OPBOUW VAN EEN REVOLUTIONAIRE THEOLOGIE Een analyse van de struktuur Men kan stellen dat de kritisch sociaal-wetenschappelijke analyse tot de vooronderstellingen behoort bij de opbouw van een revolutionaire teologie. Maurico Lopez zegt m.b.t. wat de huidige toestand van de vorige onderscheidt dat de mensen zich van hun situatie bewust geworden zijn. Men is bereid alle middelen te gebruiken die leiden tot een waardiger bestaan. Men ziet dat het de ondergang is van de koloniale wereld die aan het licht brengt welke erfenis verantwoordelijk is voor de huidige ellende. Men wil samen deelnemen aan de ontwikkeling van een broederlijke en rechtvaardige menselijke samenleving. In deze zeer summiere analyse van de situatie kan een revolutionaire kristelijke oriëntatie voor de hand liggen, maar zij kan er niet dwingend uit worden afgeleid. Immers tegenover de gegeven toestand zijn twee positiebepalingen mogelijk: 1) In zo'n toestand van onbehagen kunnen elementen worden afgelezen omdat zij tegen de borst van de kristelijke traditie stuiten. Dit standpunt vinden we in een soort anti-kommunisme dat de sprekende vorm is van een anti-modernistische kristelijke houding (b.v. veranderingen die zich rechtstreeks tegen het kristendom richten). 2) Een beweging die de noodzaak tot verandering beaamt, maar slechts in een pragmatische, etische of teologische zin, in ieder geval niet zo dat daarmee een echt teologische beweging zou zijn begonnen. Immers de bijbelse grondstellingen blijven onverminderd gelden.
Met dit alles staan de inhoudelijke voorstellen en doeleinden van de revolutionaire teologie niet in diskussie, immers zij zijn identiek met de voorstellingen en doeleinden van welke revolutionaire groep dan ook of zelfs gemeengoed van een bepaalde tijd. Wel staat er diskussie hoe zich het teologisch denken in verbintenis met de revolutionaire analyse van de situatie -ontplooit. D P breuk ,met.de kerkxflls institutie,, is de eerste aanleiding voor het opzetten van een nieuwe teologie. De uittocht uit de bestaande kerk dient niet voltrokken te worden in de formele zin, dat men er toch bij blijft horen, maar in een afstandname tegenover de wereld der kerk en haar teologie, met al haar vormgeving en oriëntatie die in de bestaande instituties zijn uitgekristalliseerd. De noodzaak om tot een eigen teologie te komen kan zich als teologie presenteren omdat zij in overeenstemming wil zijn met de autentieke inspiratie van de kerk, maar nu als het ware op een nieuw niveau van het historisch bewustzijn. Deze nieuw geformuleerde teologie, welke zich de K herontdekking van het oorspronkelijke ten doel stelt moet de huidige teologie over boord werpen (!). De teologie moet zich losmaken van de kerk om de vrijheid van het kristelijk handelen weer terug te vinden. Slechts buiten de kerk kan een kristen pas in alle vrijheid kristelijk handelen omdat het bestaande kerkelijk apparaat in een systeem gevangen zit dat aan het eind van zijn latijn (mogelijkheden) gekomen is. De nieuwe teologie vat eenheid niet op in termen van kerkelijkheid, maar in wat men
LIEFDE
^•'
op hetzelfde moment dat burger F. aan zijn kont krabde voelde zijn verloofde M. een stevige jeuk aan haar oor: een duidelijk geval van liefde op het eerste gezicht (jan 69. K.)
pro-eksistentie noemt, een kristelijk instaan voor de medemens, dat niet in kerkelijke munt kan worden omgerekend. In plaats van kerkelijke en konfessionele kriteria voor eenheid, komt sociaal engagement. De nieuwe eenheid buiten het kerkelijk systeem heeft behoefte aan een eigen teologie, die zich niet kan beroepen op het bestaande, hoogstens op wat in bewegirg is, dn$ niet kerkelijk &• Zending ïjetekent in de terminologie van de revolutionaire teologie een uitdaging aan de bestaande kerken om zich van de logheid te ontdoen en eindelijk in beweging te komen. Resumerend kunnen we zeggen dat de eerste faktor, de breuk met de bestaande kerken, drie elementen bevat: het terugwinnen van het oorspronkelijk potentieel van de oerkerk, de mogelijkheid voor buitenkerkelijke vrijheid tot kristelijk handelen en de overeenstemming tussen minderheidssituatie en zendingsbesef, omdat de groep kristenen die werkelijk fundamenteel hervormingen wil een strikte minderheid uitmaakt binnen de gevestigde kerken en zich sterk bewust is haar inspiratie aan anderen door te geven. Welke zfjn nu de teologische implikaties van de revolutionaire vrijmaking van de kerk? De teoloog Rendtorff!) neemt nu het begrip bekering bij de kop en zegt: Bekering voor zover zij zich richt op het individu wordt saniengedacht met sociale verandering. De konversio van de mens kan niet losgedacht worden van de sociale betrekkingen waarin hij leeft. Hier(zie pag. 3)
„Binnen vijf jaar zuilen studenten kunnen meebeslissen...." Lees pag. 4 en 5 „EEN NEO-MARXISTIES EKONOOM in TILBURG"
Katholieke Studenten Dagen, plong, plong! Vooruit, jongens! De Katholieke Studenten Dagen hebben we weer achter de rug. De kassen opgemaakt, de glasscherven bij elkaar geveegd, de biervoorraad weer op peil gebracht; gutgut, wwoeaaaaa, meid, wat heb ik een slaap. De Heren 'tl. hoisius -(penningm. a'sgariï), B. Wisman (penningm. posjet) & H. Langeveld (penningm. ksd) wrijven zich & elkaar in de naar oud bier riekende handen. De typhoon is voorbij. De buit is binnen. Dikke pret, jongens! Dikke partij! Rampetamp & reutemeteut! Haldekidee! En José, een der bezoekende studentes, heeft een briefje verloren, dat we om het belang ervan in — zoals dat heet — extenso publiceren: „Lieve Tante Mary, Hier een klein briefje van uw nichtje José, vanuit Tilburg. U weet, dat ik dit jaar voor de tweede keer aan de Katholieke Studentendagen mee doe. Nou, ik kan u zeggen dat het mij uitstekend bevalt: Tilburg is nog echt een stad waar je van die oude gezellige studentenfeesten kan meemaken. Elke avond om negen uur begint het. Heel gezellig! Jammer genoeg moeten wij om twee uur weg, want 's morgens is het vroeg dag in verband met het congres. Ik heb er geen spijt van dat ik niet met mijn vriendinnen samen ben gekomen, want de eerste dag al heb ik kennis gemaakt met een paar erg aardige studenten uit Tilburg. Een van hen. Peter, komt mij 's morgens van mijn kamer ophalen, om naar het congres te gaan, dat op de economische hogeschool wordt gehouden, in een rustiek gedeelte van de stad. De lezingen zijn boeiend." Tot zover was José gevorderd aan het relaas van haar belevenissen in Tilburg. Woeoe! Tilburgse impressies. Retteketet! Sjomme-sjommesjomme! Gut gut gut, wat hebben we dikke pret. Dag meisjes. (hv) 1
&Cé>^.=mebebelmgen UIT DE T.S.R.-VERGADERING d.d. 14 jan. j.l. Als TSR-lid (SVB-fraktie) werden gedechargeerd: Kees de Boer Ton Koster Geïnstalleerd werden: Bert Cremers Rob Lansman. Als studentenleden in het bestuur van de Stichting Nostrorum Sanitas werden benoemd: Frans Godfroy Army Horsford Pim Leclercq.
De volgende motie werd aangenomen:
De Tilburgse Studenten Raad in vergadering bijeen, op dinsdag 14 januari 1969, overwegende: — dat het mensa-bestuur is overgegaan tot sluiting van de mensa gedurende de kerstvakantie, zonder op de hoogte te zijn van de behoeften van de studenten aan mensamaaltijden; — dat het mensa-bestuur naar onze mening teveel nadruk legt op de zakelijke aspekten en de sociale funktie van de mensa grondig verwaarloost; — dat het bestuur van de Stichting Nostrorum Sanitas heeft besloten een manager aan te stellen met als gevolg het aftreden van het mensa-bestuur, zonder overleg met het D.B. van de A.T.S.O.; besluit: — het beleid van het mensa-bestuur m.b.t. de kerstvakantie af te keuren; —• dat de mensa in de eerste plaats een sociale funktie behoort te hebben, waaruit volgt, dat het bestuur op de hoogte behoort te zijn van de behoeften van de studenten; — dat de visie van de studenten m.b.t. de mensa niet mag worden genegeerd, maar dat, integendeel, daarmee sterker dan ooit rekening moet worden gehouden; •— terwijl het bestuur van de Stichting Nostrorum Sanitas, het standpunt van het D.B. van de A.T.S.O. zeer goed kennende, beslissingen neemt, die duidelijk ingaan tegen het beleid van het A.T.S.O.-bestuur, de student-bestuursleden van de stichting opdracht te geven het beleid van de stichting alsnog te rektificeren; — er bij het mensa-bestuur, de Stichting Nostrorum Sanitas, en de manager van de mensa op aan te dringen bij vergaande beslissingen in overleg te treden met het A.T.S.O.-bestuur.
In de laatste vergadering herbaalden de studenten hun standpunt: gezamenlijk werken aan strukturele veranderingen kan alleen dan, als men hierby kan uitgaan van het recht op reële medezeggenschap op alle nivo's van studenten en wetenschappelijk medewerkers. In de vergadering op- 20 januari j.l. van kuratorium, besturen van senaat, ATSO, stafkonvent en overig hogeschoolpersoneel, en de leden van de werkgroep struktuur, stelde het stafkonventsbestuur nogmaals nadrukkelijk als voorwaarde voor deelneming aan de struktuurkommissie: 1. het beslissingsrecht óók van de studenten en van het wetenschappelijk korps inzake onderwas en onderzoek op alle nivo's; 2. het beslissingsrecht óók van studenten, wetenschappelijk korps en administratief, technisch en huishoudelijk personeel inzake het beheer op alle nivo's. Maar het kuratorium en het senaatsbestuur weigerden dit mede beslissingsrecht te erkennen, en stelden een nota in het vooruitzicht, waarin zij hun mening zouden neerleggen. Het uitzicht op deze nota zou dan als vertrouwensbasis moeten gaan gelden. WAAROM KOMEN ZE PAS MET EEN DERGELIJKE BELOFTE, ALS STUDENTEN EN WETENSCHAPPELIJK MEDEWERKERS HET OVERLEG DREIGEN TE VERBREKEN? Voor de studentenafvaardiging was bovenstaande reden om niet te voldoen aan het dringende (lees: autoritaire) verzoek van Van Boven, om het overleg van de werkgroep struktuur voort te zetten, totdat senaat en kuratorium op hun weigering terugkomen, genoemd medebeslissingsrecht te erkennen. Zouden zij alsnog tot een ommezwaai komen in hun nota, dan kan toch (eindelijk) met het overleg in de in te stellen struktuurkommissie worden begonnen. Tenslotte: het moet de autoriteiten toch duidelijk zjjn dat zij door het afsnijden van de mogelijkheid om via parlementaire weg tot demokratisering van de hogeschoolstruktuur te komen, de studenten en wetenschappelijk medewerkers dwingen hun ideeën in dezen via buitenparlementair? Wegen ie realiseren.
