zo mei mo iê*fawM*m6i****mHiifimmMê**Mêm 13
ET^ODNGEWDCK
•'zHi.
JEUDDORGA AN*DÉR^MODERNE *JÉI lARBEIDERMWEGMiNÏLEMB.LAHD tik
>
mmÊÊÊm
v ^TW^
#
^ ^ a c n a ^ ^
-
....ENNU WSgR BgCKBR^BSCKING&BON^S. i'n .9/
/«5/
''Ons Khmer-land was In de wereld bekend geworden als een oase van vrede en stabiliteit, gedurende lange jaren, tot aan de vooravond van de krisis die door de mannen van de staatsgreep van maart 1970 is veroorzaakt. Op het ogenblik zijn de vrijheid, de demokratie, de betrekkelijke welvaart, de eenheid en de nationale verbondenheid die ons volk bog niet zo lang geleden genoot, vernietigd en tot nul gereduceerd. Onze soldaten hebben het bevel gekregen af te zien van het v e r dedigen van de grenzen van het grondgebied van ons land; om zich tegen hun eigen landgenoten te keren en allen die zelfs de geringste vorm van oppositie met woorden tegen de nieuwe, fascistische machthebbers in dienst van het Amerikaanse imperialisme uiten, genadeloos te onderdrukken. Dit is niet een loze beschuldiging van mijn kant, maar een evident feit dat door alle helder denkende waarnemers in de wereld wordt gekonstateerd.
De miljoenen Khmers thuis en de duizenden in hét buitenland zullen stellig zeer binnenkort het vaandel van de revolutie heffen tegen de rcaktionaire kliek van Lon Nol, Sirik Matak en Cheng Heng en diens meesters, de Amerikaanse Imperialisten. De vaderlandslievende Khmers zullen deze verrsderskliek omverwerpen en hun handlangers en Amerikaanse meesters uit bet land jagen, Na deze overwinning zullen onze patriotten een nieuwe kampuchea opbouwen waarvan de mavht voor altijd in de handen van de progressieve, nijvere en zuiver werkende mensen zal blijven, die e r voor zullen zorgen dat ons land een lichtende toekomst zal hebben met sociale gerechtigheid .gelijkheid en broederschap voor alle Khmers." (Uit de 'Boodschap aan mijn landgenoten' uit Peking van het Cambodjaanse staatshoofd Norodom Sihanock. die op 18 mrt. jl. door een rechtse staatsgreep werd afgezet.) Wanneer na de lan^e hete zomer het studentenverzet ook aan de Tilburgse hogeschool ongetwijfeld weer hoog stal oplaaien- da brief van de senaat aan minister Veringa van onlangs is immers een even regelrechte provokaatsie aan het adres van studenten als het wetsvoorstel Veringa zelf-, laten we dan niet vergeten waartegen we vechten. Redaksie.
tas
redaksie
advertenties adniiuisiraiie aoonnementen aoademlelaan 9 tilburir druk: paul van daele breda tel. 89516
rouaKaiü-adres: acadomiu' r au U tilburg Thom Aussems. P r w s van Boek. Mohamod Chair^, Frans Oodfroy. Rob de Kontag. Ben Loonen. Thlou van Rlül, AuUré Hooyakkors MaVtln Rummens. Tom Sovorijn, Ad Spijkers, Harry VerkooyenrWim Vermeulen, Hans van de Watering.
spel van de mistiek De aantrekkingskracht, die uitgaat van wat nieuw on anders heten mag, kan een gevolg zijn van de behoefte zich af te zotten tegen bestaande kultuurvormen; naarmate die behoefte groeit en het p r o test tegen de individuele frustratie toeneemt, des te urgenter schijnt het de dan ontstane chaos in te dammen met nieuwe, andere belangstellingssferen:terapeutiese krachten van undergroundmusic, drugs en mistiek evenaren bijna de geneeskracht van het woord gods. En zo maakt de vaste grond onder do voeten plaats voor oen higher onbekommerdheid en wordt, wat nieuw en anders heten mag, zo oud als de opium van Marx. Mag dan niet de heilzame uitwerking in twijfel getrokken worden, bij voorkeur gefascineerd willen zijn door ontoegankelijke on duistere verschijnselen als magie, ka ballistiek, mistiek e. d. betekent in konflikt komen met het kritiese wapen bij uitstek: de rationele analiese; het lijkt bij voorbaat een uitgemaakte zaak, wie de v e r liezer zal zijn: wie bovengenoemde irrationele verschijnselen g e zag toekent, beroept zich op autoritaire " wijsheid" on is voor de revolutionaire strateeg een voorbarige gelukszoeker, overdonderd door esoteriese privileges, liefst niet afkomstig van dit platvloerse ondermaanse. Maar zo simpel zal het wel niet zijn, want onder k r i tiek staat een mogelijk gevolg van gefrustreerd zijn: de vlucht in een magies sentrum, de mistieke terugtocht naar de Oorsprong, voeren naar de triomf van de afzijdigheid, de ongenaakbaarheidvan het misterieuze en bizarre.Niet onder kritiek kan de Irustratie_ zelf en ook niet het protest daartegen, maar de mistilikatie ervan; de heili gmakende sublimatie van de bestaansinflatic, waarbij het mistieke isolement absolute bestaansvoorwaarde wordt, leidt e r gemakkelijk toe van die inflatie een erezaak te maken, een konditio sine kwa non, terwijl aan de_oorzaakof kompleks van oorzaken voorbij wordt gezien. Geen'onvooïwaardelijke