Wat & Hoe Taalgids - Spaans (Latijns Amerika).indd 1
11-07-2013 14:52:25
Spaans-LA.indd 1
Vertaling Diego Puls
27-02-14 12:51
Spaans-LA.indd 2
Wat & Hoe: wat anders!? Wat & Hoe maakt deel uit van Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen www.kosmosuitgevers.nl
Leverbaar in de serie Wat & Hoe: • Wat & Hoe Reisgidsen • Wat & Hoe Onderweg • Wat & Hoe Select • Wat & Hoe Taalgidsen Kijk voor meer informatie op: www.watenhoe.nl
12e druk, 2014 © Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen Technische realisatie en productie: LINE UP boek en media bv Omslagontwerp: De Weijer Design BNO bv, Baarn Vormgeving: The Enschedé Font Foundry Illustraties: Monique van den Hout ISBN 978 90 215 5591 1 NUR 507 Alle rechten voorbehouden / All rights reserved Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze en/of door welk ander medium ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Noch de maker, noch de uitgever stelt zich echter aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave. Wij zouden het zeer waarderen wanneer u geconstateerde onjuistheden ons wilt doorgeven, zodat wij hiermee rekening kunnen houden bij een volgende druk. Uw opmerkingen kunt u zenden aan: info@watenhoe.nl
27-02-14 12:51
Inhoud
3
Woord vooraf 6 Beknopte grammatica 7 Uitspraak 12 Handige rijtjes 13 Datum, tijd en getallen 19 Persoonlijke gegevens 26
2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7
Bank 28 Post 29 Telefoon 30 Internet 34 Foto en video 35 Het weer 37 Veiligheid 39
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12
Algemeen 41 Iemand aanspreken 42 Zich voorstellen 44 Elkaar begrijpen 49 Hobby’s 50 Een mening geven 51 Een compliment geven 53 Iets aanbieden 54 Uitnodigen 54 Iets afspreken 55 Iemand versieren 56 Afscheid nemen 58
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
De weg vragen 62 Douane 65 Bagage 67 De auto 67 Verkeersborden 68 Het benzinestation 70 Pech en reparaties 71
Spaans-LA.indd 3
Handig om te weten... 7
Praktische zaken 28
Inhoud
1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Ontmoetingen 41
Onderweg 62
27-02-14 12:51
Inhoud
4
Spaans-LA.indd 4
4.8 4.9 4.10 4.11 4.12
De fiets 75 Vervoermiddel huren 75 Liften 79 Inlichtingen 80 Openbaar vervoer 82
5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
Accommodatie zoeken 91 Bij de receptie 92 Kamperen 93 Hotel/appartement/huisje 95 Klachten 100 Vertrek 101
6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6
Bezienswaardigheden 102 Sport en recreatie 105 Aan het water 106 In de sneeuw 108 Wandelen en bergbeklimmen 110 Fitness en wellness 111
7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5
Algemeen 114 Levensmiddelen 116 Kleding en schoenen 117 Kapper 119 Afrekenen 121
8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6
In het restaurant 122 Bestellen 123 Klachten 137 Afrekenen 138 Uitgaan 139 Kaartjes reserveren 141
9 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5
De dokter roepen 144 Klachten van de patiënt 144 Het consult 146 Recept en voorschriften 153 De tandarts 154
Overnachten 91
Eropuit 102
Winkelen 112
Eten en uitgaan 122
Gezondheid 144
27-02-14 12:51
10 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6
In moeilijkheden 156
Om hulp vragen 156 Ongelukken 157 Er is iemand vermist 159 Verlies en diefstal 160 Aanranding 161 De politie 161
5
Woordenlijsten 164
Nederlands – Spaans van Latijns-Amerika 164 Spaans van Latijns-Amerika – Nederlands 216
Inhoud
Spaans-LA.indd 5
27-02-14 12:51
Woord vooraf
6
Spaans-LA.indd 6
Woord vooraf Deze volledig herziene editie van de vertrouwde Wat & Hoe Spaans van Latijns-Amerika is weer flink verbeterd. De hele tekst is ingrijpend gewijzigd en aangepast aan de moderne toerist. U kunt nu bijvoorbeeld vragen of er draadloos internet is, een telefoonoplader lenen of informeren hoe u uw foto’s op een USB-stick kunt zetten. Achter in de gids is een ‘omgekeerde’ woordenlijst opgenomen. Hierin kunt u heel eenvoudig een onbekend woord op de menukaart, op een verkeersbord of bij de bushalte opzoeken. En natuurlijk kan uw gesprekspartner snel aanwijzen wat hij bedoelt. In veel hoofdstukjes is ook een alfabetische lijst van termen opgenomen. Dankzij de vernieuwde vormgeving biedt deze taalgids u nog beter uitkomst in verschillende situaties. Met de gids in de hand zult u er zeker in slagen om duidelijk te maken wat u bedoelt. Met de duidelijke zinnetjes zult u in de meest voorkomende gevallen een eenvoudig gesprek kunnen voeren. Per situatie vindt u een groot aantal mogelijke antwoorden (met de Nederlandse vertaling), die u aan uw gesprekspartner kunt voorleggen. Bovendien kunt u, aan de hand van de beknopte grammatica, deze gids ook gebruiken als een eerste hulpmiddel bij het leren van het Spaans van Latijns-Amerika. Ook kunt u met behulp van de woordenlijst achterin gemakkelijk eigen zinnen maken. Wat & Hoe-taalgidsen zijn er in de volgende talen: Afrikaans Arabisch Braziliaans Bulgaars Catalaans Chinees Mandarijn Deens Duits Engels Fins Frans