RAAD VAN BEROEP De Voorzitter der ATSO heeft de Raad van Beroep als volgt samengesteld: Peter Groot, voorzitter Dorrit Horsten, lid Hans Smulders, lid.
STUDENTEN
GEEN
ZEGGENSCHAP!
KUKATOREN MAKEN OVERLEG BV STRUKTUURKOMMISSIE ONMOGELIJK Twee maanden geleden werd een werkgroep struktuur van de hogeschool ingesteld. Dit om de noodzakeiyke vertrouwensbasis -te scheppen om in de in te stellen struktuurkommissie zinvol aan demokratisering van de bestuursstruktuur van de hogeschool te gaan werken. De studenten legden een nota op tafel, waarin zü een globaal alternatief hadden uitgewerkt voor de hervormingen van bestuursstruktuur en onderwijs. Gedurende de vier vergaderingen van deze werkgroep struktuur in december en januari trachtten de autoriteiten (m.n. Loevendie) het gesprek over de hete hangijzers (demokratisering bestuursstruktuur e.d.) weg te voeren naar vage algemeenheden.
2
De volgende motie werd aangenomen (en ter kennis gebracht van de Nederlandse regering):
DeT.S.R. in vergadering bijeen op 28 j£n. 1969, — overwegende dat door het afkondigen der Uitzonderingstoestand door het Francoregiem de meest elementaire mensenrechten, vastgelegd in het handvest der Verenigde Naties, geschonden zijn, — spreekt haar afkeuring uit over dit fascistoïde ingrijpen en is van mening dat de onderhandelingen m.b.t. toetreding van Spanje tot de E.E.G. onmiddehijk afgebroken dienen te worden, tot het tijdstip dat ook in Spanje gesproken kan worden van een werkelijk demokratische regeringsvorm.
Het A.T.S.O.-bestuur heeft op 28 jan. 1.1. het volgend schrijven doen uitgaan aan Zijne Eminentie kardinaal Alfrink:
Zeer geachte heer Alfrink, Ten einde raad wenden wij ons tot U, in de stellige overtuiging dat U voorstander bent van demokratisering van de Katholieke Hogeschool te Tilburg, waar het episkopaat formele bevoegdheden heeft betreffende de samenstelling van het kuratorium. We weten dat U van deze bevoegdheden materieel geen gebruik meer maakt, en waarderen dit stil aan intrekken van de kerkelijke macht over onderwijs, dat voor 98%% door de gemeenschap wordt gefinancierd. Maar wellicht heeft U niet stil gestaan bij het feit, dat wij nu geheel overgeleverd zijn aan een groep mensen, die zich door o.m. koöptatie handhaaft. Wij verzoeken U daarom dringend nog eenmaal van Uw formele bevoegdheid gebruik te maken om de demokratisering op gang te brengen.
VERKIEZINGSKOMMISSIE In de verkiezingskommissie hebben zitting: Pieter Sommen, voorzitter Ad den Boer Raoul van der Lugt Ria Wessels.
UIT DE T.S.R.-VERGADERING d.d. 28 jan. 1.1. Het D.B. der A.T.S.O. heeft op 22 jan. j.l. de volgende verklaring uitgegeven:
Besloten werd de statuten te wijzigen, zodat ingeschrevenen aan de Stichting Theologische Fakulteit Tilburg stemrecht hebben t.a.v. de T.S.R.-verkiezingen.
Deze vergadering werd bijeengeroepen door een groot aantal A.T.S.O.-leden, naar aanleiding van een handtekeningenaktie van de S.V.B, en aktie van theologiestudenten, i.v.m. het afwijzen van stemrecht voor de grondraadsverkiezingen van ingeschrevenen aan de Stichting Theologische Fakulteit Tilburg in de laatste T.S.R.-vergadering. De T.S.R. en het D.B. der A.T.S.O. ontvingen in verband hiermee het volgend schrijven van de Theologische Fakulteitsvereniging: „Als vertegenwoordigers van de grote groep studenten van de Theologische Fakulteit, die tot hun grote verbazing te horen heben gekregen dat het principe 'no taxation without representation' met betrekking tot de verkiezingen voor de Tilburgse Studenten Raad geen recht gedaan zal worden, tekenen wij langs deze weg scherp protest aan tegen de wijze waarop nu blijkbaar met een grote groep belanghebbenden gemanipuleerd wordt. Wij verwachten dat deze gang van zaken, die met geen enkele adequate verontschuldiging in overeenstemming te brengen is met de meest elementaire beginselen van de demokratie, ten spoedigste, d.w.z. nog vóór de feitelijke verkiezingen, ongedaan gemaakt wordt."
Wij stellen een mondeling onderhoud zeer op prijs. Gezien echter Uw beperkte tijd door interne kerkelijke problemen, zien wij ons genoodzaakt U nu reeds schriftelijk bekend te maken met onze moeilijkheden. Het zal U misschien niet onbekend zijn, dat onder druk van studenten, na 40 jaar autoritair bestuur en geestelijke voogdij, het kuratorium van de Katholieke Hogeschool zover gebracht is dat een „werkgroep struktuur" werd ingesteld, waarin vertegenwoordigers van alle geledingen van de hogeschool zitting hadden en zouden trachten te komen tot een gemeenschappelijk standpunt t.a.v. een demokratische bestuursstruktuur. De werkgroep is helaas niet tot één standpunt gekomen, omdat enerzijds m.n. de gedelegeerde kurator drs. Loevendie en oud-rektor magnifikus prof. De Moor het medebeslissingsrecht van alle geledingen op alle nivo's niet aksepteerden, en anderzijds de studenten en leden van de wetenschappelijke staf deze voorwaarde als vanzelfsprekend stelden. De autoriteiten geven door het instellen van struktuurkommissies e.d. materieel reeds toe (zie pag. 6)
OPBOUW VAN EEN REVOLUTIONAIRE THEOLOGIE ^ ^ uit volgt de onlosmakelijke relatie tussen bekering en sociale struktuur. Het geloof presenteert zich hierin als verandering der samenleving. Door dit te stellen verlaten we het terrein van de traditionele teologie. Het geloof echter kan en moet zich als sociale aktie en vernieuwing laten beschrijven, dus niet meer afhankelijk van de omweg over de bekering van de enkeling. Met deze stelling maakt de teologie zich ook los van de binding aan individuele vroomheid en richt zich aldus op het objektieve, dat wil zeggen de plicht die ieder mens heeft zich voor anderen in te zetten. Aldus is de tegenstelling bekering en sociale hervorming (als kollektieve bezigheid), teologisch uitgewerkt, het kontrast van subjektieve vroomheid en objektieve goddelijke zending. Deze tegenstelling is te neutraliseren in de tese dat wij de werkelijkheid van onze bekering kunnen meten aan de mate waarin wij ons inzetten voor de strijd om sociale gerechtigheid en ons losmaken uit de bestaande sociale strukturen. Bekering als afwending van de wereld naar god toe (traditionele teologie) betekent nu in onze konceptie van revolutionaire teologie afwending van de bestaande maatschappij naar de toekomst toe. De plaats van de bekering is niet het individu maar de sociale situatie. Zo heeft de teologie tot taak de objektieve, juiste struktuur van wat bekering is, in reflektie te brengen. Om dit wat konkreter uit te werken gebruikt R. het begrip koinonia waarin twee motieven opgesloten liggen: de aktio van een kristelijke gemeenschap welke er een is van beweging en voortdurende vernieuwing en het deelnemen aan „god's action in history". Deze identiteit van het kristelijk geloof met de sociale revolutie kan niet bereikt worden door een subjektieve overtuiging. Zij zal gerealiseerd moeten
worden in de praksis van de revolutionaire gemeenschap. In een woord, de teologie zal zich moeten bezinnen in hoeverre konkreet de verschuiving van de persoonlijke naar de sociale bekering verloopt. In deze kontekst komt de vraag naar het gebruik van geweld op, een vraag die in de traditionele etiek spoedig de kardinale vraag werd. Begrijpelijk overigens omdat deze etiek zich baseert op een onveranderlijk skala van etische normen of op de zedelijke verantwoording van de enkeling. Voor de revolutionaire teoloog heeft de vraag naar het gebruik van het geweld een andere ideologische waarde. Dit soort vragen wordt aan het inzicht ondergeschikt gemaakt dat kristelijk handelen eo ipso een revolutionair karakter draagt. De revolutie kan gewelddadig zijn maar dan toch alleen in die zin dat bestaand onrechtvaardig geweld uit de weg geruimd moet worden. Zodoende is de hier opgebouwde teologie van de revolutie een ontmytologisering van de revolutie. Als teologie wil zij een middenpositie innemen tussen de mythe van de eeuwigdurende orde van alle samenlevingen en de mythe van de voortdurende coup de force. Ze zal de revolutie nooit verabsoluteren maar steeds laten bepalen door inhouden die omschreven worden als kristelijk humaniserende handelingen, welke op zich zeer fluktuerend zijn en in elke situatie verschillend. Samenvattend kan men stellen dat de hierboven gestelde begripsvorming zich ontplooit aan de hand van het model van twee teologieën, waarvan de ene gericht is op het individuele heil van de mens, zijn geloof en zijn godsverering en geldt als teologie van de bestaande kerk, terwijl de andere het engagement van de medemensen, de gemeenschap van de christenen onder elkaar en met god (koinonia) alsook de deelname aan het handelen van god in de geschiedenis tot inhoud heeft en in deze kontekst teologie van de revolutie wil zijn. Een teologie wint door haar maatschappelijke dimensie aan stabiliteit. De politieke en sociologische implicaties dienen de revolutionaire teologie als een middel voor haar eigen opbouw. l
) T. Rendtorff: Theologie van de revolutie.
Frans van Beek
WOENSDAG 5 FEBRUARI EENS PER JAAR
DISKUSSIE-MIDDAG
het leven is niet meer dan eens per jaar op allerzielen een zielig bloempje zetten op je eigen graf (jan 69. K.)
over PROJEKTONDERWIJS Aanvangstijd: 14.00 uur Plaats: hogeschool KOLLEGES
Het TAS geeft dit jaar voor het 'eerst geen verkiezingsnummer uit. Aangezien er voor de partijen o.i. voldoende mogelijkheden zijn (o.a. de ATSO-stencilmachine) om zonder al te veel problemen verkiezingspropaganda te voeren, en uit de ervaring blijkt dat de kwaliteit ervan doorgaans niet boven die van de wasmiddelenreklame uitkomt, hebben wij gemeend aan deze vertoning niet mee te moeten doen. Mogen hiermee enige misverstanden uit de wereld zijn geholpen. De redaktie.