kapitulatic dus voor het eigen onbehagen en de gesublimeerde gevolgen daarvan. Een van de herkenbare mistieke vormen, waarin deze kapitulatic zich hult, is de opzettelijke kultivering van de "duistere existentie vol misère"; het uiteindelijk nog slechts overgebleven o vanitas vanitatum, de kramp der krampen, die de mensheid onder de laatste gemeenschappelijke noemer moet brengeti: de betrekkelijkheid; dit dode punt dat geen verdere analiese gedoogt, blijkt In veel gevallen de misterieuze sluier te zijn waarmee de cynicus het laatste oordeel uitspreekt, maar dan in zijn overwinningsroes vergeet dat op het vlak van de ideeêh tongbewegingen alleen al voldoende kunnen zijn om de gewenste hiepnose op te roepen. De weldadige invloed, die van de treurigheid en haar noodlijdende representanten afstraalt heeft het gewild-tragiese van langgerekt hondengejank- goed misschien voor het bereiken van een psiechies evenwicht, maar desalniettemin "profane mistiek". Het ongewilde in Kafka's "sterven als een hond" en het "sterven als een paard" van Willem elsschot is anders van aard en loopt vooruit op "de rat", die tenminste het voordeel heeft tot de p r o letariese diersoorten te behoren en daarom (tegenover de b e grafenis van de pauw) een minder gewijde en minder heroiese dood tegemoet kan zien. De magiese werking van dergelijke en andere uitspraken is verbijsterend en hebben hun fatalisties kultuurpessimisme met verschillende religieuze sekten gemeen. Is de miete van de "betrekkelijkheid" met de cyniese bon-vlvants tamelijk doorzichtig-zweverig en verbaal van karakter, - tegen de professie» neel religieuze ratten+emst lijkt geen rationeel krult gewassen, tenzij de rat vervalt in de traditionele schapen- bokken, 1. c. de ratten-pauwen indeling en vergeet een "fleur du mal" te zijn, d.w.z. tenzij de r a t tot geloof mistifiseert, wat gevolg is van maatschappelijke ontwikkelingen. Wanneer de kinderen van de duisternis, zwerend bij de mietologie van 'de puinhopen, bedwelmd door het chaotiese en onderaardse rattenbestaan, van de kapi-
tolisticsc nood een deugd maken, doen zij hetzelfde als menig apokaliptlcs gekleurde sekte; zij maken de uitzichtloosheid tot panacco on duiken onder in de geheimzinnige " poel dea verderfs' wat iets anders is, dan de misere met naam en toenaam te noemen. Ofschoon het clement van bevrijding in de mistiek van de vuilnisbelt oen grote rol speelt, kan een dergelijk "dekadentle"bcwustzljn de weg effenen voor een slachtofferkultus; komplete psicchiesc gelatenheid kan dan nog alleen afgewisseld worden door kultivatie van het individuele zielehell. Berusting in het katastrolale lot van het "jnensdonVwordt gekoppeld aan de individuele ondorgangsmi&iek- tot religie: rotsvaste ingreep van hogerhand In de totale ontreddering; maar de sprong van religie op dogma's is klein. " sogar die Mensohen, dte aus politischen odcr sexuellen Grunden die Lehre von der völligen Slnnlosigkelt annehmen werden, (wie wer gesehen haben), in schr kurzcr Zelt ihrer Philosophle so UberdrUsBlg,( trotz der Dienste, die sie ihnen leistet), dass sie sle bereltwilllg gegen Jcdcs Dogma, und sei és nooh so offenbar wlderslnnlg. 61ntauschen". ( Aldous Huxley). Zo is de frustratie bevroren in een dogma, metamorfose van "niets" in "alles", zoals op stront de prachtigste bloem groeten kan. Zich bekennen tot de kerk van het boze, is de religie voortzetten met andi re vormen van mistiek: het duivels genoegen dat de boze zich schept, wanneer "men" tegen zijn boosheid in opstand komt; dit satanles plezier heet met woorden van Gidc:"on me combat, done je suis". Zoals god moest worden uitgevonden als hij niet bestond, zo heeft de slechterik "les autres"_no_d_ig_als noodzakelijk kwaad. De zondebok, als do naar buiten geprojekteerde frustratie, zal voorlopig nog wel niet de wereld uit zijn. Zolang de kerken van goed en kwaad niet toekomen aan rationele kritiek op bestaande en nog te verwachten machtsstrukturen, d. w. z. zolang de mistiek van goed en kwaad gevangen blijft binnen een totalitair denken, kan e r nauwelijks sprake zijn van verandering. Als mistiek betekent: hot op een of andere manier direkt kontakt ervaren met de "laatste werkelijkheid", dan kan begrijpelijk worden, dat alles, waarin die laatste werkelijkheid zich zou manifesteren, a b solutlstiese trekken moet gaan vertonen en dat de rest, dat geen aanspraak kan maken op de laatste werkelijkheid, is overgeleverd aan de betrekkelijkheid, d. i. naar de verdoemenis kan'gaan. Al met al is het onderscheid tussen de "echte" m i s tiek en de mistiek met kwalijke gevolgen er niet duidelijker op geworden. Mistiek? Wat is dat? M.
