1986 09 26

NIVERS >^, ' ^

- o<^'=*-

J K L O v r v D p ^ K^-i f W V

Toeval bestaat niet. In de week dat Deetman besluit om de Tilburgse letterenfaculteit te liquideren komt Univers met een extra bijlage over deze studierichting. De letterenfaculteit: inderdaad een experiment dat dreigt te mislukken? Lees alles en oordeel zelf over de aktuele ontwikkelingen, de recente historie, de werkverbanden.

Pagina's 5 tot en met 12 'Dit plan gaat niet door' 'Onaanvaardbaar', 'misplaatst', obsceen', 'moordaanslag'. Dergelijke en ergere krachttermen hebben het wollige vage taalgebruik van universitaire bestuurders en academici sinds afgelopen maandag verdrongen. Minister Deetman heeft met zijn concept 'groei en krimp universiteiten' de emoties hoog doen oplaaien. Overal in de universitaire wereld vallen klappen: kleintjes in Maastricht en aan de technische universiteiten, grotere klappen elders en de grootste klap is voor de Katholieke Universiteit Brabant. Als Deetman zijn slag thuishaalt verdwijnen in Tilburg letteren en psychologie. Wat er dan overblijft is een rompuniversiteit zoals die er al in 1969 was. De KUB verliest dan 1200 studenten, 20% van het personeelsbudget en de uitstraling en het optimisme van een instelling die nog mag groeien. Minister Deetman zette afgelopen maandag abrupt een punt achter alle Tilburgse illusies. Verslagenheid maakt stilaan plaats voor strijdbaarheid.

I

De KUB wordt dus het zwaarst getroffen door deze krimpmaatregelen van minister Deetman. De minister rel<ent ons voor dat de subfaculteiten letteren en psychologie elk goed zijn voor een besparing van 2,1 miljoen. Tel daarbij de 2,1 miljoen die elke universiteit, groot of klein, moet besparen door te onbureaucratiseren, dan brengt de operatie in Tilburg 5,4 miljoen in de ministeriële lade, oftewel 8,3% van het totale KUB-budget van 65 miljoen. 'Dit cijfer is misleidend' zegt rector R. de Moor, want 2,1 miljoen bij letteren en 2,1 miljoen bij psychologie heeft alleen maar betrekking op de vaste voet, het geld dat elke faculteit krijgt om de studie te organiseren. Als een faculteit sluit, verdwijnt niet alleen het geld voor de vaste voet, maar ook het geld dat door het ministeriële model (PGM) aan de studenteninstroom wordt toegekend. Na overheveling van letteren en psychologie naar Nijmegen kan Tilburg in het slechtste geval zo'n 1200 studenten minder tellen. Omdat de minister geen studenten wil weren uit het W.O. bespaart hij buiten de vaste kosten niets, want de studenten komen op de een of andere manier elders terecht. Tilburg echter verliest door het wegvallen van 300 studenten bij letteren en 900 bij psychologie niet 4,2 miljoen zoals de minister in zijn krimpconcept aangeeft, maar

in totaal 10,7 miljoen van haar personeelsbudget. Met de 1,2 miljoen voor de ontbureaucratisering komen de besparingen de KUB te staan op 11,9 miljoen of 18,3% van het personeelsbudget en dat ligt aanzienlijk hoger dan de 8,3% uit het schema van de minister. Het is nog maar de vraag of de overplaatsing van de opleiding sociologie van Nijmegen naar Tilburg de bittere pil voor Tilburg zal vergulden. Nijmegen is ongelukkig over deze transfer omdat sociologie daar een essentieel onderdeel van maatschappijwetenschappen vormt (zie elders in dit blad het verhaal over de ruil tussen Tilburg en Nijmegen). Maar ook Tilburg ziet weinig heil in het ruilen van psychologie en sociologie. Het CvB vreest dat de eerstejaars sociologie die anders in Nijmegen zouden instromen nu een andere studierichting zullen kiezen of voor sociologie naar een andere instelling zullen gaan. De opheffing van de twee subfaculteiten kost de KUB 'bruto' 120 van de 775 personeelsplaatsen, waaronder 90 van de 460 wetenschappelijk-personeelsplaatsen en daarmee kom je ook al op een hoger percentage van het landelijk getal dan de ministeriële nota de KUB wil doen geloven. Tijdens een persbriefing afgelopen dinsdag in Zoetermeer schatte direc-

teur-generaal In 't Veld dat de operatie landelijk bruto 1000 arbeidsplaatsen zou gaan kosten. Door invloeden van de verhoging van het vernieuwingsfonds voor het W . O . kan dit aantal dalen tot een netto-effect van 500 verloren arbeidsplaatsen. Tijdens de protestmanifestatie afgelopen woensdag in de aula van de KUB kwam de voorzitter van de universiteitsraad Hans Geleijnse tot voor Tilburg nog nadeliger cijfers. Hij ziet bij letteren en psychologie 88 w.p.-formatieplaatsen bedreigd, maar noemt de plannen ook voor het niet-wetenschappelijk personeel een 'ramp'. Bij letteren en psychologie verdwijnen tenminste 28 n.w.p.-plaatsen terwijl de ontbureaucratiseringskorting goed is voor nog eens 20 n.w.p.-plaatsen bij de diensten. Tel daarbij de 12 plaatsen die verdwijnen op grond van de Nota Formatie-ontwikkeling en Tilburg moet ruim 60 formatieplaatsen afstoten op een totaal bestand van 343 n.w.p.-plaatsen.' Een op de zes n.w.p.-ers zou weg moeten!' aldus raadsvoorzitter Geleijnse. Het gaat per saldo dus om zo'n 150 forrpatieplaatsen en dat is 18% van de arbeidsplaatsen van de KUB. vervolg op pagina 12

'Dit is niet meer een karwei afmaken, dit is een universiteit afmaken.' Met deze boutade besloot de Tilburgse burgemeester Letschert zijn bijdrage aan een massaal bijgewoonde protestmanifestatie afgelopen woensdag in en rond de aula van de KUB. Niet alleen binnen de KUB zit dit protest tegen de plannen van Deetman op één lijn, ook van buiten de universiteit wordt steun toegezegd om 'de rampzalige plannen' alsnog om te buigen. 'We pikken het niet dat de onderwijsminister onze regio zo aanpakt; ik kom hier aanbieden dat we het gevecht tegen de plannen samen mét u aangaan,' aldus een 'razende' Letschert. Voordien had letterenstudente Anja Boerema al voorspeld dat 'letteren blijven, want letteren geeft kleur aan de KUB'. Psychologiestudente Reynia Mieboer omschreef de plannen als zeer antiemancipatoir want veel vrouwen volgen de deeltijdse opleiding. 'De plannen van Deetman hebben de omvang gekregen van een grafsteen.' aldus de studente. Decaan P. Verheyen (Economische Faculteit) stak zijn collegae een hart onder de riem. De grote Economische Faculteit moet omringd blijven door de bestaande faculteiten. Hans Geleynse, voorzitter van de universiteitsraad kwam met duidelijke cijfers t.a.v. wetenschappelijk en niet-wetenschappelijk personeel. 'Wat nu voorligt, zijn geen voldongen feiten. W e moeten alles doen om dit te verhinderen. Daartoe moeten alle krachten die we hebben worden gebundeld en gemobiliseerd.' Geleynse besloot zijn toespraak aldus: 'Ook de universiteitsraad zet donderdag z'n werk voort en zal nieuwe apparatuur gaan toewijzen aan letteren en psychologie. Ook zo laten we zien niet in het slagen van Deetman te geloven. Stop Deetman! Vandaag is nog maar een begin. We gaan door met de strijd!' vervolg op pagina 12

TE BERDE

COLOFON MATSERTJES

^ ^ m atsertje S^H 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. SCRIPTIE: Ervaren secretaresse typt het snel en deskundig m.b.v. moderne apparatuur uit Tel.: 04752-4807, (Melick bij Roermond). GITAAR- EN PIANOLESSEN: Klassiek, jazz en licht door gediplomeerde docenten. Walter en Mieke Stadhouders Tel.: 013-358562.