VERVALLEN
— Inleiding — Diskussies in groepen — Forum over realisatiemogelijkheid in Tilburg Organisatie: A.T.S.O. en Kie. van Fak. Ver.
Tilburgs Algemeen Studentenblad Redaktieadres: Academielaan 9 Redaktie: Frans van Beek, Frans Godfroy, Gui van Hooydonk, Wilfried Martens, Bert Schumacher, Harry Verkooyen.
Lucebert, Speenhoff & het levenslied „Wij zijn feitelijk weer precies, waar we omstreeks 1900 waren! De komieken, coupletzangers, humoristen en café-chantantzangers van toen, stonden ongeveer met hun liedjes op hetzelfde peil, waarop die van heden zich bevinden, enigen uitgezonderd (Kan, Sonneveld, Hermans en nog enkelen). Maar verder hebben Speenhoff, Dirk Witte, Davids en Pisuisse blijkbaar vergeefs geleefd." Aldus Koos Speenhoff Jr in 1955 in een ten geleide bij- een liederenbundel van zijn vader. Hoe Speenhoff Jr het met die laatste uitspraak bij het rechte eind had, bewijst hij wat mij betreft zelf door komieken, coupletzangers, humoristen en caféchantantzangers als Kan, Sonneveld, Hermans
en nog enkelen op één lijn te stellen met zijn vader, zonder te zien dat deze met zijn liedjes dichter bij de veelverguisde smartlap dan bij de dure lol van de „grote drie" stond, iets dat evenzeer vóór Speenhoff Sr als tegen diens „ontaarde" zoon pleit. Het levenslied is bij de intellektueel niet erg populair. Hij vindt het een soort surrogaatmuziek voor surrogaatmensen. (Laten we elkaar geen mietje noemen: jij hebt toch ook zo'n uitgelééézen diskoteek. Zo'n paar decimeter Bach, Tsjaikowski, Dutch Swing College Band (voor erg wilde avonden), en in het uiterste geval Stones, Mothers of Invention (erg in), underground en zo . . ., nou ja zeg, wat wil je . . . Als je platen koopt wil je toch wel iets van nivêdüêdü. De Tilburgse platenbizzenis schijnt daar trouwens ook lucht van te hebben gekregen.) Als Speenhoff Jr een ten geleide had moeten verzorgen bij de laatste plaat van de Zangeres Zonder Naam, „De Soldatenmoeder" door Lucebert, had hij waarschijnlijk lelijk met de handen in het haar gezeten. (Lucebert is nl. zo'n kaerel van nivêdüêdü). Lucebert met die Zangeres. .. onbegrijpelijk. Lucebert zelf begrijpt het wel, evenals destijds pa Speenhoff en de zijnen het begrepen. Wat wil zo'n man als Lucebert nou met die smartlap? Eigenlijk kan me dat tamelijk weinig schelen. Belangrijker _ vind ik, hoe die plaat (met aan de achterkant een smakeloos soort troostlied aan Mrs. Humphrey door E. van Altèna) bij je aankomt, nl. als met meer en minder dan een ontiegelijke, makabere grap. Wat dacht je hiervan: ,,.... Een prooi der RODEN verliest zij idle zinnen, soldatenmoeder was zij, nu een lichtekooi.... Als Amerikaanse moet ze nu wel haten maar geeft zich toch'aan de Vietcongsoldaten ... O mensen, dit deden de RODEN uit Hanoi. (zie pag. 4) 3
(Refr.)
Interview met prof. van de Klundert
Zij hebben haar haar hart geroofd, haar lichaam leeg en ook haar hoofd, zij slaapt met stenen in haar bed, en als ze opstaat is ze als dood. . . ."
EEN NEO-MARXISTIES
Vergelijk je dit produkt met de liederen van Speenhoff, dan vraag je je af, hoe Lucebert het durft. Misschien omdat hij wéét, dat hij een smartlap schrijft. Speenhoff schrijft zijn „De ontslagen tuchthuisboef" in zijn eigen taal. Lucebert meet zich een taal aan. Bij hem wordt Er zijn hoogleraren, die behalve het schrijven het dan ook het levenslied van de smartlap (of van dikke rapporten voor bedrijfsleven of zo je wilt het omgekeerde). Hij gaat zich eens andere kapitalistiese instellingen of het zitting flink te buiten: de naamloze Zangeres laten nemen in raden van kommissarissen, S.E.R. of kermen: „O mensen is dit niet een naar ver- Pastoraal Konsilie bovendien evolueren in hun haal?" en ondertussen klaarkomen . . . . Holee, wetenschapsbeoefening. Ook aan de Katholieke holee. Hogeschool hebben we zo iemand kunnen ontSpeenhoff is een brave, vooroorlogse S.D.A.P.- dekken. We vonden professor van de Klundert, er. Hij is sociaal bewogen en doodeerlijk, wat hoogleraar in de algemene ekonomie aan de resulteert in het betere levenslied. Anno 1969 K.H., bereid tot een gesprek. In een tweetal ontdekt Lucebert de taal van het volk en. komt artikelen, resp. in dit en het volgende TASals een lepe vos die goeie vergeten Speenhoff nummer, kun je de neerslag van deze diskussie met nota bene de Zangeres Zonder Naam on- lezen. dersteboven smijten. Het levenslied is dood. Leve de smartlap. Holee, holee! DE WETENSCHAP F. G. Als je stelt dat er op dit ogenblik in de maatschappijwetenschappen globaal twee richtingen zijn: aan de ene kant de dialektiese of marxistiese stromingen in ekonomie, sosjologie, psiechologie enz. en aan de andere kant de positivistische stroming, waarvan je tegelijk ook kunt zeggen dat de eerste samenvalt met het sosjalisties alternatief, ziet U dan meer heil in die marxistiese stroming in de maatschappijwetenschappen? Ziet U dan meer heil in die marxistiese stroming in de maatschappijwetenschappen?
...„hoog tijd dat K.H. meer
Ik zie daar vooralsnog meer heil in, hoewel ik in metodologies opzicht meer en meer een syntese zie tussen positivisme en dialektiek. Je kimt, dacht ik, zeggen dat ekonomiese wetten histories gedetermineerd zijn, dat betekent dat ze afhangen van bepaalde ontwikkelingsfasen in de maatschappij. Bepaalde wetten kun je beter opsporen door de historie als een dialekties proces te zien. Maar gegeven een bepaalde situatie, dat je via de positivistiese metode probeert wat verbanden op te sporen, die je ergens in het grotere geheel een plaats geeft.
Grote f Protestdemonstratie TEGEN KABINET DE JONG — — — — —
B.T.W. Huurverhoging 225 miljoen voor N.A.V.O. Werkgelegenheidsbeleid Onderwijs/cultuurpolitiek, etc.
ZATERDAG 8 FEBRUARI Aanvang: 2 uur 's middags Start: Willem ll-straat 47-49 (Theologische Faculteit) Zegt neen! tegen D a Jong en zijn kornuiten en demonstreert mee!
Hoe ziet U de ontwikkeling van de twee aspekten kwantitatieve benadering en kwalitatieve benadering in de maatschappijwetenschappen. Je kunt, dachten wij, wel stellen dat op dit ogenblik de kwalitatieve benadering enorm verwaarloosd wordt. Denkt U dat het kwalitatieve aspekt opnieuw geïntegreerd gaat worden in de maatschappijwetenschappen met als gevolg misschien dat men tot een meer integrale maatschappijwetenschap zal komen? Ja dat dacht ik zeker. Vanuit de ekonomie gezien zeker, waarbij ik in de ekonomie twee stromingen zie die dat beogen, en ik heb zelfs. een beetje het ideaal die stromingen nog wat tot elkaar te brengen, nl., de wederopkomst van het institutionalisme en het neo-marxisme in de ekonomie. Er is een hele stroming in Amerika die je de institutionele school zon kunnen noemen, maar het is merkwaardig te zien dat ze nog helemaal geen kontakt hebben met de neo-marxistiese stroming die tegelijk ook in Amerika bestaat. Toch is ook de institutionele school van nature altijd maatschappijkrities geweest. Is het juist dat U zelf vanuit de ene stroming van de maatschappijwetenschappen omgezwaaid bent naar de andere, dus vanuit de kapitalis-
tiese ekonomie naar de marxistiese ekonomie? Ik zou dit in iets andere termen willen formuleren. Ik ben duidelijk teruggekomen van de neo-klassieke, matematiese en naar mijn gevoel wat simplistiese ekonomie, die op inteUektueel gebied tot prestaties komt die af en toe wel groot zijn. Daarvoor in de plaats stel ik een ekonomie, die werkelijk empirics gebaseerd is en die rekening houdt met de ontwikkeling zoals die zich werkelijk voordoet. Dit betekent ook dat je streeft naar integratie met andere wetenschappen. Ik voel mij nogal aangetrokken tot de neomarxistiese stroming, maar er moet nog veel gebeuren. Er is o.a. door Baran en Sweezy een goede aanzet gegeven, een outline, waarop op basis van empirics materiaal verder gestudeerd moet worden. Wel wil ik uit het neo-marxisme ale dogmatiese elementen weren, ik heb geenbehoefte aan de reproduksiestema's van Marx of aan het teorema van de dalende winstvoet. Vandaar dat ik Baran en Sweezy hoger aansla dan Mandel, die toch een aantal dogmatiese elementen heeft. ék Het neo-marxisme kan zo de rijkste voedings- -^ bodem zijn om tot een heroriëntering van de ekonomie in de zojuist geschetste richting te komen. Ik heb nog steeds de hoop dat een aantal institutionalisten in dezelfderichtingzullen evolueren. Essentieel is zowel in de ekonomie als in de sosjologie dat je meer naar het geheel gaat kijken. Door de steeds verdergaande spesjalisering dreigt de visie op het geheel verloren te gaan. Hoe staat U in Nederland als ekonoom, bent U de enige, die zich met neo-marxistiese ekonomie bezighoudt? Ja, voorzover ik weet wel. Nederland heeft traditioneel veel ekonomen opgeleverd, die zich op monetaire ekonomie spesjaliseren, of ruimer in de sfeer van de korte termijn politiek zitten. De bele opleiding was tot dusverre ook hierop gericht. Er zit wel een kentering in b.v. Heertje uit Amsterdam, die hoewel zeker geen neo-marxist toch de nadruk gaat leggen op een lange termijn politiek. Zou je kunnen stellen dat de ekonomie een paar jaar geleden tot stilstand is gekomen, maar dat door het beklemtonen van de maatschappijkritiek de ekonomie waarschijnlijk een nieuwe bloei tegemoet zal gaan? Ik hoop het, hoewel U niet kunnen zeggen dat ze stil is blijven staan, op het gebied van de korte termijn analiese en de ekonometrie is wel het een en ander gebeurd. Waar inderdaad niets gebeurd is, is het gebied van de struktuur van de ekonomie, de allokatie van de produksiemiddelen en dus eigenlijk ook op het gebied van de groei-ekonomie. Ik geloof dat de moderne ontwikkelingen, waarin je de maatschappij weer als een geheel gaat zien en waar je de ekonomie niet teveel dwingt in het keurslijf van wiskundige metodieken een nieuwe opbloei van de ekonomie zou kunnen inhouden. Er zal echter veel werk verzet moeten worden op empirics gebied, je moet de feitelijkheden naar voren halen, anders verval je in de ijdele sferen
^
EKONOOM IN TILBURG r
ID
aan maatschappijkritiek gaat doen..." van de vroegere kwalitatieve ekonomie.
het de meerderheid niet aanspreekt
over dit onderwerp te gaan studeren, ook voor mij.