-Katholieke Openbare Bibllotheek-
-Willem II straat 21-23 Telefoon 25984/35137
Tilburg»
Wassenaarlaan 40 - Telefoon 14712 Ringbaan West Wa - Telefoon 34826 Roelof Kranenburgplein 51 - Tlelefoön 71587 ABONNEMENTEN VANAF ƒ 1 , - PER JAAR
VAN ONFATSOENLIJKE EN OCCULTE
«^g^^G^
Wat moet ]e nou In een links blad als dit nog schrijven over religie wanneer e r al Iemand geweest is, die de kritiek op de religie voltooid heeft? Gaan we ons niet bezondigen aan het euvel van do verspilling van woorden en ruimte, dingen die -welbegrepen- heel schaars worden? Gaan we de aandacht ( hahaha) niet afleiden van de dag en de plaats waar de strijd gestreden moet worden naar do nacht waarin volgens Hegel alle koeien zwart zijn on waar alleen nog schleiermachers opereren? Knellende .vragen on ik maak menig benauwd moment door vooraleer ik besluit het risico te wagen, geruggesteund trouwens door een weten dat we in de tijd loven van de "ethiek als waagstuk". De kritiek op de religie is wel voltooid en geen fatsoenlijk theoloog ontkomt e r aan door de feuerbach heen te gaan ( een doop van water en vuur zou ik haast zeggen, maar dat' is een grapje voor de gespecialiseerde Incrowd van een sektie liturgie). Louter uit het hardnekkige voortbestaan van kerken en theologische opleidingen zou je, uit mijn premissen althans, moeten konkluderen, dat e r onfatsoenlijke theologen zijn en theologen die niet verzuipen of verbranden, die dus goed kunnen zwemmen en de bovennatuurlijke genade, a l thans alle wetten van de zwaartekracht tartende potentie, misschien zelfs het occulte vermogen bezitten om met een hitteschild, want er was sprake van een vuurbeek, dat toch ook de nodige kilo's moet wegen, niet te zinken. De laatste zullen we occulte theologen noemen. De onfatsoenlijke theologen, daar doel ik nog niet eens op de pastoors en dominees die vanaf de preekstoel de gevoelens van het volk vertolken het bevestigend in zijn geloof aan de privé- zaligheid, dat hier op aarde het best omschreven kan worden als het gevoel dat optreedt na een welgedane maaltijd waarbij een behaaglijke slaperigheid een doorkijk( disclosure for the Incrowd) vormt op de gelukzaligheid in de hemel, een van de laatste boeien waarop de kerken op de dag van vandaag nu de sekularisatie zo hand over hand toeneemt blijft drijven. Natuurlijk, e r kan in een goeie preek best heel wat venijn zitten, dat komt ook voor, maar je kunt e r als het ware donder op zeggen dat god op de proppen komt en gerustgesteld gaat leder zijns weegs, zijn eigen gang. Hoewel dit niet zo mooi is, worden e r heel wat mensen met troubles die niet voor dit hokje of die instantie geprogrammeerd zijn geholpen door de pastoors, op die gronden voor mijn part &la bonheur. De onfatsoenlijke theologen zijn vooral te vinden bij de mensen die vanuit de hemel der wetenschap en van de macht- het zijn mensen die beter konden weten, voor wie misschien het schriftwoord geldt: "ziende zijn ze blind, horende doof"- weigeren iets te doen aan onderdrukking van minderheden, uitbuiting van massa's, verhongering van kontinenten, uitroeing met bommen gas en napalm van mensen, van mensen ja het is ongelofelijk, niet van insekten met DDT, maar van mensen, niet te geloven. Als Ik het heilige vuur in me had om een nieuwe religie te stichten, dan zou het eerste geloofspunt moeten zijn, te houden van iedereen op straffe van ekskommunikatie als ketter: ik geloof dat er mensen als insekten kapotgemaakt worden. Tweede punt: Ik geloof niet in het eeuwige leven. Het zou dus een g e loof zijn dat feiten ziet. Nu is die religie niet nodig, de mens heeft ogen om te zien en de wetenschap pretendeert dat ze het oog, het o r gaan waarmee men kijkt, verfijnt heeft en 'beter' kan kijken. Ook pretendeert ze zich te baseren op feiten. Als ze zodanig selekteert dat de bovenvermelde feiten niet In het vizier komen, dan is de b e wijslast voor de wetenschappelijkheid van het bedrijf niet aan de k r i tische, schreeuwerige en ondeskundige beginners. De wetenschap weigert kritisch te zijn, ze richt de blik naar de maan, niet naar de aarde e n . . , . dat i s theologisch. Wanneer de aandacht al of niet opzettelijk door middel van verheven niet ter zake ( a-politieke) bespiegelingen wordt afgeleid van de w e r kelijke problemen, dan sanktioneert ze de bestaande praktijk, v e r klaart ze voor heilig, onaantastbaar. Een voorbeeld Iran zijn, de heiligheid van het gezin gekoppeld aan de wetenschappelijkheid van de pedagogie. Tessel Pollman zegt ergens, dat het meest kenmerkende
voor onze opvoedingskultuu r is dat ze haar politieke achtergrond verzwijgt; ze pretendeert a-politiek op te voeden. Naar de strnktuur van het gezin is opvoeding gericht op privé- belangen ( ontkent wordt dat dat ook politiek is ) en wie gaat wrikken aan het gezinsleven, wrikt aan het fundament van een burgerlijke, op konsumptic en privc-belangen ingestelde maatschappij. Het is de funktie van de wetenschap precies deze maatschappij waaraan ocharmochgod nog zoveel fouten kleven, te redden, de frasen, de mooie woorden dienen dit te kamoefleren, in gods naam. De machtigen weigeren hun macht af te staan, de macht aan het volk te geven of om het nog anders te zeggen: een reële inhoud te geven aan het begrip democratie waar de heersende ideologie e r een is van parlementair-democratische of van democ rati scheen tralistische aard om van de regelrechte en rondborstige ( k o lonels zijn altijd rondborstig) diktatuur maar te zwijgen. De kolonels zijn katholiek, orthodox nog wel. Wanneer drie amerikaanse reklamehelden in gevaar zijn, ontpopt Nixon zich als hogepriester door een nationale bid- en dankdag uit te roepen voor de behouden terugkeer. In zijn inaugurale r e den spreekt hij over " een grote kathedraal van de geest" waaraan wij allen trauwen. Ieder van ons met een steen tegelijk, terwijl hij zijn buurman helpt. Ik bied geen makkelijk leven aan zonder Inspiratie, ik vraag u deel te nemen aan een groots avontuur, een avontuur groots als de mensheid zelf, zegt ie. Hij b e sluit: laten we voorwaarts gaan standvastig in ons geloof, standvastig in ons doel, voorzichtig voor de gevaren, maar onwankelbaar door ons vertrouwen in de wil van God en de beloften van de mens. Wie zo spreekt kan in een christelijke natie macht uitoefenen, ongestraft door god en de zwijgende meerderheid. Paus Paulus zou hetzelfde kunnen zeggen en verdomd dat doet hij ook terwijl hij weigert konsekwent aan de kant te staan waar de klappen vallen en de groten der aarde voor de voeten te lopen. Kortom, wetenschappers, politieke en kerkelijke leiders met hun eindeloos gebazel over recht, menselijkheid en vrede, bet zijn de onfatsoenlijke theologen. Over de occulte theologen ( al zullen ze niet zo genoemd worden) gaat het elders in dit nummer uitvoeriger, zodat ik heerlijk kort kan Zijn. Het zijn de propagandisten van verandering of verruiming van het menselijk bewustzij n,van de psychische revolutie waarin bevrijding vooral gezocht wordt in de bevrijding van psychische druk van de omgeving. Veranderde bewustzijnstoestanden door meditatie, yoga en sensore deprivatie, het tegenhouden van alle zlntulgelljke prikkels, Eksperimenten met LSD, computermodellen en cybernetica. In de subkultuur is veel belangstelling voor magie en astrologie, gevierd wordt de totale negatie van het s y s teem nadat e r politiek toch niets meer te bereiken viel. De verruiming van de geest lijkt wel nodig, als individu en s y s teem een tegenstelling vormen of als e r iets van waar i s dat wie de wereld wil verbeteren bij zichzelf moet beginnen, dan wil ik het veranderde bewustzijn niet voorbarig desavoueren, maar 1 loslaten van het harde politieke denken doet vrezen dat opnieuw de vrijheid abstrakt zal zijn. WU men werkelijk spreken van een bevrijding, dan zal e r een dialektiek moeten zijn tussen de subjektieve behoefte en de objektieve mogelijkheid. Het feit dat subjektieve en objektieve behoeften uiteenlopen, vraagt om een strategie die de subjektieve en objektieve voorwaarden voor een kwalitatieve verandering met elkaar verbindt. Dit kan niet door politiek te vervangen door psychologie, B.
