VOE Februari 2022.indd 1
27-01-2022 15:53
VOE Februari 2022.indd 2
27-01-2022 15:53
VOE Februari 2022.indd 3
27-01-2022 15:53
Inhoud
INTERVIEW
EDWIN BARK ‘DE SWEETSPOT ZIT BIJ DE DIEHARD CARNIVOOR’
THEMA: DUURZAME PRODUCTIELIJNEN
Het is gelukt: plantaardig vlees maken met de structuur van een bavette, compleet met bloed, vet en spierweefsel. We praten erover met Edwin Bark, senior vicepresident van de Israëlische start-up Redefine Meat. Onlangs opende het bedrijf een eerste productielocatie Best.
16 26 TRENDS EN ONTWIKKELINGEN
UITBREIDING FOODGRADE PILOT PLANT EDE Veel start-ups, scale-ups en mkb-ondernemingen in de foodsector ontwikkelen op labschaal nieuwe producten en innovatieve technieken voor het extraheren van eiwitten uit grondstoffen. NIZO helpt hen deze innovaties versneld naar de markt te brengen, met kennis en praktijktesten in de grootste foodgrade pilot plant van Europa.
EN VERDER… OSV netwerk Column Pieter Vos Internet of Food Zonnecollectoren Onzichtbare gevaren
6 15 22 33 38
10 BEDRIJFSREPORTAGE
ESBRO BENUT ELK TEMPERATUURVERSCHIL Innoveren en kwaliteit leveren zijn leidend voor Esbro, ‘Kakelvers’ is een belangrijk speerpunt. Littel technische installaties (Lti) uit Lopik helpt Esbro om - met de nieuwste technologie in koeltechniek - grote stappen te zetten richting duurzaamheid.
BEDRIJFSREPORTAGE
INNOVEREN EN INVESTEREN IN DUURZAAMHEID In Harmelen staat de bakkerij van Carl Siegert. Hier wordt een grote diversiteit aan brood en broodjes ambachtelijk gemaakt, en afgebakken met de modernste technieken. Duurzaamheid en vernieuwing; daar draait het allemaal om.
28
Vakblad voor ondernemers en managers van foodproducerende bedrijven: VOEDINGSINDUSTRIE. Voedingsindustrie verschijnt acht maal per jaar in print. Het vakblad informeert ondernemers en managers van foodproducerende bedrijven met trends & ontwikkelingen, duurzaam ondernemen, innovaties, verpakken, hygiëne en voedselveiligheid, processing, procestechnologie en wetenschap. Meer info: www.vakbladvoedingsindustrie.nl Oplage: 3500. Vakblad VOEDINGSINDUSTRIE is een officieel orgaan van de Ondernemers Sociëteit Voedingsindustrie (OSV). Voorpaginafoto: ©NIZO Aan deze uitgave werkten mee: Janneke Vermeulen, Xandra Veltman, Pieter Vos Vormgeving: Roy Kempers Drukwerk: Drukwerkmax, Duiven.Vakblad VOEDINGSINDUSTRIE is een uitgave van b2b Communications BV. Hoofdredactie: Judith Witte. Uitgever: Saskia Stender. Traffic: Kiki Stender. Sales: sales@b2bcommunications.nl. Redactie en administratie: b2b Communications BV, Arnhemsestraatweg 19, Postbus 50, 6880 AB Velp. KvK 59203455. Telefoon +31(0) 26 3700027, info@b2bcommunications.nl, www.b2bcommunications.nl. Abonnementen: Voor opgave abonnement +31(0) 26 3700027. info@b2bcommunications.nl. Prijs per jaar € 80,00 (excl. btw); per los nummer € 15,-. Opzeggen van het abonnement kan alleen schriftelijk en uiterlijk twee maanden voor de eerstvolgende betaaldatum. Abonnementsgeld dient vooruit te worden betaald t.n.v. b2b Communications BV op NL52 RABO 0142 6810 75. Leveringsvoorwaarden: Op alle aanbiedingen, offertes en overeenkomsten van b2b Communications BV zijn de voorwaarden van toepassing, terug te lezen op www.b2bcommunications.nl. Copyright 2022: b2b Communications BV. Auteursrecht: ‘Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of door fotokopieën, opname of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en redacteuren verklaren dat deze uitgave op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen zij op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie; zij aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie ISSN: 2213-5758.
4
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 4
27-01-2022 15:53
VOE Februari 2022.indd 5
27-01-2022 15:54
door Saskia Stender
OSV WINTERBARBECUE OSV VOORJAARSBARBECUE WOENSDAG 20 APRIL 2022, EDE
Iedere keer als er contact is met een lid van ons netwerk, is de eerste vraag: “Wanneer gaan we weer barbecueën?”. Voor deze winter zijn de regels helaas nog steeds te streng. Met een grote groep op een locatie waar je door de mensen heen moet wurmen om bij het buffet en de barbecues te komen, gezellig druk: dat mag nog steeds niet. De OSV-Winterbarbecue wordt eenmalig de OSV-Voorjaarsbarbecue! Dit jaar gaan we niet annuleren, we verschuiven. Na intensief overleg met restaurant Buitenzorg is besloten om de barbecue naar 20 april te verplaatsen. Zo goed als iedereen die zich had aangemeld voor 26 januari heeft aangegeven mee te schuiven naar 20 april. KOM JE OOK? Onze sponsor Van der Zee vleesgrootverbruik uit Emmen, schuift met ons mee. Van der Zee is de ambachtelijke slager van HANOS. Dan weet je: kwaliteit, kwaliteit en nog eens kwaliteit!
6
Wij kiezen uit hun assortiment de streekconcepten van Hollandse bodem. Het aanbod moet nog definitief worden afgestemd, maar op de lijst staan: Beterkalf, Hollands Graslam, IJsselvallei Rund, Kruidenvarken. We likken onze vingers er al bij af. Captain Food zorgt voor vegan raw burgers, The Mayo Sisters (je raadt het al) laten hun vegan & suikervrije mayo proeven. En ook Schouten Specialist in Plant-Based Protein zorgt voor de nodige variatie op de barbecue! Geef je op, neem klant(en) mee, leg ze in de watten en laat ze meegenieten van jouw netwerk! Meld je aan op www.OSVnetwerk.com; de teller staat nu al bijna op 100 deelnemers! We hebben er allemaal weer zin in!
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 6
27-01-2022 15:54
VOE Februari 2022.indd 7
27-01-2022 15:54
14. – 19. 5. 2022 Frankfurt am Main
Technology for Meat and Alternative Proteins
VOE Februari 2022.indd 8
27-01-2022 15:54
VOEDSELVERSPILLING
SAMEN TEGEN VOEDSELVERSPILLING VOUCHERREGELING 2022 Om innovaties voor een circulaire voedselketen te stimuleren, opent Samen Tegen Voedselverspilling ook in 2022 haar voucherregeling. Ondernemers en organisaties met een goed idee om voedselverspilling te voorkomen of voedselreststromen te verwaarden, kunnen kennis en expertise of een financiële bijdrage ontvangen. Daarmee kunnen ze bijvoorbeeld hun business cases verder ontwikkelen of een innovatie opschalen naar productieniveau. De vouchers worden financieel mogelijk gemaakt door het ministerie van Landbouw, Natuur & Voedselkwaliteit en Rabobank, met ondersteuning van de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen. Kennis en expertise wordt geleverd vanuit Wageningen University & Research (WUR).
www.samentegenvoedselverspilling.nl
AUTOMATISERING
VOORKOM DE 3 GROOTSTE VALKUILEN BIJ AANSCHAF VAN EEN ERP PAKKET Wanneer je op zoek bent naar een onderdeel of naar een compleet nieuw ERP systeem, dan zijn er diverse valkuilen die je graag wilt vermijden.
STAAT VAN LANDBOUW EN VOEDSEL
TRENDS IN AGROSECTOR Wageningen University & Research en het Centraal Bureau voor de Statistiek hebben in opdracht van het ministerie van LNV het rapport ‘Staat van Landbouw en Voedsel’ opgesteld. Doel van het onderzoek is om een breed overzicht te geven van de Nederlandse agrosector. De toegevoegde waarde van het totale agrocomplex was in 2019 goed voor 56 miljard, circa 7% van het bruto binnenlands product. Nederland is in 2020 in waarde gemeten de tweede exporteur van landbouwgoederen na de Verenigde Staten. In 2020 werd er 71 miljard euro verdiend aan de afzet van landbouwgoederen. Hiervan was 60% export en 40% binnenlandse afzet.
www.wur.nl Om te helpen met het vinden van het ERP systeem en de partner die het beste bij jouw onderneming past, hebben wij een onafhankelijk assessment ontwikkeld. Vul de korte vragenlijst in en ontvang een top 5 van ERP aanbieders die het beste aansluiten op jouw onderneming en op jouw situatie. Je krijgt de Whitepaper ‘Voorkom de 3 grootste valkuilen bij aanschaf van een ERP pakket’ cadeau als je het assessment invult. Het helpt jou in het gesprek met de ERP aanbieders.
