NOORS D e beste tolk voor op rei s Vlot de rekening vragen op een terrasje? Een gesprekje aanknopen? Met deze taalgids kom je altijd uit je woorden. G E TA L L E N
Goedendag
God dag
ĝoedáĝ
1
en
een
Tot ziens
På gjensyn
pò jensuun
2
to
toe
Ja, graag
Ja, gjerne
já, jernə
3
tre
tree
Nee, dank u wel
Nei , takk
nei, tak
4
fire
fiirə
Sorry Beklager
bəkláĝər
5
fem
fem
Links Venstre
wenstrə
6
seks
seks
Rechts
Høyre
hujrə
7
sju/syv sjuu/suuw
Hoeveel kost dit?
Hvor mye
woer muu-ə
8
åtte
ottə
koster det?
kostər dè?
9
ni
nii
10 ti
tii
Waar is het toilet? Hvor er toalettet? woer aar toe-álettə?
NUR 507
Ruim 4.000 woorden & zinnen Woordenlijst Nederlands – Noors Woordenlijst Noors – Nederlands Duidelijke aanwijzingen voor uitspraak
W W W. WAT E N H O E . N L
NOORS
ALTIJD HANDIG
NOORS “ne e m mij me e op re is” “ta meg med på rei s en”
Noors.indd 1
noors
Vertaling Janke Klok en Jørn Sveistrup, Stichting Scandinavisch Vertaal& Informatiebureau Nederland, Groningen
08-02-16 12:00
Noors.indd 2
Wat & Hoe: wat anders!? Wat & Hoe maakt deel uit van Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen www.kosmosuitgevers.nl
Leverbaar in de serie Wat & Hoe: • Wat & Hoe Onderweg • Wat & Hoe Select • Wat & Hoe Taalgidsen
Kijk voor meer informatie op: www.watenhoe.nl
watenhoe
watenhoe_reizen
49e druk, 2016 © Kosmos Uitgevers Utrecht/Antwerpen Technische realisatie en productie: LINE UP boek en media bv Omslagontwerp: Julia Brants, Den Haag Vormgeving: Julia Brants, Den Haag Illustraties: Monique van den Hout ISBN 978 90 215 6212 4 NUR 507 Alle rechten voorbehouden / All rights reserved Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze en/of door welk ander medium ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Noch de maker, noch de uitgever stelt zich echter aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave. Wij zouden het zeer waarderen wanneer u geconstateerde onjuistheden ons wilt doorgeven, zodat wij hiermee rekening kunnen houden bij een volgende druk. Uw opmerkingen kunt u zenden aan: info@watenhoe.nl
08-02-16 12:00
3
Woord vooraf 6 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Handig om te weten... 7 Beknopte grammatica 7 Uitspraak 11 Handige rijtjes 13 Datum, tijd en getallen 18 Persoonlijke gegevens 26
2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7
Praktische zaken 28 Bank 28 Post 29 Telefoon 30 Internet 34 Foto en video 35 Het weer 37 Veiligheid 39
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12
Ontmoetingen 41 Algemeen 41 Iemand aanspreken 42 Zich voorstellen 44 Elkaar begrijpen 50 Hobby’s 51 Een mening geven 52 Een compliment geven 54 Iets aanbieden 54 Uitnodigen 55 Iets afspreken 56 Iemand versieren 57 Afscheid nemen 59
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
Onderweg 63 De weg vragen 63 Douane 66 Bagage 68 De auto 69 Verkeersborden 69 Het benzinestation 70 Pech en reparaties 71
Inhoud
Noors.indd 3
Inhoud
08-02-16 12:00
Inhoud
4
Noors.indd 4
4.8 4.9 4.10 4.11 4.12
De fiets 75 Vervoermiddel huren 76 Liften 80 Inlichtingen 81 Openbaar vervoer 83
5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
Overnachten 92 Accommodatie zoeken 92 Bij de receptie 93 Kamperen 94 Hotel/appartement/huisje 98 Klachten 101 Vertrek 102
6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6
Eropuit 104 Bezienswaardigheden 104 Sport en recreatie 107 Aan het water 108 In de sneeuw 111 Wandelen en bergbeklimmen 112 Fitness en wellness 113
7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5
Winkelen 115 Algemeen 116 Levensmiddelen 118 Kleding en schoenen 119 Kapper 121 Afrekenen 123
8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6
Eten en uitgaan 125 In het restaurant 125 Bestellen 126 Klachten 135 Afrekenen 136 Uitgaan 137 Kaartjes reserveren 139