VRIJHEID— Of je bent deel van het probleem Of je bent deel van de oplossing, (eldridge cleaver) De ellende zal zich voorlopig blijven herhalen. Erger nog, ze versterkt zichzelf nog in haar fundament zodat ze meer en meer immense vormen gaat aannemen en zo groot is dat ze onzichtbaar wordt en onbetwijfelbaar.Ze weeft haar netten onder de korte rpkken van jonge meisjes. Ze ademt haar walm over de bezwete rug van de metaalarbeider. Ze drijft de jeugd in haar juk. En zij die het plan hebben opgevat de waarheid te zoeken, kunnen nog slechts leugens verkopen. Zo blijft er nog een uitweg open, waar geen l e vende politieagenten staan: de beperkte en toch overschatte mogelijkheid de werkelijkheid te toetsen aan de dromen die je als kind niet nodig had, aan de grap waaraan je geen behoefte had, en waar je evenmin (gelukkig) toe in staat was, maar die beide, later, als je volwassen bent, tenslotte noodzakelijk worden om het leven, het werk en de angst dragelijk te maken. ~{1) Dat is het wat wij moeten overdenken:dat noodzakelyke^ aan de verdringing en hoe er een oplossing te bedenicën is. Want we zullen altijd, hoe onbewust ook ( zoals kommunisteri, die alles in wetenschappelijke en analistiese, emotieloze termen vertalen) blijven dromen van de tijd toen wij nog niet in staat waren onvrij te zijn, omdat we de agressie nog niet in onze gevoelens verwerkt hadden. Ik huiver als ik aan de uren denk die ik met volmaakte zinloze spelletjes heb zoekgemaakt. Freud zegt: "We kennen dus twee oorzaken van het schuldgevoel, de ene uit de angst voor de autoriteit^ de andere uit de angst voor het Uber-ich. Het eerste dwingt tot afzien van de driftbevrediging, het tweede dringt, omdat men het voortbestaan van de verboden wensen niet kan verbergen voor het Uber-ich, aan op straf. " (2) Het is duidelijk: bij het onderzoeken van onze diepste wensen zullen wij gekonfronteerd worden met twee soorten sanksies. De eerste kunnen we verwachten van maatschappelijke en emotionele otoriteiten, de tweede van ons eigen Uber-ich, de strenge rechter in ons denken en voelen die we zullen moeten vermoorden als we hem tenminste willen kwijtraken, als wc tenminste vrij willen zijn.
Vanaf mijn vroegste jeugd heb ik mijn tijd moeten voldoen in mufruikende sehoollokalen, waar onderwijzer of onderwij ze res ( veel maakt het niet uit bij dit soort kastraten)de onbeperkte diktatuur over je kunnen uitoefenen, waar je straf krijgt als je niet stil zit en waar je niet naar buiten mag kijken( dat is verboden! !) terwijl daar de zon schijnt en het leven volop aan do gang is: arbeiders bouwen met blote borst een huis, de slager brengt ergens zijn mandje binnen, te jonge kinderen spelen op straat. Vanaf mijn vroegste jeugd ben ik e r voortdurend aan herinnerd dat de mens niet loeft voor zijn plezier, dat de wereld e r is niet om zichzelf, maar voor iets anders en dat mijn' piemeltje er niet was om mee te spelen, maar om mee te pissen: zodanig dat later elk toevallig opgelopen blij genoegen je angst wel moet vergroten voor de uren, de dagen, de weken erna. Want geluk is niet weggelegd voor de mens. LATER. En was toon dat 'later' een verwijzing naar GOD, nu Is die schepper vervangen door iets veel magieser, geheimzinniger en totalitairder ;de konstante terreur van de konsumpsie, on het schouwspel, dat het kapitaal_in zo'n graad van akkumulatic is, d^t het beeld wordt." Vanaf mijn vroegste jeugd heeft men voortdurend mijn denken, mijn leven gekastreerd. Van het denken, die grote kracht tot refleksic over wat je nou eigenlijk doet, wat je nou eigenlijk voelt en wat nou eigenlijk de prinsipes zijn, de kategorieen waarnaar je je leven ordent; van het denken staat geen steen meer overeind. De gegevens, die vast staatn, staan vast: wie het waagt dit te betwijfelenkuimen we hoogstens verbannen (3), in een krankzinnigentehuis stoppen (4) en desnoods onthoofden we hem (5). Voor het rationalisme, dat ai eeuwenlang de enige i.rkendi, denktrant Is, zijn zinnen als de volgenden van André Breton, volkomen van inhoud ontdaan:"Als hij zijn helderziendheid hoeft behouden, dan kan hij niet anders handelen, dan zich weer tot zijn kinhcid wenden, die hem, hóezeer ze ook door dressuur verknoeid werd, toch gevuld schijnt met betovering. Het ontbreken van een elders gewone dwang laat hem daar de hoop op meerde, tegelijkertijd gevoerde l e vens;aan deze Illusie klampt hl] zich vast; hij wil alleen nog weten van het ogenblikkelijke extreme gemak van alle dingen". (6) En waarom zijn deze dingen inhoudsloos voor het rationalisme? Het antwoord Is erg eenvoudig, hoewel niet zo eenvoudig als het lijkt, want de konsekwensles van het erkennen van