichting en toerisme. Hij is auteur van het boek Ecuador: Espacios de Luz en werkte mee aan Ecuador: De la Magia al Espanto.
Cuba_001-012_NL.indd 7
14-06-17 16:31
8
De reis indelen Wie Cuba bezoekt, ontdekt een sensuele, vaak surrealistische eilandstaat die het beste van het Caribisch gebied en Latijns-Amerika in zich verenigt. Er hangt een unieke sfeer van vervlogen tijden. U maakt een reis terug naar de jaren 50. U ontdekt er niet alleen het bruisende leven in de kleurrijke, onweerstaanbare hoofdstad Havana, maar ook de charme van Trinidad, Remedios en andere koloniale steden, de tijdloze schoonheid van het platteland, waar de os nog voor de ploeg staat, en de oogverblindende stranden. En niet te vergeten de swingende wereld van muziek, dans en beeldende kunst. Het is het culturele gezicht van een communistisch land dat voortdurend blijft verbazen.
Vervoersmogelijkheden Cuba is het grootste Caribische eiland, het is ongeveer 1300 km lang, en heeft een uitgebreid maar niet al te goed onderhouden wegennet. Het valt niet mee om een rondreis te maken. Er zijn binnenlandse vluchten tussen de grote steden, maar de vliegtuigen zijn vaak oud en weinig gerieflijk, de veiligheid is soms twijfelachtig. De twee (staats)maatschappijen voor binnenlandse vluchten zijn AeroGaviota (tel. 7/203-0668, aerogaviota.com) en Cubana (tel. 7/834-4446, cubana.cu). Met de comfortabele touringcars van Viazul (tel. 7/881-1413, viazul.com) kunt u de meeste steden en bezienswaardigheden bereiken. De lijnbussen van Omnibuses Nacionales (tel. 7/870-3397) worden alleen door Cubanen gebruikt en rijden op korte trajecten in en tussen steden; deze bussen zijn vaak niet veel meer dan omgebouwde vrachtwagens. U kunt ook per trein van Havana naar de belangrijkste steden reizen, zelfs tot aan Santiago de Cuba, dat ruim 900 km ten zuidoosten van de hoofdstad ligt. Koop uw kaartje via FerroCuba (tel. 7/860-0700). In de steden is altijd wel een taxi te vinden, maar de staat van onderhoud laat meestal Het standbeeld van Che Guevara met het Kind van de Revolutie in Santa Clara.
Cuba_001-012_NL.indd 8
14-06-17 16:31
9
te wensen over. Via Cubataxi (tel. 7/855-5555) kunt u een taxi bestellen. Bij grote hotels staan vaak taxi’s te wachten. De tarieven variëren van De sfeervolle oude straatjes van CUC 0,50 tot 0,90 per km. Habana Vieja 64-74 Avontuurlijke reizigers kunnen een auto Een daiquiri in de stamkroeg van huren om Cuba te doorkruisen. De meeste Hemingway, El Floridita 79 wegen zijn verhard, maar er zijn vele hinderWandelen en vogels kijken in de nissen, zoals gaten in het wegdek, loslopende Sierra del Rosario of de Sierra dieren, ossenwagens en ander langzaam verkeer. del Escambray 104, 140 Dat is zelfs het geval op de autopista, de snelweg Het revolutionaire spoor van van Pinar del Río in het westen naar Sancti Che Guevara volgen 126 Spíritus in het oosten (ongeveer 530 km). Pas De klinkerpleintjes van het op voor verraderlijke clausules in het contract; koloniale Trinidad 146-147 zo kan er in een contract staan dat de huurder verantwoordelijk is voor het onderhoud van Dansen tijdens het carnaval van de auto. Santiago de Cuba 202 De verplichte verzekering dekt niet alle Het wondermooie koraal bij ongelukken. Als er gewonden of zelfs doden valIsla de la Juventud 224-230 len, komt de veroorzaker van het ongeluk vaak in de gevangenis terecht. Het aantal huurauto’s op Cuba is beperkt, dus reserveer tijdig. De staatsverhuurbedrijven zijn Cubacar (tel. 7/835-0000, e-mail: cubacar@transtur.cu), Havanautos (tel. 7/273-2277, e-mail: havanautos@transtur.cu) en Rex (tel. 7/835-2277, rex.cu). Alle reserveringen lopen via Transtur (transtur.cu) en Vía Rent-a-Car (tel. 7/206-9935, gaviotagrupo.com).
