Wat & Hoe Taalgids - Fins.indd 1
05-03-2013 14:16:58
FINS
Fins.indd 1
Vertaling Lili Ahonen en Marja-Leena Hellings
28-02-13 10:27
Fins.indd 2
Wat & Hoe: wat anders!? Wat & Hoe maakt deel uit van Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen www.kosmosuitgevers.nl
Leverbaar in de serie Wat & Hoe: • Wat & Hoe Reisgidsen • Wat & Hoe Onderweg • Wat & Hoe Select • Wat & Hoe Taalgidsen Kijk voor meer informatie op: www.watenhoe.nl
13e volledig herziene druk, 2013 © Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen Technische realisatie en productie: LINE UP boek en media bv Omslagontwerp: De Weijer Design BNO bv, Baarn Vormgeving: The Enschedé Font Foundry Illustraties: Monique van den Hout ISBN 978 90 215 5440 2 NUR 507 Alle rechten voorbehouden / All rights reserved Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze en/of door welk ander medium ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Deze uitgave is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Noch de maker, noch de uitgever stelt zich echter aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van eventuele onjuistheden en/of onvolledigheden in deze uitgave. Wij zouden het zeer waarderen wanneer u geconstateerde onjuistheden ons wilt doorgeven, zodat wij hiermee rekening kunnen houden bij een volgende druk. Uw opmerkingen kunt u zenden aan: info@watenhoe.nl
28-02-13 10:27
3
Woord vooraf 6 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Handig om te weten... 7 Beknopte grammatica 7 Uitspraak 12 Handige rijtjes 13 Datum, tijd en getallen 18 Persoonlijke gegevens 26
2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7
Praktische zaken 28 Bank 28 Post 29 Telefoon 30 Internet 34 Foto en video 35 Het weer 37 Veiligheid 39
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12
Ontmoetingen 41 Algemeen 41 Iemand aanspreken 42 Zich voorstellen 44 Elkaar begrijpen 50 Hobby’s 51 Een mening geven 52 Een compliment geven 54 Iets aanbieden 54 Uitnodigen 55 Iets afspreken 56 Iemand versieren 57 Afscheid nemen 59
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
Onderweg 63 De weg vragen 63 Douane 66 Bagage 68 De auto 69 Verkeersborden 69 Het benzinestation 72 Pech en reparaties 73
Inhoud
Fins.indd 3
Inhoud
28-02-13 10:27
Fins.indd 4
Inhoud
4
4.8 4.9 4.10 4.11 4.12
De fiets 75 Vervoermiddel huren 75 Liften 79 Inlichtingen 80 Openbaar vervoer 82
5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
Overnachten 92 Accommodatie zoeken 92 Bij de receptie 93 Kamperen 94 Hotel/appartement/huisje 98 Klachten 101 Vertrek 102
6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6
Eropuit 104 Bezienswaardigheden 104 Sport en recreatie 107 Aan het water 108 In de sneeuw 111 Wandelen en bergbeklimmen 112 Fitness en wellness 113
7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5
Winkelen 115 Algemeen 116 Levensmiddelen 118 Kleding en schoenen 119 Kapper 121 Afrekenen 123
8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6
Eten en uitgaan 125 In het restaurant 125 Bestellen 126 Klachten 134 Afrekenen 136 Uitgaan 136 Kaartjes reserveren 139
9 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5
Gezondheid 141 De dokter roepen 141 Klachten van de patiënt 141 Het consult 145 Recept en voorschriften 150 De tandarts 151
28-02-13 10:27
In moeilijkheden 153 Om hulp vragen 153 Ongelukken 154 Er is iemand vermist 156 Verlies en diefstal 157 Aanranding 158 De politie 159
5
Woordenlijsten 161 Nederlands – Fins 161 Fins – Nederlands 215
Inhoud
Fins.indd 5
10 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6
28-02-13 10:27
Fins.indd 6
Woord vooraf
6