In het paarse boekje laat U zich nogal negatief uit over de voortwoekerende spesjalisaties en de maatschappijgebondenheid van de wetenschap die daaruit voortvloeit.
Verwacht U dat het mogelijk zal zijn om de hogeschool op niet al te lange termijn reëel te demokratiseren?
Wat vindt U van Gastro en de Cubaanse Revolutie?
Ja, binnen 5 jaar zullen studenten wel kunnen meebeslissen. We zullen het echter gezamenlijk moeten doen, vertrekkend vanuit de bestaande situatie. Als we verschillende visies op de maatschappij hebben zullen deze duidelijk gemaakt moeten worden.
De eliteklub rondom Castro is volgens mij bezield door biezonder hoogstaande idealen, zij verdienen al onze medewerking in hun streven de samenleving te humaniseren. De ontwikkeling op Cuba is positief, alleen vraag ik mij af of zij in staat zijn kontinu een groep hoogstaande leiders te honden.
Ik vind dat inderdaad een gevaarlijke ontwikkeling, die lijnrecht ingaat tegen mijn visie dat je moet komen tot één maatschappijbeeld, waarin je de verschillende zaken objektief tegen elkaar afweegt. Ik vrees echter dat de trend van verdergaande spesjalisatie zich nog zal voortzetten onder druk van de eisen van de maatschappij. Een verandering van de hogeschoolstruktuur en van het onderwijssiesteem zou het toenemende barbarisme der spesjalismen voor een deel kunnen opvangen. Voor een deel zou dat zeker kunnen ja, hoewel je altijd een aantal mensen hebt, die een meer spesjalisties beroep willen gaan uitoefenen. Je zult daar in je opleiding rekening mee moeten houden, van de andere kant zal je er voor moeten zorgen dat ze de visie op de maatschappij als geheel niet verliezen. Zou je niet kunnen stellen dat door de didaktiese verhoudingen, zoals die nu aan de hogeschool bestaan de vooruitgang van de wetenschap zelf behoorlijk wordt afgeremd? Als U wetenschap ziet als inzicht in en visie op het totaal dan heeft U gelijk, niet echter als Ü wetenschap ziet als spesjalisme. De spesjalismen worden juist door de huidige situatie bevorderd en krijgen teeds meer kans tot ontplooiing. Wat denkt U van de invoering van projektonderwijs?
#
Ik vind dat projektonderwijs een zeer royale kans moet hebben om zich waar te maken, je weet niet precies hoe het zal lopen en wat er uit zal komen, je kunt dat alleen maar ervaren door het in de praktijk tot te passen. Zowel wat de ontplooiing van kennis betreft vanuit de student gezien, alsook wat betreft de ontwikkeling van de wetenschap zie ik er grote kansen in. U zit in de struktuurkommissie (althans in de voorbereidende werkgroep struktuur), wat vindt U van het demokratiseringsproces, die men op gang probeert te brengen?
Wat vindt U van de de laatste jaren sterk naar voren gekomen linkse studentenbeweging? Deze beweging heeft in de recente tijd bevruchtend op het denken gewerkt, er is een vuurtje gaan branden dat moet blijven branden. De maatschappij is een ontwikkelend geheel, we moeten niet in statiese termen blijven denken, de benadrukking van de ontwikkeling moet er blijven. Het isolement van de student t.o.v. de maatschappij wordt gelukkig doorbroken, hetgeen op zich reeds een demokratisering inhoudt. De rechtse studenten schieten m.i. tekort in de etalering van hun ideeën, men laat geen alternatief horen noch op teach-ins, noch via andere diskussiemedia. Ik vind dat we er recht op hebben van hun te horen waarom de maatschappij h.i. zo goed funktsioneert. INVLOED VAN BEDRIJFSLEVEN Vindt U dat er een direkte en indirekte beïnvloeding van de hogeschool door het bedrijfsleven plaats vindt? Er is zeker enigermate van direkte beïnvloeding sprake, wanneer je als kurator of hoogleraar nogal wat kontakten hebt met bet bedrijfsleven zul je in die gedachtengang tuisraken, hetgeen niet zonder invloed is voor je taakvervulling binnen de hogeschool. Indirekt is deze invloed er ook, alleen nog moeilijker aantoonbaar. Deze invloed ligt vooral in de sfeer van de verdergaande specjalisatie: elke bedrijfstak zijn eigen leerstoel. Dit heeft tot gevolg dat de visie op het geheel steeds minder sentraal komt te staan, hetgeen ik een gevaarlijke ontwikkeling acht, die in Amerika al veel verder is voortgeschreden en van daaruit naar Europa overzwaait, bv. de marketing. Is onze hogeschool kapitalisties?
Ik ben ervoor het gesprek niet af te breken, ik De vraag suggereert dat dit bewust en plangeloof namelijk dat op het moment dat de matig geschiedt, dat geloof ik niet. Bepaalde standpunten duidelijk tegenover elkaar komen zaken staan in dienst van het bestaande siesteem. te staan, het begin van een goed gesprek aan- Dit roept echter weer tegenkrachten op, wel wezig kan zijn waarbij je gaat doordringen tot geloof ik dat het konflikt tussen beide steeds het waarom van die standpunten. Daardoor duidelijker wordt. Het wordt tijd dat de hogekan misschien geen oplossing worden gevonden school meer aan maatschappijkritiek gaat doen. maar kan wel het wederzijds wanbegrip worden afgebroken. Wantrouwen is dacht ik toch iets Wat vindt U van Mao? dat op onbegrip steunt. Ik acht het wel belang- Ik weet te weinig van China om daarover een rijk om de achterban te informeren en te raad- oordeel te kunnen geven. Wel vind ik dat we plegen over wat er in de werkgroep besproken de 600 miljoen Chinezen veel meer serieus is, omdat een eventuele overeenstemming in moeten gaan nemen, er is miserabel weinig de struktuurkommissie weinig effekt heeft als over China bekend. Het wordt hoog tijd serieus
Chomsky is bang dat in de V.S. de onderdrukkende tendenzen steeds meer de overhand zullen krijgen. U bent een tijd in de V.S. geweest, wat is uw mening hierover? Amerika is een harde samenleving, waarin hardheid, individualisme en geweld waarden zijn; een filosofie die onderdrukking voorstaat vindt daar wel ruime aanhang. Het is niet onmogelijk dat een verdergaande polarisatie het karakter krijgt van verdergaande onderdrukking. Kunt U de voor ons vrij plotselinge ommezwaai naar de marxistiese ekonomie verklaren? Gedeeltelijk wel, ik wilde na jarenlange studie van de meer modelsmatige ekonomie meer naar de empirie toe, meer de feitelijke ontwikkeling van de ekonomie gaan bekijken. Vraagstukken als monopolisering en oligopolisering kunnen in de modelsmatige ekonomie, die een steeds axiomatieser karakter krijgt niet opgelost worden. De wetenschap, die ik op het ogenblik beoefen kan eigenlijk alleen in diskussievorm goed naar voren worden gebracht. In de huidige vorm van hoorkolleges blijkt deze dialoog niet mogelijk, zeker niet in ons examengericht onderwijs. De wetenschap moet het meer van interesse hebben dan van tegnies inzicht. Jean Frijns Kees de Boer
ft WOENSDAG 5 FEBRUARI hogeschool - C 2 20.00 uur en 21.30 uur
DE EROTISCHE D O Z E N V A N KURI SAN 2 voorstellingen Toegangsprijs: ƒ 1,— STUDENTEN FILMLIGA TILBURG
5
De verkiezingskommissie deelt mee, dat op 11, 12 en 13 februari de stemburo's als volgt geopend zijn: de hal van het Eigen Huis: 12.00 u. —14.00 o. 18.00 u. —19.00 a. de Aula:
11.00 n. — 12.30 u. 14.00 u. —15.30 u.