Fries Grieks Hebreeuws Hongaars Indonesisch Italiaans Japans Kroatisch Noors Pools Portugees
Roemeens Russisch Slowaaks Spaans Thai Tsjechisch Turks Vietnamees Zweeds
Deze Wat & Hoe-taalgidsen zijn ook als app verkrijgbaar: Duits Engels
Frans Italiaans
Spaans
27-02-14 12:51
1 Handig om te weten...
7
1.1 Beknopte grammatica
(de/het) (een)
Man. enk. el un
Man. mv. los unos
Vr. enk. la una
Vr. mv. las unas
* de (van) + el = del a (naar, aan) + el = al Het z elfstandig naamwoord
In het algemeen geldt dat zelfstandige naamwoorden die op een -o eindigen mannelijk zijn en de zelfstandige naamwoorden die op een -a eindigen vrouwelijk. Een zelfstandig naamwoord dat op een klinker eindigt, krijgt in het meervoud een -s; een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt, krijgt in het meervoud -es; el cigarrillo el mes
(sigaret) (maand)
los cigarrillos los meses
la guitarra la ciudad
(gitaar) (stad)
las guitarras las ciudades
los reyes = los padres = los hijos =
1. de koningen 2. de koning en de koningin 1. de vaders 2. de ouders 1. de zonen 2. de kinderen
Beknopte grammatica
* Het mannelijk meervoud kan ook op mannen en vrouwen samen slaan:
Handig om te weten...
Het lid woord
Het bijvoeglijk naamwoord
a) De meeste bijvoeglijke naamwoorden eindigen in de mannelijke vorm op -o; in de vrouwelijke vorm wordt die -o een -a:
Spaans-LA.indd 7
27-02-14 12:51
Beknopte grammatica
Handig om te weten...
8
Spaans-LA.indd 8
el vino caro la ropa cara
(de dure wijn) (de dure kleding)
b) De bijvoeglijke naamwoorden die eindigen op een -e of een medeklinker hebben één en dezelfde vorm voor het mannelijk en het vrouwelijk: un hombre inteligente (een intelligente man) una mujer inteligente (een intelligente vrouw) un pantalón azul (een blauwe broek) una blusa azul (een blauwe bloes) c) Bijvoeglijke naamwoorden die zijn afgeleid van aardrijkskundige namen hebben altijd een vrouwelijke vorm op -a: holandés – holandesa (Nederlands) español – española (Spaans) * Het bijvoeglijk naamwoord staat meestal achter het zelfstandig naamwoord. * De vorming van het meervoud gaat net als bij de zelfstandige naamwoorden: los vinos caros los hombres inteligentes las blusas azules * De trappen van vergelijking: duur caro duurder dan más caro que het duurst lo más caro * De uitgang -ísimo/-ísima geeft een eigenschap aan in een zeer hoge graad: altísimo huizenhoog carísimo peperduur feísimo foeilelijk viejísimo stokoud Het bijwoord
Een aantal uitzonderingen daargelaten, wordt het bijwoord gevormd door achter de vrouwelijke vorm van het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -mente te zetten: ¿Hay un vuelo directo? Is er een rechtstreekse vlucht? Sí, éste va directamente. Ja, deze gaat rechtstreeks. Het persoonlijk voornaamwoord
Het persoonlijk voornaamwoord (ik/jij/hij/zij enz.) als onderwerp wordt in het Spaans weinig gebruikt, de werkwoordsuitgangen geven namelijk al aan
27-02-14 12:51
om welk onderwerp het gaat. Daar waar het worden ze echter wel gebruikt: yo ik nosotros/nosotras tú/vos jij ustedes él hij ellos ella zij ellas usted u ustedes
onderwerp de nadruk heeft
9
wij (m/v) jullie zij (m) zij (v) u
Het bez ittelijk vo ornaamwoord
Het bezittelijk voornaamwoord heeft aparte vormen voor het enkelvoud en het meervoud: mi maleta mis maletas mijn koffer(s) tu maleta tus maletas jouw koffer(s) su maleta sus maletas zijn/haar/uw koffer(s) nuestra maleta nuestras maletas onze koffer(s) su maleta sus maletas hun koffer(s)
* Bij zelfstandig gebruik (dus niet vóór een zelfstandig naamwoord) krijgt het bezittelijk voornaamwoord de volgende vorm: mío(s), mía(s) van mij tuyo(s), tuya(s) van jou suyo(s), suya(s) van hem/haar/u/jullie/hen
Beknopte grammatica
* Het bezittelijk voornaamwoord nuestro maakt ook nog onderscheid tussen mannelijk en vrouwelijk: nuestro(s) bolso(s) onze tas(sen) nuestra(s) maleta(s) onze koffer(s)
Handig om te weten...