9 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5
Gezondheid 141 De dokter roepen 141 Klachten van de patiënt 141 Het consult 143 Recept en voorschriften 150 De tandarts 151
08-02-16 12:00
In moeilijkheden 153 Om hulp vragen 153 Ongelukken 154 Er is iemand vermist 156 Verlies en diefstal 157 Aanranding 158 De politie 159
5
Woordenlijsten 161 Nederlands – Noors 161 Noors – Nederlands 214
Inhoud
Noors.indd 5
10 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6
08-02-16 12:00
Woord vooraf
6
Noors.indd 6
Woord vooraf Al ruim 90 jaar kun je je met Wat & Hoe Taalgidsen verstaanbaar maken in vele talen. Dat betekent niet dat de gidsen inmiddels hoogbejaard zijn. Met de huidige generatie gidsen kun je vragen naar de beschikbaarheid van wifi, plekken om je telefoon op te laden of waar je geheugenkaartjes kunt kopen voor je camera. Ook zijn vele taalgidsen inmiddels als app beschikbaar voor Android en iOS. Sommige apps bevatten beluisterbare uitspraak die je kunt laten horen aan je gesprekspartner. En er zelf mee oefenen kan natuurlijk ook! De Wat & Hoe Taalgidsen staan bekend om de vele handige zinnetjes die je kunt gebruiken in een hotel, restaurant of gewoon op straat. Bij alle zinnen zie je meteen hoe je ze moet uitspreken. Er zijn praktische tekeningen waarop je ook kunt aanwijzen wat je nodig hebt. Achterin staan woordenlijsten in beide richtingen die van pas kunnen komen om snel even een woord op te zoeken. Wil je meer weten over de grammatica, dan kun je voorin daarover een beknopte praktische uitleg vinden. De gidsen zijn in samenwerking met Van Dale tot stand gekomen. Wat & Hoe-taalgidsen zijn er in de volgende talen: Afrikaans Arabisch Braziliaans Bulgaars Catalaans Chinees Mandarijn Deens Duits Engels Fins Frans
Fries Grieks Hebreeuws Hongaars Indonesisch Italiaans Japans Kroatisch Noors Pools Portugees
Roemeens Russisch Slowaaks Spaans Thai Tsjechisch Turks Vietnamees Zweeds
Deze Wat & Hoe-taalgidsen zijn ook als app verkrijgbaar: Duits Engels
Frans Italiaans
Spaans
08-02-16 12:00
7
1.1 Beknopte grammatica z zZelfstandige
naamwoorden en lidwoorden
De Noorse taal kent drie geslachten: mannelijk, vrouwelijk en onzijdig. Enkelvoud Het onbepaald lidwoord voor vrouwelijke zelfstandige naamwoorden is ei, voor mannelijke en (uit te spreken als één) en voor onzijdige woorden et (uit te spreken als et). De woorden zijn vergelijkbaar met het Nederlandse een. Het onbepaald lidwoord kan voor zowel mannelijke als vrouwelijke woorden worden gebruikt. In deze taalgids is dat ook gedaan. In het Nederlands komt het bepaald lidwoord (de, het) vóór het zelfstandig naamwoord. In het Noors wordt het bepaald lidwoord als een uitgang aan het zelfstandig naamwoord vastgehecht. Voor mannelijke zelfstandige naamwoorden is dit aangehechte lidwoord -en, voor vrouwelijke zelfstandige naamwoorden -a en voor onzijdige zelfstandige naamwoorden -et. Bijvoorbeeld: mannelijk en gutt = een jongen gutten = de jongen
vrouwelijk ei/en dør = een deur døra = de deur
onzijdig et hus = een huis huset = het huis
vrouwelijk dører = deuren dørene = de deuren
Beknopte grammatica
De uitgang -en wordt uitgesproken als -ən. De uitgang -et wordt uitgesproken als ə. Meervoud Zelfstandige naamwoorden krijgen in het onbepaald meervoud gewoonlijk -er. Een van de belangrijkste uitzonderingen vormen de onzijdige, eenlettergrepige woorden, die meestal geen uitgang krijgen. Ook in het meervoud geldt dat het bepaald lidwoord (in het Nederlands de) als een uitgang aan het zelfstandig naamwoord worden vastgehecht. De uitgang van het bepaald meervoud is -ene. Bijvoorbeeld: mannelijk gutter = jongens guttene = de jongens
Handig om te weten...
Noors.indd 7
1 Handig om te weten...
onzijdig hus = huizen husene = de huizen
08-02-16 12:00
8
z zBijvoeglijke
naamwoorden
Handig om te weten...
