Wat & Hoe Taalgids - Russisch.indd 1
05-03-2013 14:23:39
Russisch.indd 1
Vertaling Aai Prins, m.m.v. Veronika Skoratovskaia Aanvullingen en correcties Aai Prins en Gela Zhdanova
27-02-14 12:40
Russisch.indd 2
Wat & Hoe: wat anders!? Wat & Hoe maakt deel uit van Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen www.kosmosuitgevers.nl
Leverbaar in de serie Wat & Hoe: • Wat & Hoe Reisgidsen • Wat & Hoe Onderweg • Wat & Hoe Select • Wat & Hoe Taalgidsen Kijk voor meer informatie op: www.watenhoe.nl
31e druk, 2014 © Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen Technische realisatie en productie: LINE UP boek en media bv Omslagontwerp: De Weijer Design BNO bv, Baarn Vormgeving: The Enschedé Font Foundry Illustraties: Monique van den Hout ISBN 978 90 215 5461 7 NUR 507 Alle rechten voorbehouden / All rights reserved Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze en/of door welk ander medium ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Noch de maker, noch de uitgever stelt zich echter aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave. Wij zouden het zeer waarderen wanneer u geconstateerde onjuistheden ons wilt doorgeven, zodat wij hiermee rekening kunnen houden bij een volgende druk. Uw opmerkingen kunt u zenden aan: info@watenhoe.nl
27-02-14 12:40
3
Woord vooraf 6 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Handig om te weten... 7 Beknopte grammatica 7 Uitspraak 9 Handige rijtjes 10 Datum, tijd en getallen 16 Persoonlijke gegevens 24
2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7
Praktische zaken 26 Bank 26 Post 27 Telefoon 28 Internet 32 Foto en video 33 Het weer 35 Veiligheid 37
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12
Ontmoetingen 39 Algemeen 39 Iemand aanspreken 40 Zich voorstellen 42 Elkaar begrijpen 48 Hobby’s 49 Een mening geven 50 Een compliment geven 52 Iets aanbieden 52 Uitnodigen 53 Iets afspreken 54 Iemand versieren 55 Afscheid nemen 57
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
Onderweg 61 De weg vragen 61 Douane 64 Bagage 66 De auto 67 Verkeersborden 67 Het benzinestation 70 Pech en reparaties 71
Inhoud
Russisch.indd 3
Inhoud
27-02-14 12:40
Inhoud
4
Russisch.indd 4
4.8 4.9 4.10 4.11 4.12
De fiets 73 Vervoermiddel huren 73 Liften 77 Inlichtingen 78 Openbaar vervoer 80
5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
Overnachten 89 Accommodatie zoeken 89 Bij de receptie 90 Kamperen 91 Hotel/appartement/huisje 95 Klachten 98 Vertrek 99
6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6
Eropuit 101 Bezienswaardigheden 101 Sport en recreatie 104 Aan het water 105 In de sneeuw 108 Wandelen en bergbeklimmen 109 Fitness en wellness 110
7 Winkelen 112 7.1 Algemeen 113 7.2 Levensmiddelen 115 7.3 Kleding en schoenen 116 7.4 Kapper 118 7.5 Afrekenen 120 8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6
Eten en uitgaan 122 In het restaurant 122 Bestellen 123 Klachten 132 Afrekenen 134 Uitgaan 134 Kaartjes reserveren 137
9 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5
Gezondheid 139 De dokter roepen 139 Klachten van de patiënt 139 Het consult 141 Recept en voorschriften 148 De tandarts 149
27-02-14 12:40
In moeilijkheden 151 Om hulp vragen 151 Ongelukken 152 Er is iemand vermist 154 Verlies en diefstal 155 Aanranding 156 De politie 157
5
Woordenlijsten 159 Nederlands – Russisch 159 Russisch – Nederlands 213
Inhoud
Russisch.indd 5
10 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6
27-02-14 12:40
Woord vooraf
6
Russisch.indd 6