NIET MISSEN:
Als u maar een week de tijd hebt De afstanden op Cuba zijn groot en een week is te kort om het hele eiland te bekijken; daarvoor zou u minstens tien dagen moeten uittrekken. Dus is het verstandig een keuze te maken tussen een reis naar Havana en omstreken in het noordwesten of Santiago de Cuba in het zuidoosten. Naar beide steden gaan directe vluchten vanuit Europa. Een week in en om Havana zou er als volgt kunnen uitzien: op dag 1 een rondwandeling langs de vier grote pleinen van Habana Vieja (Oud-Havana), ten oosten van het centrum. Dag 2: een wandeling door het westelijk deel van Habana Vieja, met de historische gebouwen rond het Parque Central, het Capitolio (het voormalige regeringsgebouw), de boulevard Paseo del Prado en musea zoals het Museo Nacional de Bellas Artes en het Museo de la Revolución. Op dag 3 een bezoek aan de chique wijk Vedado, met de Plaza de la Revolución, de neoklassieke Universidad de La Habana, het modernistische Hotel Riviera uit
Cuba_001-012_NL.indd 9
Toeristeninformatie Het Cubaanse Ministerie van Toerisme (Ave. 3ra en F, Vedado, Havana, tel. 7/836-3245, cubatravel.tur.cu) heeft geen kantoor in Nederland of België, maar wel in Engeland (167 High Holborn, London WC1V GPA, tel. 020/7240-6655, travel2cuba.co.uk). Het ministerie kan brochures mailen en vragen beantwoorden, maar organisaties die gespecialiseerd zijn in reizen naar Cuba zijn betrouwbaarder. Op Cuba heeft Infotur (Calle 28 303 e/ 3ra y 5ta, Miramar, tel. 7/204-6635, infotur.cu) zes vestigingen in Havana, onder andere op het José Martí International Airport, en in de meeste andere steden en bij bezienswaardigheden. Elk hotel heeft een buró de turismo. (Zie ook Reiswijzer p. 236.)
14-06-17 16:31
10
Wanneer gaan? Cuba heeft een heet en vochtig, tropisch klimaat, hoewel er ook enkele drogere gebieden zijn. Er zijn twee seizoenen: het droge (dec.-apr.) en het natte (mei-nov.). Het natte seizoen is het heetst en kan soms verstikkend klam zijn. Naar het oosten toe wordt het steeds warmer; vermijd Santiago de Cuba in de zomer. Het orkaanseizoen loopt van juli tot november, hotels bieden dan vaak voordelige arrangementen aan. De winter is meestal zonnig en warm, maar
er kunnen van december tot maart ook koufronten passeren. De mooiste periode om Cuba te bezoeken is februari-april, als het weer zacht is en de lucht kristalhelder. Naast het weer is er ook het politieke klimaat om rekening mee te houden. Hoewel het steeds gemakkelijker wordt om Cuba te bezoeken, gelden er wel bepaalde regels en restricties. Zo hebt u nog altijd een visum nodig. (Zie ook Reiswijzer p. 232.)
