Wat & Hoe Taalgids - Noors.indd 1
11-07-2013 14:46:46
Noors.indd 1
Vertaling Janke Klok en Jørn Sveistrup, Stichting Scandinavisch Vertaal& Informatiebureau Nederland, Groningen
29-04-14 12:56
Noors.indd 2
Wat & Hoe: wat anders!? Wat & Hoe maakt deel uit van Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen www.kosmosuitgevers.nl
Leverbaar in de serie Wat & Hoe: • Wat & Hoe Reisgidsen • Wat & Hoe Onderweg • Wat & Hoe Select • Wat & Hoe Taalgidsen Kijk voor meer informatie op: www.watenhoe.nl
47e druk, 2014 © Kosmos Uitgevers Utrecht/Antwerpen Technische realisatie en productie: LINE UP boek en media bv Omslagontwerp: De Weijer Design BNO bv, Baarn Vormgeving: The Enschedé Font Foundry Illustraties: Monique van den Hout ISBN 978 90 215 5588 1 NUR 507 Alle rechten voorbehouden / All rights reserved Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze en/of door welk ander medium ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Noch de maker, noch de uitgever stelt zich echter aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave. Wij zouden het zeer waarderen wanneer u geconstateerde onjuistheden ons wilt doorgeven, zodat wij hiermee rekening kunnen houden bij een volgende druk. Uw opmerkingen kunt u zenden aan: info@watenhoe.nl
29-04-14 12:56
3
Woord vooraf 6 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Handig om te weten... 7 Beknopte grammatica 7 Uitspraak 11 Handige rijtjes 13 Datum, tijd en getallen 18 Persoonlijke gegevens 26
2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7
Praktische zaken 28 Bank 28 Post 29 Telefoon 30 Internet 34 Foto en video 35 Het weer 37 Veiligheid 39
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12
Ontmoetingen 41 Algemeen 41 Iemand aanspreken 42 Zich voorstellen 44 Elkaar begrijpen 50 Hobby’s 51 Een mening geven 52 Een compliment geven 54 Iets aanbieden 54 Uitnodigen 55 Iets afspreken 56 Iemand versieren 57 Afscheid nemen 59
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
Onderweg 63 De weg vragen 63 Douane 66 Bagage 68 De auto 69 Verkeersborden 69 Het benzinestation 70 Pech en reparaties 71
Inhoud
Noors.indd 3
Inhoud
29-04-14 12:56
Inhoud
4
Noors.indd 4
4.8 4.9 4.10 4.11 4.12
De fiets 75 Vervoermiddel huren 76 Liften 80 Inlichtingen 81 Openbaar vervoer 83
5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
Overnachten 92 Accommodatie zoeken 92 Bij de receptie 93 Kamperen 94 Hotel/appartement/huisje 98 Klachten 101 Vertrek 102
6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6
Eropuit 104 Bezienswaardigheden 104 Sport en recreatie 107 Aan het water 108 In de sneeuw 111 Wandelen en bergbeklimmen 112 Fitness en wellness 113
7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5
Winkelen 115 Algemeen 116 Levensmiddelen 118 Kleding en schoenen 119 Kapper 121 Afrekenen 123
8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6
Eten en uitgaan 125 In het restaurant 125 Bestellen 126 Klachten 135 Afrekenen 136 Uitgaan 137 Kaartjes reserveren 139
9 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5
Gezondheid 141 De dokter roepen 141 Klachten van de patiënt 141 Het consult 143 Recept en voorschriften 150 De tandarts 151
29-04-14 12:56
In moeilijkheden 153 Om hulp vragen 153 Ongelukken 154 Er is iemand vermist 156 Verlies en diefstal 157 Aanranding 158 De politie 159
5
Woordenlijsten 161 Nederlands – Noors 161 Noors – Nederlands 214
Inhoud
Noors.indd 5
10 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6
29-04-14 12:56
Woord vooraf
6
Noors.indd 6