www.erpfoodexperts.nl VOEDSELKEUZE
NUTRI-SCORE WORDT IN DE EERSTE HELFT VAN 2022 INGEVOERD Nederlandse voedselproducenten mogen naar verwachting in de eerste helft van 2022 Nutri-Score als logo gebruiken. Het logo is dan ook geschikt voor online gebruik, bijvoorbeeld in webwinkels die voedingsmiddelen aanbieden. Als een voedselproducent Nutri-Score op zijn producten zet, moet hij op al zijn producten het logo plaatsen. Het is niet mogelijk voor een producent om Nutri-Score op slechts een deel van het productaanbod te plaatsen. Voedselproducenten hoeven Nutri-Score niet te gebruiken als ze dat niet willen. Wel is het zo dat alleen Nutri-Score straks een erkend voedselkeuzelogo is voor Nederlandse voedselproducenten. Andere voedselkeuzelogo’s over gezonde voeding mogen Nederlandse producenten niet op Nederlandse verpakkingen plaatsen.
www.rijksoverheid.nl VOE Februari 2022.indd 9
27-01-2022 15:54
Het interview door Judith Witte | foto’s ©Herbert Wiggerman
‘We willen impact maken; dáár zijn waar vlees geconsumeerd wordt’
VOE Februari 2022.indd 10
27-01-2022 15:54
EDWIN BARK:
“DE SWEETSPOT ZIT BIJ DE DIEHARD CARNIVOOR” Het is gelukt: plantaardig vlees maken met de structuur van een bavette, compleet met bloed, vet en spierweefsel. Wie de vega-biefstuk van de Israëlische start-up Redefine Meat wil proeven, moet daarvoor nu nog naar een toprestaurant. Onlangs opende het bedrijf een eerste productielocatie: in het Nederlandse Best. We praten erover met senior vicepresident Edwin Bark. Drie jaar geleden startte Redefine Meat met het ontwikkelen van ‘nieuw vlees’ met behulp van 3D-printtechnologie. “We begonnen ons avontuur vanuit de gedachte: ‘vlees is zó lekker, dat schrap je niet zomaar uit het menu”, zegt Edwin Bark, senior vicepresident van het jonge bedrijf. “Daarbij komt dat het eten ervan diepgeworteld zit in onze cultuur. Maar het mag wel wat minder. Kunnen we niet ‘nieuw vlees’ maken?” De uitdaging; een vervanger maken die generatiebestendig is, geen dierenleed veroorzaakt en de biodiversiteit van onze planeet niet aantast, was niet zo nieuw. Of toch wel? “Wij wilden een vervanger maken die precies hetzelfde
mondgevoel, dezelfde smaak en dezelfde ‘bakervaring’ als vlees heeft.” IMPACT MAKEN Na ruim drie jaar van onderzoek en ontwikkeling is het de grondleggers gelukt een plantbased steak uit één stuk op de markt te brengen. Chefkoks van toprestaurants over de hele wereld zijn diep onder de indruk van het resultaat. In Nederland heeft onder meer Ron Blaauw de plantaardige biefstukken en steaks op de menukaarten gezet van zijn vier Gastrobars. “Maar onze ambitie gaat verder dan het veroveren van een positie in het high-end
servicekanaal”, zegt Edwin. “We zijn gedreven om het voedselsysteem echt te repareren. Dat kunnen we alleen bereiken door impact te maken, dus door daar te zijn waar vlees geconsumeerd wordt; ook in de supermarkt. We richten ons op de diehard carnivoor die niets wil opgeven, ‘by far’ de grootste groep. En ook de meest kritische trouwens.” Is er nog wel ruimte in het schap voor nóg een nieuw plantbased product? Er gaan geruchten rond dat de markt verzadigd begint te raken… Edwin schiet in de lach. “Ja, dat heb ik ook gehoord! Dat bericht neem ik niet zo serieus. De >>
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 11
11
27-01-2022 15:54
Het interview
plantaardige vleesmarkt bedraagt wereldwijd nu zo’n 6 à 7 miljard, de vleesmarkt 1,4 biljoen. Analisten zeggen dat de huidige plantbased vleesalternatievenmarkt de komende 10 jaar kan groeien naar 140 miljard. Het is natuurlijk helemaal geen wild idee om te verwachten dat 10 procent van onze vleesconsumptie over 10 jaar ingevuld wordt door plantaardige vlees-
WIE IS EDWIN BARK? Als Senior Excecutive heeft Edwin al 25 jaar ervaring in de Consumer Goods Industry. Zijn categorie-expertise varieert van Food & Agritech (Nestlé) tot Personal Care (L’Oréal) en Consumer Healthcare; zowel in corporate als entrepreneurial (private equity) bedrijven. Daarnaast is hij adviseur voor diverse Foodtech bedrijven en mentor van StartLife.
12
“De groeimarkt heeft wel veel nieuwe ondernemers aangetrokken. We zien een duidelijke toename van de kwaliteit in de categorie, maar helaas ook aanbod dat, laat ik het vriendelijk zeggen, middelmatig is. De belangrijkste reden voor consumenten om een product te laten liggen na het één keer geprobeerd te hebben, is ‘slechte kwaliteit’. Merken die niet voldoende resource hebben om te investeren in nieuwe technologieën, recepturen en ingrediënten om hun producten te verbeteren, vormen daarmee een risico voor de héle categorie.”
technologie, wetenschap en samenwerking met chefs. Het samenbrengen van al die competenties stelt ons in staat om plantaardig vlees te creëren dat in alle opzichten doet denken aan dierlijk vlees; qua smaak, mondbeleving, kookervaring, kleur, snijdbaarheid; alles. Daarvoor hebben we vlees tot in het diepste detail geanalyseerd. Onze focus lag in eerste instantie op rundvlees, wereldwijd het meest verkochte én meest vervuilende stukje vlees. Hier valt daarom de meeste duurzaamheidswinst te behalen. Eén kilo rundvlees kost 25 kilo voer en 20.000 liter schoon water, het is extreem inefficiënt. Tegelijkertijd is rundvlees ook een van de meest complexe structuren.”
Wat maakt jullie product anders? “Er zit enorm veel research achter. Van de huidige 140 medewerkers werken er 70 in de R&D. Ons bedrijf is gebouwd op drie pijlers:
Hoe maken jullie die complexe structuur na? “Laag voor laag maken we met een 3D-printertechnologie de vleesstructuur heel precies na. We noemen dit de ‘Meat Matrix Additive Manu-
vervangers. Consumenten zijn hongerig naar vernieuwing.”
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 12
27-01-2022 15:54
facturing Technology’, waarmee we plantaardig bloed, vet en spierweefsel kunnen creëren. Het grote voordeel van deze technologie is dat het nauwkeurig, flexibel én schaalbaar is. Toen we begonnen, hadden we aan het eind van de dag 1 kilo nieuw vlees. Inmiddels maken we 10 kilo per uur. Dat kunnen we waarschijnlijk al snel opschalen naar 30 kilo per uur. We passen overigens ook andere technologieën toe; onze wetenschappers onderzoeken alle mogelijkheden. Ook doen zij onderzoek naar lokaal verbouwbare ingrediënten; welke kunnen we gebruiken in onze producten, en op welke manier? In alle regio’s waar we ons gaan vestigen, willen we lokale R&D teams samenstellen die als satelliet van het centrale team in Israël werken. Samenwerking met chefs, slagers en anderen is voor de R&D essentieel. Zo ontwikkelen we samen producten die in lijn zijn met de culinaire cultuur van de betreffende regio.” Waaruit bestaat de ‘inkt’ die jullie gebruiken bij het printproces? “Het hoofdbestanddeel is soja. Omdat dit een nutritioneel verantwoord ingrediënt is met een vrijwel compleet aminozuurprofiel. De verteerbaarheid ervan is goed, het is beschikbaar en heeft goede producteigenschappen voor de verwerking. Dat sommige mensen denken dat je bijdraagt aan de ontbossing van regenwoud
door soja te eten, is nonsens. Dat gaat over soja voor de feed. De soja voor humane voeding wordt vooral in Mid-West Amerika en China verbouwd. Andere ingrediënten die we gebruiken zijn erwten en kikkererwten. Al onze producten zijn veganistisch.” Waarom is ervoor gekozen om een voormalige vleesfabriek in Best, Nederland, om te bouwen tot dé productielocatie? “De keuze voor Nederland was een heel bewuste. Nederland is in Europa koploper als het gaat om de consumptie van plantaardig vlees, met de hoogste consumptie plantaardige vleesalternatieven per hoofd van de bevolking. We hebben in Wageningen de beste universiteit op het gebied van Agri&Food ter wereld, een vriendelijk ondernemersklimaat en een geweldige infrastructuur. Vanuit hier kunnen we veel landen binnen een dag beleveren. We richten ons daarbij eerst op Nederland zelf, dan de UK en Duitsland. De UK omdat dit absoluut gezien de grootste Europese markt voor plantaardig vlees is, Duitsland omdat het de grootste bevolking van Europa heeft.” “Dat we gekozen hebben voor de voormalige fabriek van Van Loon heeft mede te maken met de bestaande infrastructuur in dat gebouw. Die is heel goed; van foodgrade wanden tot en met de koelsystemen. Er hoeft nauwelijks iets afgebroken en vernietigd te worden. Hergebruik is duurzamer dan nieuwbouw. De eigenaar van het pand is bovendien bezig een verduurzamingsplan uit te werken voor het gebouw.” Eet jijzelf eigenlijk vlees? “Ja,… maar ik ben al héél lang flexitariër. Na mijn studie besloot ik bewust veel minder vlees te eten. Omdat ik zoveel niet nodig heb, het niet diervriendelijk is en er heel veel geweldige gerechten te maken zijn waar geen vlees aan
‘Consumenten zijn hongerig naar vernieuwing’
te pas komt. Ik eet het eigenlijk alleen nog als ik ergens op bezoek ben, en iemand het in zijn gerecht heeft verwerkt. Ik zal niemand het eten van vlees verbieden; dát werkt alleen maar averechts.” Waar komt jouw drive vandaan? “Ik wilde al heel lang iets doen aan het herstellen van de balans van ons voedselsysteem. Als we niks doen, komt er een enorme bak ellende op ons af. Hoe kun je nou als individu, al is het minuscuul, een bijdrage leveren aan verandering? Dat probeer ik in het dagelijks leven zoveel mogelijk te doen. Ik heb het daar ook vaak over met mijn kinderen; die zijn mijn preek af en toe vast flink beu, haha.” “Het was mijn droomscenario om in een industrie te werken die een positieve impact maakt op het gebied van duurzaamheid én hard groeit. Dat is gelukt. En ik werk samen met heel getalenteerde mensen, mooier kan ik het haast niet verzinnen. Ik verwacht dat veganisten weinig belangstelling zullen tonen voor een product dat vlezig is zoals het onze. De sweetspot zit bij de echte vleesliefhebbers, bij de mensen die duurzaamheid interessant vinden klinken, maar als puntje bij paaltje komt hun stukje vlees niet willen opgeven. Díe willen we over de streep trekken. Ik hoop dat ze het proeven en zeggen: ‘Maar dit is geen compromis! Dit is hartstikke lekker! En, hé, ik doe er ook nog iets goeds mee voor de wereld.’ Als dát lukt, bereiken we volume. Dán maken we impact.”