Het bijvoeglijk naamwoord heeft drie vormen: één zonder uitgang, één met -t en één met -e. De vorm zonder uitgang wordt gebruikt na en = een (m., v.), die met -t na et = een (onz.) en die met -e in de andere gevallen. Wanneer er een bijvoeglijk naamwoord voor het zelfstandig naamwoord staat, is er zowel een vooropgeplaatst, losstaand, als een achtergeplaatst, aangehecht, bepaald lidwoord. Bijvoorbeeld: mannelijk en stor gutt den store gutten store gutter de store guttene
een grote jongen de grote jongen grote jongens de grote jongens
onzijdig et pent hus det pene huset pene hus de pene husene
een mooi huis het mooie huis mooie huizen de mooie huizen
Beknopte grammatica
z zPersoonlijke
Noors.indd 8
onderwerp ik jij u hij zij het wij jullie u zij/ze
vrouwelijk ei/en grønn dør den grønne døra grønne dører de grønne dørene
een groene deur de groene deur groene deuren de groene deuren
voornaamwoorden
jeg du De han hun det vi dere De de
voorwerp mij jou u hem haar het ons jullie u hun/hen
meg deg Dem ham henne det oss dere Dem dem
In Noorwegen is de beleefdheidsvorm De/Dem van het persoonlijk voornaamwoord veel minder gebruikelijk dan in het Nederlands. In winkels, restaurants e.d. kunt u daarom goed du/deg en dere gebruiken.
08-02-16 12:00
41
3.1 Algemeen z zDank
u wel
Bedankt/dank u wel
Takk/takk skal du ha tak/tak skal duu há
Geen dank/graag gedaan
Ikke noe å takke for/Ingen årsak iekkə noe-ə ò takkə for/iengən òrsák
Heel hartelijk dank
Tusen takk tuusən tak
Erg vriendelijk van u
Det er snilt av deg dè aar snielt áw dei
Ontmoetingen
Het was me een waar genoegen
Bare hyggelig bárə huuĝĝəlie
Dank u voor de moeite
Takk for hjelpen tak for jelpən
Dat had u niet moeten doen
Det hadde ikke vært nødvendig dè haddə iekkə waart neudwendie
Dat zit wel goed, hoor
Det er ikke noe å snakke om dè aar iekkə noe-ə ò snakkə om
Algemeen
Noors.indd 41
3 Ontmoetingen
z zPardon
Pardon
Unnskyld uunsjuul
Sorry!
Beklager! bəkláĝər!
Sorry, ik wist niet dat ...
Beklager, jeg visste ikke at ... bəkláĝər, jei wiestə iekkə at ...
08-02-16 12:00
63
4.1 De weg vragen Pardon, mag ik u iets vragen?
Unnskyld, kan jeg få spørre deg om noe? uunsjuul, kan jei fò spurrə dei om noe-ə?
Ik ben de weg kwijt
Jeg har kjørt feil jei hár gjeurt feil
Weet u een ... in de buurt?
Vet du om en/et ... her i nærheten? weet duu om een/et ... haar ie naarheetən?
Is dit de weg naar ...?
Er dette veien til ...? aar dettə wei-ən tiel ...?
Onderweg
Kunt u me zeggen hoe ik naar ... moet lopen/fietsen?
Kan du si meg hvordan jeg må gå/sykle for å komme til ...? kan duu sii mei woerdan jei mò ĝò/suuklə for ò kommə tiel ...?
Hoe kom ik daar het snelst met de auto?
Hvordan kommer jeg raskest dit med bil? woerdan kommər jei raskəst diet mè biil?
Hoe kom ik het snelst in ...?
Hvordan kommer jeg raskest til ...? woerdan kommər jei raskəst tiel ...?
Hoeveel kilometer is het nog naar ...?
Hvor mange kilometer er det til ...? woer mangə gjiiloemeetər aar dè tiel ...?
Kunt u het op de kaart aanwijzen?
Kan du vise meg det på kartet? kan duu wiisə mei dè pò kartə?
Mijn navigatiesysteem is kapot, kunt u me vertellen hoe ik in ... kom?
Navigasjonssystemet mitt er i stykker, kan du fortelle meg hvordan jeg kommer til ...? náwiiĝásjoens-suusteemə miet aar ie stuukkər, kan duu fortellə mei woerdan jei kommər tiel …?