STUDENTEN: Het is belangrijk om naast je studie in de praktijk werkzaam te zijn. De rechtswinkel Weert zoekt vrijwilligers ter versterking van hun team. Doel: het bieden van rechtshulp aan mensen die dit nodig hebben. Bel voor informatie: 04950-41421.

PIANORECITAL Martijn van den Hoek. Eerste prijs internationaal Lisztconcours 1986 Utrecht. 12 November in de aula van de KUB. Georganiseerd door dispuut Hunky Dooly. Studenten op vertoon studentenkaart gratis. Infor: 013-434761.

YOGA: Annemarie Walraven en Hans Gijsen organiseren een yoga-weekend: 11 en 12 oktober (max. 15 pers.) 's Avonds een video over Byengar, een yoga-leraar uit Poona (India). Bel04242-88149of013-366570. Er wordt vegetarisch gekookt.

TYPEWERK: Wilt u uw werk netjes getypt, belt u dan s.v.p. 672466.

Van aktie-groep naar activiteitenbond Sinds een paar maanden is de Tilburgse Studerendenbond dan eindelijk ingeschreven als wettelijke vereniging bij de Kamer van Koophandel in Tilburg. Dat de bond hierover verheugd is, zal duidelijk zijn; Pas nu kan de bond zich daadwerkelijk in gaan zetten voor studentenbelangen en hij hoopt dat dan ook dit jaar op allerlei verschillende manieren te kunnen waarmaken. De TSB wil dit jaar gaan werken aan de coördinatie van studentenoverleg binnen WO en HBO, hij wil een databestand aan gaan leggen dat studenten informatie verschaft over de meest gevarieerde onderwerpen als: 'waar kan ik dat specifieke boek tweedehands krijgen, is er misschien een student van mijn faculteit die die dictaten te koop aanbiedt, is er iemand die aanstaande vrijdag naar Den Bosch rijdt en die

TE BERDE door Ronald Jas^

mij mee wil nemen, wie rijdt er elke week op en neer van Breda naar Tilburg en wil een vaste meerijder', allemaal zaakjes die nu op een aantal rommelige prikborden hangen waar je uren op kijkt zonder iets te vinden, terwijl één simpel telefoontje al voldoende zou zijn je uit de brand te helpen. Ook wil de TSB een aantal cursussen gaan geven, een congres organiseren en zich daarbij ook nog inzetten voor het behoud van de zo bedreigde studentenvoorzieningen en -financieringen. Je begrijpt, hiervoor zijn mensen nodig die zich op gezette tijden door middel van wat hand- en spandiensten voor de bond in willen zetten. Van zulke mensen heeft de TSB er veel te weinig, veel te weinig, schrijnend te weinig. En toch zijn ze nodig, gewoon om op het bureau te zijn voor een uur of wat, om eens een keer achter een informatiestand te kruipen, om eens een poster te ontwerpen of te laten drukken, om zo maar eens mee te helpen. En jij leest dit, je weet dat het lidmaatschap maar vijf miezerige guldens kost, je weet dat we studenten te kort komen om die activiteiten goed genoeg te kunnen uitvoeren, en je weet bovendten dat je wel eens wat tijd over hebt Bel ons even, tel.: 2793, kamer A 016. Voor meer informatie over een TSB-cursus zie de MEMO-pagina 14. Ronald Jas Univers

drukkerij uitgeverij reclame-bureau

oo VI

Em. de Jong b.v.

DRUMSTEL Te koop, 5-delig, incl. 2 bekkens, pedalen en 1 bekkenstandaard. / 675 — Bel 368889 (Frank).

Kollektlef Autoverzekeringskontrakt voorde K.U.B. W . A . Verzekering Geen eigen risiko Gewicht t / m 750 kg 850 kg 950 kg 1000 kg 1100 kg 1200 kg

Kasko Verzekering Eigen risiko f 200, -

Bruto premie Bruto premie (12000 km tarief) (onbeperkt tarief) f 314,23 f 359,12 f 359,25 f 410 58 f 404,28 f 46203 f 426,79 f 487 76 f 471,81 f 53922 A 516,84 / 590;67

' W A dekking tot / 5 000 000, * Overname no-claimkorting tot 70% * Groene kaart gratis ' Inclusief auto pechservice

WJ

Oorspr Cat pr Bruto premie Bruto premie inki b t w t o t {12000 km) (onbeperkt) f 12000,f 380,36 f 434 70 f 15000,f 494,80 ^ 5 6 5 48 f 18000,f 609,23 f 696,26 f 20000, f 668,79 z' 740 22 / 25000,f 833,41 f 952 47 f 30000,f 963,33 f 1100,'94 ' Vraag naar onze circulaire i v m andere Kollektieve verzekeringskontracten t b v K U B personeel

Assurantiebedrijf Strick

Postbus 8 - 5 1 1 0 AA

r I

ENCYCLOPEDIE: Te koop: z.g.a.n. grote nederlandse Larousse encyclopedie, 25 delen -i- 2 supplementen. Tel.: KUB 2243, na 6 uur: 041662367.

Baorle Nassau - Telefoon 04257

Postbus 63, 5000 AB Tilburg, Telefoon 013^23620

8922-

ONZE BESCHErDEN PRIJZEN BIEDEN U DE FINANCIËLE ARMSLAG OM ZOWEL BINNENSALS BUITENSKAMERS FLINK HUIS TE HOUDEN. Wie er een beetje aardig bij wil zitten, koopt verstandig en voordelig bij Xenos. Leuk, goed en goedkoop. Zodat er nog wat overblijft om de bloemetjes buiten te kunnen zetten. • POTTEN EN PANNEN • KEUKENGEREI • SERVIESGOED • GLASWERK • VLOERKLEDEN

• • • • •

WANDKOMBINATIES TEGELMATTEN ROLGORDIJNEN DEURGORDIJNEN HOUT EN RIET MEUBILAIR

^i:xA% Alkmaar, A l m e l o , Amsterdam, Arnhem, Breda, Eindhoven, Enschede, Den Haag, Groningen, Haarlem, Heerlen, Leiden, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam, Tilburg, Utrecht, Venio

univers tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolblad) redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela van sohendel (assistente) medewerkers ben beljaars, bert haagsman, gerard rutten, hugo backx, astnd tates, claartje van der gnnten hans de brouwer, angela lans, michel knapen, yvonne ton columnisten drs j d bartlema, dr a j w boelhouwer, dr p f m kop, prof dr j a stalpers samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h van erp, m ackermans (adviseur), drs th schouw, h van kleef, drs c p m broekhof officiële mededelingen afd pers en voorlichting h w j waiter B 203 cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela van schendel kopij alle kopij moet uiterlyk op donderdag de week voor^het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts ' universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven), tut-nieuws (twente), observant (maastncht) uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarie nassau abonnementen voor met universiteitsleden f 1 5 , - per jaargang

26 september 1986

KRIMP

'In één handomdraai worden we twintig jaar teruggezet' Simpel gezegd komen de plannen van de bewindsman hierop neer: psychologie verhuist van Tilburg naar de Katholieke Universiteit Nijmegen en sociologie gaat van Nijmegen naar Tilburg. De zogenaamde uitruil. Maar meer dan het bovenstaande is er vooralsnog niet bekend. Gaan alle psychologen naar Nijmegen of vallen er ontslagen? Moet het personeel van de subfaculteit sociologie een plaatsje zien te vinden voor hun Nijmeegse collega's? Vragen die de afgelopen dagen veelvuldig gesteld zijn maar waar niemand het antwoord op weet. Prof.dr. H. Peeters, decaan van de subfaculteit psychologie, toont zich in een eerste reactie strijdvaardig en weerbaar. De stemming van verslagenheid die aanvankelijk op de faculteit heerste maakte al snel plaats voor de bereidheid om het voortbestaan met hand en tand te verdedigen. Prof. Peeters: 'Hoe is het in godsnaam mogelijk dat Tilburg, dat landelijk gezien hoog wordt aangeslagen, moet verdwijnen. Wij hebben goede en zakelijke argumenten op grond waarvan dit niet mag en kan passeren. Wij leveren bijvoorbeeld al jarenlang behoorlijke hoeveelheden studenten af in de economische psychologie en in de sector arbeid en organisatie. Die studenten komen goed terecht op de arbeidsmarkt, hun positie daar is bijzonder stevig. Als deze afstudeerrichtingen er straks niet meer zouden zijn dan is dat bijzonder te betreuren. Bovendien strookt een dergelijke ingreep niet met de beleidsvoornemens van de minister die de arbeidsmarktpositie van afgestudeerden zegt te willen verbeteren. Door Tilburg te sluiten gaat hij juist een tekort scheppen'. Peeters doelt met zijn laatste opmerkingen op de onderbouwing van Deetmans' plannen in een speciale uitgave van 'Uitleg', het blad van het ministerie van Ondenwijs en Wetenschappen, dat dinsdag uitkwam. Daarin schrijft de bewindsman dat de werkloosheid onder afgestudeerde psychologen - met name klinische psychologen - veel te hoog is en dat hij die, door Tilburg te sluiten, drastisch wil verkleinen.