* Hoewel tú als vertaling van ‘jij’ in alle Spaanssprekende landen begrepen wordt, is vooral in Argentinië, Uruguay, Colombia en Midden-Amerika (m.u.v. Mexico) vos gebruikelijker. In Colombia gebruikt men daarnaast soms usted in plaats van tú. * Nosotros heeft een aparte vrouwelijke vorm. * In plaats van het in Spanje gebruikelijke vosotros (‘jullie’) wordt in heel Spaans-Amerika ustedes gebruikt. Er is dus geen formeel verschil tussen ‘jullie’ en ‘u’ (mv). * Usted wordt vaak afgekort tot ud. en ustedes tot uds.
Het werkwoord
Spaanse werkwoorden eindigen op: -ar
Spaans-LA.indd 9
(hablar – praten)
27-02-14 12:51
28
2 Praktische zaken 2.1 Bank
Praktische zaken
Waar is hier ergens een bank/een wisselkantoor?
¿Dónde hay un banco/una casa de cambio por acá? donde aj oen bangko/oena kasa de kambieo por aka?
Kan ik hier deze ... inwisselen?
¿Acá puedo cambiar este ...? aka poe-edo kambiear este ...?
Kan ik hier pinnen?
¿Se puede pagar con tarjeta de débito/con esta tarjeta? se poe-ede paĝar kon tarcheta de debieto/kon esta tarcheta?
Kan ik hier met een creditcard geld opnemen?
¿Se puede sacar dinero con tarjeta de crédito? se poe-ede sakar dienero kon tarcheta de kredieto?
Hoeveel provisie moet ik betalen?
¿Cuánto es la comisión? koeanto es la komiesieon?
Waar moet ik tekenen?
¿Dónde hay que firmar? donde aj ke fiermar?
Kan ik kleinere biljetten krijgen?
¿Me podría dar billetes más pequeños? me podriea dar biejetes mas pekenjos?
Bank
Ik zoek een geldautomaat
Spaans-LA.indd 28
Busco un cajero automático boesko oen kachero aoetomatieko
Wat is het minimum/maximum?
¿Cuál es el mínimo/máximo? koeal es el mieniemo/maksiemo?
Mag ik ook minder opnemen?
¿También se puede sacar menos? tambie-en se poe-ede sakar menos?
Dit zijn de gegevens van mijn bank in Nederland/België
Estos son los datos de mi banco en Holanda/Bélgica estos son los datos de mie bangko en olanda/belchieka
Dit is mijn bankrekeningnummer
Este es mi número de cuenta bancaria este es mie noemero de koe-enta bangkariea
Ik wil graag geld wisselen
Quisiera cambiar dinero kiesie-era kambiear dienero
27-02-14 12:51
euro’s/dollars tegen ...
29
euros/dólares por ... e-oeros/dolares por ...
Wat is de wisselkoers?
¿A cuánto está el cambio? a koeanto esta el kambieo?
Kunt u me ook wat kleingeld geven?
¿Me podría dar cambio/monedas/menudo (Col)/feria (Mex)? me podriea dar kambieo/monedas/menoedo/feriea?
Dit klopt niet
Firme acá Tiene que rellenar esto ¿Me permite el pasaporte? ¿Me permite el documento de identidad? ¿Me permite la tarjeta del banco?