dit antwoord zijn vooralsnog voor andere gebieden van het leven moeilijk te overzien. "De eenvoudigste suu rreali stiese handeling bestaat daarin, met re volvers in de vuisten de straat op te gaan en blindelings zoveel mogelijk in de menigte te schieten. Wie niet minstens eenmaal in zijn leven zin gehad heeft, om op deze manier met het bestaande ellendige prinsiep van vernedering en domhouden af te rekenen- die hoort zonder meer zelf In deze menigte en heeft zijn staart voortdurend op schiethoogte. "Maar hierbij moeten we wel aantekenen: "Ik geloof aan de onbeperkte waarde van alles wat, spontaan of met, gebeurt vanuit een weigering; en de bespiegelingen over algemeen nut, waardoor het langdurige voorrevolutionaire geduld bepaald wordt- bespiegelingen die ik respekteer-: ze kunnen me In geen geval ongevoelig maken voor de gil die elke minuut uit ons kan uitbreken over de ontzettende wanverhouding tussen wat je krijgt en wat je verliest, tussen wat Je g e niet en wat Je lijdt". (7) Het rationalisme wijst In essentie de gevoelens af omdat het bestaat bij de gratie van een splitsing tussen emotie en abstraksie. We kunnen bi] het mooiste voorbeeld van de ellende waartoe het leidt, namelijk de wetenschap, die tot blijvende seniliteit op Jeugdige leeftijd schijnt te voeren, zien hoe de twee komponenten van hersenaktlvlteit ( denken en voelen) elkaar afstoten, elkaar volledig buitensluiten. Maar anderszins zijn ze op elkaar gebaseerdrje moet wel een ontzettende angst voor hetjeven hebben om je dagen met zoiets doods als WETËRscHS'P'teTainnën'vullen. Voor een rationalist moeten de genoemde zinnen van Breton vertaald worden in ekzakt (8) te definiëren termen, en hoewel dan de inhoud van deze zinnen grotendeels bevat (vertaald 1) wordt, is er iets teniet gedaan. Namelijk de implislete en ekspUsiete aanval op een denken dat niet geïntegreerd i s met emotie, een mogelijke integratie waarbij ratio en emotie e l kaar zullen veranderen, aanvullen en duizendmaal versterken.
Je sentimenten zijn opgekocht door de industrie, jo schoonhcidsgcvool wordt bevredigd door volgens de wetten van de industriclo vormgeving vervaardigde waren, je harmonie weerspiegelt zich in langspeelplaten van negentien gulden en je liefde is tot bezit verklaard van de nieuwe . pastoors van d teevee en de film: zo en niet anders is je voelcnJvriend of vijand we zullen je kopen. Terwijl je lichaam ten dienst staat lan de grootindustrie, moet je emotie dienst doen als permanente bcvrödiger. Wat dit betreft zijn de diskussies over muziek van geen enkele wjiarde. In feite is e r tussen het gezang van Heintje en de Pink Fluvtl i ol'«elke groep nu weer tot de "avant-garde"-hou op. ik walg als ik hetlwoürd avant-garde voor idioten hoor gebruiken-behoort) jjeen verschil. En de Rolling Stones, de groep die vroeger door haar anU-osletiese ruig'leid nog het meest aantrekkelijk «as. heelt, na eerst liiiansjeel onderdeel te zijn geworden van de platenmaatschappij, nu eok in kultureel opzicht gekapituleerd, (9)Er is niemand die dit voelt: terwijl de vijf keer over-kill wachten om gebruikt te worden, degradeert men mijn angst tot een fetisj. Als je een antwoord zou moeten geven- en dal moet j e - op aüe vragen die zich bij je aandienen, je overrompelen met een sluipende hardnekkigheid en zich blijven indringen, zodanig dal je, koortsig en met jachtende adem naar een oplossing zoekt, dan zou je een huid moeien hebben die niet alleen onstuimig mei veel wild haar overdekt v\as. maar ook nog talloze bulten en verdikkingen kende: en scheen te leven: een eigen leven leidde.
NOTEN. 1. Ik,denk hier aan Freud: Der Witz en vooral aan de laatste alinea van dat boek, 2. Das Unbehagen in der Kultur, Blz. 86. 3. Zoals Leo Trotsky, die door Stalin werd verbannen naar Mexico, maar zijn ballingschap nuttig wist te maken. 4 Zoals Wilhelm Reich heeft meegemaakt, die na allerlei gelazer In Duitsland door de USA werd gek verklaard, vanwege de orgoncnteorie, en die in 'iet gesticht is gestorven. 5. Zoals Marinus van der Lubbe overkwam. De leus is nog steeds geldig: Steek de brand in de Rijksdag! Steek de brand in het Binnenhof I 6. Andre Breton: Eerste manifest van het Surrealisme. (1924) 7. Idem. 8. Er zijn mensen die het nog gekker maken, Ekzakt is: een en een is twee, 9. The Rolling Stones, Luister eens goed naar hun erg burgerlijke plaat " Let It Bleed."
^^JfP^ «I^PRANS DE KOK Ë Ê
« G R A M M O F O O N
PLATEN
'J: HnaföOwél
' HEUVELSTRAAT 104 - TIUNiM TELEFOON 042SO - 3 3 4 7 0
j i P R A N S DB KOK r C R A M M O F O O N F L A T E *
f KEUVELtTHUT 104 - TILBUftS TELEFOON 0 ) 2 6 ( 1 - 3 3 4 7 0
"fteatdO uué
•w*
ALLE MACHT AAN DE RADEN.