I

Dinsdag 23 september 1986 zal de regionale geschiedenis ingaan als de dag waarop minister Deetman trachtte de Katholieke Universiteit Brabant een kop kleiner te maken. Althans dat valt op te maken uit een peiling van de stemming op de subfaculteiten psychologie en sociologie. Daar heerst verbijstering, ongeloof en onbegrip over de bezuinigingswoede van de minister.

Verbijstering bij psyctiologen de argumentatie vanuit Tilburg'. Maar mocht de minister aan zijn plannen vasthouden dan rest Peeters en de zijnen niets anders dan overleg met Nijmegen. 'Op grond van wat ik nu weet schrijven de regels in zo'n geval voor dat wij met Nijmegen bespreken hoe we de verhuizing gaan uitvoeren'.

ABSURD Drs. P. Flohr, kandidaat bestuurslid van de subfaculteit noemt het een ramp dat psychologiestudenten sinds dinsdag in onzekerheid verkeren. 'Er moet erg snel aanvullende informatie komen, zodat de studenten niet het hoofd laten hangen en zich ergens anders gaan inschrijven. Dat effect krijg je anders ongetwijfeld en je kunt ze geen ongelijk geven'. Hij noemt de slechte arbeidsmarktpositie van afgestudeerde psychologen nog geen reden om Tilburg te sluiten. 'De minister moet naar alle studierichtingen kijken, want ook in de exacte wetenschappen is die positie niet erg rooskleurig. En dan nog vind ik dat hij de pijn dan maar over alle instellingen moet verdelen en niet eenzijdig hier ingrijpen'. 'Bovendien vind ik dat Deetman fors om zich heen zit te hakken in een kwetsbare hoek van de samenleving, namelijk de sociaal-culturele sector... Uiteindelijk betreft het natuurlijk de toekomst van de hele

universiteit hier. Deetman sleept twintig procent van de studenten weg. Wat blijft er op de lange termijn dan nog over?' De secretaris van de sub-faculteit sociologie drs. C. de Graaf is kort, duidelijk en krachtig in zijn reactie op de plannen van Deetman. 'Absurd'. Verder schaart hij zich in de grote rij van universitaire bestuurders die de preciese uitwerking van de plannen en de consequenties daarvan niet kennen. 'Op het gebied van universitair personeelsbeleid is er op een niet te tolereren manier gesjoemeld met informatie door embargo's op te leggen. Er worden maatregelen gepresenteerd zonder inhoudelijke onderbouwing. In het bedrijfsleven kan zoiets niet. Daar wordt het bedrijf bezet en is tegen het eind van de middag bekend wat de directie wil. Zo niet deze minister, die kan het zich veroorloven om het hele circus te laten wachten'. De Graaf denkt dat de sociologen op termijn een smalle faculteit overhouden. 'Omdat we de inbreng van de psychologen gaan missen'. Er heerst op de faculteit in ieder geval niet een sfeer van 'Gelukkig, ze zijn aan ons voorbijgegaan'. De Graaf daarover: 'Er bestaat bij ons allerminst de behoefte om onze kwaliteiten uit te meten ten koste van psychologie of zusterfaculteiten die wel gettoffen zijn. De minister heeft zijn bezuinigingen puur willekeurig gekozen'. Hij zegt zich zorgen te

maken over de solidariteit onder de Nederlandse universiteiten. 'Deetman heeft het goed gespeeld. Hij heeft op voorhand de universiteiten uit elkaar gegooid. Er zijn er die aanslagen hadden verwacht, maar die lichter gepakt zijn. Andere zijn nu juist weer wel zwaar gepakt... Concentratie, dat is zijn toverwoord. Wat daar nou de lol van is, dat weet niemand 1'

NIJMEGEN Aan de Katholieke Universrteit Nijmegen, die tot een ruil met Tilburg moet zien te komen, is de stemming gelaten. Drs. J. Schuld, directeur van de A-faculteiten: 'Het nieuws is weliswaar ingeslagen als een bom, maar men is het allemaal een beetje zat na die eerste bezuinigingsoperatie van Deetman. Er gaan hier al stemmen op dat de minister erop aanstuurt Nijmegen en Tilburg onder één bestuur te laten functioneren'. Hij maakt zich ernstig zorgen over het feit dat, mocht sociologie uit Nijmegen verdwijnen, andere studierichtingen aan de KUN daaronder sterk te lijden hebben. 'Ik wist al dat Deetman flink huis zou houden onder de sociale wetenschappen. Voor Nijmegen heeft dat heel vervelende gevolgen. Er is met name volstrekt geen rekening gehouden met het feit dat sociologie hier is ingebed in maatschappijwetenschappen en dat men via die studie toegang heeft tot een aantal studierichtingen zoals onderwijskunde en communicatiewetenschappen. Wanneer sociologiestudie hier niet meer mogelijk is dan worden die andere studierichtingen van hun aanwas beroofd'. Prof. dr. O. Schreuder, voorzitter van de Nijmeegse faculteit van sociale wetenschappen heeft geen trek in een telefonische reactie op Deetmans' plannen. 'Omdat ik er te genuanceerd over denk'. Hij is dezer dagen waarschijnlijk de enige in academisch Nederland. j^^^^ Asselbergs

Peeters noemt het zeer verwonderlijk dat directeur-generaal R. In 't Veld, de rechterhand van Deetman op het gebied van wetenschappelijk onderwijs, onlangs nog in de aula van de KUB verklaarde dat deze instelling zeer geprezen wordt vanwege zijn regionale karakter en de verankering in het zuiden. Peeters: 'Wij hebben een bepaalde traditie opgebouwd op het gebied van maatschappelijke dienstverlening in deze regio. Dat willen ze nu in een keer wegrukken... We hebben eigenlijk altijd achtergelopen in deze streek. De afgelopen vijf è zes jaar hebben we wat van die achterstand ingelopen mede dankzij het beleid van deze minister. En nu worden we potverdorie in één handomdraai twintig jaar teruggezet... Wat moeten we met een universiteit voor maatschappijwetenschappen als economie, als rechten, als sociologie de ondersteuning van de psychologische wetenschappen kwijtraken?' Peeters ziet het niet als een onmogelijke opgave om Deetman tot andere gedachten te brengen. 'Nogmaals, we hebben goede argumenten en ik breng in herinnering dat deze bewindsman enkele jaren geleden econometrie hier heeft willen opheffen, maar dat hij dat besluit enkele maanden later heeft ingetrokken op grond van

Univers

Dinsdagavond overleg bij een van de psychologiestudentern thuis. Wat nu?

26 september 1986

Open brief aan de minister 4. D e overplaatsing van de opleiding sociologie van Nijmegen naar Tilburg betekent vrijwel niets. V a n de eerstejaarsstudenten die anders in Nijmegen sociologie zouden gaan studeren (vorig jaar 84) zullen velen een andere studie kiezen en voor sociologie ook naar andere instellingen gaan. 5. In het licht van het bovenstaande verbleekt het feit dat u alle universiteiten 1,2 millioen aan zgn. ontbureaucratiseringskortingen oplegt, ongeacht het feit dat de budgetten van andere universiteiten soms vele malen hoger zijn dan het onze.