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 13
13
27-01-2022 15:54
Het ERP systeem voor de FOOD ontwikkeld door specialisten!
Uw oplossing voor automaaseringsvraagstukken!
0570 680100 INFOORBK.NL WWW.RBK.NL
VOE Februari 2022.indd 14
27-01-2022 15:54
Column
door Pieter Vos
SMART ‘Duurzaamheid’… iedereen heeft erover, maar wat is het eigenlijk? Wanneer ben je het? Hoe ‘verduurzaam’ je concreet een productielijn? De invulling van het begrip verschilt van persoon tot persoon, en van bedrijf tot bedrijf. Men denkt: ‘Als ik zonnecellen op mijn dak leg of gebruikmaak van windenergie, heb ik al een flinke stap gezet!’ Is dat zo? Hoe weet je dat? Welke kengetallen neem je mee in je berekening, en heb je die onderbouwd met betrouwbare data? Wees eerlijk; vaak niet. Logisch ook, want waar vind je al die informatie? Ook ik liep tegen al deze vragen aan. Wij willen verduurzamen, maar wanneer mogen we spreken van een ‘groen’ laboratorium? Startpunt hierbij is het formuleren van concrete, richtinggevende en haalbare doelen, die je specifiek en meetbaar maakt. Ofwel, denk en doe ‘SMART’: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden. Ligt jouw focus op het verlagen van het energieverbruik? Of op het verminderen van fossiele brandstoffen? Bij een langere levensduur, of juist op de recyclebaarheid van de materialen? Kies je voor een combinatie van meerdere criteria? Bedenk ook wat voor jou realistisch is, en wanneer je je doelen behaald wil hebben. Op mijn zoektocht naar antwoorden ontdekte ik www.MyGreenlab.org. Het programma is gericht op Amerika en dus niet direct toepasbaar op de Europese situatie, maar het is een begin. We formuleerden een concretere doelstelling: ‘Onze bijdrage aan duurzaamheid is gericht op het verlagen van de CO2 footprint’. Wij koppelen aan de ISO 14.001 certificering ook de CO2 prestatieladder. Controleer achteraf de realiteit op voorgestelde kengetallen. Maak jouw duurzaamheidscriteria ook specifiek en meetbaar. Ga ze periodiek meten en blijf dat doen. Dat er verschillen zijn is prima, maar op een uitgehold concept zit niemand te wachten.
Pieter Vos Directeur Nutrilab
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 15
15
27-01-2022 15:54
Thema: Duurzame productielijnen
door Judith Witte
NIZO IN EDE REALISEERT
UITBREIDING VAN DE GROOTSTE FOODGRADE PILOT PLANT IN EUROPA Veel start-ups, scale-ups en mkb-ondernemingen in de foodsector ontwikkelen op labschaal nieuwe producten en innovatieve technieken voor het extraheren van eiwitten uit grondstoffen. NIZO helpt hen deze innovaties versneld naar de markt te brengen, met kennis en praktijktesten in de grootste foodgrade pilot plant van Europa. Daardoor kunnen de kosten en time-to-market voor nieuwe producten fors lager zijn. NIZO kan het héle innovatieproces ondersteunen: van concept tot en met de foodgrade pilotproductie. “Voor mij is dit het Walhalla voor Research & Development!” zegt Ben van der Deen, Business Development Manager bij NIZO. “Wij doen geen onderzoek om het onderzoek. Ons doel is concepten te vertalen naar de praktijk. Daarbij richten we ons op drie kerngebieden: eiwitten, micro-organismen en processing. Wat hier op het lab en in de pilot plant wordt ontworpen, zie je later vaak terug in het supermarktschap.” INSPELEN OP BEHOEFTES Een duurzamere voedselproductie realiseren is op dit moment een van de belangrijkste politieke en maatschappelijk thema’s. Ook bij NIZO staat duurzaamheid hoog op de agenda. De komende tijd wordt er daarom flink geïnvesteerd in een upgrade van bestaande
16
én de aankoop van nieuwe apparatuur voor de pilot plant; de grootste openbaar toegankelijke foodgrade pilot plant van Europa. Die investeringen zijn mede gefinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (REACT-EU) in het kader van de respons van de Unie op de COVID-19 pandemie. Met deze subsidie stimuleert de EU een groen, digitaal en veerkrachtig herstel van de regionale economie. Gedeputeerde Staten van Gelderland besloot eind 2021 budget van dit programma toe te kennen aan NIZO voor het project SPRINT. Nel Zoon, CSO bij NIZO, is trots en verheugd dat de keuze op NIZO is gevallen: “We zijn altijd bezig om een stap voor te blijven op ontwikkelingen in de markt. Dat doen we door tijdig in te spelen op behoeftes die in de toekomst gaan ontstaan, en steeds te zoeken naar mogelijkheden om die ontwikkelingen te financieren.”
TECHNOLOGISCHE UITDAGING Van oudsher lag de focus van NIZO op het verwerken van melk en andere vloeistoffen met goed oplosbare componenten. Sinds een aantal jaar richt de organisatie zich meer op het verwerken van plantaardige en microbiële grondstoffen, zoals mais, soja en erwten, maar ook op bronnen die in opkomst zijn; denk single cel eiwitten uit bijvoorbeeld algen, gisten, schimmels en bacteriën. “Plantaardige grondstoffen kennen andere technologische uitdagingen dan zuivel”, legt Nel uit. “Ze stellen andere eisen aan de apparatuur en vereisen vaak andere processtappen. Voor het toegankelijk maken en houden van de onderzoeksfaciliteit zijn subsidies, zoals REACT-EU, dan ook onontbeerlijk. ‘Toegankelijk houden’ betekent niet alleen dat we de juiste kennis en appratuur in huis hebben, maar ook dat het prijsniveau zodanig is dat
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 16
27-01-2022 15:54
©HERBERT WIGGERMAN
Ben van der Deen en Nel Zoon
bedrijven er op realistische wijze gebruik van kúnnen maken. De REACT subsidie faciliteert dat we de nodige apparatuur kunnen aanschaffen, maar ook dat we initiële testen kunnen bekostigen. Dat als een bedrijf hier komt, het voorwerk gedaan is.” Kennis is voor innovatie uiteraard een vereiste. “Maar samenwerking met andere partijen, zowel met industriële partners als kennisinstellingen, is minstens zo belangrijk”, benadrukt ze. “Innoveren kan je niet alleen!” SAMENWERKEN Nel geeft een indrukwekkende opsomming van bedrijven waarmee wordt samengewerkt,
zowel startende als gevestigde, zoals FUMI, Ruitenberg, Unilever, Kraft Heinz, DSM, AVEBE en Cargill. “Maar ook met partijen als Foodvalley NL, het open innovatieplatform BraveNewFood, StartLife, Rabobank, Regio FoodValley en het Sustainable Food Initiative, en andere kennisinstellingen, hogescholen en universiteiten wordt samengewerkt.” Ze vertelt dat NIZO een private Contract Research Organisatie (CRO) is. “Dat betekent dat we vertrouwelijke research uitvoeren in opdracht van bedrijven. De specifieke data zijn voor het bedrijf, de generieke kennis is voor ons. Daarmee bouwen we aan de groei van onze expertise.”
‘Innoveren kan je niet alleen!’
Daarnaast vindt samenwerking met meerdere partijen plaats in consortia; zoals het Internet of Food-project (zie artikel hierna) en door EFRO gesubsidieerd EGGcited: een consortium van NIZO, startende onderneming FUMI Ingredients en Ruitenberg Ingredients.. “Het doel van deze laatste is het verlagen van de CO2-voetafdruk van voedingsmiddelen en het vergroten van de circulariteit van de voedselproductie”, verduidelijkt Ben. “Daarvoor ontwikkelen we in onze pilot plant gezamenlijk een innovatieve en schaalbare technologie voor de extractie van functionele eiwitten en eiwit-vezelcomplexen uit gebruikte gist van bierbrouwerijen. Die eiwitten blijken namelijk een goede vervanging te zijn voor ei-eiwit. Bierbrouwer AB InBev levert de grondstoffen.” Nel: “Dit type projecten voor startende ondernemingen gaan we mede dankzij de subsidie >> structureel uitvoeren.”