Woord vooraf Deze volledig herziene editie van de vertrouwde Wat & Hoe Fins is weer flink verbeterd. De hele tekst is ingrijpend gewijzigd en aangepast aan de moderne toerist. U kunt nu bijvoorbeeld vragen of er draadloos internet is, een telefoonoplader lenen of informeren hoe u uw foto’s op een USB-stick kunt zetten. Achter in de gids is een ‘omgekeerde’ woordenlijst opgenomen. Hierin kunt u heel eenvoudig een onbekend woord op de menukaart, op een verkeersbord of bij de bushalte opzoeken. En natuurlijk kan uw gesprekspartner snel aanwijzen wat hij bedoelt. In veel hoofdstukjes is ook een alfabetische lijst van termen opgenomen. Dankzij de vernieuwde vormgeving biedt deze taalgids u nog beter uitkomst in verschillende situaties. Met de gids in de hand zult u er zeker in slagen om duidelijk te maken wat u bedoelt. Met de duidelijke zinnetjes zult u in de meest voorkomende gevallen een eenvoudig gesprek kunnen voeren. Per situatie vindt u een groot aantal mogelijke antwoorden (met de Nederlandse vertaling), die u aan uw gesprekspartner kunt voorleggen. Bovendien kunt u, aan de hand van de beknopte grammatica, deze gids ook gebruiken als een eerste hulpmiddel bij het leren van het Fins. Ook kunt u met behulp van de woordenlijst achterin gemakkelijk eigen zinnen maken. Wat & Hoe-taalgidsen zijn er in de volgende talen: Afrikaans Arabisch Braziliaans Bulgaars Catalaans Chinees Mandarijn Deens Duits Engels Fins Frans
Fries Grieks Hebreeuws Hongaars Indonesisch Italiaans Japans Kroatisch Noors Pools Portugees
Roemeens Russisch Slowaaks Spaans Thai Tsjechisch Turks Vietnamees Zweeds
28-02-13 10:27
7
1.1 Beknopte grammatica
Beknopte grammatica
Dat Fins de naam heeft een moeilijke taal te zijn, komt omdat het Fins niet behoort tot de Indo-Europese taalfamilie zoals de meeste in Europa gesproken talen, maar tot de Finoegrische taalfamilie. Het Hongaars, het Estisch en het Laps maken ook deel uit van dezelfde taalfamilie, evenals enkele kleinere talen die in de voormalige Sovjet-Unie worden gesproken. De woordenschat is zo anders dan die van de overige Europese talen dat u zonder enige kennis van het Fins nauwelijks iets van die taal kunt begrijpen. De bedoeling van deze inleiding is om u enigszins een inzicht te geven in het gebruik van de standaardzinnen uit deze gids. In Finland spreekt men in toenemende mate, maar niet overal, vreemde talen en men zal de moeite die u neemt om hen in hun eigen taal tegemoet te komen, erg waarderen! Om te beginnen is het goed om te weten dat de woorden in het Fins door de vervoeging en de verbuiging nogal kunnen veranderen, dat wil zeggen dat u het woord dat u wilt opzoeken in die vorm vaak niet in een woordenboek of woordenlijst kunt vinden. De meest in het oog vallende kenmerken van het Fins: – de taal wordt in feite zo uitgesproken als het geschreven staat. Iedere klank heeft zijn eigen teken, als er één klinker of medeklinker staat, wordt die kort uitgesproken, als er twee staan, dan worden die lang uitgesproken; – de klemtoon valt altijd op de eerste lettergreep, zelfs in het relatief kleine aantal woorden dat de Finnen hebben overgenomen uit andere talen, zoals hotelli hotel; – in plaats van voorzetsels (bij, in, op enz.) en bezittelijke voornaamwoorden (mijn, jouw, zijn/haar enz.) heeft het Fins achtervoegsels (naamvalsuitgangen en possessiefsuffixen) (bijv. talo huis, talossa in het huis, talossani in mijn huis) en achterzetsels (bijv. talon takana achter het huis). In de woordenlijst achterin de gids zijn die naamvalsuitgangen achter de gedeeltes die u zelf moet invullen meestal weggelaten om het niet nodeloos ingewikkeld te maken, ook al is dat grammaticaal niet correct; – de klinkerharmonie; dat houdt in dat a, o, u (achterklinkers) meestal niet samen in een woord voorkomen met ä, ö, y (voorklinkers), behalve in leenwoorden en samengestelde woorden; – medeklinkerwisseling: afhankelijk van de plaats in een lettergreep kunnen de medeklinkers k, p, t in een woord een sterke (bijv. kk, pp, tt)
Handig om te weten...