3 O -) M O

z

a>

o o •n 0)

Mijnheer de minister. Wij hebben kennis genomen van de maatregelen die u ten aanzien van het w e t e n schappeiijlt onderwijs wilt treffen. Deze maatregelen hebben ons verbijsterd en in het bijzonder ook de maatregelen die u ten aanzien van de Katholieke Universiteit Brabant wilt treffen. A a n onze instelling wilt u Taal- en Literatuurwetenschap en Psychologie opheffen. De schade aan universiteiten, het leed aan studenten en personeel en de kosten die deze maatregelen meebrengen staan in geen enkele redelijke verhouding t o t het bedrag dat door bezuinigingen moet w o r d e n verkregen. U wilt de kwaliteit van onderwijs en onderzoek verbeteren, maar u wilt faculteiten en studierichtingen sluiten die uitstekend onderwijs geven en onderzoek verrichten. D e studierichting taal- en literatuurwetenschap van onze universiteit heeft een aandeel in de voorwaardelijke financiering dat t o t het hoogste van alle Nederlandse faculteiten behoort, de subfaculteit psychologie kenmerkt zich eveneens door uitstekende onderzoeksprestaties. U rechtvaardigt u w voorgenomen maatregelen door t e wijzen op de vermindering van het aantal studenten, maar de subfaculteit psychologie heeft rond 900 studenten, waaronder 175 eerstejaars, de

nog maar vijf jaar bestaande letterenopleiding heeft nu reeds meer dan 300 studenten, m e t ruim 80 eerstejaarsstudenten. Als argument voor u w maatregelen noemt u ook de arbeidsmarkt voor afgestudeerden in de letteren en sociale wetenschappen. Er zijn echter in alle studierichtingen grote overschotten afgestudeerden, voor w i s - en natuurkunde en biologie rond de 1.500, voor de technische wetenschappen meer dan 1.000. U wilt bovendien - terecht - de toegang t o t het wetenschappelijk onderwijs vrij laten. Maar dat betekent dan alleen dat studenten dezelfde studie aan andere instellingen gaan volgen, of de overschotten in andere studierichtingen gaan vergroten. Geen arbeidsmarktprobleem w o r d t opgelost. U treft de Katholieke Universiteit Brabant vele malen zwaarder dan andere instellingen, niet alleen, door de middelgrote o m vang, relatief, maar ook in absolute termen. 1. Van de ruim 7.000 studenten haalt u er bijna 1.200 w e g . 2. D e opheffingsmaatregelen kosten 120 van de 775 personeelsplaatsen, w a a r o n der 90 van de 460 wetenschappelijke-personeelsplaatsen. 3. Het personeelsbudget van de op te heffen opleidingen bedraagt 10,7 millioen van de 65 millioen gulden.

Mijnheer de minister. Toen u w voorgangers besloten in Maastricht een economische en juridische faculteit te vestigen, beseften zij dat dit voornamelijk t e n koste van Tilburg, respectievelijk Tilburg en Nijmegen zou gaan. Zij besloten toen onze instelling t e helpen o m op andere terreinen t e groeien. U nam die toezeggingen over. W i j slaagden erin onze universiteit t o t een van de snelst groeiende instellingen t e m a k e n , ondanks de genoemde handicaps. U hakt nu aan de wortels van onze instelling. U voert geen bezuinigingsbeleid, u bent bezig m e t een fundamentele verandering van het Nederlandse universitaire bestel, zonder dat de overwegingen daarvoor en de richting waarheen u koerst bekend zijn, laat staan besproken. Wij stellen u nu de vraag: w a t hebt u met de Katholieke Universiteit Brabant voor ogen? Onze universiteit heeft Brabant in' zijn n a a m . U treft deze provincie onevenredig zwaar. Het heeft lang geduurd voordat zij met haar milMoenenbevolking over een redelijk aanbod aan universitaire voorzieningen beschikte, overigens ver achterblijvend bij de voorzieningen in de randstad. Uit Noord-Brabant en Limburg gaat 4 0 % van de studenten naar de randstaduniversiteiten, mede o m d a t in hun onmiddellijke omgeving de gewenste opleidingen ontbreken. Dit percentage zal toenemen doordat u de voorzieningen in het hart van de provincie vermindert. Mijnheer de minister, w i j kunnen niet anders dan vaststellen, dat u w beleid onze universiteit en Brabant onherstelbare schade toebrengt, een schade die in geen enkele verhouding staat t o t de offers die andere instellingen en landsdelen moeten brengen. Zo een beleid kan in dit deel van het land niet worden aanvaard! Het College van Bestuur van de Katholieke Universiteit Brabant Tilburg, 23 september 1986

Het glimlachen is ons inmiddels wel vergaan. Er valt voor de KUB ook weinig meer te lachen of het moet zijn dat de lobby breed glimlachend ingezet wordt. Terwijl de nieuwbakken KUB voor 20% weggesneden wordt, zijn er nog altijd instellingen die vrolijk op de populaire wervingstoer gaan. Neem nou Maastricht, dat hoeft niet echt iets in te leveren. Integendeel. De Rijksuniversiteit in Limburg heeft ƒ 300.000,— uitgetrokken om reclame voor zichzelf te maken. Afgelopen zaterdag verscheen in alle dagbladen een paginagrote advertentie 'Made in Maastricht'. De Limburgers hebben de tekst van de advertentie zichbaar overgelaten aan een reclamebureau dat er niet voor terugschrikt om alle registers open te trekken. Het voltallige reclame-jargon op één pagina: '...een vooruitstrevend en bovenal praktisch onderwijssysteem. Een aantal unieke studierichtingen. Een gezellige, inspirerende stad met internationale allure. De jongste universiteit van Nederland maakt naam. De stad is groot genoeg om prettig uit te gaan en klein genoeg om je snel thuis te voelen'. Je moet maar durven. Maastricht, een stukje paradijs op aarde. Je kunt natuurlijk ook op andere populaire manieren wervend zijn. De TU Delft werkt al een tijd met shirtreclame op de borst van een roeiersclubje. DE ■ VOLKSKRANT berichtte vorige week dat de Groningse universiteit de plaatselijke studenten­ hockeyclub Forward zichzelf heeft aangeboden om als sponsor op te treden. De hockeyers mogen dan de naam van de universiteit op hun borst dragen. Is het zó erg gesteld met de Nederlandse universiteiten dat zij zich voortaan moet aanbieden als sponsor? Sponsors worden toch altijd gevraagd.' In Gronin­ gen is het eigenlijk nog een tikkeltje erger: niet al­ leen bieden zij zich aan, maar de brave hockeyers mogen ook nog eens zelf bepalen welk bedrag ze er voor willen hebben. CvB voorzitter Borgman in de Groningse UNIVERSITEITSKRANT: 'De club moet zelf maar een concreet voorstel doen'. Ik zie het al voor me: 'Het KUB­voetbalteam komt naar u toe deze winter'. Eigenlijk zou de wetenschap zélf ook populairder moeten worden. Journaliste Susanne Piet (De Tijd, NRC) heeft dat goed begrepen. Zij is naast journa­ liste ook werkzaam bij de vakgroep sociale psycho­ logie van de Universiteit van Amsterdam. Susanne promoveerde vorige week op het onderwerp 'de positieve kanten van de angst'. Ze ging in haar on­ derzoek na wat mensen ertoe drijft om angst op te zoeken, zoals het bezoeken van misdaad­ en horror­ films. FOLIA besteedt deze week uitgebreid aan­ dacht aan de promotie van P iet: 'Ik denk dat men­ sen die veel uitdaging in hun eigen leven ontmoeten door interessant werk of spannende hobby's min­ der geneigd zijn naar dat soort films te kijken dan mensen die zulke uitdagingen moeten ontberen'. De beoordelingscommissie van de promotie vond in eerste instantie de dissertatie 'te smeuïg en te wei­ nig wetenschappelijk'. Nou, daar moeten we nu net naar toe: een smeuïge wetenschap. Hoe krijg )e an­ ders de handel nog verkocht? H.B.