Woord vooraf Deze volledig herziene editie van de vertrouwde Wat & Hoe Noors is weer flink verbeterd. De hele tekst is ingrijpend gewijzigd en aangepast aan de moderne toerist. U kunt nu bijvoorbeeld vragen of er draadloos internet is, een telefoonoplader lenen of informeren hoe u uw foto’s op een USB-stick kunt zetten. Achter in de gids is een ‘omgekeerde’ woordenlijst opgenomen. Hierin kunt u heel eenvoudig een onbekend woord op de menukaart, op een verkeersbord of bij de bushalte opzoeken. En natuurlijk kan uw gesprekspartner snel aanwijzen wat hij bedoelt. In veel hoofdstukjes is ook een alfabetische lijst van termen opgenomen. Dankzij de vernieuwde vormgeving biedt deze taalgids u nog beter uitkomst in verschillende situaties. Met de gids in de hand zult u er zeker in slagen om duidelijk te maken wat u bedoelt. Met de duidelijke zinnetjes zult u in de meest voorkomende gevallen een eenvoudig gesprek kunnen voeren. Per situatie vindt u een groot aantal mogelijke antwoorden (met de Nederlandse vertaling), die u aan uw gesprekspartner kunt voorleggen. Bovendien kunt u, aan de hand van de beknopte grammatica, deze gids ook gebruiken als een eerste hulpmiddel bij het leren van het Noors. Ook kunt u met behulp van de woordenlijst achterin gemakkelijk eigen zinnen maken. Wat & Hoe-taalgidsen zijn er in de volgende talen: Afrikaans Arabisch Braziliaans Bulgaars Catalaans Chinees Mandarijn Deens Duits Engels Fins Frans
Fries Grieks Hebreeuws Hongaars Indonesisch Italiaans Japans Kroatisch Noors Pools Portugees
Roemeens Russisch Slowaaks Spaans Thai Tsjechisch Turks Vietnamees Zweeds
Deze Wat & Hoe-taalgidsen zijn ook als app verkrijgbaar: Duits Engels
Frans Italiaans
Spaans
29-04-14 12:56
7
1.1 Beknopte grammatica Zelfstand ige naamwoorden en lidwoorden
De Noorse taal kent drie geslachten: mannelijk, vrouwelijk en onzijdig. Enkelvoud Het onbepaald lidwoord voor vrouwelijke zelfstandige naamwoorden is ei, voor mannelijke en (uit te spreken als één) en voor onzijdige woorden et (uit te spreken als et). De woorden zijn vergelijkbaar met het Nederlandse een. Het onbepaald lidwoord kan voor zowel mannelijke als vrouwelijke woorden worden gebruikt. In deze taalgids is dat ook gedaan. In het Nederlands komt het bepaald lidwoord (de, het) vóór het zelfstandig naamwoord. In het Noors wordt het bepaald lidwoord als een uitgang aan het zelfstandig naamwoord vastgehecht. Voor mannelijke zelfstandige naamwoorden is dit aangehechte lidwoord -en, voor vrouwelijke zelfstandige naamwoorden -a en voor onzijdige zelfstandige naamwoorden -et. Bijvoorbeeld: mannelijk en gutt = een jongen gutten = de jongen
vrouwelijk ei/en dør = een deur døra = de deur
onzijdig et hus = een huis huset = het huis
vrouwelijk dører = deuren dørene = de deuren
Beknopte grammatica
De uitgang -en wordt uitgesproken als -ən. De uitgang -et wordt uitgesproken als ə. Meervoud Zelfstandige naamwoorden krijgen in het onbepaald meervoud gewoonlijk -er. Een van de belangrijkste uitzonderingen vormen de onzijdige, eenlettergrepige woorden, die meestal geen uitgang krijgen. Ook in het meervoud geldt dat het bepaald lidwoord (in het Nederlands de) als een uitgang aan het zelfstandig naamwoord worden vastgehecht. De uitgang van het bepaald meervoud is -ene. Bijvoorbeeld: mannelijk gutter = jongens guttene = de jongens
Handig om te weten...
Noors.indd 7
1 Handig om te weten...
onzijdig hus = huizen husene = de huizen
29-04-14 12:56
8
Bijvoeglijke naamwoorden
Handig om te weten...
Het bijvoeglijk naamwoord heeft drie vormen: één zonder uitgang, één met -t en één met -e. De vorm zonder uitgang wordt gebruikt na en = een (m., v.), die met -t na et = een (onz.) en die met -e in de andere gevallen. Wanneer er een bijvoeglijk naamwoord voor het zelfstandig naamwoord staat, is er zowel een vooropgeplaatst, losstaand, als een achtergeplaatst, aangehecht, bepaald lidwoord. Bijvoorbeeld: mannelijk en stor gutt den store gutten store gutter de store guttene
een grote jongen de grote jongen grote jongens de grote jongens
onzijdig et pent hus det pene huset pene hus de pene husene
een mooi huis het mooie huis mooie huizen de mooie huizen
vrouwelijk ei/en grønn dør den grønne døra grønne dører de grønne dørene
een groene deur de groene deur groene deuren de groene deuren
Beknopte grammatica
Persoonlijke voornaamwoorden
Noors.indd 8
onderwerp ik jij u hij zij het wij jullie u zij/ze
jeg du De han hun det vi dere De de
voorwerp mij jou u hem haar het ons jullie u hun/hen
meg deg Dem ham henne det oss dere Dem dem
In Noorwegen is de beleefdheidsvorm De/Dem van het persoonlijk voornaamwoord veel minder gebruikelijk dan in het Nederlands. In winkels, restaurants e.d. kunt u daarom goed du/deg en dere gebruiken.