U moet hier tekenen U moet dit invullen Mag ik uw paspoort zien? Mag ik uw identiteitsbewijs zien? Mag ik uw bankpasje zien?
2.2 Post envíos al exterior estampillas, franqueo timbres (Mex) paquetes, encomiendas
zendingen naar het buitenland postzegels, zegelverkoop postzegels pakjes
Praktische zaken
Esto está mal esto esta mal
Ik ben op zoek naar een postkantoor
Busco un correo boesko oen korreo
Waar is het hoofdpostkantoor?
Is hier een brievenbus in de buurt?
Post
¿Dónde queda el correo central? donde keda el korreo sentral?
¿Hay algún buzón por acá cerca? aj alĝoen boeson por aka serka?
Bij welk loket kan ik geld wisselen?
¿En qué ventanilla se puede cambiar dinero? en ke bentanieja se poe-ede kambiear dienero?
Moet ik hier zijn voor een telefonische overboeking?
¿Acá hacen transferencias telefónicas? aka asen transferensieas telefoniekas?
Poste restante
Spaans-LA.indd 29
Poste restante, lista de correos (Mex, CAm) poste restante, liesta de korreos
27-02-14 12:51
Auto la bateriea la loes trasera el rretrobiesor
las boechieas el fieltro de komboestieble
la loes de martsja atras/ de rrebersa el erbak la antena el rradieo, la rradieo del karro/kotsje/aoeto
la luz de marcha atrás/de reversa (Col, Mex) el airbag la antena el radio, la radio (Arg, Chi) (del carro/coche/auto (Arg, Chi)) el depósito/el tanque de gasolina/nafta (Arg)/bencina (Chi, Per) las bujías el filtro de combustible la bomba de ienjeksieon
el deposieto/el tangke de ĝasoliena/nafta/bensiena
la bomba de inyección
la batería accu la luz trasera achterlicht achteruitkijk- el retrovisor spiegel achteruitrijlamp airbag antenne autoradio benzinetank bougies brandstoffilter brandstofpomp
el especho eksterieor el paraĝolpes, el paratsjokes, el bomper, la defensa el karboerador el karter el sieliendro el klakson, la bosiena los platienos, los kontaktos del rroeptor la loes pieloto
11 12 13
14 15
koplamp krukas luchtfilter mistlamp motorblok nokkenas oliefilter oliepomp oliepeilstok
richtingaanwijzer
ontsteking pedaal portier radiateur remlicht remschijf reservewiel 17
16
18 19 20
veiligheidsgordel ventilator verdeler kabels
ruit (voor-) ruitenwisser schokbrekers schuifdak spoiler startmotor stuurhuis uitlaatpijp 21 22 23 24
el faro (delantero) el cigüeñal el filtro del aire el faro antiniebla, la exploradora (Col) el bloque motor el árbol de levas el filtro del aceite la bomba de aceite la varilla del nivel de aceite
el encendido el pedal la puerta el radiador la luz de freno, el stop (Col) el disco del freno la rueda de repuesto/auxilio (Arg), la llanta de refacción (Mex) el intermitente, el señalizador de viraje (Chi), las direccionales (Col, Mex)
el parabrisas el limpiaparabrisas los amortiguadores el techo corredizo el alerón, el spoiler el motor de arranque el cárter de la dirección el tubo/caño (Arg) de escape, el exhosto (Col) el cinturón (de seguridad)
el ventilador los cables del distribuidor
el émbolo, el pistón
25 versnellings- la palanca de cambios/ velocidades (Mex), la barra hendel de cambios (Col) la bomba de agua waterpomp la rueda 26 wiel el tapacubos, el embellecedor, 27 wieldop la tapa, la taza (Arg) zuiger
Pech en reparaties Auto
1 2 3
4 5
6
7 8
el dínamo, el dinamo el pedal del acelerador el freno de mano el portaequipajes, la parrilla
buitenspiegel el espejo exterior el paragolpes, el parachoques, bumper el bómper (Col), la defensa (Mex) el carburador el cárter el cilindro el claxon, la bocina los platinos, los contactos del ruptor la luz piloto carburateur carter cilinder claxon contactpunten controlelampje dynamo gaspedaal handrem imperiaal
Onderweg
el dienamo, el dienamo el pedal del aselerador el freno de mano el porta-ekiepaches, la parrieja la balboela el sielensieador, el mofle el sierkoe-ieto de aĝoea de rrefriecherasieon el maletero, el portaekiepaches, el baoel, la maleta, la maletera, la kachoe-ela