Fins.indd 7
1 Handig om te weten...
28-02-13 10:27
28
2 Praktische zaken 2.1 Bank
Praktische zaken
Waar is hier ergens een bank/een wisselkantoor?
Missä täällä on pankki/rahanvaihtokonttori miessè tèèllè on pankkie/rahanwaihtokonttorie?
Kan ik hier deze ... inwisselen?
Voinko saada täällä rahaa tällä ...? woinko saada tèèllè rahaa tèllè ...?
Kan ik hier pinnen?
Voinko nostaa täällä rahaa automaatista? woinko nostaa tèèllè rahaa automaatiesta?
Kan ik hier met een creditcard geld opnemen?
Voinko nostaa täällä rahaa luottokortilla? woinko nostaa tèèllè rahaa loe-ottokortiella?
Hoeveel provisie moet ik betalen?
Kuinka paljon provisio on? koe-ienka paljon prowiesio on?
Waar moet ik tekenen?
Mihin minun täytyy kirjoittaa nimeni? miehien mienoen tuituu kierjoittaa niemenie?
Kan ik kleinere biljetten krijgen?
Saanko pienempiä seteleitä? saanko pie-enempie-è setele-ietè?
Bank
Ik zoek een geldautomaat
Fins.indd 28
Missä täällä on raha-automaatti? miessè tèèllè on raha-automaattie?
Wat is het minimum/maximum?
Mikä on minimi-/maksimisumma? miekè on mieniemie-/maksiemiesoemma?
Mag ik ook minder opnemen?
Voinko nostaa myös vähemmän (rahaa)? woinko nostaa muəs wèhemmèn (rahaa)?
Dit zijn de gegevens van mijn bank in Nederland/België
Tässä ovat hollantilaisen/belgialaisen pankkini tiedot tèssè owat hollantielaisen/belĝie-alaisen pankkienie tie-edot
Dit is mijn bankrekeningnummer
Tämä on minun (pankki)tilini/postisiirtotilini numero tèmè on mienoen (pankkie)tielienie/postiesiêrtotielienie noemero
28-02-13 10:27
50
3.4 Elkaar begrijpen Ik spreek geen/een beetje ...
En puhu/Puhun vähän ... en poehoe/poehoen wèhèn ...
Ik ben Nederlander/Nederlandse
Olen hollantilainen olen hollantielainen
Ik ben Belg/Belgische
Ontmoetingen
Olen belgialainen olen belĝie-alainen
Ik ben Vlaming/Vlaamse
Olen flaami olen flaamie
Spreekt u Engels/Frans/Duits/Spaans?
Puhutteko englantia/ranskaa/saksaa/espanjaa? poehoetteko englantie-a/ranskaa/saksaa/espanjaa?
Is er iemand die ... spreekt?
Puhuuko täällä joku ...? poehoeko tèèllè jokoe ...?
Wat zegt u?
Anteeksi, mitä sanoitte? anteeksie, mietè sanoitte?
Ik begrijp het (niet)
Ymmärrän (En ymmärrä) ummèrrèn (en ummèrrè)
Begrijpt u mij?
Ymmärrättekö mitä sanon? ummèrrèttekə mietè sanon?
Elkaar begrijpen
Wilt u dat a.u.b. herhalen?
Fins.indd 50
Voisitteko olla ystävällinen ja sanoa sen vielä kerran? woisietteko olla ustèwèllienen ja sanoa sen wie-elè kerran?
Kunt u wat langzamer praten?
Voitteko puhua vähän hitaammin? woitteko poehoe-a wèhèn hietaammien?
Wat betekent dat/dat woord?
Mitä se/tuo sana merkitsee? mietè se/toe-o sana merkietsee?
Kunt u dat voor me opschrijven?
Voitteko kirjoittaa sen minulle? woitteko kierjoittaa sen mienoelle?
Kunt u dat voor me spellen?
Voitteko tavata sen minulle? woitteko tawata sen mienoelle?
28-02-13 10:27
Voitteko näyttää sen minulle tästä kielioppaasta? woitteko nuittèè sen mienoelle tèstè kie-elie-oppaasta?