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 17
17
27-01-2022 15:55
VOE Februari 2022.indd 18
27-01-2022 15:55
©NIZO
Thema: Duurzame productielijnen
EEN BLIK OP DE PILOT PLANT De pilot plant waar dat onderzoek plaatsvindt, is een indrukwekkende verzameling glimmend roestvrijstaal. “Kijk, daar achter staat bijvoorbeeld een hele grote droger”, wijst Nel. We kijken vanachter een enorme glazen wand van bovenaf neer op de food grade pilotplant. “Voor de verwerking van melk is zo’n grote sproeidroger heel handig”, vervolgt ze. “Maar nu we ook op kleinere schaal ingrediënten willen drogen, is er behoefte aan een kleinere versie. Die staat op onze verlanglijst. We hebben al wel een decanter; dat
is een soort centrifuge voor de scheiding van vaste stoffen. Zo kunnen we celwanden scheiden van oplosbare stoffen zoals eiwitten. Daar rechts zie je een geschraapte warmtewisselaar om creamcheese-achtige, dik-viskeuze mengsels mee maken. Die blijkt na wat tests uitstekend geschikt om producten in te verwerken op basis van plantaardige grondstoffen. Hoewel hij daarvoor wel wat aangepast moet worden. Binnenkort komt er een extruder. Dan kunnen we hier voor de vleesvervangende industrie meer vezelachtige en vaste structuren maken.”
‘De grootste foodgrade pilot plant van Europa staat in Ede’
DE VALKUIL BIJ OPSCHALEN “We kijken vanaf het begin van het onderzoek al naar de toepassing”, vervolgt Ben. “Doe je dat niet, dan worden er oplossingen bedacht die niet opschaalbaar blijken in een fabriek. Dat is echt een valkuil. Je ziet dat heel vaak gebeuren. Scale-up en proefproductie noemen we ook wel de ‘ valley of death’. Dat komt door de grote investeringen die nodig zijn, de onzekere uitkomst en de noodzaak snel het ‘proof of concept’ te realiseren. Doordat wij werken met multidisciplinaire teams en de productie kunnen opschalen in onze pilot plant, kunnen we de risico’s beter inschatten en het opschalingsproces beter onder controle houden. Daarmee kunnen we de kosten en time-tomarket voor nieuwe producten verlagen.” >>
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 19
19
27-01-2022 15:55
Thema: Duurzame productielijnen
we de pilot plant ingaan, gebruiken we onze voorspellende computermodellen. Daarmee kunnen we onder andere voorspellen bij welke tijd-temperatuurcombinatie je het best een bepaald proces kunt runnen, bijvoorbeeld om vervuiling van een tank zo veel mogelijk te voorkomen en om voldoende afdoding van ongewenste micro-organismen te bewerkstelligen. Met de computermodellen rekenen we dit soort variabelen door om vooraf te bepalen wat de beste condities zijn waaronder je moet draaien. Gaat het allemaal goed, dan heb je met een opschaling naar 1.000-10.000 liter
een representatieve schaal voor industriële producties. Op basis daarvan kun je goed doorrekenen wat nou écht je businesscase is.” Hoe lang duurt het nog voor de eiwitten uit biergist het Walhalla in Ede ontgroeid zijn, en ze de strijd aangaan om de voorkeur van de consument in de supermarkt? Ben: “Wij verwachten dat de eerste commerciële productie binnen ongeveer een jaar zal plaatsvinden!”
www.nizo.com
©NIZO
Nel: “Op het lab werk je op milliliter tot literschaal. Ga je opschalen naar 100, 1.000 of 10.000 liter, dan worden logischerwijze de doorlooptijden langer. Het duurt bijvoorbeeld langer om de vloeistof te verhitten. Maar we werken met biologisch materiaal, dat allerlei actieve componenten bevat. Ben je in plaats van een half uur ineens acht uur bezig met het verhitten van een ketel, dan treden er allerlei chemische reacties op. Er gaat van alles werken en op elkaar reageren. Dat kan een groot effect hebben op de samenstelling en dus op de functionaliteit van het product! Vóór
20
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 20
27-01-2022 15:55
Mijn ERP. Maakt mijn beslissingen makkelijker. De juiste beslissingen nemen - dit is nu het belangrijkste voor elk levensmiddelenbedrijf. Gedetailleerde rapporten, de laatste gegevens uit de productie, de ontwikkeling van de ordersituatie: het CSB-System geeft u precies deze transparantie met een druk op de knop. Zo kunt u zelfs in onzekere tijden veilige beslissingen nemen.
Meer over onze oplossingen voor levensmiddelenbedrijven: www.csb.com
VOE Februari 2022.indd 21
27-01-2022 15:55
Thema: Duurzame productielijnen
door Judith Witte
22
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 22
27-01-2022 15:55
INTERNET OF FOOD Voorkomen van voedselverspilling, de eiwit- en de energietransitie, een stikstofcrisis; er liggen grote uitdagingen op het pad van de voedingsbranche. Digitalisering kan helpen deze uitdagingen het hoofd te bieden en vernieuwingen te versnellen. Maar het is ook noodzakelijk om onze positie op de wereldmarkt vast te houden.
©METAMORWORKS/SHUTTERSTOCK.COM
Digitalisering en het delen van AI-data en -modellen kan organisaties veel opleveren; van het verlagen van de milieuvoetafdruk, het voorkomen van verspilling en verbeteren van de voedselveiligheid tot en met het optimaliseren van processen en productkwaliteit, het verminderen van kosten en versnellen van innovatie. PREDICTIVE MODELLING Innovatie- en optimaliseringsuitdagingen worden nu nog vaak geval per geval aangepakt met behulp van geld- en tijdrovende trial-and-errormethoden. Dat kan efficiënter: met voorspellende modellen die essentiële wetenschappelijke kennis over de proces-productinteractie vastleggen. Om de ontwikkeling, kalibratie en toepassing van dergelijke modellen in de voedingsmiddelenindustrie te stroomlijnen en te versnellen, hebben PSE (Process Systems Enterprise Ltd.) en NIZO het ‘Centre of Excellence (CoE) for Food Product and Process Modelling’ opgericht. Unilever zet sinds enige tijd ‘predictive modelling’ in bij allerlei ontwikkelingen, zoals productformuleringen en houdbaarheidsstabiliteit.
Het project Dressings is daarvan een goed voorbeeld. Andre Pots, Product & Process Science R&D Director bij Unilever zegt daarover: “Voorspellende modellering heeft de receptuurtijd teruggebracht van maanden tot dagen, en het levert nauwkeurigheid en betrouwbaarheid op. De succesvolle introductie van Hellmann’s veganistische mayo is een goed voorbeeld van deze technologie in actie.” THINK BIG! Binnen de grote voedselverwerkende bedrijven lopen dus al wel initiatieven om met digitale technieken de bedrijfsvoering te verbeteren. Maar… digitalisering is duur, zeker voor kleine bedrijven. Daarbij komt dat digitalisering van alleen het ‘eigen stukje’ van de value chain, niet optimaal is. In het project ‘Internet of Food’ (INOF), opgezet door de Stichting Sustainable Food Initiative (SFI), werd daarom kennis en expertise uit allerlei hoeken samengebracht om de digitalisering van foodprocessen en innovatie te versnellen. SFI is een samenwerking tussen internationaal opererende bedrijven - van MKB tot multinational - en onderzoeksinstituten in Nederland. >>
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 23
23
27-01-2022 15:55
www.anugafoodtec.com
Internationale beurs voor leveranciers in de levensmiddelen- en drankenindustrie
KEULEN, 26 T/M 29.04.2022
ONE FOR ALL. ALL IN ONE.
Food Processing | Food Packaging | Safety & Analytics | Intralogistics Digitalisation | Automation | Environment & Energy | Science & Pioneering
Special Edition! Be part of it find out more here! RS Vision Expo BV Excl. Vertegenwoordiging van Koelnmesse in Nederland Panoven 13, 3401 RA IJSSELSTEIN Tel. + 31 (0) 30 - 3036450 tickets@koelnmesse.nl
AFT_2022_Anzeige_Vakblad_Voedingsindustrie_193x110mm_NL.indd 1
process & packaging solutions
18.01.22 13:28
VERPAK HET MET PROSEAL! VERPAKKEN
BEGASSEN, SKINNEN EN SEALEN VAN TRAYS SERVICE
PORTIONEREN
BEREIDEN
VULLEN
DOSEREN
VERPAKKEN BEREIDEN
Twentepoort Oost 8 7609 RG Almelo, The Netherlands
VOE - maart 2019 - Sismatec Proseal V2.indd 1
VOE Februari 2022.indd 24
PORTIONEREN
VULLEN
DOSEREN
T +31 (0)546 87 41 11 F +31 (0)546 86 45 46
SERVICE
info@sismatec.nl www.sismatec.nl
19-02-19 11:09
27-01-2022 15:55
Thema: Duurzame productielijnen
toegankelijk en/of herbruikbaar. Juist het kunnen en willen delen van gegevens en modellen tussen verschillende bedrijven is noodzakelijk voor vernieuwing en een succesvolle samenwerking in het voedselecosysteem; het voorkomt ook inefficiënt gebruik van grondstoffen en nutsvoorzieningen. Nu is iedereen steeds opnieuw het wiel aan het uitvinden.”