de jaren 50 en het Cementerio Colón, waar bijzondere mausoleums staan. Ga een keer dineren bij La Guarida (het beste particuliere restaurant van Havana) en sla ook de beroemde shows in het Tropicana niet over. Ga op dag 4 naar Las Terrazas (per auto of met een excursie), een ecologische gemeenschap in de Sierra del Rosario, ongeveer 80 km ten westen van Havana. Overnacht hier en rijd op dag 5 naar Viñales, een kleine 100 km verder naar het westen, waar tabaksplantages afgewisseld worden door bijzondere landschappen. Ga terug naar Havana voor een overnachting en rijd op dag 6 naar Trinidad, een koloniale stad die op de Werelderfgoedlijst van de Unesco staat (350 km ten zuidoosten van de hoofdstad). Wandel op dag 7 door de oude klinkerstraatjes en over pleintjes waar de tijd heeft stilgestaan. Rijd ’s middags terug naar Havana. Als u kiest voor Santiago de Cuba kunt u op dag 1 een tocht per koets door het oude centrum te maken. Gebruik de rest van dag 1 en dag 2 om rond te wandelen en musea te bezoeken. Aanraders zijn een excursie naar het Spaans-koloniale fort Castillo El Morro en het bedevaartsoord Basilica del Cobre. Ga op dag 3 naar het dorp Siboney of het Parque Baconao aan de oostkant van de stad. Huur op dag 4 een auto en Geldzaken rijd via Guantánamo en de Zoológico de Piedra Cuba heeft twee valuta: een voor naar Baracoa (een kleine 200 km oostwaarts). inwoners en een voor toeristen. Baracoa is de oudste stad van Cuba. Besteed de Toeristen betalen met Cubaanse ochtend van dag 5 aan een rondwandeling door pesos convertibles (CUC). Op het historische centrum en rijd daarna nog een sommige plaatsen kunt u ook met paar kilometer verder oostwaarts voor een booteuro’s terecht (Havana, Varadero, tochtje op de Río Yumurí. Beklim op dag 6 de El Cayo Coco en Cayo Largo). Waar Yunque; er zijn diverse organisaties in Baracoa die dat niet mogelijk is, zult u moeten excursies verzorgen. Keer de volgende dag terug wisselen: de CUC volgt de koers naar Santiago de Cuba om vandaar weer naar huis van de dollar. Zorg ervoor dat u te vliegen. voldoende kleingeld en biljetten in kleine coupures hebt, want winkels hebben vaak geen wisselgeld. (Zie ook Reiswijzer p. 235-236.)
Cuba_001-012_NL.indd 10
Als u meer tijd hebt Cuba heeft ongelooflijk veel moois en interessants te bieden. Tijdens een veertiendaagse vakantie kunt u de
14-06-17 16:31
11
Cubanen weten zich heel goed te vermaken: er wordt veel domino gespeeld.
bovenstaande twee programma’s combineren. Een derde week biedt u de kans om ook naar het gebied ten oosten van Havana te gaan, om te beginnen het strand van Varadero (140 km van de hoofdstad). Volg het voetspoor van de revolutionairen in Santa Clara (140 km verder oostwaarts) en bezoek het museum en mausoleum van Che Guevara. Ga terug in de tijd in het koloniale stadje Remedios (50 km verder naar het oosten) en ontdek Camagüey, de ‘stad der pleinen’ (een kleine 600 km ten oosten van Havana). Vanuit Santiago de Cuba kunt u het koloniale Holguín bezoeken (130 km noordwaarts) en het nabij gelegen Birán, de geboorteplaats van Fidel en Raúl Castro. Hier wacht u een stevige wandeltocht naar Castro’s oude guerrilla-hoofdkwartier La Comandancia de la Plata. Het resort Guardalavaca (145 km naar het noorden) biedt hotels, strandplezier, tochtjes per catamaran of stoomtrein, en dolfijnenshows.