51
Een ogenblik, ik moet het even opzoeken
Hetkinen, minun täytyy etsiä se hetkienen, mienoen tuituu etsie-è se
Ik kan het woord/de zin niet vinden
En löydä sitä sanaa/lausetta en leudè sietè sanaa/lausetta
Hoe zeg je dat in het Fins?
Kuinka se sanotaan suomeksi? koe-ienka se sanotaan soe-omeksie?
Hoe spreek je dat uit?
Kuinka se äännetään? koe-ienka se èènnetèèn?
3.5 Hobby’s Hebt u hobby’s?
Onko teillä harrastuksia? onko te-iellè harrastoeksie-a?
Ontmoetingen
Ik houd van fotograferen/uitgaan
Minä valokuvaan/käyn mielelläni ulkona mienè walokoewaan/kuin mie-elellènie oelkona
Ik lees graag
Minä luen mielelläni mienè loe-en mie-elellèlie
Ik ben gek op ...
Rakastan ... rakastan ...
Ik houd van muziek
Pidän musiikista piedèn moesiêkiesta
Ik houd van gitaar-/pianospelen
Minä soitan mielelläni kitaraa/pianoa mienè soitan mie-elellènie kietaraa/pie-anoa
Hobby’s
Fins.indd 51
Kunt u dat in deze taalgids aanwijzen?
Ik speel graag computergames
Minä pelaan mielelläni tietokonepelejä mienè pelaan mie-elellènie tie-ete-kone-pelejè
Ik ga graag naar de film/het theater
Käyn mielelläni elokuvissa/teatterissa kuin mie-elellènie elokoewiessa/te-atteriessa
Ik ga vaak naar concerten
Käyn mielelläni konsertissa kuin mie-elellènie konsertiessa
28-02-13 10:27
108
Kan ik hier paardrijden?
Voiko täällä ratsastaa? woiko tèèllè ratsastaa?
Ik wil graag een helikoptervlucht maken
Haluaisin tehdä helikopterilennon haloe-aisien tehdè heliekopterielennon
Ik wil graag een ballonvaart maken
Haluaisin tehdä kuumailmapallolennon haloe-aisien tehdè koêma-ielmapallolennon
Kan ik les nemen in ...?
Voinko saada ...-opetusta? woinko saada ...-opetoesta?
Eropuit
Hoeveel kost dat per uur/dag/keer?
Kuinka paljon tunti/päivä/kerta maksaa? koe-ienka paljon toentie/peiwè/kerta maksaa?
Heb je daarvoor een vergunning nodig?
Tarvitaanko siihen lupa? tarwietaanko siêhen loepa?
Waar kan ik die vergunning krijgen?
Mistä sellaisen luvan saa? miestè sellaisen loewan saa?
6.3 Aan het water Is het nog ver (lopen) naar zee?
Onko tästä pitkä (kävely-)matka meren rantaan? onko tèstè pietkè (kèwelu-)matka meren rantaan?
Kun je hier zwemmen?
Aan het water
Voiko täällä uida? woiko tèèllè oe-ieda?
Fins.indd 108
Is hier een zwembad?
Onko tässä lähellä uimahalli? onko tèssè lèhellè oe-iemahallie?
Is hier een zandstrand in de buurt?
Onko täällä lähellä hiekkaranta? onko tèèllè lèhellè hie-ekkaranta?
Is hier ook een naaktstrand?
Onko täällä lähellä nudistiranta? onko tèèllè lèhellè noediestieranta?
Word ik al bruin?
Alanko jo ruskettua? alanko jo roeskettoe-a?
Zal ik je even insmeren?
Laitanko sinuun aurinkoöljyä? laitanko sienoên aurienko-əljuè?
