APRIL
MEI
SEPTEMBER
OKTOBER
zaaien, kweken en oogsten met succes!
NOVEMBER
Q
03-08-16 14:27
MAART
Q
Eigen groenten en kruiden Catherine Delvaux
Catherine Delvaux Eigen groenten en kruiden
Catherine Delvaux
Zelf groenten en kruiden kweken? Met dit handige gidsje lukt het!
9 789021 563596 www.kosmosuitgevers.nl
Heerlijk als je het hele jaar kunt genieten van je eigen groenten en kruiden. Iedere moestuinier begint enthousiast, maar helaas valt de oogst vaak tegen. Dit handige kleine gidsje biedt uitkomst. Je krijgt een praktische handleiding: puntsgewijze actielijstjes en verhelderende illustraties met per soort een duidelijk jaarkalendertje met de zaai-, bloei- en oogsttijd in beeld.
Nur 423
Zie je het door een paar mislukkingen even niet meer zitten? Dan vind je in dit gidsje ook alle tips en trucs die je helpen aan een rijke oogst! Plus: • Van elke soort een complete zaai- en oogstkalender. • Foto’s van de zaadjes, zodat je deze leert herkennen. Zaaitips volgens de maancyclus. •
Kosmos Uitgevers Utrecht/Antwerpen
kosBOeigengroentenenkruiden0816.indd 1
Eigen groenten en kruiden Q
zaaien, kweken en oogsten met succes!
01-08-16 10:06
Kosmos Uitgevers Utrecht/Antwerpen
Q
kosBWeigengroenten1-17.indd 1
Catherine Delvaux
kosBWeigengroenten1-17.indd 2
www.kosmosuitgevers.nl
© 2016 Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen Vertaling: Martine van de Weerd Redactie: Madeleine Gimpel Opmaak: Garage BNO ISBN 978 90 2156 3596 NUR 423 Oorspronkelijk uitgegeven als Je sème mes légumes… et ca pousse! © Larousse 2014 Hoofdredactie: Isabelle Jeuge-Maynart en Ghislaine Stora Eindredactie: Catherine Maillet Redactie: Agnès Dumoussaud Ontwerp: Florence Le Maux Illustraties: Lise Herzog Omslag: Emilie Laudrin
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
01-08-16 10:06
kosBWeigengroenten1-17.indd 4
4
Inhoud Zaaien: waarom en hoe? Zaaien‌ maar waarom?
De 40 onmisbare zaden in de moestuin 8
Wortel
20
Prei
42
22
Zuring
44
Zaaien‌ ja, maar hoe?
10
Biet
Alles om succesvol te zaaien
12
Knolraap
24
Sla
46
Radijs
26
Veldsla
48
Gemengde sla
50
Zaadjes: leven dat beschermd moet worden
14 Kolen Witte kool
28
Vruchtgroenten
Broccoli
30
Tomaat
52
Koolrabi
32
Komkommer
54
Aubergine
56
Paprika
58
Bladgroenten
01-08-16 10:07
Bleekselderij
34
Courgette
60
Waterkers
36
Pompoen
62
Spinazie
38
Meloen
64
Knolvenkel
40
kosBWeigengroenten1-17.indd 5
De 40 onmisbare zaden in de moestuin
Zaai- en oogstkalender
Peulvruchten
Koriander
82
Wortelgroenten
102
Boon
66
Peterselie
84
Kolen
104
Tuinboon
68
Rozemarijn
86
Bladgroenten
106
70
Bonenkruid
88
Vruchtgroenten
113
Tijm
90
Peulvruchten
117
Bollen
118
Kruiden
121
Bloemen
125
Register
127
Erwt (gekreukte zaden) Bollen
72
Bloemen
74
Oost-Indische kers
92
Cosmea
94
Kruiden
Goudsbloem
96
Basilicum
76
Afrikaantje
98
Kervel
78
Bieslook
80
Knoflook Ui
01-08-16 10:07
kosBWeigengroenten18-99.indd 42
42
Prei Hoe zaaien? Zaai in de volle grond in voren van 1 cm diep. Fijn besproeien.
Wanneer zaaien? Van maart tot mei.