Veiligheid op Cuba U kunt Cuba veilig bezoeken. In de steden krijgen toeristen zelden met geweld te maken, op het platteland nooit. De arme wijken Centro en Cerro in Havana zijn probleemgebieden en daar worden toeristen soms beroofd. Bij bezienswaardigheden is altijd politie op de been. Toch is de kleine misdaad toegenomen met het toerisme; in drukke gebieden zijn zakkenrollers actief en soms zijn kamermeisjes op uw bezittingen uit. Ook toeristen die seksuele contacten met Cubanen aanknopen worden vaak beroofd, soms na toediening van drugs. Verklein het risico door ’s nachts niet alleen de straat op te gaan, kopieën van uw paspoort en documenten te maken en de originelen in uw hotelkluisje te bewaren. Laat nooit iets onbeheerd achter.
Cuba_001-012_NL.indd 11
Veel voorkomende oplichterij: • U wisselt geld bij een Cadeca (officieel wisselkantoor) of hotel en krijgt geen bonnetje dat de wisselkoers vermeldt. U bent waarschijnlijk opgelicht. • U betaalt met CUC en krijgt uw wisselgeld (deels) in waardeloze Cubaanse pesos. • In een restaurant worden drankjes op de rekening gezet die u niet hebt gebruikt. • U hebt een hotelkamer of excursie vooruitbetaald en krijgt een goedkopere kamer of rondleiding, maar geen restitutie. Let in steden op zakkenrollers: • Draag uw geld op uw lichaam, in een tasje om uw middel of nek en altijd onder uw kleding. • Neem niet meer geld mee dan u nodig hebt. • Laat sieraden thuis of in de safe van het hotel. (Zie ook Reiswijzer p. 236-237.)
14-06-17 16:31
14
G e s ch i eden i s en c u l t u u r
Het huidige Cuba Cuba is het eiland van majestueuze palmen en eindeloze suikerrietvelden. Het is ook het land van revoluties, opzwepende muziek en overweldigende charme. Dit ongrijpbare, boeiende land kent vele mysteriĂŤn en vreemde tegenstellingen. Bezoekers houden van de levenslustige en spontane Cubanen met hun heerlijke rum en zwoele ritmes. Cuba ligt slechts 150 km van de neonverlichte winkelcentra en hypermoderne fastfoodÂrestaurants van Florida. Toch ligt het er door de politieke en culturele kloof ver vandaan. Ondanks zes decennia Amerikaans-Cubaanse animositeit heeft Cuba niets van zijn romantische aantrekkingskracht verloren en het toerisme bloeit als nooit tevoren. Havana bij avond: links torent Hotel Nacional, gebouwd in 1930, boven MalecĂłn uit.
Cuba_013-062_NL.indd 14
14-06-17 16:42
H E T H UI D I G E C U B A
15
Een bezoek aan Cuba is een tijdreis en roept herinneringen op aan de jaren 50, toen de stad volgens Somerset Maugham ‘een zonnige plaats voor duistere types’ was. Cuba’s oude elan is echter springlevend, zelfs in de meest afgelegen delen van de stad. Overal in Havana, zij het minder dan enkele jaren geleden, rijden de klassieke Amerikaanse auto’s rond, zoals plompe Chevrolets, met chroom overladen Chryslers, en Studebakers met een grote, grijnzende grille. Met hun nostalgische voorkomen doen Havana herinnert aan ze de songs van Elvis Presley uit dezelfde tijd herleven. de jaren 50, toen de Deze vehikels vol vergane glorie zijn een metafoor voor de stad volgens Somerset toestand van het eiland, met