De hulpdienst van Oranje Vrijstaat heeft medewerkers nodig. Iedereen die een halve dag of meer kan missen of die af en toe met zijn auto een ouwe gek of een lamme wil vervoeren kan zich opgeven. Mensen die menen hulp nodig te hebben hoeven geen toelatingseksamen in ellende te doen, maar worden zoals en wanneer ze willen geholpen. Geld vragen we niet, subsidie uiteraard helemaal niet. E r valt verder weinig over te vertellen.
Het is een simpel prinsiepe: iemand vraagt om hulp, jij doet 't. Geen gelul. Wel hard werken, dikwijls leuk, soms vervelend.
nu
Opgeven bij: Hulpdienst Oranje Vrijstaat. Telefoonstraat 31 Tel. 36808.
orde of konflikt
Tegengestelde maataohappijvUie» binnen do futurologie. Ors. B.v, Steenbergen Èurosboekje 196B/2, In dit boekje, dat welgeteld 66 pagina's bevat, geeft do socioloog Van Steenbergen, die als studiesecretaris werkzaam is bij Werkgroep 2000, een beknopte uiteenzetting over diverse controversen, die zioh binnen de sociale wetenschappen en de futurologlo afspelen, In deel I zet de auteur het "order"- en iet konfliktmodel in de sociale wetenschappen als twee polarisaties tegen elkaar af, Ket "order" model, dat In de Amerikaanse wetenschappen duidelijk de "main stream" vertegenwoordigt en ook in West-Europa grote aanhang heeft bij " vooraanstaande sociologen" verwordt veelal tot een soort reohtvaardlglngswetensohap van de status quo. Daarentegen streeft het konfliktmodel naar doorbreking van de bestaande strukturen ( positieve waardering van afwijkend gedrag, strijd tegen onderdrukkende groeperingen etc)
In deel II geeft Van Steenbergen bepaalde tendenties in de futurologlo aan die analoog zijn aan die In de sooiale wtensohappen ( Kier wordt o.a, het teohnokratisoh totalitarisme van do Rand Corporation besproken I) In dit deel haalt de auteur tevens ds oultuurfilosoof en sooioloog C. Wright Mills aan i.v. m. de etisoho eisen, waaraan volgens Mills een sooioloog zou dienen te voldoen t. w, i 1) omdat het 'produkt' van de sooioloog gebruikt kan worden om mensen te manipuleren heeft iedere sooioloog do verplichting de resultaten van zijn werk openbaar te maken,,.. Een discipline die kennis en methoden voortbrengt die kunnen dienen voor de potontlclo manipulatie van mensen, moet de mogelijkheden van een dergelijke manipulatie heel duidelijk maken aan de mogelijke slachtoffers. 2)Iedereen die de werkingen van de macht In de hedendaagse sociale stukturen bestudeert merkt telkens en telkens weer dat do machthebbers onrechtvaardigheden bedrijven en de veiligheid, waardigheid en zelfs menselijkheid van de mensheid in gevaar brengen. De socioloog moet daarom eerst de intellektuelen en vla hen dv bevolking als geheel overreden deze onrechtvaardigheden te voorkomen en tegen te houden door de sociale strukturen die macht misbruiken te veranderen; overheden, corporaties, legers, scholen, kerken, beroepsorganisaties." Sociologen die deze principes niet volgen zijn volgens Mills "in het gunstigste geval bezig met triviale herscngymnnstlck. in hot ongunstigste geval zichzelf en hun wetenschap ( met opzet of door nalatigheid) aan het uitleveren aan het establishment." Het is in dit korte bestek niet mogelijk dieper op de materie in te gaan. Ik zou iedereen die enige belangstelling heeft voor deze problematiek, aanbevelen het boekje te lezen. ( voor kritieso sociologen zonder meer een 'must"!). De prijs Is wel wat aan de hoge kant nl, ƒ 6, 50. Waarom moeten de uitgaven van Werkgroep 2000, die toch beoogt ideële doeleinden na te streven, altijd zo poperduur zijn? E.
Tot voor koot was een van de wegen die naar Hollywood leidde een aotieve deelname aan het Provo-verschijnsel. Nu Provo ter ziele is en de stoffelijke resten zijn bijgezet in een Amsterdamse bibliotheek is deze opleidingsschool voor filmster voorgoed gesloten. Ex-provo Bernard de Vries had zich in ieder geval van een goede boterham weten te voorzien in de overigens slechte tak van de Italiaanse filmindustrie. Er blijken echter niet alleen vele wegen naar Rome te leiden, maar ook vele brede autosnelwegen naar Hollywood. Hollywood strekt niet alleen zijn tentakels uit naar het verschijnsel provo, hippy of studentenrebel zoals bijvoorbeeld in de film Easy Rider het geval is, ook kan zij enkele daadwerkelijke participanten aan dit soort verschijnsel best wel gebruiken voor het maken van een commercieel goed draaiende film. De bonzen uit de filmindustrie kiezen hun ster natuurlijk met de meest grote zorgvuldigheid uit. Zijn uiterlijk moet het midden houden tussen baby-en pokerface. Hij mag persoonlijk natuurlijk wel houden van een vlotte kledij, maar voor de film moet hij echter bereid zijn zich een maatkostuum van goede snit en een dito stropdas met felle kleuren aan te meten. Verder strekken funkties in het studentenleven en deelname aan bezettingsaktivlteiten tot zeer grote aanbeveling. Ervaringen met verschillende vormen van publiciteit zijn zelfs zeer gewenst, al is het maar omdat je bij je huwelijk
Dag in- Dag uit redacteuren van de Volkskrant hebt uitgenodigd of omdat je tot vier weken gevangenisstraf bent veroordeeld, omdat je meehielp het Maagdenhuis te defloreren. De eventuele kandidaat die aan de hierboven genoemde vereisten voldoet wordt een zeer interressante werkkring aangeboden. Een rol in een heuse Engelse speelfilm" Puppet on chain", een thriller die Amsterdam als lokatie heeft. Extra te releveren valt misschien ook het feit dat Barbara Perkins, beter bekend als Peyton Place hoofdrolspeelster Detty Anderson, in deze speelfilm een rol aal vervullen. In Amerika alleen al trok de film Peyton Place wekelijks meer dan zestig millioon kijkers. Ook in Nederland heeft een zeer groot gedeelte van het volk zich kunnen vergapen aan deze romantische filmserie. De deelname van Barbara Perkins, alias. Betty Anderson, aan de film Puppet on chain zal dan ook een garantie zijn voor een grote belangstelling v%n het Nederlandse kijkerspubliek Inmiddels moeten wij melden dat in de vacature van mannelijke medespeler voor de speelfilm Puppet on chain is voorzien. De keuze is gevallen op communistonzoon, oud asva-voorzitter en maagdenhuisbezetter Paul Verhey. Wij wensen hem veel geluk in zijn nieuwe carrière en bieden hem voor zijn rol in deze film de bij deze ingestelde Brandnetolprljs voor de meest opportunistische filmster aan. 1.