Woord vooraf Deze volledig herziene editie van de vertrouwde Wat & Hoe Russisch is weer flink verbeterd. De hele tekst is ingrijpend gewijzigd en aangepast aan de moderne toerist. U kunt nu bijvoorbeeld vragen of er draadloos internet is, een telefoonoplader lenen of informeren hoe u uw foto’s op een USB-stick kunt zetten. Achter in de gids is een ‘omgekeerde’ woordenlijst opgenomen. Hierin kunt u heel eenvoudig een onbekend woord op de menukaart, op een verkeersbord of bij de bushalte opzoeken. En natuurlijk kan uw gesprekspartner snel aanwijzen wat hij bedoelt. In veel hoofdstukjes is ook een alfabetische lijst van termen opgenomen. Dankzij de vernieuwde vormgeving biedt deze taalgids u nog beter uitkomst in verschillende situaties. Met de gids in de hand zult u er zeker in slagen om duidelijk te maken wat u bedoelt. Met de duidelijke zinnetjes zult u in de meest voorkomende gevallen een eenvoudig gesprek kunnen voeren. Per situatie vindt u een groot aantal mogelijke antwoorden (met de Nederlandse vertaling), die u aan uw gesprekspartner kunt voorleggen. Bovendien kunt u, aan de hand van de beknopte grammatica, deze gids ook gebruiken als een eerste hulpmiddel bij het leren van het Russisch. Ook kunt u met behulp van de woordenlijst achterin gemakkelijk eigen zinnen maken. Wat & Hoe-taalgidsen zijn er in de volgende talen: Afrikaans Arabisch Braziliaans Bulgaars Catalaans Chinees Mandarijn Deens Duits Engels Fins Frans
Fries Grieks Hebreeuws Hongaars Indonesisch Italiaans Japans Kroatisch Noors Pools Portugees
Roemeens Russisch Slowaaks Spaans Thai Tsjechisch Turks Vietnamees Zweeds
Deze Wat & Hoe-taalgidsen zijn ook als app verkrijgbaar: Duits Engels
Frans Italiaans
Spaans
27-02-14 12:40
7
1.1 Beknopte grammatica Uitspraak a als in lam b als in boek w als in waak g als in goal d als in dak je als in jekker jo als in jokken zj als in horloge z als in zaal ie als in Mies j als in jaar k als in kast l als in last m als in man n als in nat o als in pot p als in pan r als in rat s als in som t als in tak oe als in boef f als in feest ch als in chaos ts als in tsaar tsj als in Tsjech sj als sjouwen ssj als in appels sjouwen wordt niet uitgesproken y zie Uitspraak wordt niet uitgesproken e als in echt joe als in joelen ja als in jas
Beknopte grammatica
Het Russische alfabet А а Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Л л М м Н н О о П п Р р С с Т т У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ ъ ы ь Э э Ю ю Я я
Handig om te weten...
Russisch.indd 7
1 Handig om te weten...
27-02-14 12:40
Beknopte grammatica
Handig om te weten...
8
Russisch.indd 8
Het Russisch kent geen lidwoorden. дом (dom = huis) kan betekenen een huis, het huis of huis. Wel zijn er de aanwijzende voornaamwoorden этот/тот (etat/tot = dit/ dat) этот/тот дом (etat/tot dom = dit/dat huis). Net als het Duits kent het Russisch drie geslachten: mannelijk, vrouwelijk en onzijdig. De algemene regel is: woorden, eindigend op een medeklinker zijn mannelijk: дом (dom = huis) woorden, eindigend op een a zijn vrouwelijk: девушка (djewoesjka = meisje) woorden, eindigend op een o of een e zijn onzijdig: письмо (piesmo = brief), море (morjə = zee) Het bijvoeglijk naamwoord richt zich (ook weer zoals in het Duits) naar het zelfstandige naamwoord waar het bij hoort en kent derhalve ook drie geslachten: mannelijk, eindigend op ый (y) of ой (oj) красивый дом (krasiewy dom = een mooi huis) vrouwelijk, eindigend op ая (aja) красивая девушка (krasiewaja djewoesjka = een mooi meisje) onzijdig, eindigend op ое (ojə/ajə) красивое письмо (krasiewajə piesmo = een mooie brief) Voor het meervoud kent het bijvoeglijk naamwoord één vorm, eindigend op ые (yjə) красивые дома (krasiewyjə damaa = mooie huizen) красивые девушки (krasiewyjə djewoesjkie = mooie meisjes) красивые письма (krasiewyjə piesma = mooie brieven) In dit boekje zijn in principe de mannelijke uitgangen gegeven, waar relevant tussen haakjes gevolgd door de vrouwelijke uitgang. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de weergave van verleden tijdsvormen die in het Russisch net als de bijvoeglijke naamwoorden naar geslacht worden onderscheiden: я был я была
jaa byl jaa bylaa
ik (een man) was ik (een vrouw) was
In het Russisch ontbreekt het woord ‘zijn’ in de tegenwoordige tijd: он врач on wratsj она красивая девушка anaa krasiewaja djewoesjka
hij is arts zij is een mooi meisje
Het Russisch kent een uitgebreid systeem van naamvallen, dat zowel de zelfstandige naamwoorden, bijvoeglijke naamwoorden, voornaamwoorden en deelwoorden betreft. In deze beknopte grammatica kan hierop niet ingegaan worden.