29-04-14 12:56
28
2 Praktische zaken 2.1 Bank
Praktische zaken
Waar is hier ergens een bank/een wisselkantoor?
Er det en bank/et vekslingskontor her i nærheten? aar dè een bank/et weksliengskoentoer haar ie naarheetən?
Kan ik hier deze ... inwisselen?
Kan jeg heve denne ... her? kan jei heewə dennə ... haar?
Kan ik hier pinnen?
Kan jeg bruke bankkort her? kan jei bruukə bankkort haar?
Kan ik hier met een creditcard geld opnemen?
Kan jeg ta ut penger med kredittkort? kan jei tá uut pengər haar mè kreedietkort?
Hoeveel provisie moet ik betalen?
Hvor mye er det i provisjon? woer muu-ə aar dè ie proewiesjoen?
Waar moet ik tekenen?
Hvor må jeg skrive under? woer mò jei skriiwə uunər?
Kan ik kleinere biljetten krijgen?
Kan jeg få mindre sedler? kan jei fò miendrə sedlər?
Bank
Ik zoek een geldautomaat
Noors.indd 28
Er det en minibank i nærheten? aar dè een mieniebank ie naarheetən?
Wat is het minimum/maximum?
Hva er minimum/maksimum? wá aar mieniemuum/maksiemuum?
Mag ik ook minder opnemen?
Kan jeg heve et lavere beløp? kan jei heewə et láwərə bəleup?
Dit zijn de gegevens van mijn bank in Nederland/België
Her er opplysningene om min nederlandske/belgiske bank haar aar opluusniengənə om miin needərlanskə/belĝieskə banks dátá
Dit is mijn bankrekeningnummer
Her er mitt bankkontonummer haar aar miet bank-koentoenoemər
29-04-14 12:56
54
3.7 Een compliment geven Wij hebben heerlijk gegeten
Det smakte dè smaktə
Het heeft ons voortreffelijk gesmaakt
Det smakte fortreffelig dè smaktə fortreffəlie
Vooral de ... was erg lekker
Ontmoetingen
Særlig ... var spesielt god saarlie ... wár speesie-elt ĝoe
Wat ziet u er goed uit!
Du ser godt ut! duu seer ĝot uut!
Mooie auto!
Flott bil! flot biil!
Leuk skipak!
Fin skidress! fien sjiidres!
Je bent een lieve jongen/meid
Du er en hyggelig gutt/jente duu aar een huuĝĝəlie ĝuut/jentə
Wat een lief kindje!
For et søtt barn! For et sut barn!
U danst heel goed
Du danser meget bra duu dansər meeĝət brá
Een compliment geven
U bent een voortreffelijke kok
Noors.indd 54
Du er en fremragende kokk duu aar een fremráĝənə kok
U voetbalt fantastisch
Du spiller veldig bra fotball duu spiellər weldie brá foetbal
3.8 Iets aanbieden Mag ik u iets te drinken aanbieden?
Kan jeg få by deg på en drink? kan jei fò buu dei pò een drienk?
Wat wil je drinken?
Hva vil du drikke? wá wiel duu driekkə?
29-04-14 12:56
92
5 Overnachten
Overnachten
5.1 Accommodatie zoeken Hvor lenge blir du? Vennligst fyll ut dette skjemaet? Kan jeg få passet ditt? Du må betale depositum Du må betale på forhånd
Hoe lang wilt u blijven? Wilt u dit formulier invullen, a.u.b. Mag ik uw paspoort? U moet een borgsom betalen U moet vooruitbetalen
Ik zoek een goedkoop hotel
Jeg leter etter et billig hotell jei leetər ettər et biellie hoetel
Zijn er all-inclusivehotels in de buurt?
Er det all inclusive-hoteller i nærheten? aar dè òl iencluusiiw-hoetellər ie naarheetən?
Ik ben op zoek naar een leuke bed-and-breakfast in de stad
Jeg leter etter et hyggelig bed-and-breakfast i byen jei leetər ettər et huuĝĝəlie bed-end-brekfást ie buu-ən
Is er een camping met zwembad in de buurt?
Er det en campingplass med svømmebasseng i nærheten? aar dè een kempiengplas mè swumməbasseng ie naarheetən?
Kunt u een jeugdherberg voor me zoeken?
Accommodatie zoeken
Kan du finne et ungdomsherberge for meg? kan duu fiennə et oengdomsherberĝə for mei?