DOEL INTERNET OF FOOD-PROJECT Het INOF project heeft als doel: ‘het slimmer en sneller verkennen én toepassen van de wereldwijde wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen op het gebied van Data Science, kunstmatige intelligentie (AI) en ‘Internet of Things’ (IoT) binnen de Europese levensmiddelen- en landbouwindustrie. Dit om voedsel op duurzamere wijze te kunnen blijven produceren; ondanks klimaatverandering, afnemend beschikbare landbouwgrond en uiteenlopende uitdagingen op het gebied van energie en water’. Data-gedreven voedselwaardeketenintegratie en ketenomkering (consument- en vraaggestuurde productontwikkeling) zijn hierin essentiële uitgangspunten en kansen.
Wetenschappers van TU/e Eindhoven (Mathematics & Computer Science) en onderzoekers van Wageningen University and Research (WUR) werkten in INOF samen met uiteenlopende bedrijven en instellingen, waaronder Unilever, Symrise en NIZO en ISPT, vanuit de
stellige overtuiging: “If you think you can do it alone, you are not thinking big enough” (aldus Manfred Aben, Unilever). Zij wisselden voortdurend hun ervaringen uit. Daarnaast zetten ze wetenschappelijk onderwijs op - op het grensvlak van Agri&Food en Data Science/ICT - om de volgende generatie ‘digitale voedingsdeskundigen’ op te leiden. KOPPELEN VAN SYSTEMEN John Harinck, leider van het Industry 4.0 innovatieprogramma bij ISPT en deelnemer aan het INOF project, zegt over de noodzaak van samenwerking en gezamenlijke kennisontwikkeling: “Allerlei relevante gegevens zijn nu vaak opgeslagen in heel veel verschillende databanken. Denk aan data over processing, productontwikkeling en -verwerking, consumentengedrag en -voorkeuren, resultaten uit wetenschappelijk onderzoek, enzovoort. Datzelfde geldt voor modellen van en over producten proceseigenschappen. Die diverse systemen kunnen niet zomaar aan elkaar gekoppeld worden, omdat ze voor verschillende softwareplatforms zijn ontwikkeld. Mede daardoor zijn de gegevens vaak niet vindbaar, interoperabel,
Binnen INOF is door onderzoekers van de TU/e en WUR een demo ontwikkeld die laat zien dat het mogelijk is om complexe data en modellen tussen bedrijven en organisaties te delen, terwijl toch de IP en unieke expertise kan worden beschermd. Dit is de ‘Models As A Service’ (MAAS) architectuur. Daarnaast is er door onderzoekers van WUR gewerkt aan het ontwerpen, verbeteren en valideren van ‘next generation’ sensoren, zoals NIR en optische meetmethoden. Die zijn nodig om de relevante data te leveren voor een duurzamer en efficiënter productieproces. MEER ONDERZOEK NODIG Het INOF project is eind 2021 afgerond. Hoe verder? “Met dit project hebben we een eerste concrete stap gezet op de lange weg die nog te gaan is”, zegt John Harinck. “De toepassing en integratie van digitale technologieën in de industrie zet door, of we willen of niet. Alleen door samenwerking op basis van gemeenschappelijke doelen kunnen we de digitale technieken van de toekomst in context van de voedselindustrie ontwikkelen. Die zijn hard nodig: om grote vraagstukken die voor ons liggen het hoofd bieden, om voeding duurzamer te produceren én om de internationale concurrentie voor te blijven. SFI wil graag opvolging geven aan het INOF project, zodat verder kan worden ingezet op digitalisering binnen het voedselsysteem. Interesse om deel te nemen? Neem dan contact op met info@sfifood.nl”
www.sfifood.nl/projects/the-internet-of-food V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 25
25
27-01-2022 15:55
Bedrijfsreportage door Xandra Veltman | foto’s ©Henk Riswick fotografie
V.l.n.r.: Wim Littel, Jan Legters en Joost van Moolenbroek
ESBRO BENUT ELK TEMPERATUURVERSCHIL Innoveren en kwaliteit leveren zijn leidend voor Esbro, ‘Kakelvers’ is een belangrijk speerpunt. Littel technische installaties (Lti) uit Lopik helpt Esbro om - met de nieuwste technologie in koeltechniek - grote stappen te zetten richting duurzaamheid.
26
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 26
27-01-2022 15:55
Toen het familiebedrijf Esbro in 1964 in Doetinchem begon, werd er alleen diepvrieskip verwerkt. Inmiddels is het bedrijf onderdeel van de GroenlandGroup, een dochteronderneming van de PHW Group. Dit Duitse familiebedrijf produceert hoogwaardige pluimveespecialiteiten. Bedrijfsleider Jan Legters, in Wehl verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken: “Wij opereren volledig onafhankelijk, flexibel en zelfstandig. Daarbij werken we intensief samen met GroenlandKip in Bodegraven, eveneens onderdeel van de GroenlandGroup en specialist in concepting, verpakking en distributie.” DUURZAAMHEID In 2021 is een forse uitbreiding van de verwerking en de verpakkingsafdeling gerealiseerd. Dat was het begin van de samenwerking met koeltechnisch bedrijf Littel technische installaties (Lti). Lti bestaat 27 jaar en werkt overwegend voor voedselverwerkende bedrijven, waarvan vele met continuprocessen. Duurzaamheid is één van de redenen waarom Esbro met Lti samenwerkt. Afgelopen tien jaar heeft het bedrijf veel ervaring opgedaan met koelen, vriezen en invriezen met milieuvriendelijke natuurlijke koudemiddelen. Jan Legters onderhoudt nauw contact met eigenaren Wim Littel en Joost van Moolenbroek, respectievelijk algemeen en technisch directeur. Betrouwbaarheid
van de installaties, flexibiliteit en een goed contact met de installateurs is voor Esbro van groot belang. Jan Legters: “Wij willen elk moment kunnen bijsturen”. TEAMWORK Ondertussen gingen de uitbreidingen bij Esbro door, vorig jaar met 5.500 m2. Daarin zijn twaalf ruimtes gebouwd; voor onder meer het ontbenen, snijden, kruiden en verpakken van kip en kipproducten. “Elke ruimte moet apart gekoeld worden”, zegt Jan Legters. Halverwege de bouw ontstond er een grote brand, bij GroenlandKip. “We moesten de bouwplanning gedeeltelijk omgooien, zodat we de productie en distributie vanuit Wehl konden oppakken. Binnen drie dagen konden we dankzij de medewerking van meerdere partijen weer aan de retail leveren. Ik ben er trots op hoe wij als team dat in no-time hebben opgevangen. Een sterk staaltje teamwork.” De tegenslag kreeg een bijzondere positieve wending: “We kregen hier nieuwe koudetechniek die volgens het oorspronkelijke plan niet klaar had kunnen zijn.” VERBORGEN GETALLEN De installaties voldoen aan alle criteria van de Energie-investeringsaftrek 2021 (EIA). “Van de investeringskosten is 45,5 procent aftrekbaar van de fiscale winst; dat levert een netto voor-
deel op van zo’n 11 procent”, zegt Wim. “Let wel, industriële koeling is verantwoordelijk voor circa 7 procent van het totale energieverbruik in Nederland. Dat zijn ‘verborgen’ getallen. Vroeger werd er niet eens naar gekeken, nu kun je er je voordeel mee doen.” Jan Legters beaamt dat: “Wij willen optimaliseren in energieverbruik. Onze tak leent zich daar uitstekend voor.” VERLAGEN FOOTPRINT Tijdens de (ver)bouwprojecten zit Jan Legters met allerlei disciplines aan tafel. “Belangrijk aandachtspunt voor ons is, naast het borgen van de voedselveiligheid, ook het verlagen van onze footprint. Daarin blijven we voortdurend investeren.” Voorbeelden van dat laatste doel zijn er genoeg: Zo heeft bijna het hele pand LED verlichting, worden binnenkort de diesel heftrucks vervangen door elektrische en komt er op een gedeelte van de nieuwbouw zonnepanelen. Vet uit afvalwater wordt omgezet in biobrandstof. De emissie van de enorme luchtwasser is op 0-niveau. En ook warmteterugwinning is een belangrijk aspect. Voor het borgen van de voedselveiligheid speelt de koeling natuurlijk een essentiële rol. Mooi dat dit aspect ook duurzamer kan. WARMTETERUGWINNING Bij het koelen en invriezen wordt warmte uit producten en ruimtes onttrokken, en via warmtewisselaars gebruikt om schoonmaakwater op te warmen of rechtstreeks voor het productie proces in te zetten. Daarvoor is Lti mede verantwoordelijk. Joost licht toe: ,,In de machinekamer van de nieuwbouw draaien de compressoren van de twee koel-/vriesinstallaties. Beide installaties zijn voorzien van het milieuvriendelijke natuurlijke koudemiddel CO2. De centrale koelinstallatie koelt alle ruimtes van de nieuwbouw tot net voor het vriespunt. Kip wordt direct na de slacht teruggekoeld naar 1 °C. Met de (shock)vriesinstallatie kan Esbro zeer snel ruim vijftigduizend kilo aan product invriezen, en daarna direct in de vriesbewaarcel opslaan.”