mistifikaties IN & RONDOM DE REVOLUTIE.
-IT
een inventarisatie die de naam analiese niet mag hebben. "Het is niet toevallig, dat e r op het ogenblik sprake is van oen crisis in het marxisme, en dat het genoegen neemt met woordvoerders als Garaudy, De oorzaak hiervan is dat de communisten in de knel gekomen zijn door het verouderen van de matcrialistiese mythe, en door de vrees om verdeeldheid, ol' op zijn minst een aarzelende houding in hun gelederen te veroorzaken, door een nieuwe ideologie te voeren. De besten onder hen doen er hel zwijgen toe; die stilte wordt gevuld met het gezw sts van stompzinnigen. Hun leiders denken natuurlijk: "Wat doel onze idoologiV e r eigenlijk toe? Ons oude materialisme heelt zijn sporen verdiend en zal ons zeker naar de overwinning voeren. Onze si rijd is geen ideologische strijd, maar een politieke en sociale strijd, van mensen tegen mensen." Voor het ogenblik en voor de naaste toekomst hebben ze zeker gelijk. Maar wal voor soort mensen zullen zij scheppen? Men voedt niet ongestraft generaties lang mensen op met een dwaalleer, die het wel aardig doet. Wat zal e r gebeuren als het revolutionaire streven verstikt wordt door het materialisme ? " ( Sartre, Materialisme en Revolutie, Les Temps Modernes ia-l())J 1 Voor het ogenblik en voor de naaste toekomst in Tilburg, in de Nederlandse studentenoppositic, zeker, in zoverre heeft Sartre meer dan gelijk. Het is zelfs nog erger. Immers. Kunnen wij niet enig recht zeggen dat onze strijd meer is dan een ideologiese? Wat moet ik opmaken uit de leuzen" van,de anti-autoritaire naar de anti-kapitalistiese fase" en " van de kritiese teorie naar het wetenschappelijk sosjalisme"? Dal de politieke en sociale strijd, in de vorige " fase" gevoerd, de " klasse" van studunfen lot een anti-autoritair bewustzijn heeft gebracht en dal de nieuwe situatiede " objektieve" voorwaarde en noodzakelijkheid voor een " anti-kapitalistiese fase" met zich heeft mecgeliraelit? De ideologen, waar de studentenbeweging zo r;jk aan is. zullen in ieder geval dadelijk uiteen kunnen zetten hoc" logies do nieuwe fase in de ontwikkeling van de oppositie volgt uit de gelx'urtenissen daaraan voorafgaande" of woorden van die strekking, liet blijft in ieder geval logies, en dat schijnt in het intellektuele milieu, waarin dit soort " analieses" in het brandpunt staan, het doorslaggevende argument te zijn om te bewijzen dat we op de goede weg zijn. De situatie ligt echter heel wal minder duidelijk en zonneklaar. Waar haalt de analiserendc studenten bewi ging haar begrippen in vredesnaam vandaan?Als wc de anti-autoritaire fase gehad hebben wat heeft die dan eigenlijk wel ingehouden? De schone bezetting van de Tilburgsc hogeschool? De Maagdenhuisbezetting dan misschien, met al het geschrijf on alle diskussies daaromheen?Het uiterste wat je zou kunnen zeggen van al deze gebeurtenissen is, dat ze tegen autoriteiten waren gericht. En natuurlijk dat ze een groot terrein van nieuwe krachten en mogelijkheden hebben opengelegd. Maar wie hier met alle geweld het stempel " anti-autoritaire fase" op wil drukken, moet toch wel in een Vreemde droomwereld leven. Tijdens de aksies werden er nogal wat liberale geluiden g e hoord, met name in Tilburg, en dat bleek ook wel toen op 7 mei de jongens van beneden te vroeg hoera riepen. Maar als die dingen de redenering van de fasen moeten ondersteunen, vraag ik me af waar het autoritarisme en daarmee de anti-autoriteire .strijd voor de ideologen ophouden. Bij de Franse Revolutie? Of de V. V. D. -jongeren? Ik meen nog altijd, dat het liberalisme stand houdt bij de gratie van een autoritaire samenleving. Hoe zou het dan anti-autoritair kunnen zijn? Men.zal wel tegenwerpen dat dit allemaal op woorden ziften is, maar Inmiddels wordt qp de hele fasen-fiktie de ene teorie na de andere gebouwd, en de ene na de andere strategiediskussie ontwikkeld. De zgn. "kritiek op de kritiese teorie" is ook al zo'n magies begrip aan het worden. De redeneringen die aan deze nieuwe richting ten grondslag liggen lijken inderdaad aardig t e kloppen. Als men verklaart dat een pure metodenstrijd geen zoden aan de dijk zet, en dat pas in een klassenstrijd perspektie ven liggen voor een maatschappelijke revolutie, dan kan ik dat in zijn algemeenheid zonder voorbehoud onderschrijven. Maar het onderscheid metodenstrijd-klassenstrijd i s formeel en wordt volstrekt overtrokken op de termen" kritiese teorie" en "wetenschappelijk sosjalisme" geplakt. Wie kan me vertellen wat het wetenschappelijk sosjalisme is? Een" kritiese analiese van de burgerlijke wetenschap histories verklaard vanuit de maatschappelijke achtergronden"? Misschien ook een alternatieve wetenschap in dienst van de onderdrukte klasse? Het veronderstelt nogal wat. Het zal moeten blijken wat er van de pretenties kan worden waargemaakt. Maar ik ben van mening dat e r niet zo ontzettend veel