Zonder naam

Het belang van de gebeurtenis verdient een terugblik, dus daar gaan we maar. Reeds enige dagen voor 1 september begon het voor iedereen duidelijk te worden dat we een echte Universiteit zouden worden. Het nieuwe logo, goedgekeurd door het Stichtingsbestuur zelf, dook al overal op en je vraagt je dan ook af of het toeval is dat in hef nieuwe briefhoofd meer plaats is ingeruimd voor het banknummer van de KUB dan voor het woordje 'katholiek'. De grappen over het nieuwe logo waren ook nietvan de Jucht waarbij de meest gehoorde was: 't moest dan wel KUB worden maar schuin moest het blijven. Naar verluidt zit het rode driehoekje links bovenaan uw briefpapier er trouwens niet voor niets. Het is speciaaJ bedoeld voor uw correspondentie met de diensten: als je het afknipt word je met voorrang (binnen 6 wekenj behandeld. Ook het Hogeschoolblad onderging een metamorfose. De nieuwe naam Univers

werd UNIVERS, waarmee de redactie winnaar werd van de door haarzelf uitgeschreven prijsvraag. Ze schijnen er smakelijk van gegeten te hebben en ik volsta maar met de vermel­ ding da t UNIVERS een a na gra m is' van SNUIVER en raad de reda ctie slechts aan da t woord ma a r eens op te zoeken in de Dikke va n Da le. Zelfs de bewakingsdienst va n de KUB denkt a l op universitaire scha a l en liet dan ook een reusachtige meta a ldetector voor gebouw B plaatsen die piept zodra je er met een gestolen personal computer doorheen loopt. Toen brak 1 september zelf aan. Ik was speciaal vroeg opm'n werk wa nt de ouderwetse kof­ fieronde met geba k wilde ik voor geen geld missen. Maar neen hoor, met het verdwijnen van de kerstkaart 2 jaar geleden is, geheel in stijl met grootscha lig universita ir denken, a f­ scheid genomen van iedere blijk van wa a rdering a a n het personeel. De feestelijke opening van het academisch ja a r verpestte mijn da g helemaal. Da t kwam uitsluitend door het optre­ den va n de Directeur­Generaal In 't Veld, die ons allemaal a a nkeek met een blik van: 'jullie kunnen a llema a l lullen wa t je wilt. Ik en de Minister beslissen wa t er gebeurt.' Hoe da t in werkelijkheid is uitgepakt zult u inmiddels wel vernomen hebben.'Het ergste schrok ik echter va n zijn mededeling da t men op het ministerie noga l moeite heeft met de na a m Katholieke Universiteit Bra ba nt. En ja hoor, het blijkt da t Deetma n gisteren persoonlijk verordonneerd heeft de Tilburgse Universiteit in het vervolg aan te duiden als UZN (Universiteit Zonder Na a m). Da t Annie Schilder (va n BZN) inmiddels door de minister is benoemd a ls hoogleraar Ema ncipa tie is voor mij een teleurstelling ma a r va nuit zijn muzikaal en wetenscha ppelijk st a ndpunt a lleszins begrijpelijk. De na a m va n de leerstoel: 'Deetma ncipa tieleersioel ter verzachting van leed'. 26 september 1986

/etferen Daar zit je dan als redactie. Wekenlang bezig geweest met de voorbereiding van een speciaal nummer over de letterenfaculteit, beslist de minister plotseling dat die studierichting wel w e g kan. Toch is Deetmans besluit geen aanleiding om deze special rond het eerste lustrum van de faculteit dus maar af te gelasten. Integendeel: het moment voor een tussenbalans was wellicht nooit toepasselijker. Wat hebben vijf jaar alternatief onderzoek en onderwijs opgeleverd? Hoe staat 't met de maatschappelijke relevantie van de Tilburgse letteren? De meeste artikelen in deze uitgave zijn geschreven op een moment dat

niemand de opheffing van de faculteit verwachtte. Verschillende geïnterviewden laten zich nog zeer optimistisch uit over de toekomstkansen. En columnist Bronzwaer doet de voorspelling dat Tilburg wel zal blijven bestaan. Op ons verzoek heeft Bronzwaer zijn bijdrage gehandhaafd. En ook de meeste andere verhalen hebben w e niet aan de allerlaatste aktualiteit aangepast. Hun informatieve waarde wordt er niet minder om, ze winnen daarentegen wel aan dramatische kracht. De redactie

'Politiek vergeet in één iciap alle toezeggingen' Het voornemen van minister Deetman om de Tilburgse letterenfaculteit te sluiten is bij de faculteit als een ijskoude douche aangekomen. De meeste medewerkers en studenten kregen het nieuws op de 'klassieke' manier onder ogen - via de krant In de eerste reacties overheerste dinsdagmorgen het ongeloof over het absurde plan van de minister om de 'beste letterenfaculteit van het land' met één pennestreek van de kaart te vegen Even later maakte de verslagenheid plaats voor een grote aktie-bereidheid. 'Als we er in slagen de discussie op een rationele manier en voor het politieke voetlicht te voeren, zal blijken dat er geen enkel argument voor sluiting is'. Dinsdagmorgen tijdens een emotionele informatie-bijeenkomst in de aula maakte de decaan van de letterenfaculteit, prof. dr. Hugo Verdaasdonk, de studenten duidelijk welke consequenties sluiting voor lien heeft. De studenten die nu aan de letterenfaculteit studeren worden naar alle waarschijnlijkheid in de gelegenheid gesteld hun studie in Tilburg af te maken. De faculteit krijgt met ingang van volgend studiejaar waarschijnlijk het verbod nieuwe studenten aan te nemen, de aanwas voor de studie Taal- en Literatuurwetenschap moet dan naar Nijmegen worden gedirigeerd. Ook het personeel zou na verloop van tijd de overstap moeten maken naar de Katholieke Universiteit in Nijmegen. Voor de faculteit ligt een 'sterfhuisconstructie' in het verschiet. In een eerste reactie noemt decaan Verdaasdonk het 'absurd dat Deetman eerst zijn bezorgdheid uitspreekt over het groeiend aantal werkloze leraren en dan vervolgens de voorziening sluit die geen leraren opleidt. Het is absurd dat er helemaal niet gekeken wordt naar wat onderwijs en onderzoek hier voorstellen. Dit is een hoogwaardige voorziening. Na het voortdurende geroep over kwaliteit van de minister zou je op 'n minst verwachten dat daar een afweging over plaats had gevonden. Dat is nergens aan te merken. Bovendien is het heilloos een experiment als de Tilburgse letterenfaculteit in dit stadium te stoppen. Dat is menselijk en beleidsmatig volstrekt onverdedigbaar. Dit is gewoon niet te verkopen.' "

ongedaan gemaakt. Het is een gigantische desavourering van wat hier gebeurt. Het komt ontzettend hard aan om juist mensen die iets nieuws opzetten datzelfde geldt ook voor maatschappijgeschiedenis in Rotterdam - een halt toe te roepen. Vooral wanneer dat experiment redelijk blijkt te slagen: 28 van de eerste 30 afgestudeerden hebben buiten het onderwijs een baan gevonden.' 'De politiek vergeet in één klap al haar toezeggingen,' zegt secretaris Frans Teunissen. 'Wat hier gebeurt valt buiten alle criteria: we zijn een experiment, we hebben een stijgend aantal studenten, onderzoek en onderwijs zijn kwalitatief goed. Je wordt

gewoon geofferd. Nou, dat vind ik niet correct.' Teunissen heeft de indruk dat Deetman vooral gekeken heeft naar de twee katholieke instellingen: 'De een moet wat missen, die moet dan ook wat gecompenseerd krijgen, heeft hij waarschijnlijk bedacht. Nou, ons stijgend studentental staat in schril contrast tegenover het dalend aantal bij letteren in Nijmegen.' Navrant noemt Teunissen de uitspraak van directeur-generaal In 't Veld tijdens de opening van het Academisch Jaar dat een experiment meer dan vijf jaar nodig heeft om zich te bewijzen tenwijl hij toen al verdomd goed wist wat er weggesneden zou worden. 'Dat vind ik stijlloos.' Ook hoogleraar Henk van Riemsdijk heeft zich geërgerd aan het optreden van In 't Veld. 'Die zei: 'sommige clubs beweren dat ze in vijf jaar een excellente opleiding kunnen opbouwen. Dat is onzin. ' Het was toen niet duidelijk waar hij het over had. Een redelijke interpretatie is dat je een club tien jaar de tijd moet gunnen als je haar de gelegenheid geeft iets op te bouwen. Tegen die achtergrond had ik deze maatregel absoluut niet verwacht.' 'Het cynisme kent geen grenzen', aldus Van Riemsdijk. 'Er worden gewoon lukraak klappen uitgedeeld in de politiek zwakste sector. En ondertussen heffen