de Theologische Fakulteit: 11.00 n. —12.30 o. 14.00 u. —15.30 n. Stembiljetten worden door het stemburo afgegeven, nadat de kiesgerechtigde zich heeft gelegitimeerd d.m.v. zijn kollegekaart voor het kursusjaar 1968—1969 en na het invullen van een registratiekaart. Stemmen bij volmacht is toegestaan. Formulieren hiervoor zijn verkrijgbaar op de Atso-kamer. Men kan alleen van déze formulieren gebruik maken. Binnen 24 uur na de beëindiging der stemming kan door de kiesgerechtigden bij het Dagelijks Bestuur een bezwaarschrift worden ingediend tegen de uitvoering der stemming. Binnen 48 uur na beëindiging der stemming neemt het D.B. een besüssing over het bezwaarschrift. Namens de verkiezingskommissie, Pieter Sommen, voorzitter. (vervolg van pag. 2) dat er veranderd moet worden; als zij in het overleg zich verschuilen achter definities en formuleringen, en de vraag hóé er veranderd moet worden verschuiven naar óf er veranderd dient te worden, moeten wij wel spreken van duidelijke onwil. Tijdens een gezamenlijke vergadering van kuratorium, de besturen van senaat, wetenschappelijke staf en Algemene Tilburgse Studenten Organisatie, afgevaardigden van het niet-wetenschappelijk personeel van de hogeschool en de leden van de „werkgroep struktuur" op 20 januari j.l. kwamen de partijen tot een openlijke botsing, en stapten studenten en wetenschappelijk medewerkers uit het overleg: duidelijk kwam naar voren dat de autoriteiten ons alleen maar aan de praat willen houden om daarmee studentenakties te voorkomen; het kuratorium kwam namelijk op de valreep met de mededeling, dat er een nota van de zijde van kuratoren zou komen, en of we maar zo vriendelijk wilden zijn nu weer daar op te wachten. Zeer geachte heer Alfrink, wij hebben geen enkel vertrouwen in die nota, we hebben ook geen vertrouwen meer in het huidige kuratorium, gezien zijn samenstelling. We zullen dit met enkele voorbeelden toelichten: President-kurator Mr. Van Boven vergelijkt onze (linkse studenten') methoden met de manipulaties van Goebbels (en dat doet uitgesproken iemand van de katholieke '30-ers) in een nieuwjaarstoespraak d.d. 2 januari 1969 op de hogeschool, en doet dan ook korporatistische uitspraken als „ieder op zijn plaats en zijn verantwoordelijkheid"; Drs. Loevendie — onlangs door U benoemd als gedelegeerd kurator, zonder dat zelfs de senaat er van op de hoogte was, (of was U zelf er ook niet van op de hoogte?) — maakte ons in „DE TIJD" (dec. '68) verdacht zonder enig bewijs, en zonder iets over de problemen te zeggen. 6
TECHNISCHE OF I SOCIALE REVOLUTIE Alvorens een standpunt in te nemen in de kontroverse van eerst technische of eerst sociale revolutie, is het vereist de funktie van de techniek kritisch te bezien. Vergeleken bij vroeger is tegenwoordig nieuw de fysieke macht waarover wij beschikken en het feit dat wij ons daarvan bewust geworden zijn en nu PLANMATIG die fysieke macht kunnen realiseren. Dank zij de techniek kunnen wij uitvindingen MET OPZET en PLANMATIG verwerkelijken. D.m.v. de techniek is er aan de oeroude tyrannic der materie een einde gekomen. De techniek is mondig geworden, niet als zuiver technisch fenomeen, maar als maatschappelijk verschijnsel. Ons modern technisch handelen krijgt er een dimensie bij, nl. het streven naar vrijheid, menselijke waardigheid en onbegrensde ongebondenheid. Daar echt» waar de techniek ons definitief uit de anonimiteit en de vijandigheid van de natuur verlost heeft, ligt tevens haar noodlot, omdat de macht tot beheersing veel sneller groeit dan ons vermogen die macht op een verstandige en menselijk verantwoorde manier te gebruiken. De ambivalentie van de techniek, die enerzijds vrijheid schenkt (afhankelijkheid van de natuur wordt minder) en anderzijds ook weer tot nieuwe afhankelijkheden leidt, is wat dit laatste betreft aan talloze voorbeelden te illustreren (atoombom genetische code enz.). Aangaande het laatste aspekt van de techniek zal de kritiek komen inzake de zogenaamde maatschappelijke mondigheid van de techniek (immers techniek is maatschappelijk gezien bekrompen). Zodra men het terrein van de techniek in engere zin verlaat, dwz. daar waar technische hypothesen opgesteld worden d.m.v. kausale processen en men de ontwikkeling der dingen in de kontekst van politiek, maatschappij en economie wil plaatsen, doch zich onoverkomelijke moeilijkheden voor, omdat men daarmee komt op een terrein waar waardenoordelen, wensen en plannen niet strikt volgens de wetten van de kausaliteit verlopen. Hier is geen berekening van het mogelijke en het waarschijnlijke mogelijk — voorzover die kalkulatie daarbij kausale verbanden legt. Er dient dus onderscheid gemaakt gemaakt t& worden tussen enerzijds de prognose in engere zin, voor wat de kausale, a.h.w. intertechnische ontwikkeling betreft, en anderzijds de veel verder gaande, maar ook veel minder scherpe prognose t.a.v. techniek in de kontekst van politiek en socioeconomic. Anders gezegd, planning op kortere en langere termijn, welke laatste het geprojekteerde ontwerp is van een ideologie of utopie. De planning op langere termijn, welke elke vorm van strikte wetenschappelijkheid mist, kunnen we beschouwen als een distantie, een kritiese afstandname van het geloof in het eeuwig immanent-kausaal ontwikkelingsproces van de mens, inziende dat de mens nog meer is dan producent van zijn eigen bestaanvoorwaarden 1). De enige vorm waaronder de distantie zich tegenover de aanpassing, waardoor de mens door de techniek gedwongen wordt omdat zij hem een repressieve behoeftenbévredigjng oplegt, demonstreert, is de negatie als kritischmaatschappelijke teorie, de grote weigering en de provokatie. Hiermee wil Marcuse tegen al die toch wel waardevolle technische impulsen (als b.v. verlichting van de arbeidsdruk) reageren, maar die in het tegendeel omslaan als ze de maatschappelijke strukturen op stagnatie en repressie richten. Zelfs de meest virulente teohmsche revolutie, zqgt Marcuse, kan de mens niet richten op zijn taak tot politiek-
Wij doen een beroep op U zo snel mogelijk een eerste stap te doen op weg naar de demokratisering van de bestuursstruktuur van de Katholieke Hogeschool. Wij denken bijvoorbeeld aan het ontslaan van genoemde kuratoren, en eventueel ook van de presidentdirekteur van de Shell en de hoofddirekteur van de Staatsmijnen als kurator, die op een of andere manier in dat gezelschap zijn geraakt. Wellicht kunt U ook nog verhinderen dat wij binnenkort zonder meer ons boeltje kunnen oppakken en naar Eindhoven verhuizen. De gemeenschappelijke kuratoren hebben onlangs een klnbje opgericht, met als doel de hoge-
sociaal-maatschappelijke veranderingen. Waarom niet? Zoals bekend kan de technisch wetenschappelijke produktiviteit der industrielanden alle mensen het primaire bestaan verzekeren. Echter de vruchten van die indrukwekkende produktiviteit gaan verloren aan het heersende systeem van sociale betrekkingen, dat op zo hoog mogelijke militaire chantage is ingesteld. Niet toevallig dat de oorlogstechniek en maatschappijstruktuur als twee handen op een buik zijn. Hieruit blijkt dat de techniek die zo verweven is met al wat bestaat of er voor gebruikt wordt ^k uit zich geen impulsen heeft die tot fundamen-^^ tele vernieuwingen leiden, tenzij ze de binding met de status quo loslaat. Er zal dus gezocht moeten worden naar een ander kriterium voor vooruitgang dan de techniek. Een mogelijkheid bestaat in de interdisciplinaire aanpak van alle takken van wetenschap, die zich van him waardevrijheid moeten ontdoen en samen ieder hun inbreng moeten hebben in de verzekering van een humaan leven voor alle mensen. We zullen de techniek erop moeten wijzen dat zij voortdurend d.m.v. kausale induktie allerlei processen op gang brengt die regelrecht indruisen tegen het doel waarvoor ze zich gesteld ziet, nl. mee te werken aan een betere wereld. Zo zijn we gekomen tot een keuze vóór de sociale revolutie die de technische revolutie dwingt haar resultaten zó te gebruiken dat ze niet in strijd is met de maatschappelijke eisen van een grote groep mensen die vanuit de utopie van de wereldvrede recht op vrede vooi^ iedereen opeisen. Zo zal de techniek zich vooft^BO durend moeten laten corrigeren door verwachtingen en verlangens die men dienaangaande in de toekomst verwerkelijkt wil zien. ') Dippel: Natuurwetenschap en techniek. ) Fons Udefs: Filosofie als science fiktion.
2
Frans van Beek
scholen te Tilburg en Eindhoven samen te smelten tot een Brabantse universiteit, zonder de studenten, ook maar te horen. Wij hopen, dat U ons voordat U binnenkort maatregelen gaat treffen een mondeling onderhoud toestaat, zodat nadere informatie en adviezen gegeven kunnen worden. Met hoogachting en vriendelijke groeten, URBAN HOVERS, Sekretaris Aktie, Pers & Publiciteit.,
de marskramer en maria **i 3
Me het zweet van het voorhoofd wissend, voorgevend doodmoe te zijn van het dansen, en mompelend dat het helemaal niet meeviel zo snel rond te draaien, zo vief met de beentjes te reageren en zo fris en fleurig te bewegen bij dat soort latijns-amerikaanse CHA-CHA-CHAMUZIEK, leidde ik mevrouw terug naar onze plaatsen, wat ze niet met zich liet doen zonder een snelle blik geworpen te hebben op haar onvermoeibaar en zeer innig doordansende echtgenoot, die duidelijk bezig was het meisje Maria te versieren, in ieder geval: zijn houding geleek onmiskenbaar op die van een eiland in balts-houding. Daarbij had hij een oudmodische, stroeve en weltschmerzerige oogopslag, zoals we die kennen uit de oude films van BEN TURPIN, in de liefdesscènes. Een buitenstaander zou er niets anders over kunnen zeggen dan dat de goede man weliswaar nog niet werkelijk zijn monogame huwelijksband verbroken had, maar er toch opmerkelijk duidelijk naar streefde niet in het sterfbed te geraken zonder het liefdesbed met Maria gedeeld te hebben. Een opkomende lach- en hikbui kon ik met moeite onderdrukken: ik zag de man al staan voor zijn kollegezaal, de droge stof docerend, maar zijn gedachten gingen telkens naar bloemen, en bij de opmerking „dit is een belangrijk techniekje . . . . " moest hij zelfs glimlachen, zoals jonge verliefden samen geheimpjes hebben, of beminde woordjes waarmee ze hun liefste lichaamdeeltjes noemen. Aan ons tafeltje troffen we L. aan, in een lawaaierig gesprek gewikkeld met een hardhorige, grootorige man, die naast de stoel waarop eerst de professor gezeten had, een grote bruinieren tas of koffer had staan, waaruit hij telkens kleine voorwerpen haalde, die hij L. dan toonde, aanprees en prijsde. L. knip-
oogde met zijn hele gezicht in onze richting, zoals volwassenen doen als zé kleine kinderen iets wijsmaken, zodat het leek alsof hij een venijnige kramp had aan zijn wang- en oogspieren, en dat deed hij, waarschijnlijk, om ons het amusante van de situatie duidelijk te maken, want, zo zei hij: „Deze meneer Is marskramer; hij verkoopt sieraden, kleinodieën en huishoudelijke artikelen". De mevrouw kreeg een lachtsuip. Die probeerde ze te verbergen door te drinken van een van de wonderbaarlijk regelmatig gevulde glazen, maar dat mislukte zodat de marskramer volgeproest werd met drank die vermoedelijk alleen met chemische pasta verwijderd zou kunnen worden. En de man deed dit, inderdaad, uit zijn toverkoffer goochelde hij een zilverglanzende tube, en hij zette zich aan de demonstratie, pratend van „ziet u wel, mevrouw, met deze vlekkenpasta X verdwijnen bloed, boter, ei en maandvlekken in een wip" en meer van dergelijk aan de sterreklames ontleend geklets.
solo van, kerel!" De marskramer zei ons ergens te gaan zitten en maande de twee rokers zich niet in het gesprek te mengen. (Deze laatste zinhelft dient niet al te letterlijk opgevat te worden; studenten weten wel hoe er door het proletariaat gepraat wordt.) Ik keek rond door het rokerige, overvolle vertrek. Vanaf de kast keek een groene Boeddha met een erg zwangere buik mij aan, op de vloer lagen lange rijen boeken, langs de plint, en daarbij de meest vreemde kollektie snuisterijen, meubels en vloerkleden. We kregen borrels die erg brandden en die een vreemde exotische smaak hadden, maar die erg lekker waren. Ik dronk er twee....