27-02-14 12:40
я ты он/она мы вы они
ik (ben) jij (bent) hij/zij (is) wij (zijn) jullie (zijn)/u (bent) zij (zijn)
jaa ty on/anaa my wy anie
у меня есть … у тебя есть … у него/неё есть … у нас есть … у вас есть … у них есть ...
ik heb ... jij hebt ... hij/zij heeft ... wij hebben ... jullie hebben/u heeft ... zij hebben ...
oe mjənjaa jeest ... oe tjəbjaa jeest ... oe njəwo/njəjo jeest ... oe nas jeest ... oe was jeest ... oe niech jeest ...
1.2 Uitspraak
Uitspraak
Het is uitgesloten dat u uit een boekje de correcte uitspraak kunt leren van een vreemde taal die u niet of nauwelijks kent. Wanneer u wilt dat uw Russisch gaat klinken als dat van een Rus, dan biedt deze taalgids u daarbij geen hulp. We zijn er wel in geslaagd om in deze taalgids een uitspraak weer te geven die u gemakkelijk kunt lezen en waarmee u in elk geval begrepen zult worden. Daartoe hebben we een eigen transcriptiesysteem ontwikkeld dat in alle Wat & Hoe-taalgidsen wordt gebruikt. Het heeft de volgende kenmerken: – Het is ondubbelzinnig. Daarmee bedoelen we dat een letter of lettercombinatie altijd een bepaalde klank weergeeft. In normaal Nederlands is dat niet zo. In een woord als kenteken staat de e voor drie verschillende klanken. In het Wat & Hoe-systeem zou dit woord worden weergegeven als kenteekən. – Het sluit zo veel mogelijk aan bij het Nederlands, dus er komen zo min mogelijk accenten en vreemde tekens in voor. – De klemtoon van elk woord is aangegeven door onderstreping van de klinker(s). – Zogenaamde lange klinkers (aa ee enz.) worden in de uitspraakweergave altijd geschreven als een dubbele klinker, dat wil zeggen dat een enkele e altijd kort is (als in mes) en een dubbele ee altijd lang (als in zeeman, café en berenkuil). Beklemtoonde lettergrepen zijn in het Russisch erg belangrijk voor de uitspraak. Zij trekken het accent weg van de onbeklemtoonde lettergrepen en zijn ook langer dan de onbeklemtoonde. Probeert u zich daarom
9
Handig om te weten...
Russisch.indd 9
Ten slotte volgen hier nog de sterk van het Nederlands afwijkende constructies voor de werkwoorden ‘zijn’ en ‘hebben’:
27-02-14 12:40
Handig om te weten...
10
op de beklemtoonde lettergrepen te concentreren. Een vraagzin is niet altijd herkenbaar aan de woordvolgorde, zoals in het Nederlands. Wel kan men een vraag herkennen aan het accent in de zin: het woord waar de vraag om draait krijgt namelijk een opvallend extra accent. Als klinkers onbeklemtoond zijn, verandert hun uitspraak. Het Russische woordbeeld en de hier gebruikte transcriptie kunnen daardoor sterk afwijken; laat u zich hierdoor niet in verwarring brengen. Aangezien het Russisch een aantal klanken kent die in het Nederlands niet voorkomen, behoeft een aantal letters en symbolen in de uitspraakweergave nadere uitleg. de de de de de de de
ĝ zj ch ts tsj tj y
de ə de -
als in het Engelse goal als in horloge als in chaos als in tsaar als in Tsjech als in Tjeerd houdt het midden tussen de ‘i’ en de ‘u’. De juiste uitspraak krijgt u door de lippen te spreiden als bij de uitspraak van de ‘ie’, en een ‘u’ uit te spreken. Als dit problemen oplevert kunt u zich het beste houden aan een korte ‘i’ (als in ik) als in de en d’r. Dit is de zgn. ‘stomme e’. Deze is nooit beklemtoond. Dit zgn. scheidingsstreepje geeft aan dat de twee omringende klanken elk afzonderlijk worden uitgesproken.
De overige letters klinken precies als in het Nederlands.