De transkritische CO2 koel- en vriesinstallatie
www.esbro.nl www.lti-bv.nl
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 27
27
27-01-2022 15:55
Bedrijfsreportage
door Judith Witte | foto’s ©Carl Siegert
CARL SIEGERT:
INNOVEREN EN INVESTEREN IN ASSORTIMENT ÉN DUURZAAMHEID In Harmelen staat de bakkerij van Carl Siegert. Hier wordt een grote diversiteit aan brood en broodjes ambachtelijk gemaakt, en afgebakken met de modernste technieken. Duurzaamheid en vernieuwing; daar draait het allemaal om. Carl Siegert is bakker in hart en nieren, en alweer de zesde generatie binnen het familiebedrijf. Voor het brood gebruikt hij vrijwel uitsluitend biologische, duurzaam geteelde ingrediënten die tot aan de oorsprong te traceren zijn. “Ons graan halen we zoveel mogelijk uit Nederland, maar de kwaliteit van de tarwe staat voorop. Door ons zeeklimaat is die kwaliteit soms niet goed genoeg; dan halen we de grondstoffen uit Zuid-Frankrijk. Ons doel is om over de hele linie zo min mogelijk ‘foodmiles’ te maken. Onze biologische roomboter bijvoorbeeld, is van Weerribben Zuivel.” Voor het interview zitten we aan een lange robuuste houten tafel in het sfeervolle bakkerscafé dat hij liet bouwen in het hart van zijn
28
bedrijf. Aansluitend aan het café is een moderne ruimte voor workshops gebouwd. Bijzonder detail: delen van het oude woonhuis van de familie zijn in de muren verwerkt. Historie en toekomst schuiven naadloos in elkaar. BIOLOGISCH Kwaliteit, smaak, aroma en structuur; daar draait het om bij het brood van Siegert. Een belangrijk element daarvoor is de eigen desemcultuur - op basis van rogge - die wordt verwerkt in het voordeeg. “De rijstijd wordt hiermee langer; minimaal 15 uur. Het brood krijgt daardoor een unieke en karaktervolle smaak , een malsere kruim en langere houdbaarheid”, vertelt Carl trots. Voor zijn licht volkoren, meergranen en bruine broodspecia-
liteiten heeft hij een eigen biologisch vijfgranenmeel ontwikkeld van volkoren tarwe, rogge, haver, spelt en mais. Toch is niet ál het brood biologisch. “Dat heeft te maken met de kwaliteit,” legt hij uit. “Het eiwit van de biologische tarwe is bijvoorbeeld niet sterk genoeg om de hoeveelheid roomboter te verwerken in onze brioche.” “Dat ik ooit overstapte op biologisch meel, was uit een soort bewijsdrang”, lacht hij. “Mijn vriendin, nu mijn vrouw, at biologisch. Toen ik dat brood at, dacht ik: ‘Dat kan ik beter!’. In die tijd was er nog niet zoveel variatie. Je had wit, bruin, een krentenbol en stokbrood. De afgelopen 25 jaar heeft er een enorme verluxing van brood plaatsgevonden. Op die trend >>
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 28
27-01-2022 15:55
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 29
29
27-01-2022 15:55
Bedrijfsreportage
heb ik dit bedrijf kunnen uitbouwen.” Enkele voorbeelden van bijzondere broodconcepten zijn het Molensteenbreekbrood, de Broodstaart, het Echte broodje aap en het Engadiner landbrood. De bewijsdrang bleef: in 2011 werd hij winnaar van de Maastrichter star, een jaar later won hij ‘De Koks! Innovatie Trofee’ en in 2015 de Woerdense Duurzaamheidsprijs. Innoveren en investeren in zowel het assortiment als duurzaamheid vormen nog steeds de rode draad in zijn ondernemerschap. ENERGIETRANSITIE De Woerdense duurzaamheidsprijs was mede te danken aan de enorme hoeveelheid zonnepanelen op het dak van het bedrijf. Inmiddels zijn dat er 980: goed voor ongeveer 40% van de totale energiebehoefte. “Ze leveren met name energie voor de shockvriezers, en helpen om de piek uit onze stroomvraag te krijgen. Een grappige bijkomstigheid is dat we, vanaf het moment dat we zelf stroom gingen opwekken, ons bewuster werden van ons energieverbruik. Dat zit ’m ook in kleine dingen. Door bewegingsmelder-schakelaars gaat in ruimtes waar niemand is, het licht uit.” Om energie te besparen is het pand goed geïsoleerd, hangt er overal LED verlichting en wordt de na-warmte van de compressoren gebruikt voor de vloerverwarming. “We proberen elk jaar wel íets te investeren in duurzaamheid”, zegt Carl. “Daarbij kiezen we wel voor vernieuwingen met een redelijke terugverdientijd, denk aan een jaar of zeven.” WIN-WIN Dat dit een win-win situatie oplevert, ondervond hij al vroeg in zijn ondernemerschap: “Toen ik ruim 25 jaar geleden de bakkerij van m’n vader overnam, hadden we nog oude ovens staan. Die heb ik na twee jaar vervangen. De nieuwe ovens verbruikten zóveel minder gas, dat ik met de besparing de rente en aflossing kon betalen. Toen viel het kwartje al.” Voor de drie nieuwe Rototherm Green energiezuinige
30
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 30
27-01-2022 15:55
elkaar. Hoe dat verder moet? We kunnen niet in de toekomst kijken, maar zeker is dat we niet blijven stilstaan. Zo willen we meer overdag gaan werken, met een duidelijke kop en staart aan de productiedag. De piekspanning in de energievraag die daardoor ontstaat, wil ik verminderen. Bijvoorbeeld door te investeren in omvormers, en in een powerpack om opgewekte zonne-energie te kunnen opslaan als we in de weekenden minder werken. De komende tijd gaan we bij de drie nieuwe elektrische ovens, naar aanleiding van bak- en meetresultaten, bekijken of er verwarmingselementen uitgeschakeld kunnen worden. Ja, geld besparen speelt natuurlijk een belangrijke rol. Maar duurzaam ondernemen vind ik ook iets vanzelfsprekends. Onze resources zijn niet onuitputtelijk, daar moeten we verstandig mee omgaan. We hebben de wereld te leen van onze kinderen; laten we ons daarvan bewust zijn.” elektrische ovens van WP Bakery Technologies die eind 2021 werden geïnstalleerd, ligt dat wat anders. “Ovens koop je voor 20 jaar. Met de huidige energietransitie is het natuurlijk niet slim om weer een gasoven te kopen, hoewel aardgas verreweg goedkoper is. Anderzijds; de spanningen op de gasmarkt lopen op. Het is een gekke markt; in België en Duitsland krijg je subsidie als je overstapt op gas. Wij hebben in Nederland een geweldig gasnetwerk, maar moeten elektrificeren. Eenduidigheid binnen de Europese Unie is er niet.” VOEDSELVERSPILLING Er wordt veel voedsel verspild in de horeca. Brood spant daarbij de kroon. Daarom sloegen Gastronomixs en Bakkerij Carl Siegert de handen ineen om koks te helpen met het tegengaan van die verspilling met acht vernieuwende bereidingen, onder het motto: ‘Oud brood als nieuw ingrediënt’. Een andere bijzondere samenwerking is die tussen Frank van Eerd (De Bisschopsmolen), Jan Paul Rutten (Gulpener bierbrouwerij) en Carl Siegert. Samen ontwierpen ze de ‘Puurzaam 1891 Bol’.
Dit brood wordt gemaakt met bierbostel, een residu uit het brouwproces. “De koolhydraten zijn tijdens dat proces uit de bierbostel onttrokken. Gebruik van deze reststroom maakt brood niet alleen smaakvol, maar ook mals, vezel- en eiwitrijk. Ook gebruiken we voor onze Gigabol Potato de frites snijresten uit de ambachtelijke fritesfabriek FrietHoes. We proberen zoveel mogelijk reststromen te verwerken. Ons eigen residu gaat naar een boer. De duurzame werkwijze maakt het voor onze afnemers, met name horecabedrijven, makkelijker om zich aan te sluiten bij ‘Green Key’. Dat is een internationaal keurmerk voor duurzame bedrijven in de toerisme- en recreatiebranche.”