name die in de steden, die vaak eerder aan klassieke ruïnes dan aan moderne metropolen Maugham ‘een zonnige doen denken. Het verval maakt echter deel uit van de plaats voor duistere raadselachtige charme van het land types’ was. Cuba’s koloniale steden, waaronder Camagüey, Remedios, Santiago de Cuba en Trinidad, bezitten prachtige architectonische gebouwen. De huizen dateren uit alle tijden en hebben vele stijlen. Spaanse 18e-eeuwse kathedralen gaan er samen met Franse 19e-eeuwse rococoarchitectuur, terwijl art-decotheaters uit de jaren 20 van de vorige eeuw zich tussen de koele arcades van oude mudejar-paleizen hebben genesteld. Gelukkig wordt een groot deel van de koloniale architectuur van Cuba tegenwoordig beter onderhouden. Buiten de steden zijn andere tijdloze kenmerken te zien. Koningspalmen met zilveren bladen rijzen uit boven tabaksvelden, die liefdevol bewerkt worden door guajiros (‘boeren’) met strooien hoeden. Ossen lopen voor de ploeg over de okerkleurige grond of trekken karren vol suikerriet over de landwegen. Cuba is synoniem met suiker en overal zijn suikerrietvelden te zien. De exotische, tropische schoonheid van Cuba heeft veel aan dergelijke rustgevende landschappen te danken. Daarnaast zijn er de verblindend witte stranden en ongelooflijk blauwe zee als in een reclame voor Cubaanse rum. En er zijn bergen, die een paradijs vormen voor wandelaars en vogelaars. Het is niet moeilijk te begrijpen waarom Cubanen hun eiland Mi cubita bella noemen (‘Mijn mooie kleine Cuba’). Cuba heeft echter veel meer te bieden dan clichématige exotische beelden Wat bezoekers het meest verrukt is de mogelijkheid tot avontuur, de levenslust en spontaniteit van de Cubanen en de wijze waarop ze met muziek en dans een sensuele sfeer weten te scheppen. Toeristen die zich beperken tot de bezienswaardigheden zonder zich
Cuba_013-062_NL.indd 15
14-06-17 16:42
SAN
TA
IGN
PARQUE LUZ C Ó CABALLERO N
Ba C
de
IGN
AC I
IGN
OC ACNI A G NI G AIN
O
AC I
O
IO
A
ba
CUB
A
MER
RA TIL
LO
A
AU B A
BA
CAD
Camagüey
Steden en plaatsen KLEINSTE
Bergtop Bezienswaardigheid
A4
CC / CN / CS
Autopista/autoweg Carretera Central/ Circuito Norte/ Circuito Sur
Symbolen in de tekst
� � �
�
Kaartverwijzing Adres Telefoonnummer Sluitingstijden / reistijden (wandelingen en autotochten) Afstand Start/eind Entreegeld varieert van € (minder dan €5) tot €€€€€ (meer dan €25) Hotel
kleurgecodeerd per regio
Aantal kamers Restaurant Parkeerplaats Niet-roken Lift Airconditioning Binnenzwembad Buitenzwembad Fitness Wifi Gangbare creditcards geaccepteerd
8
wensen en interessegebieden kunt afstemmen.
Geschiedenis en cultuur
12
ERVAAR unieke belevenissen, zoals de levendige Cubaanse muziek – van son tot salsa – die overal wordt gemaakt; een duikersparadijs ontdekken en het pad van Cuba’s revolutionaire verleden volgen.
Havana
63
Het Verre Westen
101
plaatselijke deskundigen, over hun favoriete plekjes, praktische zaken en veel meer.
Het noorden van West-Cuba
117
INTERESSANTE FEITEN, in aparte kaders over historische personen en gebeurtenissen die van groot belang waren voor Cuba.