Eerst stond ik boven de aarde, zodat ik alles kon overzien, de vissen die in de zeeën zwommen, de bloemen aan de kant van snelstromende beken, dieren die faun voedsel zochten in de bossen, mensen die allemaal van elkaar hielden, en vogels, die tot bij mij omhoog vlogen. En vóór mij was een pad door het blauw, waarlangs duizenden rozen bloeiden, en Een half uur later was het handtasje van de waarop de zon scheen, zó big dat het doorlieve mevrouw gevuld met schoenveters, nagel- trilde tot vér achter mijn hart. De hemel was zo etuitjes, likdoonrpleisters, plastic halskettingen, blauw als ik nog nooit had gezien, met kleine flessenreinigers en brandzalfjes, stond de tafel schakeringen, en trillingen op het niveau van centimeter na centimeter vol met volle glazen, kernen, of schubben, of de glans van een en begonnen wij allen in onze hoofden het kakatoeveer. Het rook naar liefde, overal, en resultaat te bemerken van een avond drinken toen zag ik jou: je was alleen je glimlachen, en praten. Het was tegen tweeën en „om de en je ogen, en ik hield veel van jou. Op zachte avond niet abrupt te laten eindigen", stelde de voeten kwam ik naar je toe, en de zon kon professor voor bij hem nog iets te gaan drinken, eensklaps liedjes zingen van Astrud Gllberto. een uitnodiging die voor iemand anders iets (....) Even later was ik een groene fles, die kon zeggen door de marskramer werd afge- eeuwenlang op een diep-bruine tafel stond, en slagen, want „ik heb goeie zaken gedaan van- waar spinnen hun webben rond geweefd haddaag, we gaan naar mij toe, ik heb nog wel iets den. Het stof dwarrelde jarenlang van het onder de kurk". De mevrouw, belust op elke plafond. (....) Ik was de ruimte en ik was sensatie, en nu zeer duidelijk verliefd op mij, volkomen donker. Geen zon scheen er in mij, stemde daarin direct toe, hikkend lachend, en geen ster zond nog haar stralen uit. Ik was de daarmee het hele gezelschap aan de rand van donkerte en ik was eenzaam. Ik begon te huilen de wanhoop brengend, want met een zatte kop als een heel erg oude man, en mijn tranen en een volle maag is het moeilijk schateren. werden liederen, en mijn verdriet werd bloemen, en mijn eenzaamheid werd de volheid De marskramer bewoonde een wonderlijk, ver- van een dansfeest waar alles danste. F. danste vallen huis in een niet zo fijne buurt. We traden erg mooi, en een gier met ingetrokken klauwen een grote kamer binnen, die slechts verlicht deed een indische dans, al klepperend met zijn werd door een kaars en het gloeiende puntje Snavel. Zijn ogen werden die van een zwangere van een stokje dat een wierookgeur afscheidde, Boeddha, die me aankeek vanaf de kast. Ik in welke kamer ik in de hoek twee mannen was wakker, en zag iedereen zitten kijken met ontwaardde die zo arm bleken te zijn dat ze grote, blije en vochtige staar-ogen, en met stifle samen van één sigaret rookten, met felle gul- ademhaling. De wereld was op haar einde. zige trekken en die elkaar spoedden de sigaret Het sloeg vijf uur. zo snel mogelijk door te geven: „Maak er geen (wordt vervolgd) (fav)
GRONDRAADSVERKIEZINGEN 1 1 - 1 2 - 1 3 februari a.s. T.S.R.
STEMT voor
AXSO. N.S.R. 7
R.K. OPENBARE BIBLIOTHEEK
9 9 Wedden dat je d é »
WILLEM II STRAAT 21-23
TILBURG
TELEFOON 25984
Filialen: Wassenaarlaan 40 Telefoon 34712 Ringbaan West 96a - Telefoon 34825 Roelof Kranenburgplein 19 • Telefoon 71597 ABONNEMENTEN VANAF f l , -
lekke^p vindtJP^i
PER JAAR
voor een verrassend interieur ^W~ dekens - gordijnstoffen - vloerbedekking wand- en meubelbekleding Alle Hatéma produkten garanderen kwaliteit, duurzaamheid en praktisch gebruik. Zij staan onder voortdurende internationale kwaliteitscontrole en voldoen aan alle vermelde specifieke eigenschappen. Hepft één van deze Hatéma produkten Uw bijzondere interesse, vraag dan verdere inlichtingen b i j : Hatéma, Postbus 12 Helmond
A DE maatschappij voor uw Levensverzekering Kantoor voor Nederland:
ZWITSERSE MAATSGHAPP^WAN LEVENSVERZEKERING |Ék LIJFREN|J|| HERENGRACHT 500
-
AMSTERDAM-C
TELEFOON 020-235095
Steekje neus maar eens In 't pakje. E
Dat ruikt anders. Heel anders! Dat zijn de allerfijnste Kentucky en Virginia tabakken.
^Psllikaan
Gemixed door Van Nelle
Ci/fc urgf
Het Betere Werk!
VAN NELLE HALF/ZWARE
TEEUWEN-WAGEMAKERS Heuveisfr. 62 • Tel. 23343
ZELFBEDIENINGSSERRE
Piuutraat 28 • Tel. 21670 TILBURG
PIUSSTRAAT 28
mm affairs". Met deze resolutie stemden zowel Eritrea als Ethiopië in. Maar langzaam maar zeker begon de regering in Addis Abeba zich te bemoeien met zaken, die onder de zeggenschap Van de vele bevrijdingsoorlogen die er op het vielen van het parlement van Eritrea. (Een ogenblik gevoerd worden, zijn er slechts wei- klassieke openingszet). Gesteund door de genigen algemeen bekend. Vietnam kent iedereen, wapende macht, die door Israëlische Instrucmaar wie weet van de strijd in Eritrea, zo hij teurs getraind werd, werden de verkiezingen dat land al weet te liggen? Toch is daar vanaf beïnvloed en het parlement van Eritrea werd september 1961 een bittere strijd aan de gang, een willoos instrument in handen van Haile compleet met massamoorden, beschuldigingen Selassie. Talloze protesten volgden, zowel bij van genocide en bombardementen met ameri- de keizer als bij de V.N. Een delegatie, die kaanse vliegtuigen. naar de U.N.O. zou reizen om de klachten Eritrea is het noord-oostelijk deel van het hui- voor te leggen aan de Algemene Ledenvergadedige Ethiopië, zeer vruchtbaar, 119.000 vier- ring werd vermoord. De vrijheid van de Eritrekante kilometer groot en met een bevolking van anen werd steeds meer ingeperkt en de macht ongeveer drie miljoen. Het land ligt op een werd gegeven aan ethiopische immigranten. plateau, tot ongeveer 2400 meter boven de zee- Toen in 1961 het schijnparlement besloot tot spiegel. In tegenstelling tot de rest van Ethiopië volledige aansluiting bij Ethiopië, brak het geis Eritrea sterk Arabisch gericht. Het arabisch wapend verzet los. De U.N.O. reageerde niet was ook, naast een inlandse taal, de officiële op de protesten van Eritrea. voertaal, totdat dit door Haile Selassie werd verboden. Door zijn strategisch gunstig gelegen positie aan de Rode Zee, heeft het, vooral voor De strijd de Y.S. grote militaire waarde, als steunpunt aan de zuidzijde van het Midden-Oosten. De De oprichting van het Eritreaanse BevrijdingsY.S. hebben belangrijke faciliteiten in de havens front gaf de stoot tot een meer gecoördineerde en bovendien ligt daar het grootste radarstation strijd tegen de kolonialisten van Addis Abeba. van Afrika. Economisch gezien zijn de havens Vanuit de bergen worden aanvallen gedaan op op Eritreaans grondgebied van wezenlijk belang het ethiopische leger en op vitale economische voor Ethiopië. industrieën, voor zover die nog kunnen werken. Volgens het Bevrijdingsfront is drievierde deel van het platteland in hun handen. Het „pacificatie"-programma van de ethiopische regering Korte geschiedenis leidt tot de verwoesting van vele dorpen en tot De resolutie van de Algemene vergadering van een steeds stijgend vluchtelingenaantal. In 1962 de V.N. van 2-12-1950 bepaalde, dat Eritrea was het aantal vluchtelingen in Soedan meer een federatief deel zou zijn van de staat Ethio- dan 12.000. pië, met volledige zeggenschap over „domestic In 1965 zijn twee Zweden toevallig met de
EEN VAN DE VELE...
BIB
strijd in aanraking gekomen, een journalist en een lid van het parlement. Zij rapporteerden over vele ophangingen, over minstens één massamoord op 206 burgers en systematische vernietiging van dorpen en land. Eritrea wordt gesteund door de Arabische Liga, maar vooral, Soedan geeft veel steun, zowel militair als door het verzorgen van de vluchtelingen. Het Ethiopische leger wordt getraind door Israëliërs en bewapend door Amerika, die met hun daar gestationeerde vliegtuigen bombardementen uitvoeren, in 1965 reeds met napalm. De lijst met gewelddaden en doden is leeds zeer lang. Deze vrijheidsstrijd wordt zeer bemoeilijkt door de vooraanstaande positie, die Haile Selassie in Afrika inneemt, en door de effectieve afscherming van Eritrea wat de publieke opinie betreft. Officieel is er niets gaande, zodat het ook onmogelijk is van ambassades gegevens te krijgen. Het bevrijdingsfront streeft nu naar algehele autonomie, daar het geen vertrouwen meer heeft in Ethiopië. Het overgrote deel van de bevolking zon achter het Front staan. Het wordt steeds moeilijker voor het Bevrijdingsfront weerstand te bieden, vanwege gebrekkige bewapening en tekorten aan medicamenten en voedsel. Voor verdere informatie en voor het nieuwsbulletin is het adres: The Eritrean Liberation Front Office Fardos str. Damascus - Syria. Tini Sanders
De seksuele revolutie Revohitie Dat de invloed van Wilhelm Reich, grondlegger van de marxistische psycho-analyse tot voor kort beperkt bleef tot een kleine kring van linkse intellektuelen, is te danken aan de typische reflex van de wetenschap op eksplosieve ontdekkingen: uitstoting en verdoeming. Vooral in de maatschappifwetenschappen muilkorft men effektief die denkers die met een scherpe waarheid diep in het vlees van de bestaande orde snijden, zoals dat b.v. ook decennia lang met Marcuse en de hele Frankfurter School is gebeurd. De centrale stelling van Reich is dat een politieke en sociale revolutie niet blijvend kan slagen als ze niet met een omwenteling in de seksuele verhoudingen gepaard gaat, terwijl van de andere kant een seksuele revolutie onmogelijk £3 zonder een politieke en sociale revolutie. De seksuele verhoudingen zijn bepalend voor de opvoeding en daarmee voor de voortplanting van de revolutie. Maar de seksuele verhoudingen zelf zijn weer gevestigd in de maatschappelyke struktuur, en er is dan ook een revolutie nodig om de seks vrij te kunnen maken.