De weg vragen
Noors.indd 63
4 Onderweg
z zWaar?
hier/daar
her/der haar/daar
08-02-16 12:00
Noors.indd 217
brannsår brandwond branntrapp brandtrap brannvesen brandweer bredd oever brekke breken brems rem bremselys remlichten bremseskive remschijf bremsesko remblokje bremsevæske remvloeistof bremsewire remkabel brenne branden brennmanet kwal brev brief brevpapir briefpapier, postpapier briller bril bringe brengen bronkitt bronchitis bror broer brosjyre brochure, folder bru brug, viaduct bruke gebruiken bruksanvisning gebruiksaanwijzing brukskunst kunstnijverheid brukt tweedehands brun (bli –) bruin worden brun bruin brus frisdrank bryllup bruiloft, huwelijk bryllupsreise huwelijksreis bryst borst brystkasse borstkas brystvorte tepel bryter schakelaar brød brood brødrister broodrooster bråk lawaai buddhistisk boeddhistisch buljong bouillon buljongterning bouillonblokje buss bus (lijndienst, touringcar) bussholdeplass bushalte bussterminal busstation butangassflaske butagasfles butikk winkel
by stad (groot) byen (gå på –) uitgaan bygd dorp byggvarehus doe-het-zelfzaak bygning gebouw byll zweer (med.) bytte overstappen, ruilen,
217
verwisselen
bytur stedentrip bærepose plastic tasje bølgebasseng golfslagbad børste borstel (zn), borstelen (ww) bøtte emmer bøye boei båt boot
D
c
campe kamperen campinggass butan campinggas (butaan)
campinggass propan campinggas (propaan)
campingguide kampeergids campingplass camping, kampeerterrein
campingplassbutikk kampwinkel campingtilhenger vouwwagen campingtillatelse kampeervergunning
campingvogn caravan cd cd cd-rom cd-rom cd-rw cd-rw centimeter centimeter champagne champagne chartertur chartervlucht chips chips cognac cognac cola cola cruise cruise d
dag dag (zn) dagens rett dagschotel
08-02-16 12:01
218
E
Noors.indd 218
dal dal, vallei dam vijver dametoalett damestoilet danse dansen datafil computerbestand datamaskin computer datter dochter De u de zij (meer personen) deilig lekker (eten), heerlijk (gebeurtenis)
dekk band, buitenband dekkspak bandenlichter dekktrykk bandenspanning del (onder)deel delikatessebutikk delicatessenwinkel
deodorant deodorant depositum borgsom der daar desinfeksjonsmiddel
ontsmettingsmiddel
desinfiseringsmiddel
desinfecteringsmiddel
desinfiseringstabletter for vann waterzuiveringstabletten
dessert dessert, nagerecht destillert vann gedistilleerd water diabetiker diabeet, suikerpatiënt diamant diamant diaré diarree diesel diesel diett dieet digitalt kamera digitale camera direkte rechtstreeks diskotek disco do wc dokke, dukke pop dollar dollar dolokk wc-bril domkirke kathedraal dongeribukse spijkerbroek dopapir wc-papier dra gaan, vertrekken, trekken dress kostuum, pak
driftssikker betrouwbaar (apparaat)
drikke drinken drikkevann drinkwater drink drankje (alcohol) dronning koningin drosje taxi drosjeholdeplass taxistandplaats drue druif dråpe druppel dusj douche dvd dvd dykke duiken dykkemaske duikbril dykkeutstyr duikuitrusting dykking duiksport dynamo dynamo dyne dekbed dyp diep dypfrosset diepvries dyppvarmer dompelaar dypvannsdykking diepzeeduiken dyr dier (zn), duur (bn) dyrehage dierentuin dytte duwen død dood døgn etmaal dør deur, portier (auto) dørvakt portier (man) døv doof dårlig slecht dårlig tid (ha –) haast hebben e
eau de toilette eau de toilette ebbe eb egg ei eike spaak eksem eczeem ekskursjon excursie eksospotte knalpot eksosrør uitlaatpijp ekspeditrise verkoopster eksplosiver explosieven ektefelle echtgenoot, echtgenote
08-02-16 12:01
NOORS D e beste tolk voor op rei s Vlot de rekening vragen op een terrasje? Een gesprekje aanknopen? Met deze taalgids kom je altijd uit je woorden. G E TA L L E N
Goedendag
God dag
ĝoedáĝ
1
en
een
Tot ziens
På gjensyn
pò jensuun
2
to
toe
Ja, graag
Ja, gjerne
já, jernə
3
tre
tree
Nee, dank u wel
Nei , takk
nei, tak
4
fire
fiirə
Sorry Beklager
bəkláĝər
5
fem
fem
Links Venstre
wenstrə
6
seks
seks
Rechts
Høyre
hujrə
7
sju/syv sjuu/suuw
Hoeveel kost dit?
Hvor mye
woer muu-ə
8
åtte
ottə
koster det?
kostər dè?
9
ni
nii
10 ti
tii
Waar is het toilet? Hvor er toalettet? woer aar toe-álettə?
NUR 507
Ruim 4.000 woorden & zinnen Woordenlijst Nederlands – Noors Woordenlijst Noors – Nederlands Duidelijke aanwijzingen voor uitspraak
W W W. WAT E N H O E . N L
NOORS
ALTIJD HANDIG
NOORS “ne e m mij me e op re is” “ta meg med på rei s en”