En daarna? Dun uit wanneer de plantjes 7 tot 8 cm lang zijn, laat 4 tot 5 cm tussen de planten. Verplant wanneer ze zo groot zijn als een potlood, tussen eind juni en half juli, elke 10 cm een plantje. Je kunt ook uitdunnen naarmate de plantjes groter worden en de planten die je verwijdert opeten. Zorg dat er uiteindelijk 20 tot 30 cm tussen de preiplanten zit. Bedek het witte gedeelte van de preistengel regelmatig met aarde, dan blijft het mooi wit.
bladgroenten
WIST JE DAT? Je kunt verschillende soorten prei kweken. De keuze van de soort hangt af van: • De oogstperiode (belangrijkste criterium). • De groeiwijze (rechtop of halfrechtop). • De kleur en de grootte van het blad. • Bestandheid tegen kou. • De lengte van de stengel (varieert tussen 15 en 35 cm). TIP!
Bij het verplanten moet je de jonge plantjes diep planten, zodat een groot gedeelte in de grond zit en dus wit blijft.
DE ZAADJES Kiemtijd: 8-15 dagen, afhankelijk van de temperatuur | Aantal zaadjes/g: 400 | Levensduur (kiemkracht): 2 jaar | Oogsten: 5-7 maanden na zaaien | Ideale afstand tussen de zaadjes: 2 cm (10 cm na verplanten, 20-30 cm na laatste keer verplanten) | Diepte: 0,6-1,2 cm | Afstand tussen de rijen: 60 cm 01-08-16 10:27
kosBWeigengroenten18-99.indd 43
HOE DOEN ZE DAT? ‘Sommige tuiniers oogsten eind juni prei. Hoe kan dat?’ Sommige zomersoorten, zoals ‘Zwitserse reuzen’, worden inderdaad van juni tot september geoogst. Ze worden vroeg in het seizoen (aan het begin van het jaar) beschut en op een vorstvrije plek gezaaid.
Prei houdt van • Een goede grond verrijkt met organische grondverbeteraars: prei is een echte snoeper. • Regelmatige besproeiing. • Zon. • Een zacht, gematigd en vochtig klimaat. Prei houdt niet van • Droogte. • Ondiepe grond.
de oogs Prei kun t je ongeve e r 6 maand en vervolg en na zaa ens het h ien oogste ele jaar d grond nie n, oor, naar t bevrore b e hoefte (a n is ). Gebruik Als er vors ls de hierbij ee t over de n spitvork prei is ge meteen e . gaan, oo n laat lan gst deze gzaam on prei koke dan tdooien. n en gen Daarna k ieten van un je de heerlijk za chte prei. Oogst
Uitdunning
Zaaien in voren
01-08-16 10:27
JANUARI
FEBRUARI
MAART
APRIL
MEI
JUNI
JULI
AUGUSTUS
SEPTEMBER
OKTOBER
NOVEMBER
DECEMBER
kosBWeigengroenten18-99.indd 52
52
Wanneer zaaien? Tussen januari en april. Hoe zaaien? Zaai binnen, in bakjes en bij een temperatuur van 20-22 °C. Zodra de plantjes verschijnen, zet je deze dicht bij het licht, bij een raam.
Tomaat En daarna? Houd de planten bij 17-20 °C en zorg voor voldoende licht. Verplant de plantjes in potten (1 plantje per pot) zodra deze 4 mooie blaadjes hebben. Plant ze beschut vanaf maart-april en wacht tot half mei voordat je ze in de volle grond zet. Plaats metalen tomatenspiralen bij de plantjes. Tomatenspiralen zijn erg handig, want de plantjes draaien zichzelf in deze stokken.
vruchtgroenten
WAT IS ER AAN DE HAND? ‘Mijn tomaten zijn ziek of barsten open.’ Niet alle tomaten reageren hetzelfde op ziekten. Sommige nieuwe F1-hybriden, bijvoorbeeld ‘Agora’ en ‘Virgilio’ zijn bestand tegen schimmelziekten en openbarsten.
TIP!
Als je gaat planten moet het ’s nachts minimaal 12 °C zijn, anders zal de plant langzaam groeien en geen vruchten vormen. Zorg voor een goede deklaag van halfrijpe compost om te veel vocht te voorkomen.