De etnoloog Malinowski leverde eigenlijk de schakel naar de oorzaak van het massale karakter van de neuroses door zijn beschrijving van de Tobriand eilanden. Op deze eilandengroep bij Nieuw-Guinea was het onbekend dat seksualiteit en voortplanting door middel van de bevruchting met elkaar in verband stonden. De opvoeding van de kinderen gebeurde door de fanriiie van de moeder waardoor de relatie tussen moeder en minnaar een liefdesrelatie zonder enig ekonomisch of maatschappelijk aspekt bleef. De kinderen groeiden dan ook op in volledige seksuele vrijheid, met als enig taboe: incest tossen broer en zus. Malinowski 1 konstateerde een duidelijk verschil met volkeren op vergelijkbaar ekonomisch niveau die wel een „normaal" familieleven hebben in die zin, dat de Tobrianders gezelliger en werfcfustiger waren, intelligenter en orcfeKjker en dat ze geinig aggressief en neurotisch waren. De etnoloog ondersteunde zo met feiten wat de psycholoog al vermoedde: aan de wortels van de psychische massaziektes stuiten we op de sociale regulering van de seksualiteit.
Reich, een briljant leerling van Freud, was met zijn theorie over het orgasme, zijn vooruitstrevende politieke ideeën en zijn sHbveméve methodes een zo lastig vakgenoot, dat de burgesKjke Weense psychoanalytics hem uit hun kring stootten. Daarop sloot Reich zich in Berlijn aan bij de Duitse Kommunistische Partij, die een „beweging van seksuele hervormfeg" opgeroepen had, met een klassenrevorutionaire inhoud ea een bewust program van seksuele politiek. Maar in 1934 werd hij ook daar buitengesloten wegens „trotzkistische kontnürevolutionaire stellingen": zelfs de kommunistische beweging bleek niet in staat om zijn- theoretisch dynamiet organisatorisch te verwerkeH en tot scheppende kracht te maken. Dk was des te tragischer, omdat juist Reich de eerste was die de wortels van het nationaalsocialisme wist bloot te leggen (o.a. „Massenpsycholbgie des FascMsmus" Sexpol Verlag 1933) dat juist in die jaren het Duifae Het onvrije gezin als steunpilaar van het kapitalisme De biologische behoeften, de behoeften aan voedsel rrrolutionaire denken volledig begon dood te drukken. en seksuele bevrediging bepalen de noodzaak van sociale organisatie ia het algemeen. Er is dan ook Neurose als kollektieve ziekte geen „ontwikkeling van de produktiekrachten op zich"; Door het observeren van de woedeuitbarstingen van er is alleen een ontwikkeling, met betrekking tot de patiënten kwam Reich tot de konklusie dat agressivimate van beperking van de menselijke struktuur, het teit vDomainelijk berust op van haar natuurlijke beervaren en denken, op basis van de sociaal-ekonomistemming vervreemde seksuele energie. Agressiviteit, sche processen. Dit is een belangrijke schakel in de het afreageren van, de ingeklemd» seksuele energie marxistische theorie: freudo-marxisme. Tot praxis waaruit neuroses bestaan, wordt dan dus voaral-yerkwam Reich al aan het einde van de twintiger jaren oorzaakt door de ongezonde seksuele inperkingen die toen hij in de poDtiek-seksuele cellen van de „sexpol" de moraal oplegt. de Weense socialistische jeugd begon te informeren
over de relaties tussen kapitalistische onderdrukking en seksuele frustratie. De autoritaire regeringen steunend op het kapitaal speelden bij het volk dezelfde beperkende rol, ais de familievaders bij hun kinderen. En de sexueel verziekte en in de passiviteit gedrukte massa werd het slachtoffer van kollektieve neuroses (of wendde zich tot de fascistische mystiek, die als ventiel voor hun verdrongen energie werkte). Het was dan ook noodzakelijk om het sexuele probleem en de psychologie te politiseren, dat is: bewust te maken van hun politieke implikaties. Seksekonomie De marxistische psychologie, die' zich ia plaats van op „waardenvrij" gemoraliseer baseerde op de behoeften van de mens heette in de dertiger jaren „seksuele ekonomie". Reich heeft ermee aangetoond dat de onderdrukking van de infantiele en adolescente seksualiteit het fundamenteel mechanisme is, waarmee karakterstrukturen worden geproduceerd die politieke ideologische en ekonomische knechting ondersteunen. Een autoritaire sociale orde en seksuele onderdrukking gaan zonder uitzondering samen, zoals ook een revolutionaire „moraal" en vrijheid veer de seksuele behoeften samengaan. In die mate waarin de mogelijkheden voor bevrediging gelijk beginnen te worden aan de behoeften, wordt de morele regulatie overbodig en repressief en wordt eea bewuste zelfregulatie („autogestion") mogelijk. Dit & het basis-idee van het seksekonomisch denken: vervanging van eksteme opgelegde ideologische regulatie door rationele zelfregulatie op basis van bevrediging van de behoeften. Wilhelm Reich; The Sexual Revolution Vision London ƒ11,95 Kees de Boer
prieben ban le?erë (O Het nummer van het TAS-blad van 22 januari 1969 geeft mij aanleiding tot het maken van enkele opmerkingen. Ik moet beginnen met te stellen dat ik gegriefd ben door de wijze waarop daarin over mij wordt bericht. Ik schaam mij er niet voor hier te erkennen dat zulks mij pijnlijk heeft getroffen. Helaas moet ik stellen, dat de lezers van het TAS-blad bepaald teer onwaarachtig worden voorgelicht. Uc gevoel geen enkele behoefte om in te gaan op de onderscheiden artikelen waarin ik word genoemd. Wél wil ik hier met nadruk meedelen, dat het curatorium van harte heeft meegewerkt tot het in leven roepen van een tenleiders zijn onverdraagzaam". enkele afbreuk heeft willen doen aan deze structuurcommissie, die zou bestaan uit vertesubsidies die hij, zonder van deze beschuldiging genwoordigers van academische senaat, weten- 2. Een tweede voorbeeld: „Infame verdacht- enigerlei verklaring te geven „legale diefstal" schappelijke, administratieve en technische staf. makingen vergiftigen vaak de sfeer" citeert de noemt. Ik ben zeer benieuwd naar zijn aanStudenten en curatoren. De bedoeling van deze heer Schalk uit het Tijd-inteview waar hij dan duiding van dief en bestolene. structuurcommissie is in alle openheid te onder- direct op laat volgen: „De ATSO-leiders wor- Tot zover de heer Schalk. zoeken welke wijzigingen in de structuur van den er herhaaldelijk bij gesleepf'. Ik vraag me de Hogeschool wenselijk zijn en welke vormen af wie hier infame verdachtmakingen zit te van inspraak c.q. medezeggenschap kunnen maken. Wil de heer Schalk mij de plaats aan- De heer F. Godfroy gaf in het TAS-artikel worden gerealiseerd. Zelf heb ik geen zitting wijzen waar ik de ATSO-leiders infaam heb „Loevendie en de mensa", TAS-blad nr. 6 het genomen in deze structuurcommissie. Ik heb genoemd? volgende staaltje van onjuiste voorlichting. Ik dat expres nagelaten om niet de schijn te wekdoel met name op de passage: ken de meningsvorming te willen beïnvloeden. 3. Ik neem een derde voorbeeld uit een arIntussen is mij gebleken dat bepaalde groepe- tikel van de heer Schalk uit het TAS-blad nr. 6. „Het was niet de eerste keer dat ik tussen de ringen in de structuurcommissie vóóraf reeds Hij verwijst daarin naar een uitspraak van de stank van worst en spek overdacht, hoe het uitspraken vragen van curatoren en acade- heer Van Boven: „Hij wil dan ook koste wat curatorium van de K.H. maatregelen had willen mische senaat die juist in de structuurcommissie kost de beslissingsbevoegdheid in eigen hand nemen tegen de huidige redaktie van het TAS, op hun waarde moeten worden onderzocht. houden". Als voorbeeld noemt de heer Schalk hoe het hierbij bepaalde artikelen op het oog Dit geeft mij aanleiding thans te zeggen: wan- „de ondertussen berucht geworden uitspraak had, hoe de senaat de redaktie zou hebben verneer de structuurcommissie in haar opgave niet van Van Boven in het TAEK-blad; dat beslis- dedigd waarbij een prof. een opmerkelijk pleislaagt, dan zal dat zeker niet liggen aan de singen bij de verantwoordelijke instanties blij- dooi zou hebben gehouden voor zijn kollege representanten van senaat en curatorium. Bij ven enz.". voor persvrijheid, hoe hiervoor het immer zo hen is de bereidheid tot samenwerking in ruime De heer Schalk verdraait hier doelbewust een lankmoedige kuratorium zou zijn gezwicht, mate aanwezig. uitspraak. Hij weet zeer goed dat in het betref- maar hoe de heer Loevendie, volgens geruchfende interview geen woord te vinden is waar- ten, het er niet bij had willen laten zitten, hoe Voorts het volgende: de lieer Loevendie en mij uit blijkt dat de heer Van Boven alles bij het de redactie van het TAS-blad hierover opheldeworden zaken in de schoenen geschoven, die oude zou willen laten. Diens andersluidende en ring had willen hebben door in een gesprek met ons niet persoonlijk kunnen worden verweten. andersbedoelde uitspraak had betrekking op de heer Loevendie de geruchten op hun waarWanneer wij spreken, spreken wij in een voortheid te toetsen (what's truth?), en hoe de heer durend overleg met — en namens alle cura- de plaats van de ingestelde studiecommissie Loevendie elk gesprek over genoemde probleover de structuur van de Hogeschool die, toren. Het heeft geen zin ons als extra lastige matiek afwees;" (aldus de letterlijke tekst) „de verschillende figuren van hen los te maken. meningen zal peilen. Uiteindelijk zal over evenHet TAS-blad wordt misbruikt voor onwaar- tuele veranderingen beslist moeten worden door en op de opmerking aan het eind van zijn achtige voorlichting en voor zeer persoonlijke de mensen, die nu de verantwoordelijkheid artikel: beledigingen. U begrijpt hoe moeilijk het is te hebben. Ik wil natuurlijk niet vooruitlopen op overleggen met mensen die zulk een stijl han- het rapport van deze commissie, maar stel dat „Een uitwisseling van gedachten heeft vrijdag teren. Ik hoop dat alleen reeds die stijl van er een noodzaak voor bepaalde veranderingen 22 november te 16.00 uur plaatsgevonden." voorlichting voor hen die zonder vooringeno- wordt gesignaleerd, dan zal zeker bekeken wormenheid lezen een waarschuwing inhoudt voor den, hoe die het beste kunnen worden doorge- Bij het laatst genoemde gesprek was F. G. aanvoerd." de waarde ervan. wezig. Des te vreemder is het dat hij verzwijgt P. van Boven dat in dit naar mijn mening constructief gePresident Curator. 