Het zuiden van West-Cuba
131
WANDELINGEN EN AUTOTOCHTEN, voorzien van duidelijke kaartjes, waaronder door
Centraal-Cuba
153
West-Oriente
169
Oost-Oriente
197
Archipiélago de los Canarreos
223
REISWIJZER
274
Habana Vieja, het koloniale Camagüey en Cuba’s idyllische noordkust
EXCURSIES BUITEN DE GEBAANDE PADEN, zoals een bezoek aan de Finca El Pinar
San Luís-tabaksplantage, een duik met haaien bij Santa Lucía en een wandeltocht naar Fidel Castro’s voormalige guerrillahoofdkwartier La Comandancia de la Plata bij Santo Domingo NIET MISSEN bij elk hoofdstuk vind je verwijzingen naar nadere informatie over sterk
aanbevolen bezienswaardigheden en activiteiten. � � � � � � � � � Z �
Cuba
DE REIS INDELEN
DE REIS INDELEN, een uitgebreide kennismaking met Cuba, zodat je je reis op je eigen
PRACHTIGE KLEURENFOTO’S EN HANDIGE KAARTEN maken het eenvoudig te kie-
zen, je reis uit te stippelen en overal het mooiste te zien.
NUR 514
NATIONAL GEOGRAPHIC
REISGIDS National Geographic Reisgids maakt deel uit van Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen
CUBA
Beginpunt wandel-/autotocht Naam provincie
cuba
BA
LO
RA TIL
Vliegveld
GROOTSTE
Bayamo
� � � �
Dankzij National Geographic Reisgidsen kan hun ervaring de jouwe worden.
INSIDER TIPS van de schrijvers en fotografen van National Geographic, maar ook van
Regiokaarten
MATANZAS
een land.
S
Park Wandelroute Veerboot
Tunnel
Viñales
kern van de cultuur, de geschiedenis en het volk van
S
Regio/wijk
HAVANA
een kijkje achter de schermen en dringen door tot de
ERE
ERE
S
Omtrek van het gebouw
Trappen
Wereldwijd nemen experts van National Geographic
Havana
BA
CAD
CAD
BA BAR R A AT TIL ILL LO O
MER
MER
EESR E DC EARD R CEAR M EM
RA TIL
S
LO
ERE
Bezienswaardigheid Brug
na
CUB
CUB
C U BC
Stadsplattegronden, auto- en wandelkaarten ➌ CERRO
CUBA
RE I S G I D S
REISGIDS
a H da la ntra E a de an de a ab a al H d la ntra a E a naan de b a a d e ba a n l H aH d ad a a b aa l a l a t r at r a H d e nE n e l a n t r a da d e dEe dl E a al a
al
SAN
SAN
S A NS
Catedral PARQUE LUZ Museo de T San Cristóbal Ba C CABALLERO PARQUE LUZ PARQUE ALUZ TA O TA Arqueología Ó N D Ba Ba A hí R CABALLERO CABALLERO ECDÓ PARQUECLUZ Ó P ❽ T M La Maestranza E A N CABALLERO N B ah hí C C Ó DE PLAZA í de Artillería a Castillo La Maestranza La Maestranza N C hí C ❼ LA CATEDRALde Artillería n Casa deCatedral la Real de Artillería an an La Maestranza El Templete de los MuseoCde Museo de Fuerza de Artillería San Cristóbal an Catedral Marqueses Catedral Arqueología Arte Colonial Museo de Museo de DO PLAZAR A DE Cristóbal SanPalacio Cristóbal Catedral de Aguas San de los ED Arqueología PArqueología Museo Hotel ❽ Santa ARMAS O O Mde San Cristóbal Claras RAD RAD E Generales DCapitanes IsabelCastillo P E DArqueología PLAZA DE START ❽ ❽ MPE M O E E D A R ❼ Y L D ➊ LA CATEDRAL E L I PMuseo Casa ❽ PLAZA DE de PLAZA DE Castillo E M Castillo de la Real El Templete O’R ❼ECasa ❼ LAlaCATEDRAL LA CATEDRAL los deCastillo dela Real Fuerza Nacional de Historia Natural Casa laMuseo Real