Handige rijtjes
1.3 Handige rijtjes
Russisch.indd 10
Hoe stel je een vraag? Wie?
Кто? kto?
Wie is dat?
Кто это? kto eta?
Wat?
Что? sjto?
Wat is hier te zien?
Что здесь можно посмотреть? sjto zdjees mozjna pasmatreet?
27-02-14 12:40
61
4.1 De weg vragen Pardon, mag ik u iets vragen?
Извините, можно вас спросить? iezwienietjə, mozjna was sprasiet?
Ik ben de weg kwijt
Я заблудился (заблудилась) jaa zabloedielsə (zabloedielas)
Weet u een ... in de buurt?
Вы не знаете здесь поблизости …? wy nje znaajətjə zdjees pabliezastie ...?
Is dit de weg naar ...?
Это дорога в …? eta daroĝa w ...?
Onderweg
Kunt u me zeggen hoe ik naar ... moet lopen/fietsen?
Вы не подскажете, как дойти до …/доехать на велосипеде до ...? wy nje patskaazjətjə kak dajtie do …/dajechat naa wjəlasiepjeedjə do ...?
Hoe kom ik daar het snelst met de auto?
Как мне быстрее доехать туда на машине? kak mnje bystreejə dajechat toedaa naa masjynjə?
Hoe kom ik het snelst in ...?
Как можно быстрее доехать до ...? kak mozjna bystreejə dajechat do ...?
Hoeveel kilometer is het nog naar ...?
Сколько ещё километров до ...? skolka jəssjo kielamjetraf do ...?
Kunt u het op de kaart aanwijzen?
Покажите на карте, пожалуйста pakazjytjə naa kartjə, pazjalsta
Mijn navigatiesysteem is kapot, kunt u me vertellen hoe ik in ... kom?
Моя система навигации сломалась, вы не подскажите, как доехать до ...? majaa siestjema nawieĝaatsie-ie slamalas, wy nje patskaazjətjə kak dajechat do …?
De weg vragen
Russisch.indd 61
4 Onderweg
Waar? hier/daar
здесь/там zdjees/tam
27-02-14 12:40
Woordenlijst
159
A
Nederlands – Russisch Deze woordenlijst is bedoeld als aanvulling op de hoofdstukjes hiervoor. De nummers achter het woord verwijzen naar de paragraaf met de belangrijkste zinnen waarin u deze woorden kunt gebruiken. In een aantal gevallen kunt u woorden die in deze lijst ontbreken elders in het boekje vinden, namelijk bij de illustraties van de auto, de fiets, de tent en het menselijk lichaam. Veel etenswaren kunt u vinden in de Russisch-Nederlandse lijst in 8.2. Gebruikte afkortingen: zn = zelfstandig naamwoord, bn = bijvoeglijk naamwoord, ww = werkwoord, mv = meervoud. Bij bijvoeglijke naamwoorden wordt de mannelijke vorm gegeven; soms is tussen haakjes de vrouwelijke vorm toegevoegd. a
aanbevelen 8.2 рекомендовать rəkamjəndawat aanbieden 3.8 предложить prədlazjyt aanbieding предложение prədlazjeeniejə aangebrand пригорелый prieĝarjely aangenaam 3.3 приятный priejatny aangetekend 2.2 заказной zakaznoj aangeven (bij douane) предъявить на таможне prədjawiet naa tamozjnjə aanhangwagen прицеп prietsep aankomen прийти, приехать, прибыть prietie, priejechat, priebyt aankomsttijd время прибытия wreemja priebytieja aanranding попытка к изнасилованию papytka kieznasielawaniejoe aanrijding наезд najest aansteker зажигалка zazjyĝalka aantrekkelijk привлекательный priewləkaatjəlny aanwezig 2.3 присутствующий priesoetstwoejoessjie aanwijzen 3.4, 4.1, 6.1, 7.3 показать pakazat aardappel 8.2 картофель kartofjəl aardbeien 8.2 клубника kloebnieka aarde (grond) земля zəmljaa aardewerk посуда pasoeda aardig милый miely abonnement 4.12, 6.4 абонемент abonjəmjent accommodatie 5.1 помещение pamjəssjeeniejə accu 2.5, 4.4 аккумулятор akoemoeljatar acculader зарядное устройство, зарядчик zarjadnajə oestrojstwa,
Russisch.indd 159
zarjatsjiek
27-02-14 12:41
Wat & Hoe Taalgids - Russisch.indd 1
05-03-2013 14:23:39