el faro (delantero) el sieĝoe-enjal el fieltro del ajre el faro antienie-ebla, la eksploradora el bloke motor el arbol de lebas el fieltro del ase-iete la bomba de ase-iete la barieja del niebel de ase-iete el ensendiedo el pedal la poe-erta el rradieador la loes de freno, el estop el diesko del freno la rroe-eda de rrepoe-esto/ aoeksielieo, la janta de rrefaksieon el ientermietente, el senjaliesador de bierache, las diereksieonales el parabriesas el liempieaparabriesas los amortieĝoeadores el tetsjo korredieso el aleron, el espojler el motor de arrangke el karter de la diereksieon el toebo/kanjo de eskape, el eksosto el sientoeron (de seĝoeriedad) el bentielador los kables del diestrieboeiedor la palangka de kambieos/ belosiedades, la barra de kambieos la bomba de aĝoea la rroe-eda el tapakoebos, el embejesedor, la tapa, la tasa el embolo, el piston
27-02-14 12:51
Spaans-LA.indd 72
la válvula klep el silenciador, el mofle (Mex) 9 knalpot koelwaterlei- el circuito de agua de refrigeración ding el maletero, el portaequipajes, 10 kofferbak el baúl (Arg, Col, Ven), la maleta (Chi), la maletera (Per), la cajuela (Mex)
72
11
7
4 18
Onderweg 19
5
3 23 25
Pech en reparaties Auto
6
10
2
26
1
9 14
22
7
20
20 21
27
17 13 16
12
24
27-02-14 12:51
Spaans-LA.indd 73
15 8
Auto
73
164
Woordenlijst
A
Spaans-LA.indd 164
Nederlands – Spaans van Latijns-Amerika Deze woordenlijst is bedoeld als aanvulling op de hoofdstukjes hiervoor. De nummers achter het woord verwijzen naar de paragraaf met de belangrijkste zinnen waarin u deze woorden kunt gebruiken. Er is naar gestreefd om telkens de voor heel Spaans-Amerika meest gangbare term(en) als vertaling te geven. Soms worden echter ook vertalingen gegeven die slechts plaatselijk gebruikt worden, zo veel mogelijk voorzien van een afkorting die verwijst naar het desbetreffende land of gebied (zie onderstaande lijst). Overigens moet ‘plaatselijk’ ruim worden opgevat: bij de afkorting Mex is vaak sprake van varianten die ook in Guatemala en de rest van CentraalAmerika gebruikelijk zijn; Per slaat doorgaans op woorden en uitdrukkingen die ook in Ecuador, Bolivia en het noorden van Chili gebruikt worden, en de noemer Arg dekt meestal eveneens de in Paraguay, Uruguay en het zuiden van Bolivia gebruikelijke termen. In een aantal gevallen kunt u woorden die in deze lijst ontbreken elders in het boekje vinden, namelijk bij de illustraties van de auto, de fiets, de tent en het menselijk lichaam. Veel etenswaren kunt u vinden in de Spaans-Nederlandse lijst in 8.2. De volgende afkortingen zijn gebruikt: bn = bijvoeglijk naamwoord, bw = bijwoord, mv = meervoudsvorm, ww = werkwoord, zn = zelfstandig naamwoord. Arg = Argentinië, Bol = Bolivia, CAm = Centraal-Amerika, Chi = Chili, Col = Colombia, Cri = Costa Rica, Cub = Cuba, Mex = Mexico, Per = Peru, Uru = Uruguay, Ven = Venezuela a aanbevelen 8.2 recomendar rrekomendar aanbieden 3.8 ofrecer ofreser aanbieding la oferta la oferta aangebrand quemado, quemada kemado, kemada aangenaam 3.3 agradable aĝradable aangetekend 2.2 certificado, recomendado (Col), registrado (Mex)
sertiefiekado, rrekomendado, rrechiestrado
aangeven (bij douane) declarar deklarar aanhangwagen el remolque, el acoplado (Arg) el rremolke, el akoplado aankomen llegar jeĝar aankomsttijd la hora de llegada la ora de jeĝada aanranding la agresión (sexual) la aĝresieon (seksoeal) aanrijding el accidente, el choque el aksiedente, el tsjoke aansteker el encendedor el ensendedor aantrekkelijk atractivo atraktiebo aanwezig 2.3 presente presente aanwijzen 3.4, 4.1, 6.1, 7.3 indicar, señalar iendiekar, senjalar aardappel 8.2 la papa la papa aardbeien 8.2 las fresas, las frutillas (Arg, Chi, Per) las fresas, las froetiejas
27-02-14 12:51
Wat & Hoe Taalgids - Spaans (Latijns Amerika).indd 1
11-07-2013 14:52:25