Museo de PLAZA DE de Orfebrería El Templete El Templete Hotel Marqueses ❼ Arte Colonial de los deMuseo los LA CATEDRAL de MuseoBde P Ola Fuerza Fuerza El Templete Casa ➏ IS de Real PLAZA DE O Ambos deArte Aguas Marqueses Palacio de los ARMAS Arte Colonial Colonial de los Marqueses Hotel Santa Museo de Fuerza Museo Museo Automóviles PLAZA DE de DE Claras Mundos de Aguas de Aguas Capitanes Generales Palacio de los Palacio de los PLAZA Marqueses Arte Colonial Hotel SantaHotel Santa Isabel START ARMAS ARMAS de Ásia PLAZA DE Claras Claras de Aguas Generales Capitanes Generales Y Maqueta de la Habana Vieja Capitanes L ➊ Palacio de los L Isabel Isabel Casa de los Árabes Hotel Santa STARTde la START EI ARMAS Museo ClarasMuseo O ’ R Casa Y Generales de ➊➋ LY Capitanes ➊ Valencia del Tabaco Isabel Museo Nacional de Historia Natural START EILL Hostal R E I LMuseo de la Museo la Orfebrería O’R Hotel Benitode ➊ Y O’ P Ode L Lde Museo Nacional Museo Nacional Historiade Natural Historia Natural I ➏ E B ISDIANA Casa la Obra Pía Orfebrería Orfebrería R O de laJuárez O Ambos JARDÍN DE GALES O’ Hotel Hotel Museo O P P Nacional ➏ Ambos ➏ Orfebrería IS Museo de Historia MuseoNatural de Automóviles Mundos Museo O B IS O BMuseo Ambos Hotel Casa O Museo de África P de Ásia ➏ IS Museo Museo de Automóviles Museo de Automóviles B Mundos O Ambos Mundos Maqueta de laArmería Habana Casa de los Árabes de ÁsiaAbril Vieja de Ásia Museo 9 de MuseoLa deLonja Automóviles Casa Simón Bolívar ➋Árabes Mundos Maqueta de Maqueta la Habana de Vieja la Habana Casa dede los Casa del de los Casa Árabes ➎ Vieja Comercio deMuseo Ásia del Tabaco Hostal Valencia ➋ ➋ Benito Casa de Casa de de los Maqueta de laMuseo Habanadel Vieja Museo Tabaco del Tabaco Casa Árabes Hostal Valencia Hostal Valencia Casa de la Obra Pía Juárez JARDÍN DIANA DE GALES Benito Benito Casa de ➋ 0 80 Museo meters del Tabaco PLAZA DE Casa de la Obra Casa de Píaladel Obra Pía Casa Hostal Valencia Museo Juárez Juárez JARDÍN DE GALES DIANA DE GALES Benito SAN FRANCISCOJARDÍN DIANA Casa de África Chocolate Pía 80Casa yardsde la Obra Armería 0 Museo Museo Juárez JARDÍN DIANA DE GALES Casa de África Casa de África ➌ La Lonja 9 de Abril Casa Simón Bolívar Armería Armería Museo ➎La Lonja La Lonja del Comercio Casa de África 9Armería de Abril 9 de Abril Casa Simón Casa Bolívar Simón Bolívar WANDELKAART HABANA VIEJA ➎ ➎ del Comercio del Comercio La Lonja 9 de Abril Casa Simón 0 Bolívar➎ 80 meters Casa deldel Comercio PLAZA DE 0 0 80 meters 80 meters PLAZA DE PLAZA DE SAN FRANCISCO Casa del Chocolate 80 yards 0 Casa del SANPLAZA FRANCISCO 0 80 meters Chocolate DESAN FRANCISCO ➌ 80 Casa delChocolate 0 0 yards 80 yards SAN ➌FRANCISCO➌ Chocolate 80 yards 0
Casa de la Música
CUBA
de
O
an
NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDS
NATIONAL GEOGRAPHIC REISGIDS
hí
a
AC I
La Maestranza de Artillería
Omslag voorzijde: Een van de vele oldtimers in Baracoa Rug: Een ballerina van het Havana’s balletgezelschap Omslagontwerp: Elisa Gibson/Nicole Miller