www.carlsiegert.com
TOEKOMST Door de ontwikkelingen en maatregelen rondom corona heeft Carl af en toe het idee dat ze ‘een strandtent, een seizoensbedrijf’, aan het worden zijn: “Acht maanden per jaar zijn we hartstikke druk en kunnen we het bijna niet bolwerken. Dan steekt het virus de kop weer op, komt er een lockdown en dondert alles weer in
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 31
31
27-01-2022 15:56
FAST-Solution for Food ERP | Productieplanning | Warehouse management |
Mes | Wegen en etiketteren | Tracering | Recepturenbeheer | Blockchain & IoT | Kwaliteitsbeheer
Expert in food-automatisering
delaware.pro/foodnl
delaware-advert-Food-algemeen-193x110.indd 2
VOE Februari 2022.indd 32
07-10-2021 14:49
27-01-2022 15:56
Duurzame energie door Judith Witte
ZONNECOLLECTOREN DUURZAME OPLOSSING VOOR PROCESWATER De energieprijzen blijven maar stijgen en fossiele brandstoffen als aardgas zijn omstreden en niet erg duurzaam. Zonnecollectoren zijn een goed alternatief: voor het milieu én voor het verlagen van energiekosten. Bedrijven in de voedingsindustrie met veel warmwaterverbruik kunnen met een collectorsysteem flink besparen op hun brandstofkosten: al snel zo’n 30 tot wel 60%. “Wij noemen een zonnecollectorsysteem ook wel ‘het laag-
v.l.n.r. Peter, Dries en Arjan de Bruin
hangende fruit’, of ‘de vergeten besparing’. Je kunt met relatief weinig inspanning en kosten, véél resultaat behalen. De terugverdientijd is slechts 3 tot 4 jaar, afhankelijk van met welke gasprijs er gerekend wordt.” Aan het woord is Arjan de Bruin. Hij is directeur van G2 Energy, een Nederlands bedrijf gespecialiseerd in het ontwikkelen en produceren van thermische zonnecollectoren. MAATWERK “Bijkomend voordeel van je eigen energie opwekken, is dat het je minder afhankelijk maakt van energieleveranciers”, vervolgt Arjan. “Het enige wat je nodig hebt, is ruimte op het dak en ruimte voor de boiler. Het bestaande warmwatersysteem blijft gewoon staan; dat wordt gevoed met zonnewarmte.” De buffervaten of boilers die daarvoor nodig zijn, worden op maat gemaakt door zusterbedrijf De Bruin Process Equipment. “Omdat we alles in één hand hebben – zowel de zonnecollectoren als de boilertanks komen uit onze eigen fabrieken – kunnen we altijd maatwerk leveren; met een puur Nederlands product.” GEMAK EN WEINIG ONDERHOUD G2 Energy werkt aan projecten van 50 tot 15.000 m2 zonnecollectoren. Een slachterij koos bijvoorbeeld voor een 920 m2 collectoren voor de verwarming van 70.000 liter proceswater
per dag. Dat levert het bedrijf een gasbesparing op van circa 60.000 m3 per jaar. Er zijn diverse installatiemogelijkheden voor de collectoren; ze kunnen op zowel platte als schuine daken, een afdak, in het veld, etcetera worden geïnstalleerd. Eenmaal geplaatst vraagt het zonlichtsysteem nauwelijks onderhoud. ALLES OF NIETS… OF GEWOON BEGINNEN? De overheid stimuleert bedrijven nog steeds om van het gas af te komen. Voor het MKB zijn er aantrekkelijke subsidiemogelijkheden, zoals de ISDE-regeling en de Energie- investeringsaftrek (EIA). “Met zonnecollectoren is de eerste 60% besparing vrij makkelijk te behalen. Daarna wordt het lastiger. Sommigen ondernemers zeggen ‘het is alles of niets’. Wij zeggen: ‘Doe eerst wat makkelijk gaat!’ Daarna kun je altijd verder kijken en uitrekenen hoe je nóg meer kunt besparen. Maak gewoon een afspraak om uw mogelijkheden voor een collectorsysteem te bespreken. Of het nu gaat om het verwarmen van tapwater voor de dagelijkse schoonmaak, voor een krattenwasinstallatie of voor het verwarmen van het gebouw; er is veel meer mogelijk dan u misschien denkt.” Verzekeringstechnisch zal een collectorsysteem u geen belemmeringen opleveren.
www.g2energy.nl
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 33
33
27-01-2022 15:56
VOE Februari 2022.indd 34
27-01-2022 15:56
VOE Februari 2022.indd 35
27-01-2022 15:56
Challenge Voedselverspilling
METEN = WETEN = PURE WINST Tot 4 maart 2022 werken studententeams aan voedselverspillingsvraagstukken van bedrijven en organisaties. Ze denken na over innovaties die bijdragen aan het tegengaan van voedselverspilling. De MBO Challenge Voedselverspilling 2022 is met name gericht op het meten van impact van verspilling. Uit onderzoek blijkt namelijk dat iedere geïnvesteerde euro in een bewezen oplossing om voedselresten te voorkomen, zich 14 keer terugbetaalt. Stichting samen tegen voedselverspilling en Wageningen Universiteit doen veel onderzoek naar de impact van verspilling. Zij hebben een leaflet ‘meten = weten = pure winst’ gepubliceerd voor bedrijven. OPROEP Wil jij als studententeam of school aan de slag met de uitdagingen van een van de onderstaande bedrijven of organisaties? Maak het effect van jouw oplossing in deze challenge
meetbaar en doe een uitspraak over de mogelijke winst die hij oplevert. Een deskundige jury beoordeelt de ingediende cases (deadline 4 maart). Genomineerde teams worden uitgenodigd voor de finale. Het eindevent vindt plaats op 21 april 2022. CHALLENGE VOEDSEL SURPLUS Supermarkten doen erg hun best om zo min mogelijk te verspillen maar er blijven altijd producten over die ze niet meer kunnen verkopen. Voedsel Surplus laat deze producten vóór het verlopen van de TGT/THT-datum door de supermarkt invriezen, ze zijn dan nog 2 maanden houdbaar. De vraag: ‘Wat kun je maken van én met gepureerde ingevroren panklare groentes?’
CHALLENGE CATER CONCEPT Vanuit de dagelijkse hectiek rondom werkzaamheden en procedures in onze bedrijfsrestaurants en schoolkantines is deze cateraar op zoek naar digitale oplossingen en middelen die kunnen helpen om voedselverspilling in hun dagelijkse werkzaamheden nog verder te verminderen. “Denk out-of-the-box over digitale oplossingen om voedselverspilling tegen te gaan.” CHALLENGE BOER MARTIN Boer Martin in de Hoeksche Waard wil voedsel uit de anonimiteit halen van de supermarkt en mensen hun voedsel weer laten beleven! “Zelf je eten oogsten en genieten van een product, dat vers is, en op een eerlijke manier geteeld.” Tijdens het oogstseizoen komen elk weekend grote groepen gezinnen langs. Zij leren wat de meerwaarde is van voedsel van eigen bodem. Scholen zijn doordeweeks ook welkom, maar zeggen daarvoor onvoldoende tijd en geld te hebben. Zij zien vooral belemmeringen. Martin zoekt naar oplossingen om scholieren toch ‘voedselbewust’ te maken. CHALLENGE HIWINE Theo Polman, eigenaar van HIWINE, verkoopt, dranken, wijn en speciaalbieren. Die bieren hebben een beperkte houdbaarheid. Elke week wordt gecontroleerd of ze tegen de UHD lopen. Theo vindt het zonde om de speciaalbieren weg te gooien en verkoopt ze dan tegen een sterk gereduceerde prijs. De vraag van Theo is: ‘Is er een innovatieve oplossing voor mijn probleem?’
www.mbo-challenge.nl 36
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 36
27-01-2022 15:56
Duurzaam verpakken
CIRCULAIR GEBRUIK VAN PLASTIC VOEDSELVERPAKKINGEN Coalitie Food2Food 2.0 bestaat uit meer dan 30 ketenpartners die zich inzetten voor circulair gebruik van plastic. De focus ligt op een industriële test van CurvCode, een Nederlandse innovatie voor het scheiden van plastics uit afvalstromen. HOOGWAARDIGE SORTERING Voor het gebruik van gerecycled plastic voor de productie van plastic voedselverpakkingen is goedkeuring vereist van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). Zij hanteren stringente eisen voor verpakkingen van voedingsmiddelen. Gerecycled plastic moet voldoen aan hoge kwaliteitsnormen. Hoogwaardige sortering is een belangrijke voorwaarde om te voldoen aan de EFSA eisen. En dus voor de transitie naar een circulaire plasticketen.
Recyclen van eenmalige voedselverpakkingen is een urgent maatschappelijk probleem. Deze verpakkingen vertegenwoordigen ongeveer 40% van het plasticvolume in Nederland. Ze worden nagenoeg volledig geproduceerd uit fossiele grondstoffen (olie). Hergebruik leidt tot minder CO2 uitstoot. Plastic Pact NL vroeg in 2019 de projectgroep ‘Food2Food’ te onderzoeken welke technologieën geschikt zijn om plastics efficiënt te scheiden uit afvalstromen. Daarbij is vastgesteld dat het digitale watermerk CurvCode veel potentie heeft. CurvCode is een digitaal watermerk ontwikkeld door technologiebedrijf FiliGrade uit Eindhoven.
CURVCODE Tijdens het testprogramma wordt de werking van CurvCode gevalideerd in industriële omstandigheden. Afronding van het testprogramma wordt verwacht in het tweede kwartaal van 2022. Ook de voorstellen voor commerciële introductie moeten dan gereed zijn. Daarnaast vindt onderzoek plaats naar de operationele en financiële effecten van transitie naar een circulaire plasticketen. Er wordt concreet uitgewerkt hoe deze nieuwe techniek kan doorgroeien naar marktacceptatie en commerciële toepassingen. De coalitie wil een tastbare bijdrage leveren aan oplossing van het plastic-probleem.