DE ZAADJES Kiemtijd: 6-8 dagen bij 20 °C | Aantal zaadjes/g: 300-400 | Levensduur (kiemkracht): 4 jaar | Oogsten: ongeveer 5 maanden na zaaien Ideale afstand tussen de zaadjes: 5-6 cm (50-60 cm tussen de planten) | Diepte: 0,5 cm | Afstand tussen de rijen: 1 m
|
01-08-16 10:29
kosBWeigengroenten18-99.indd 53
Tomaat houdt van • Een humusrijke grond die voor het planten goed losgemaakt en verrijkt is. Het wortelsysteem van de tomaat is groot: sommige wortels kunnen wel 90 cm lang worden. • Zon. • Warmte (tussen 18 en 22 °C). • Een kleine afmeting in de zomer, verwijder dieven (kleine zijscheutjes) en te grote stengels.
01-08-16 10:29
OMATEN? BLAUWE T inn echt, tenm Ja, die bestaa auwe k! De echte bl ste… tijdelij jk elijk eigenli kleur is nam ium bepaald stad alleen in een dat t te zien, voor van de vruch maat dt. Als de to deze rijp wor e is, wordt dez eenmaal rijp de t ef En wat betr donkerrood. n ee jn e tomaten zi smaak, dez . beetje melig JANUARI
FEBRUARI
MAART
Tomaat houdt niet van • Langdurige droogte. • Felle zon. • Vochtige, compacte en ondiepe grond.
Tomatenspiraal
Oogst
de oogs Tomaten t uit eigen tuin biede op het go n je de luxe d ede mom at je prec ent kunt o veel lekke ies ogsten. Z rder dan e zijn dan de beste Verwijder o o k to m a eventuee ten uit de l enkele d winkel. tomaten agen voo plukt een rdat je de paar blad tomaten eren (niet zonlicht k b reken), zo rijgen. Plu die vanze dat de k de vruc lf moet bre h t d oor de ste ken, lichtj niet vanze el, es te buig lf breekt, en. Als d wacht da e steel n nog ee n dag.
20 °C
APRIL
Oogst
MEI
JUNI
JULI
AUGUSTUS
SEPTEMBER
OKTOBER
NOVEMBER
DECEMBER
kosBWeigengroenten100-128.indd 127
Register Aardvlo
25, 32
Cosmea
94, 125
Meeldauw
60, 115
Meloen Oost-Indische kers
Afrikaantje
98, 126
Courgette
Aubergine
56, 114
Desinfecteren van zaden
Augurk
55
Erwt
Bakjes (zaaien in)
11
Gaten (zaaien in)
Basilicum
76, 121
13
70, 118 11
38
Parasiet, afweermiddel
Tijm
90, 124
64, 116
Tomaat
52, 113
92, 125
Tuinboon
68, 117
79, 96
Tussengewas
Paprika
58, 115
Ui
27 74, 119, 120
Gemengde sla
50, 113
Peterselie
84, 123
Uitstrooien (zaaien door)
Bestuiving
65, 95
Goudsbloem
96, 126
Pompoen
62, 116
Veldsla
Bewaren van zaadjes
14-17
Kervel
78, 121
Potten (zaaien in)
11
Voorzaaien
10
48, 112 11
Bieslook
80, 122
Knoflook
72, 118, 119
Biet
22, 102
Knolraap
24, 103
Radijs
26, 104
Waterkers
36, 107
Knolvenkel
40, 108
Rozemarijn
86, 123
Witte kool
28, 104
54, 114
Schimmel
Wortel
20, 102
Bladluizen
68, 79
Prei
01-08-16 10:46
Bleekselderij
34, 106
Komkommer
Bonenkruid
88, 124
Koolraap
32
Boon
66, 117
Koolrabi
32, 106
Spinazie
Broccoli
30, 105
Koriander
82, 122
Ter plekke zaaien
Sla
42, 108, 109
13 46, 110-112 38, 107 10
Voren (zaaien in)
10
Zaaiaarde
12
Zaaibenodigdheden
12
Zuring
44, 109
kosBWeigengroenten100-128.indd 128
128
Illustratieverantwoording