4. Een vierde voorbeeld uit een ander artikel sprek de hele geschiedenis die hij wil hekelen van de hand van de heer Schalk (met de zeer naar het rijk der fabelen kon worden verwezen. toepasselijke titel „Stemming maken", TAS- Mijn vraag is wat hem beweegt de juiste toeblad nr. 8). „De gezelligheidsverenigingen krij-' dracht te verzwijgen. gen ƒ 20,— per lid per jaar. Hier heeft de Deze was de volgende. MAG IK U VERZOEKEN IN UW BLAD ATSO geen enkele afbreuk aan gedaan". De heer van Eeuwijk is bij mij geweest met HET VOLGENDE ANTWOORD OP TE Wat zijn de feiten. De heer Schalk heeft vanaf het verzoek om een gesprek over een uitlating NEMEN OP HET VOORPAGINA-ARTIKEL het begin van zijn lidmaatschap van het ATSO- van mij die in zou houden dat het TAS-blad VAN DE HEER SCHALK IN BLAD NR. 8 bestuur tegen genoemde f 20,— geageerd. zou worden verboden. Ik heb hem verzekerd De heer Schalk vraagt om nadere adstructie Meermalen kwam hij er op terug in gesprekken dat ik een dergelijke uitspraak niet had gedaan. van een opmerking die hij aantrof in een in- met ondergetekende, terwijl de zaak toch aan Hij vulde het onderwerp van gesprek toen in terview in de Tijd, de opmerking nl. dat menige simpelheid en duidelijkheid niets te wensen die zin aan dat niet ik maar het curatorium student het niet zo nauw neemt met de waar- over liet: met instemming van, en in enkele ge- zou hebben besloten etc. Ook dit kon ik catevallen zelfs op initiatief van vorige ATSO- gorisch ontkennen, waarmee de reden van het heid. besturen is de aankoop van gebouwen door gesprek verviel. De heer van Eeuwijk geloofde Ik begin met vier voorbeelden die de heer gezelligheidsverenigingen mogelijk gemaakt mij kennelijk niet en liep ontstemd weg. Over Schalk zelf levert. door garanties aan geldschieters, gebaseerd op andere onderwerpen van gesprek was niet ge1. De heer Schalk citeert als bewijs van mijn genoemd bedrag per lid per jaar. Met welke sproken. Deze zijn pas later via een der docenmethode de kop boven dat interview. Hij weet illussie de heer Schalk telkens heeft willen ten kenbaar gemaakt, en het gesprek daarover echtet evengoed als ik dat koppen niet worden terugkomen op dergelijke door studenten aan- vond inderdaad plaats. Nogmaals in aanweziggemaakt door degene die wordt geinterviewd. gegane en door curatoren slechts bevestigde heid van de heer Godfroy. Ik moge mijn vraag Bij het citeren neemt hij het ook al niet zo contractuele verplichtingen is mij een raadsel. herhalen: waarom desondanks die stemmingnauw. Er stond „Studentenleiders zijn soms Hg neemt het bepaald niet nauw met de waar- makerij? onverdraagzaam". Hij^maakt er van: „Studen- heid als hij suggereert dat de ATSO geen H. Loevendie
priefaen ban Ie?erö
10
tweede optreden doet vrezen dat onze vrienden het nooit zullen leren (al blijven we natuurlijk hopen). De heer Van Boven, onze president-curator, Na de ingezonden mededeling van de heer is in onze ogen een vertegenwoordiger van de van Boven behoeft ook de bijdrage van de overleefde hogeschool-hiërarchie. Als zodanig heer Loevendie een enkele kritische kanttekehebben wij in het afgelopen nummer tegen hem ning. We zgn zo vrij de systematische numme— en tegen Loevendie — geageerd. Daarbij ring van bovengenoemd stuk over te nemen. baseerden wij ons op zijn nieuwjaarstoespraak (We hopen, dat Peter Schalk, tegen wiens artien op de gebeurtenissen bij het overleg in de kelen de polemiek ten dele gericht is, het ons struktuurkommissie. In het vijftal stukken niet euvel zal duiden, wanneer we hem reeds dit nummer wellicht enig gras voor de voeten waarin de naam van beide heren vernoemd in wegmaaien. Indien hij zulks dienstig acht, zal wordt, komen een aantal feiten en feitelijke hij er zelf zonder twijfel t.z.t. op terug willen bezwaren naar voren, die spreken tegen de rol komen.) van Van Boven ALS PRESIDENT-CURATOR en Loevendie ALS GEDELEGEERD CURA- 1. De kop moet de sfeer weergeven die een TOR. Het is nooit onze bedoeling geweest journalist uit het stuk proeft. In dit geval was allerlei mensen ALS MENS te kwetsen of te het woordje „soms" niet erg relevant. beledigen. Als zij zich dat wel voelen, is toch 2. Ook wij konden de plaats niet vinden waar wel het minste wat we kunnen verwachten een de heer Loevendie de ATSO-leiders infaam weerlegging van de aangesleepte gegevens. Het heeft genoemd. Echter, zoals Peter Schalk reeds is jammer dat Van Boven, de eerste keer dat zei, worden de konklusies door de lezers gehij in TAS publiceert, alleen maar iets sugge- trokken, (wat de schrijver van een artikel in reert. Even jammer is het dat wij bij Van de regel trouwens ook beoogt, nietwaar?). Boven's TAS-debuut direkt al kritische kant- 3. De ervaringen van de stadenten in de tekeningen moeten maken. Nog eens: dat is werkgroep „struktuur" en het artikel van Jean Frijns (eveneens in TAS no. 8) erover doen erg jammer. (hv) helaas vermoeden, dat de konklusies van Peter Schalk niet ver van de waarheid zgn. 4. Wij hebben de notulen erop nageslagen. Er is niet gesproken over de absolute bedragen per student, maar over de aantallen studenten waarover subsidie wordt verleend. Als er met Na een bijna vijf jaar lang rustig en nauwelijks grotere aantallen wordt gerekend dan er in besproken bestaan beleeft het Tilburgs Alge- werkelijkheid zijn, is de ATSO de bestolene en meen Studentenblad in no. 9 van de 5e jaar- de gezelligheidsvereniging de dief. Dat lijkt ons gang eensklaps een overstelpende belangstel- duidelijk. ling van kuratorenzijde. Wat hiervan ook de oorzaak mag zijn, het pleit ongetwijfeld voor Vervolgens repliceert de heer Loevendie op een ons periodiek. Was echter het debuut van het kursiefje in TAS no. 6, „Loevendie & de menkuratorium van twijfelachtige kwaliteit, het sa". De heer Loevendie verwondert zich er-
van de redaktie (1)
van de redaktie (2)
over dat uw kolumnist geen gewag maakte van een vermeende verwijzing van de gewraakte geruchten naar het zogeheten rijk der fabelen.: Evenwel, het is aan de heer Loevendie om, indien Mj dat wenst, te publiceren wat HU naar genoemd rijk verwijst. Wij hebben aan een dergelijke verwijzing nimmer deel gehad; of de heet Loevendie het bewuste gesprek nu konstruktief noemt of niet, wat hier wordt geinsinueerd mist elke grond. Voorts onderschat de heer Loevendie (en dit zonder onszelf nu listiger dan onze briefschrijver te willen noemen) toch werkelijk het gezond verstand van de redaktie. Als de geruchten hadden ingehouden dat de heer Loevendie of het kuratorium zouden hebben besloten het TAS te verbieden (wie zgn zij, dat z e . . . . ) , dan hadden we ons heus niet zo druk gemaakt, en hadden we rustig (doch welvoorbereid) gewacht op eksekutie van het vonnis. De geruchten waren dan ook van een veel onzekerder strekking, nl. als zon er in een vergadering van kuratoren en senaat gesproken zijn over de inhoud van het TAS, en over eventuele maatregelen die zonden worden ondernomen. Deze geruchten werden o.m. door kurator Bartels bevestigd. Zoals wij de heer Loevendie in het „konstruktieve" gesprek met nadruk duidelijk hebben willen maken, werden deze geruchten door de redaktie gevoeld als een zwaard van Damokles en voelde ze zich hierdoor bemoeilijkt in haar aktiviteiten, temeer daar geen enkele schriftelijke garantie tegen dergelijke maatregelen bestaat. Een wat diepgaander gesprek achtte de redaktie gewenst Maar de heer Loevendie vindt het voldoende om te ontkennen dat er tot een verbod werd besloten. En dan denkt hij dat wij zgn autoriteit even afdoende vinden als hijzelf. Toch blijven we hopen. Hè, hè. F. G.
boekhandel
g ia n o t t e n
VERZEKERINGEN NCB
tilburg boekhandel
wetenschappelijk f i l i a a l
conservatoriumlaan
2
tel. 04250-73181 filiaal van:
g i a n o t t e n •• h e u v e l
4 3 - tel. 2 5 8 3 0 *
ALLE Operation Match
VERZEKERINGEN
"computer dating system"
voor IEDEREEN dus ook VOOR U
aarts&co
Een nieuwe ronde Is gestart, die weer tot de gebruikelijke opwindende, teleurstellende, fascinerende en verbijsterende resultaten zal lelden. Als u nog geen (gratis) formulier hebt kunnen bemachtigen, dan is er altijd nog* P.O.B. 99, A'dam OKA of tel. 020-734669.
TEL. 04250-78133 - PROF. VERBERNELAAN 200 - TILBURG
HKUVEI-STRAAT «1
nieuwe sluitingsdatum 28 FEBRUARI
11
er is in onze staf plaats en toekomst voor jonge bedrijfseconomen Bedrijfseconomen, die voornemens of reeds bezig zijn zich verder te ontwikkelen tot registeraccountant, bieden wij gaarne gelegenheid tijdens de accountantsstudie praktijkervaring op te doen. Mede op deze wijze wensen wij de groei van onze staf van vakbekwame medewerkers te versnellen. Het ligt in ons voornemen aan de praktische scholing bij onze kantoren mede door vorming van studiegroepen van bedrijfseconomen aandacht te schenken. Zij die zich willen oriënteren omtrent de mogelijkheden welke er voor hen bij ons bestaan, getieven zich tot één van onderstaande adressen te wenden.
FRESE, HOGEWEG, MEYER
é^HORCHIMER
Amsterdam-9, Beethovenstraat 198;tel. 020-73 75 55 Rotterdam-2, Stadhuisplein 30; tel. 010-14 22 88 Arnhem - Breda - Brosse! - Deventer-Sndhoven - 's-Gravenhage - Heerlen - Hengelo (Ov.) - Middelburg - Utrecht