Noors.indd 92
Ik zoek een boerderijcamping
Jeg leter etter en bondegårdscamping jei leetər ettər een boenəĝòrskempieng
Zijn er hier ecoresorts?
Er det økoresorts her? aar dè eukoereesorts haar?
Wat is het adres?
Hva er adressen? wá aar ádressən?
Kunt u het adres opschrijven, a.u.b.?
Kan du skrive opp adressen for meg? kan duu skriiwə op ádressən for mei?
Is er korting voor studenten?
Er det rabatt for studenter? aar dè rábat for stuudentər?
29-04-14 12:56
Er det honnørrabatt? aar dè hoeneurrábat?
93
Is de accommodatie rolstoelvriendelijk?
Er stedet egnet for rullestolbrukere? aar steedə einət for ruulləstoelbruukərə?
5.2 Bij de receptie Mijn naam is ... Ik heb telefonisch/schriftelijk/per e-mail gereserveerd
Mitt navn er ... Jeg har reservert telefonisk/skriftlig/med e-post miet náwn aar ... jei hár resserweert teeləfoeniesk/skrieftlie/mè ee-post
Wat kost het per nacht/week?
Hva koster det pr. natt/uke? wá kostər dè per nat/uukə?
Is dat per persoon?
Er det pr. person? aar dè per persoen?
Kan ik een kamer/plaats reserveren?
Kan jeg reservere et rom/en plass? kan jei resserweerə et roem/een plas?
Overnachten
Het is voor ... nachten
Det er for ... netter dè aar for ... nettər
Kan ik met creditcard betalen?
Kan jeg betale med kredittkort? kan jei bətálə mè kreedietkort?
Kan ik pinnen?
Kan jeg betale med bankkort? kan jei bətálə mè bankkort?
Ik zal om ... uur arriveren
Jeg ankommer klokka ... jei ankommər klokká ...
We blijven minstens ... nachten/weken
Vi blir i minst ... netter/uker wii bliir ie mienst ... nettər/uukər
Ik weet nog niet hoe lang ik zal blijven
Bij de receptie
Noors.indd 93
Is er korting voor 65-plussers?
Jeg vet ikke hvor lenge jeg kommer til å bli jei weet iekkə woer lengə jei kommər tiel ò blii
Zijn huisdieren (honden/katten) toegestaan?
Er det tillatt med husdyr (hunder/katter)? aar dè tiellat mè huusduur (huunər/kattər)?
Hoe laat gaat het hek open?
Når åpnes porten? nor òpnəs poertən?
29-04-14 12:56
Noors.indd 221
frost vorst (kou) frostvæske antivries frue, fru (fru Jensen) mevrouw frukt fruit fruktsaft vruchtensap fryse vriezen, het koud hebben fugler (kikke på –) vogels kijken full vol fullt volgeboekt fylle ut invullen fyr vuur, vuurtoren fyring verwarming fyrstikker lucifers fyrtårn vuurtoren fødselsdag verjaardag fødselsdag (ha –) jarig zijn født geboren føle voelen følelser gevoelens følge volgen (ww), gevolg (zn) føn föhn føne föhnen før voor førerkort rijbewijs først, første vooraan, eerst(e) første etasje begane grond første klasse eerste klas førstehjelp eerste hulp førstehjelpsskrin EHBO-doos g
gaffel vork galleri galerie gammel oud gang gang, keer, maal garderobe badhokje, garderobe garn garen, visnet gassflaske gasfles gasspedal gaspedaal gate straat gave cadeau gebiss kunstgebit gelé gel genmanipulert genetisch gemanipuleerd
genser trui gi geven gift getrouwd (ww), gif (zn) gifte seg trouwen gir versnelling girstang versnellingshendel gjeld schuld (geld) gjennomreise doorreis gjennomsnittlig gemiddelde gjennomstekt gaar gjenta herhalen gjerne graag gjestfrihet gastvrijheid gjøre doen glad blij glass glas glatt steil (haar), glad (wegdek),
221
G
egaal
gleder meg (det –) aangenaam glemme vergeten glidelås rits god lekker, goed god dag dag (hallo), goedemiddag god kveld goedenavond (bij aankomst)
god morgen goedemorgen god natt goedenacht, welterusten godteri snoep(goed) golf (spille –) golfen golfbane golfbaan golv, gulv grond gps gps grader graden gram gram gratis gratis gratulere feliciteren grav graf gravid in verwachting, zwanger graviditet zwangerschap grense grens grenseovergang grensovergang gress gras grill barbecue grille grillen grillet gegrild, geroosterd grotte grot
29-04-14 12:56
Wat & Hoe Taalgids - Noors.indd 1
11-07-2013 14:46:46