'Tilburg raakt twee faculteiten kwijt die met veel moeite en inspanning zijn verworven. Dat wordt met één pennestreek Dinsdagmiddag half twee. Het wordt steeds drukker in de Aula waar het actiecomité van de letterenstudenten haar plannen bekend zal maken. Meer dan tweehonderd mensen luisteren even later aandachtig naar Anja Boerema, studentlid van het Dagelijks Bestuur, die de eerste acties meldt Frits Spits, Sonja Barend, VARA's Steen en Beenshowen Opzij zijn benaderd met de vraag of ze aandacht willen besteden aan de dreigende sluiting van de Letterenfaculteit Er is belangstelling van de West Brabantpers, volgende week wordt er een persconferentie gehouden, en men is druk bezig aan een artikel voor 'Open Forum'. Verder wordt er geld ingezameld om een advertentie in de Volkskrant te kunnen plaatsen.

INHOUD Letterenprijs, column Onderzoek Maatschappelijk 'relevant' Lerarendag Taal en Minderheden Computers en studenten

ze de beste letterenfaculteit op'. Prof dr. Harrie Bant, hoogleraar Taal en Informatica, had een mogelijke sluiting van de letterenfaculteit tot maandag niet serieus genomen. 'Ik heb nog steeds geneigd te denken dat het niet door hoeft te gaan als er naar argumenten geluisterd kan worden. Ik hoop dat de minister zijn voornemens nog eens aan serieuze argumenten wil toetsen en dat-ie nog wat tegenspel krijgt van zijn politieke vriendjes.' Verdaasdonk heeft studenten en medewerkers opgeroepen zich niet te laten demoraliseren. Dat neemt niet weg dat men links en rechts toch aan z'n eigen hachje denkt. 'De afgelopen periode ben ik gevraagd ergens anders te komen werken,' vertelt prof. Bunt. 'Dat stond overigens helemaal los van de plannen van de minister. Tot nu toe heb ik dergelijke verzoeken niet serieus genomen, omdat ik altijd met veel plezier gewerkt heb in Tilburg. Maar nu deze voornemens van .Deetman bekend zijn geworden ben je toch wel geneigd daar anders over te gaan denken.' Tijdens de protestmanifestatie van afgelopen woensdag noemde Verdaasdonk het voornemen van Deetman nogmaals absurd. Maar, zie hij, 'juist uit deze absurdheid kunnen wij grote kracht putten. De hoogwaardigheid, het brede maatschappelijke draagvlak en de ontbrekende bijdrage van de Tilburgse letterenfaculteit aan het contingent werkloze letterenabituriënten, zijn met harde cijfers en hoog gekwalificerde referenties te onderbouwen. Wij zullen die cijfers en die referenties produceren. Wij zullen alles op alles zetten om degenen die met inzicht en met geweten verantwoording dragen voor het wetenschappelijk onderwijs en onderzoek te overtuigen van de kwaliteit, de vruchtbaarheid en de noodzaak van de letterenvoorziening in

Tilburg'

'Wat kunnen we doen' 'Wat zo'n advertentie kost?' 'Ongeveer een prullebak vol papiergeld', en binnen korte tijd zit er al f 1500, - in de bak. De stemming in de zaal is 'geschrokken', 'klote', en zeer actiebereid. 'Wat kunnen we doen?'De Stopera bezetten, de ondenA/ijsspecialisten van de Tweede Kamer benaderen... wilde en minder wilde plannen worden gelanceerd. De leden van het actiecomité waarschuwen voor overhaaste acties die agressiviteit en negatieve publiciteit tot gevolg kunnen hebben. Zij benadrukken ook dat er een lange actieadem nodig zal zijn om de zaak tot december in

het nieuws te houden. 'We zijn niet agressief, ik wil wat doen', zegt een derdejaars. 'Ik ken een jongen die de buurman is van Harmen Biezen,' merkt iemand anders hoopvol op. Aan het eind van de bijeenkomst leest Anja voor wat de argumenten van de minister zijn om de Tilburgse letterenfaculteit te sluiten, of zoals velen nu voor het eerst horen, samen te voegen met de letterenfaculteit van de KUN. 'De argumenten kloppen niet, dat kunnen we bewijzen,' roepen enkele vierdejaars verontwaardigd, 'er zijn nu meer eerstejaars dan vorig jaar!' 'Ze kunnen ons toch niet bij Nijmegen stoppen, wij zijn uniek.' De bijeenkomst is voorbij maar nog lang wordt er in de mensa, koffiekamers en cafe's nagepraat over

pag- 6 P»9- ^ pag. 8 en 9 Pa9- lO pa9- I l pag. 12

,

^ ,,•.

Lennart Kik

de beslissing die voor iedereen zo volkomen onverwacht kwam. 'Je moet overal en altijd al uitleggen wat en waarom je hier letteren studeert, daarom voelen we ons zo verbonden met de faculteit en zijn we zeer gemotiveerd,' verklaren enkele vierdejaars de enorme aktiebereidheid van de letterenstudenten. Het actiecomité vertelt later op de middag dat de acties vanaf nu gecoördineerd worden door het Dagelijks Bestuur waaraan voor dit doel 2 studenten en een publiciteitsman worden toegevoegd. Zij zullen regelmatig overleggen met de 12 studenten die vandaag het actiecomité vormen. Er staat nog veel te gebeuren. Marike Kuperus: 'De stemming is bruisend, jammer dat de aanleiding zo vervelend is.'

/etfe re/l Eerste lustrum van Letterenfaculteit

Instelling van Brabantse Letterenprijs De instelling van een Brabantse Letterenprijs, de verlening van een eredoctoraat aan Geert van Oorschot, een cabaret, lezingen, films en natuurlijk een feest. Een greep uit een veelzijdig programma, waarmee de Tilburgse Letterenfaculteit haar eerste lustrum zal vieren op 20 november aanstaande.

schappers zijn niet van plan om die dag alleen maar te feesten. Omdat er veel activiteiten plaatsvinden die ook aantrekkelijk zijn voor mensen van buiten de Letterenfaculteit, hoopt de organisatie dat een breed publiek de lustrumviering zal bezoeken. Ruim zeshonderd mensen

De uitreiking van de eerste Brabantse Letterenprijs zal één van de hoogtepunten zijn die dag. De onderscheiding is door de faculteit in het leven geroepen. Personen en instellingen die een bijzondere prestatie hebben geleverd op één van de vakgebieden die de Taal- en Literatuurwetenschap in Tilburg bestrijkt, komen in aanmerking voor deze onderscheiding. De persoon of instelling die als eerste deze prijs achter zijn naam mag zetten, is werkzaam op het gebied van Taal en Minderheden. De jury, onder voorzitterschap van prof. dr. G. Extra, zal geen onderscheiding uitreiken in de vorm van een kunstwerkje of een geldbedrag, maar de winnaar of winnares krijgt de gelegenheid om een Taal en Minderheden-onderzoek op te starten in Brabant. Dit in samenwerking met Letterenstudenten van de KUB. De provincie Noord-Brabant heeft hiervoor tienduizend gulden beschikbaar gesteld.