ve; • t . Hot Wijlt vooralsnog een Ideologiese strijd, de s t r a tcgcr ben alleen de wapens eens wat opgepoetst en hier en daar t ,, stclworkzaamheden aan het materiaal verricht. In 18(i;y •cel' de anarchist Bakoenin in zijn "Woorden tot onze jonge hrov.'durs in Rusland"*2 ( maar wat mij betreft had Marx het evengoed kunnen zeggen):"Verlaat, jongeren, uw universiteiten. Niet daar kan men u onderwijzen. De wetenschap der universiteiten is dood en dor. Gaat tot het volk. Het hart van allen zal met en voor u kloppen." Ach ja, de historiese situatie was een andere, maar het blijft een feit dat wij na honderd jaar nog steeds onze universiteiten niet verlaten hebben, en dat terwijl elders openlijk of heimelijk cen werkelijke strijd op leven en dood wordt gevoerd, wij nog altijd niet meer doen dan onze burgerlijke l e e r meesters te trachten uit te leggen hoe dood en dor hun wetenschap wel is. Dcz' vorm van revolte kan op den duur alleen maar gerechtvaardigd worden, als ze uitzicht geeft op een grotere mobilisatie vun intellektuele krachten ten dienste van de klassestrijd en inmiddels de strijd zeil' niet laat voor wat ze is, waar die ook gevoerd wordt. Ik geloof dat die voorwaarden momenteel nauwelijks aanwezig zijn. Sartre stelt ,3, dat het materialisme, anti-magies als het wil zijn, zelf in zijn vooronderstellingen magies is en dat toont hij aan met een nogal overtuigende kritiek op het oppervlakkige natuurfilosol'iese gehaspel van de materialisten. Hierdoor valt echter ook Sartre weer door de mand als de "kale praataap" die door een wetenschappelijke kritiek tot de konklusie komt dat e r een neiuwe filosofie van de re\ ülutie moet komen. Het is geen kritiek vanuit • een werkell jke strij 'Isiuiatie en dat feit is, evenzeer als zijn kritiek zelf op de ideologiese veixiorring, ook van toepassing op de huidige studentenopposilie. Wat hij niet vermocht to kritiseren door zijn wijsgerige beschouwingen over " de revolutionaire mythe", illustreert hij door zijn eigen meer-intelloklueel-dan-rovolutionair-zij n nl. dat juist en vooral wanneer er geen deelname is aan een politieke en sosjale strijd, de magie van de ideologie tot een valse magie en een valse ideologie leidt, hoc kloppend de teorieen ook mogen zijn. "Zonder enig voorbehoud moet de revolutie agressief zijn, kan ook alleen maar agressief zijn" ( uit André Breton zijn 'Counter Attack). En daarom richt zich onze agressie op jou : André Breton. Jij stond jezelf loc heilig verklaard te worden: jij die altijd zo protesteerde tegen het "hoge omage". Maar erger nog zijn de bezoedclanrs van het Surrealisme: Sartre en Camus, literateuren in de ' echte' traditie. Existentialisme: een vermomming voor nonexistentie. Ncc Sartre, je zult niet gered worden door in tribunalen te zitten die hot westen berechten, terwijl jijzelf als filosoof/novellisthet westen bent." ( Uit 'Black Mask no.8. New York.Nov. 1967)*4 In de publikatie waar ik het laatste sitaat vond *5) staat ook de volgende tekst uil de songs of Black Hand Gang. Hapt. no 8, Engeland 1968: "In de wanhopige passiviteit van een huis dat 'in' is, kruipt de hel langs de muren naar beneden en over de vloer. De stille sirkel rondom het kaarslicht doet net alsof ze volkomen in beslag genomen worden. Zonder' sukses. De nachtmerrie van de konsumptie konsumeert de konsumait. Je rookt de hash niet, de hash rookt jou. De plaat op de pick-up zorgt ervoor dat niemand zingt of danst,.. Konformisme is een bewind van terreur. De Beatles, Zappa, de Crazy World of Arthur Brown. De tering aan het hele zootje, produkten als deze geven niets meer aan dan do verst gevorderde grenzen van onze konsumptiemaatschappij. Zijn meest nodeloze, dekadente en zelfvernietigende p r o dukten. Zijn meest snobistiese vroeg op de markt gekomen uitgaven. En het blijft niet bij vroeg op de markt komen. Wat vandaag het opium van de rebel is, zal morgen het opium van iedere normale klootzak op straat zijn. Reynolds Tobacco Corporation heeft al patent genomen op de merknamen van alle variëteiten van 'pot'. Twenty Acapulco Gold, Ten Congo Brown. Ze zullen in de verkoopautomaten zijn, samen met ontologie( leer van het bestaan) en kauwgom". Ik zie mezelf in Posjet zitten. De magie is totaal. De rook om ons heen trekt 'voorlopig nog niet op. A. Noten: 1. J . P . S a r t r e , De Revolutie-.uitg. L.J;C. Boucher, Den Haag. 2. Dr. A.L.Constandse, Anarchisme van de daad; ultg. Kruseman Den Haag. 3. Zie noot 1. 4. Publikatie door een kameraad van het 'lezerskollektief' van de federatie van onafhankelijke vakgroepen' uit de laatste dagen van de maand augustus 1969 te amsterdam. 5. zie noot 4. •