De foto’s in dit boek zijn van C. Delvaux (inclusief alle foto’s van de zaden), behalve: Photo istockphoto © A. Rosenberg : p. 103 l Photo Jupiterimages coll. Stockbyte © Getty Images : p. 116 Photo Photodisc © T. Brakefi eld : p. 115 uiterst r Photos O. Ploton © Arch. Larousse : p. 8, 104, 112 uiterst r, 117 midden r Photos shutterstock : p. 102 l © P. en J. Pogostins, p. 122 © Floydine Photo Thinstock, coll Hemera © P. Caridad p. 34 l Photos Thinkstock, coll istock : p. 3 © Jesu01, p. 10 © H. Kampe, p. 13 © KentWeakley, p. 16 © A. Stiop, p. 22 r © A. Bogo, p. 24 b © H. Simpson, p. 26 b © Innershadows,
p. 28 © Alfredpics, p. 30 o © bit245, p. 32 o © Saddako, p. 36 © thaumatrope, p. 38 © oracul, p. 40 © zeleno, p. 42 © A. Ignatenco, p. 44 © AnjelaGr, p. 48 b © dulezidar, p. 52 © StockRocket, p. 58 r © S. Foote, p. 62 o © Teodorapopa, p. 66 r © B. Jürgens, p. 70 © vesmil, p. 76 o © MKucova, p. 78 r © Y. Tamegai, p. 80 r © Photick/ZenShui/Michele Constantini, p. 82 r © S. White, p. 84 © karandaev, p. 90 b © chorboon_photo, p. 93 © danakon, p. 102 r © arinabich, p. 104 r © Blinow61, p. 105 © A. Torodovic, p. 105 r © bentaboe, p. 106 © nanoqfu, p. 106 r © YuriyS, p. 107 R. Tscherwitschke, p. 107 r © S. Bouchard, p. 108 © itrak, p. 108 r © SanerG, p. 109 © Algyte, p. 109 r © DLeonis, p. 110 © coloroftime, p. 110 r © Maxvis, Photogravure IGS-CP, l’Isle d’Espagnac Gedrukt in Italië door La Tipografi ca Varese S.p.A., Varese Wettelijk depot: maart 2014 312014/01-11023870 – februari 2014
p. 111 © B. Richter, p. 111 r © gabrielasauciuc, p. 112 © chomplearn, p. 113 © L. Renault, p. 113 r, p. 114 © Nadalinna, p. 114 r © amit erez, p. 115 midden l, p. 116 r © np-e07, p. 118 midden l p. 118 r © D. Pogostin, p. 119 © chanwangrong, p. 119 r © Ratikova, p. 120 © arinahabich, p. 120 r © Praiwun, p. 121 © mazzzur, p. 121 r © schmaelterphoto, p. 123 © DLeonis, p. 123 r © chorboon_photo, p. 124 © phototake, p. 124 r © Wylius, p. 125 © S. McRae, p. 125 r © danakon, Photo © H. Verspieren/Digitalice : p. 103 r Photo Zedcor Wholly Owned coll. Photoobjects. net © Getty Images : p. 4
r= rechts, l = links, o = onder, b = boven
01-08-16 10:46
03-08-16 14:27
MAART
APRIL
MEI
SEPTEMBER
OKTOBER
zaaien, kweken en oogsten met succes!
NOVEMBER
Q
Q
Eigen groenten en kruiden Catherine Delvaux
Catherine Delvaux Eigen groenten en kruiden
Catherine Delvaux
Zelf groenten en kruiden kweken? Met dit handige gidsje lukt het!
9 789021 563596 www.kosmosuitgevers.nl
Zie je het door een paar mislukkingen even niet meer zitten? Dan vind je in dit gidsje ook alle tips en trucs die je helpen aan een rijke oogst!
Nur 423
Plus: • Van elke soort een complete zaai- en oogstkalender. • Foto’s van de zaadjes, zodat je deze leert herkennen. • Zaaitips volgens de maancyclus.
Kosmos Uitgevers Utrecht/Antwerpen
kosBOeigengroentenenkruiden0816.indd 1
Heerlijk als je het hele jaar kunt genieten van je eigen groenten en kruiden. Iedere moestuinier begint enthousiast, maar helaas valt de oogst vaak tegen. Dit handige kleine gidsje biedt uitkomst. Je krijgt een praktische handleiding: puntsgewijze actielijstjes en verhelderende illustraties met per soort een duidelijk jaarkalendertje met de zaai-, bloei- en oogsttijd in beeld.