ZWAARGEWICHTEN

EREDOCTORAAT Geert van Oorschot zal tijdens de lustrumviering in het middelpunt van de belangstelling staan. De uitgever van veel bekende auteurs als W.F. Hermans, G.K. van het Reve, Couperus en Tolstoi, zal dan het eredoctoraat aan de Letterenfaculteit krijgen uitgereikt door prof. dr. Hugo Verdaasdonk. Van Oorschot, ook bekend als de schrijver R.J. Peskens, krijgt deze eretitel vanwege zijn uitmuntend ondernemerschap en vanwege zijn culturele verdiensten. Na de Tweede Wereldoorlog werkte hij zich op uit het niets tot één van de belangrijkste uitgevers in Nederland. Verdaasdonk: 'Ik ken niemand die zoveel werken uitgaf die bekend zijn geworden én gebleven. Waarom is niemand eerder op het idee geko-

Cabaretier Pieter Nieuwint over het huwelijk tussen taal- en literatuurwetenschap men om hem een eredoctoraat te verlenen?' 's Avonds zal de Letteren-Filmvereniging de film 'Mijn tante Coleta' draaien, gebaseerd op de boeken 'Mijn tante Coleta' en 'Twee vorstinnen en een vorst', die de uitgever onder zijn schrijversnaam R.J. Peskens schreef. 25 november is de oprichtingsdatum van de KUB. Het officiële gedeelte van de diës-viering vindt 20 november plaats. Het College van Bestuur van de universiteit heeft die dag tevens aangewezen als lustrumdatum van de Subfaculteit. De Tilburgse Taal- en Literatuurweten-

Vanaf Aer begin stond vast dat de Tilburgse studierichting Taal- en Literatuurwetenschap een alternatief moest vormen voor wat de traditionele letterenfaculteiten te bieden hadden. Daarom géén waaier van studies met aan de ene kant de historische vaklcen en de talen aan de andere. Gedeeltelijk was dit concept door pragmatische overwegingen ingegeven. N(^ afgezien van randvoorwaarden door de Minister gesteld, hMmenin Tilburg al historici en weren er in Nederland al te veel talenstudierichtingen, zoals een paar jaar later ook bUjken zou. Alaar naast pragmatiek was er ook idealisme: aansluiting zoeken bij maatschappeUjke behoeften en bij veranderde wetenschappelijke inzichten. De subfacultdt vertoont geno^ sporen van dit ideahsme in haar onderzoek- en onderwijsprogramma 's om haar voor sluiting te behoeden nu twee (equivalenten van) letterenfaculteiten afgebroken gaan worden. Dit is mijn prognose: Tilburg gaat niet dicht. Al weet ik niet, hoe het zit met de evaluatie. De Tilburgse Uteratuurwetenschap weid in het aanvangsconcept gezien als een aspect van de tekstwetenschap, of minstens als nauw verband houdend daarmee. Zó zou zij zich aftekenen tegen hetproSel dat de literatuurwetenschap elders vertoonde. Literatuur zou in Tilburg als een sociologisch en communicatie-psychologisch fenomeen bestudeerd worden, en niet als een verzameling mooie boeken. Nadat de richtlijnen waren uitgezet brak de fase van de bestafBng aan. Over de benoemingsprocedures bij met name de literaire werkverbanden zouden mooie, spannende en vooral lange boeken geschreven kunnen worden. Het Univers

nen. Het gaat om een band-dia serie, een geluidsband met beeldsignalen naar twee projectoren. Voordelen van deze methode zijn, volgens Westermann, dat de beeldkwaliteit optimaal is en dat de stilstaande plaatjes rust uitstralen, zodat de kijker zich goed kan concentreren op de geluidseffecten. Als onderwerp voor de AV-productie is het gedicht gekozen: 'Eens meien morgens moe', van Jan van Brabant, één van de weinige Nederlandse, dertiende eeuwse minnedichters, en een twintigste eeuws antwoordgedicht van studenten. De band-dia serie is gemaakt naar aanleiding van practica en benadrukt vooral 'de maak-kant' van een audio-visueel product. 'Taaivaardigheid-Engels' docent drs. P. Nieuwint levert samen met studenten een creatieve bijdrage in de vorm van een cabaret, waarbij het de bedoeling is dat studenten zelf de teksten schrijven. Nieuwint: 'Onderwerp van het cabaret? Dat verklappen we nog niet. Een tipje van de sluier: Of het huwelijk tussen Taal- en Literatuurwetenschap zal standhouden.' De bijna één jaar oude Letterenvereniging Kontekst verzorgt samen met de organisatoren tijdens het lustrum de inrichting van de ruimtes, stands, maaltijd en het feest.

worden verwacht, twee maal zoveel als vorig jaar, tijdens de dies. Eén van de organisatoren is faculteitssecretaris Frans Teunissen: 'We willen ons die dag presenteren ais een veelzijdige faculteit, waar men maatschappij-gericht bezig kan zijn met taal en literatuur.' De faculteit heeft er alles aan gedaan om de nauwe betrokkenheid van docenten, medewerkers en studenten die dag uit de verf te laten komen. Zo zijn bijvoorbeeld Nederlands-taalvaardigheidsdocent drs. M. Westermann en een aantal studenten volop bezig met een audio-visuele (t.v.)productie, die zij op 20 november verto-

Jaloers door W. Bronzwaer was meteen al moeilijk, een hoogleraar te vinden die de Tilburgse Uteratuurwetenschap vorm wilde en kon geven. Maar toen die er eenmaal was, bleek de Tilburgse literatuurwetenschap al gauw nog veel Tilburgser uit te vallen dan men had kunnen voorzien. Volgende benoemingen versterkten dat beeld. Niemand kon meer twijfelen aan het speciSeke gezicht van de Tilburgse literatuurwetenschap. Het is zelfs een tijdlang onderwerp van een brede maatschappeUjke discussie geweest. Behalve de Ti/biugse heeft nooit een hoogleraar in de Uteratuurwetenschap de glanzende pagina's van Avenue gehaald. We waren aüemaal jaloers. TegeUjk zeiden wegrinnekend: is dit nou geen mooi voorbeeld van institutionaUsatie? Inmiddels bleek dat de studenten die zich in Tilburg aanmeldden, van Uteratuurstudie toch een andere voorstelling hadden dan wat hun geboden werd. De mooie boeken waren helemaal uit het gezicht verdwenen. Literatuur moest toch nog iets énders zijn dan een socio-economisch fenomeen.^ Zij kwamen in opstand, gesteund door enkele stafleden. Zij richtten zelf een institutie op die voor onderwijs in de mooie boeken zotten zou. WonderUjk genoeg kozen zij daarvoor de naam van Nederlands minst gelezen beroemde schrijver, daarmee onbewust (zij het misschien niet onge-

Het lustrumprogramma dat in en rond de aula van de KUB zal plaatsvinden, begint met een drietal lezingen door mensen uit de praktijk. Dhr. D. Houwaert, hoofd van de Voorlichting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, en Dr. H. Brandt Corstius spreken respectievelijk over Voorlichting; Taal en Informatica, waarbij Brandt Corstius ingaat op het belang van computergebruik voor het taaien literatuuronderzoek. Onzeker in de komst van auteur van tweetalige kinderboeken, die ais eerste op 't programma staat. De faculteit koos voor deze aanpak om het publiek te laten zien dat Letteren in Tilburg geen droge lerarenopleiding is, wat vaak wordt verondersteld, maar, volgens faculteitssecretaris Teunissen, een maatschappijgerichte studie. N.T. Bronzwaar is hoogleraar algemene literatuurwetenschap in Nijmegen en was mede-wegbereider van de Tilburgse letterenfaculteit.

vrild) hun hoogleraar geUjk gevend, die juist in die tijd straalde van grote tevredenheid met zijn lot. Want deze schrijver, door hem persoonUjk geprotegeerd, was een levende iUustratie van het feit dat een schrijverschap door institutionele factoren in stand gehouden kan worden, ook als er geen lezer meer te bekennen is. Hoe precies het verloop van deze coup d 'état geweest is weet ik niet, maar de machthebbers zijn er zegevierend uit te voorschijn gekomen. Later is er voor de mooie boeken een tweede hoogleraar aangetrokken. Wat de Tilburgse Uteratuurwetenschap uiteindeUjk nastreeft, Ujkt mij, is een definitie van het Uteraire kunstwerk in socio-economische termen. Het zou prachtig zijn als die er kwam. We zouden ze dan naast al die andere definities leggen, door de traditionele Uteratuurwetenschap opgesteld. Prachtig dus, maar ook niet meer: niet afdoende, bijvoorbeeld, ofdeGnitief. Het meest raadselachtige aan de Tilburgse Uteratuurwetenschap is dit. Hij die haar tot nu toe heeft gemaakt en uitgemaakt, gedragen en uitgedragen, is een van de meest puriteinse wetenschapsbeoefenaren die ik ken en tegeUjk een van de meest onwetenschappeUjkegenieters van mooie boeken. (Dat hij daarnaast ook een gehaaid ombuiger van geldstromen is, strekt hem in sommige ogen nog meer tot eer). Deze gespletenheid is natuurUjk uiterst heilzaam, ledere Tilburgse Uteratuurstudent kan er zijn voordeel mee doen, mits hij zich houdt aan het oude adagium: geloofde professor nooit heleméél. 26 september 1986