Dit project is een van 5 landelijke ‘Moonshot’ doorbraakprojecten die jaarlijks worden ondersteund door het Versnellingshuis. Het Versnellingshuis is een samenwerkingsverband van VNO-NCW, MKB-Nederland, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, MVO Nederland en het Groene Brein. Het project wordt geleid door een onafhankelijke projectleider te weten Prof. dr. ir. Roland ten Klooster.
www.filigrade.com DEELNEMENDE PARTIJEN: Avery Dennison, Bordex Packaging, Bliston Packaging, Bond Seafood, Cumapol/Cure, Dijkstra Plastics, FiliGrade Sustainable Watermarks, FrieslandCampina, Guillin, Haval, Hordijk Verpakkingen, Indorama/Wellman Recycling, Jumbo, Klöckner Pentaplast, Kornelis Caps and Closures, Meulendijks Packaging, Multivac, NNZ, Oerlemans Packaging Group, Paardekooper, Plato Product Consultants / University of Twente, Signature Foods, SPAR, Terbeke, TNOBrightlands, Material Center, Unilever, Veolia, Verstappen Advanced Packaging, Wageningen University & Research.
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 37
37
27-01-2022 15:56
VOE Februari 2022.indd 38
27-01-2022 15:56
Onzichtbare gevaren door Janneke Vermeulen
MISVATTINGEN OMTRENT ONZICHTBAAR VOCHT EN GEBREKKIGE BRANDVEILIGHEID
STRUISVOGELPOLITIEK LEIDT TOT RISICO’S
Onzichtbare gevaren staan te weinig op het netvlies van de foodbranche, signaleert Ernest Conradi. Met oog op het toenemend aantal renovaties waarschuwt hij voor het gebruik van ongeschikt materiaal. Eigenlijk is het geen rocket science, meent Ernest. “Ga maar na; als je in de badkamer een trekker gebruikt, blijft er bij de voegen ook altijd wat water hangen. Zo werkt het bij plaatmateriaal ook: ruw oppervlak bevat oneffenheden waar vocht op achter kan blijven. Met alle gevolgen van dien.” Klinkt logisch. Toch maakt de algemeen manager bij Sealwise Nederland, producent en leverancier van onder andere duurzame, circulaire, en voedsel- en brandveilige wandpanelen, zich grote zorgen over de misstanden in de branche rondom de risico’s van (on)zichtbaar vocht: “Men zegt: wat we niet zien, is er niet. Die geluiden, afkomstig van onder andere kwaliteitsmanagers binnen de branche, zijn mij recent meermaals ter ore gekomen. Eén van de gevolgen is dat sommige bedrijven afwijzend staan tegenover gladde wandpanelen, omdat daarop condens zichtbaar is…” OPTIMAAL MATERIAAL Een onjuiste en gevaarlijke gedachte, vindt hij: “Dat er geen druppels te zien zijn, wil niet zeggen dat er geen vocht op het materiaal achterblijft of, bij beschadiging, in het materiaal trekt. En waar vocht is, is kans op bacteriegroei en virussen.” Hij ziet dat bij renovaties vaak niet wordt gekozen voor het meest optimale materiaal. “RVS lijkt op het oog bijvoorbeeld glad. Leg je het echter onder
de microscoop, dan zie je wel degelijk reliëf. Hetzelfde geldt voor voegen bij tegels, beton of niet-gladde kunststoffen. Ook materialen die bedekt zijn met een coating, zijn kwetsbaar. Als de coating beschadigd raakt, vindt vocht een weg naar binnen en hebben virussen en bacteriën zoals Listeria en Salmonella de kans om te groeien. In het geval van een kleine beschadiging zou je dus eigenlijk het hele wandpaneel moeten vervangen.” Ernest vreest dat gemakzucht en geld een rol spelen bij de keuze voor bepaalde materialen: “De relatie met vaste leveranciers wordt niet snel verbroken. En in het kostenplaatje wordt de total cost of ownership niet altijd meegenomen. De perceptie is dat wanneer er druppels op of onderaan de wanden zichtbaar zijn, er vaker schoongemaakt moet worden en dus de kosten oplopen. Terwijl: zichtbaar vocht kun je meteen schoonmaken. Maar als bacteriën zich kunnen vermenigvuldigen en consumenten of medewerkers ziek worden door een salmonellabacterie, of je moet twee miljoen kippen ruimen, dan zijn de financiële gevolgen enorm.” BRANDVEILIGHEID Een ander actueel punt dat hem zorgen baart in de categorie ‘onzichtbare gevaren’, is de gebrekkige brandveiligheid van veel materialen: “Steeds vaker worden inspec-
teurs van kwaliteitsdiensten gewezen op een te lage brandwerendheid van het materiaal, getest volgens de Europese norm EN 13501–1:2007+A1:2009. Kunststoffen met een classificering Bs1d0 zijn absoluut aan te bevelen. Met deze unieke eigenschappen vat het materiaal moeilijker vlam, ontstaat er weinig rookontwikkeling en komen veel minder schadelijke stoffen vrij – veel veiliger dus.” Gezien het toenemend aantal renovaties op komst – voor nieuwbouw is immers weinig ruimte – roept hij de branche op zich te verdiepen in gevaren die zich aan het oog onttrekken én een verbouwing meteen goed aan te pakken: “Waar moet je als voedselverwerkend bedrijf aan voldoen, en vooral: waar wíl je aan voldoen? Steek je kop niet in het zand voor onzichtbare gevaren. Want als je die ontdekt, is het vaak al te laat.”
www.sealwise.nl
Ernest Conradi, algemeen manager bij Sealwise Nederland
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 39
39
27-01-2022 15:56
Nieuws GEZONDHEID
VRAAGTEKENS BIJ EFFECTIVITEIT NULTARIEF GROENTE EN FRUIT
TOPSECTOREN
www.rabobank.nl
ROADMAP VOEDING, GEZONDHEID EN LEEFOMGEVING
©MARIYA_EVLAKHOVA/SHUTTERSTOCK
In de theorie klopt het. Verlaag de prijs van groente en fruit en consumenten gaan meer van deze producten kopen en meer consumeren. Dat is hard nodig, want de gemiddelde Nederlander haalt de aanbevolen hoeveelheid per dag bij lange na niet. De Rabobank vraagt zich echter af of een btw-verlaging op groente en fruit de meest effectieve manier is om Nederland gezonder te laten eten. “Er zitten grote knelpunten in de uitvoering van de voorgestelde btwverlaging, en het is nog maar de vraag of consumenten de gewenste gedragsverandering zullen laten zien”, aldus de Rabobank.
PLANTAARDIG
WHO WAARSCHUWT: PLANT-BASED VAAK ONGEZOND
©THAIVIEW/SHUTTERSTOCK.COM
Of het nu om gezondheidsredenen of uit bezorgdheid om het milieu is, het eten van minder of geen vlees wordt wereldwijd steeds populairder. Maar zoals een nieuwe factsheet van de WHO/Europa aangeeft, zijn sommige plantaardige vlees- en zuivelvervangers niet per se beter voor de gezondheid van mensen. “We moeten niet vergeten dat plantaardige eetgewoonten sterk van elkaar kunnen verschillen en niet automatisch als gezond moeten worden beschouwd”, aldus de WHO.
euro.who.int ONDERZOEK
WERELDVOEDSELKAART IN ONTWIKKELING Wat eten mensen meestal in verschillende landen wereldwijd? Het Global Diet Quality Project is een groot inclusief project dat een Wereldvoedselkaart creëert, waarin inzichten over voedingspatronen van over de hele wereld worden verzameld en gevisualiseerd. De afdeling Human Nutrition and Health van Wageningen University & Research sluit zich als partner bij het onderzoek aan. De Wereldvoedselkaart biedt gebruikers de mogelijkheid om elk land virtueel te bezoeken om te ontdekken wat er wordt gegeten. Deze gegevens bieden belangrijke inzichten voor cultureel geschikte
40
Om de gezondheid en vitaliteit van Nederlanders te versterken, moet er hard gewerkt worden aan het versterken en versnellen van preventie. De vraag daarbij is: hoe breng je de werkvelden Voeding, Gezondheid en Zorg bij elkaar? De Topsectoren Tuinbouw & Uitgangsmaterialen, Agri & Food en Life Sciences & Health hebben de handen ineengeslagen om dit voor elkaar te krijgen. Het ministerie van VWS heeft vijf missies opgesteldvoor het maatschappelijke thema Gezondheid & Zorg. Centraal staat het doel dat in 2040 alle Nederlanders tenminste vijf jaar langer in goede gezondheid leven, en dat de gezondheidsverschillen tussen de laagste en de hoogste sociaaleconomische groepen dan met 30% zijn afgenomen.
www.topsectortu.nl
manieren om de voedingskwaliteit te verbeteren. De kaart wordt gemaakt in 2023.
www.wur.nl
V O E D I N G S I N D U S T R I E FEBRUARI 2022
VOE Februari 2022.indd 40
27-01-2022 15:56
Zonthermie
de duurzaamste bron voor proceswater Zonthermiesysteem van G2 Energy, duurzame warmtebron voor het verwarmen van industriële (voedings)processen Warm proceswater (tot 95°C) en proceswarmte Thermische opslag en integratie koeling mogelijk met one boiler systeem Leegloopsysteem met water als drager; geen gevaar op milieuschade Onderhoudsarm systeem Geen brandgevaar 100% recyclebaar
Direct contact? Frank van der Schaaf +31 (0)6 83529518 frank@g2energy.nl
Lees verder op pagina 33 van dit nummer VOE Februari 2022 Omslag.indd 2
27-01-2022 15:54
VOE Februari 2022 Omslag.indd 1
27-01-2022 15:54