28-02-13 10:27
Fins.indd 161
Woordenlijst
161
A
Nederlands – Fins Deze woordenlijst is bedoeld als aanvulling op de hoofdstukjes hiervoor. De nummers achter het woord verwijzen naar de paragraaf met de belangrijkste zinnen waarin u deze woorden kunt gebruiken. In een aantal gevallen kunt u woorden die in deze lijst ontbreken elders in het boekje vinden, namelijk bij de illustraties van de auto, de fiets, de tent en het menselijk lichaam. Veel etenswaren kunt u vinden in de FinsNederlandse lijst in 8.2. De volgende afkortingen zijn gebruikt: bn = bijvoeglijk naamwoord, bw = bijwoord, ev = enkelvoudsvorm, mv = meervoudsvorm, onoverg = onovergankelijk, ww = werkwoord, zn = zelfstandig naamwoord. a
aanbevelen 8.2 suositella soe-osietella aanbieden 3.8 tarjota tarjota aanbieding tarjous tarjo-oes aangebrand (pohjaan)palanut (pohjaan)palanoet aangenaam 3.3 hauska tutustua hauska toetoestoe-a aangetekend 2.2 kirjattuna kierjattoena aangeven (bij douane) ilmoittaa tullattavaksi, tullauttaa ielmoittaa
toellattawaksie, toellauttaa
aanhangwagen perävaunu perèwaunoe aankomen saapua saapoe-a aankomsttijd saapumisaika saapoemiesaika aanranding seksuaalihäirintä seksoe-aalieheirintè aanrijding yhteentörmäys, kolari uhteentərmuis, kolarie aansteker sytytin sututien aantrekkelijk viehättävä wie-ehèttèwè aanwezig 2.3 läsnä (oleva) lèsnè (olewa) aanwijzen 3.4, 4.1, 6.1, 7.3 osoittaa, näyttää osoittaa, nuittèè aardappel peruna peroena aardbeien 8.2 mansikoita mansiekoita aarde (grond) maa, multa maa, moelta aardewerk keramiikka, saviastiat keramiêkka, sawie-astiat aardig mukava, kiva moekawa, kiewa abonnement (bus) 4.12, 6.4 sarjalippu sarjalieppoe abonnement (krant) 4.12, 6.4 tilaus tielaus abonnement (telefoon) 4.12, 6.4 liittymä liêttumè accommodatie 5.1 majoitus majoitoes
28-02-13 10:28
Fins.indd 239
vasemmalla (bw) links vasemmalle linksaf vasikanliha kalfsvlees vastaaja antwoordapparaat vasta-alkaja, aloittelija beginner vastaan tegen vastaanotto receptie
(ontvangstbalie), spreekuur (dokter) vastaantulija tegenligger vastaava beheerder vastapäätä tegenover vastaranta overkant (van water) vastaus antwoord vastauspalvelu voicemailservice vastavalmistettu vers vastuullinen verantwoordelijk vastuuvakuutus WA-verzekering vatsa buik vatsahaava maagzweer vatsakipu buikpijn, maagpijn vatsakouristuksia krampen (in buik) vaunu wagon vauva baby vedenpitävä waterdicht
vedenpuhdistustabletteja
waterzuiveringstabletten
veganisti veganist vegetaarinen vegetarisch veitsi mes veli broer velka schuld (geld) venttiili ventiel verenpaine bloeddruk veri bloed verkosto netwerk vero belasting vesi water vesibussi waterbus vesijohtovesi kraanwater vesimeloni watermeloen vesiputous waterval vessa toilet, wc vessapaperi wc-papier veto tocht (kou) vetoketju rits videokamera videocamera videonauha videoband videonauhuri videorecorder
viehättävä aantrekkelijk vieraanvaraisuus gastvrijheid vieraita visite vieressä naast viesti boodschap (bericht) vihainen boos, kwaad vihanneksia (mv) groente vihanneskeitto groentesoep vihreä groen viihtyisä gezellig viikko week viikkolippu weekabonnement viikonloppu weekend viime yönä afgelopen nacht viimeinen laatste viimeistään uiterlijk (niet later dan) viini wijn viinilista wijnkaart viinirypäle druif viisumi visum viivytys oponthoud, vertraging villa wol villapusero trui villatakki vest violetti paars virhe fout (zn) virranjakaja verdelerkabel virta elektriciteit virta-avain contactsleutel virtaus stroming virtsa urine virtsajohdin urineleider virus virus virvoke frisdrank, limonade vitamiini vitamine vitamiinitabletteja
239
vitaminetabletten
vitkalaukaisin zelfontspanner vitsi grap voi boter voide crème, zalf voimassa geldig voisarvi croissant vuode bed vuokra huur (zn) vuokra-auto huurauto vuokrata huren, verhuren vuokrattavana te huur vuori berg vuorikiipeily bergsport
V
28-02-13 10:28
Wat & Hoe Taalgids - Fins.indd 1
05-03-2013 14:16:58