â&#x20AC;&#x201D;fetteren 'We hebben ons wel degelijk kunnen profileren' Prof. dr. Guus Extra, hoogleraar van het eerste uur bij het werkverband Taal en Minderheden, kan over het onderzoek aan de faculteit wel een boekje open doen. Als voorzitter van de vaste commissie voor de wetenschapsbeoefening stond hij enkele jaren aan de wieg van het facultaire onderzoeksbeleid. Op dit moment maakt hij deel uit van het faculteitsbestuur om binnen niet al te lange tijd prof. Verdaasdonk op te volgen als decaan. 'Maar niet als beroepsdecaan,' benadrukt hij met iets van afgrijzen in zijn stem. 'Dat vind ik een vreselijk woord, het klinkt mij even slecht in de oren als 'zwarte schimmels'. Aan deze faculteit blijft het decanaat rouleren, dat houdt de zaak fris. En de bureaucratie, vinden wij, moet in dienst staan van onderzoek en onderwijs.' Met de universiteitsbureaucratie kwam de letterenfaculteit onlangs in aanvaring toen bleek dat men zo succesvol was in het verwerven van extra onderzoeksplaatsen boven de bescheiden 'rompformatie' dat de faculteit uit haar jas dreigde te groeien. 'Als je ziet wat wij aan tweede geldstroom-onderzoek en contract research in huis hebben gehaald, zijn wij bepaald creatief,' zegt Extra. 'Maar daarvoor zijn wij nu gestraft met bi-locatie. Ben je succesvol in het verwerven van additionele capaciteit,, dan vorm je in de optiek van de centrale diensten blijkbaar een probleem ...' Sinds kort zijn de werkverbanden Taal en Minderheden, Tekstwetenschap en Taalvaardigheid gehuisvest in gebouw R, het noodgebouw tegenover het pand van de sociologen. De andere vier werkverbanden en het faculteitsbureau behielden hun riante huisvesting in gebouw A, al is het ook hier de bedoeling de werkverbanden van tijd tot tijd te laten wisselen. Ditmaal niet om de zaak fris te houden, maar domweg om de pijn te verdelen. 'Nu we hier in gebouw R zitten, is een deel van het werk van de faculteit ondergronds geraakt,' zegt Extra. 'Dit gebouw is op geen van de meldingsborden tussen het station en de campus aangegeven. Het enige wat ik daaruit kan afleiden is dat de activiteiten in dit deel van de faculteit rustig ondergronds kunnen blijven.'

ZOLDERKAMER is het traditionele beeld van de letterenonderzoeker die in eenzaamheid op een zolderkamertje zijn onderzoekshobbyisme botviert ook elders door de nononsense-werkeiijkheid inmiddels wel achterhaald, in Tilburg is van het begin af aan gekozen voor een sterke facultaire onderzoeksorganisatie. In vergelijking met de zes 'klassieke' letterenfaculteiten, waar het onderzoek is gespreid over een groot aantal individuele 'eilanden' kent de kleine Tilburgse faculteit een beperkt aantal grote onderzoeksgroepen, de 'werkverbanden'. 'Bij de opzet van de faculteit gold als uitgangspunt dat we moesten voorkomen dat mensen zich terugtrokken in een isolement - hoe waardevol dan ook de bijdrage van individuen daarin kan zijn. De structuur hier is gebaseerd op onderzoekthema's, waarin meerjarige projecten elkaar opvolgen in de tijd. We hebben dus niet onze kracht gezocht in de volle breedte, maar in de diepte. Dat wil zeggen in een beperkt Univers

Prof. Extra moet eens een college voor eerstejaars begonnen zijn met een uitleg over de wijze van onderzoeksfinanciering in ons land. 'De financiering van onderzoek is niet iets wat bij studenten leeft,' stelt hij, 'terwijl het de mensen van de wetenschappelijke staf toch dagelijks bezig houdt. In het college heb ik laten zien hoe de financiering invloed heeft op de vraagstelling in het onderzoek - welke onderzoeksvragen prioriteit krijgen en welke niet - ĂŠn ook op de aard van het onderzoek. Dat soort informatie heeft een veel sterkere invloed op de literatuur die zich in bibliotheken ophoopt dan studenten beseffen.' Over de weinig orthodoxe manier waarop men aan de letterenfaculteit tegen onderzoek aankijkt gaat dit gesprek met de Tilburgse hoogleraar Taal en Minderheden.

Guus Extra over onderzoek aantal thema's, waarop we proberen ook buiten Tilburg enigszins aan de weg te timmeren,' aldus Extra. Een onderzoeksstructuur opgezet rondom een beperkt aantal thema's met onderzoek in teamverband dat bovendien een aantal jaren van tevoren gepland zou worden gold begin jaren tachtig nog als hoogst 'ongebruikelijk'. 'In traditionele letterenfaculteiten is het ongewoon dat je activiteiten in de tijd plant, dat je vervolgens nagaat in hoeverre je die planning overeind hebt kunnen houden en dat je daarvan een evaluatie geeft. Ik zie daar geen enkele bedreiging in. Ik denk dat het alleen maar voordelen heeft om zo te werken. Er kunnen hele goede redenen zijn waarom je planning niet overeenkomt met de tijd die je uiteindelijk voor een onderzoek blijkt nodig te hebben. Maar je moet bereid zijn een dergelijk verschil te evalueren en te leren voor de toekomst.' De sterke facultaire onderzoeksorganitie die in Tilburg van meet af aan is opgebouwd heeft inmiddels z'n vruchten afgeworpen. Op die manier is een inbedding tot stand gekomen waarbinnen ook heel goed tweede geldstroom-activiteiten, contract research en het onderzoek dat de assistenten-in-opleiding straks gaan doen een plaats kunnen krijgen. Inmiddels telt de faculteit vijf onder-

zoeksprogramma's die in het kader van de Voorwaardelijke Financiering worden 'beschermd'. Alleen het werkverband Literatuurdidactiek slaagde er nog niet in een VF-programma te ontwerpen en goedgekeurd te krijgen. Maar dat heeft vooral te maken met de perikelen rond de benoeming van een hoogleraar in dit werkverband; nu prof. Goedegebuure is benoemd wordt ook hier in alle voortvarendheid gewerkt aan de ontwikkeling van een onderzoeksprogramma. Met tot nu toe vijf goedgekeurde VFprogramma's is de faculteit buitengewoon succesvol: zowel in vergelijking met de andere letterenfaculteiten in den lande, als naar Tilburgse begrippen is het 'beschermde' deel van de onderzoekscapaciteit relatief hoog. Het leverde de faculteit tot dusver al 3,4 extra formatieplaatsen op, een premie die het College van Bestuur haar toebedeelde met de bedoeling de ruimte voor voorwaardelijk gefinancierd onderzoek op instellingsniveau zo snel mogelijk opgevuld te krijgen. Een ontwikkeling overigens die aan andere faculteiten in het Tilburgse, waar men minder voortvarend te werk is gegaan, met lede ogen gevolgd wordt. 'Dat er pijn zit bij anderen kan ik best begrijpen,' reageert Extra. 'Maar men kan ons niet verwijten dat we ons best hebben gedaan onze onderzoekscapaciteit veilig

te stellen. Wij hebben niet meer gedaan dan van ons gevraagd werd.'

POTJES Niet alleen op het gebied van de Voorwaardelijke Financiering, ook op andere fronten is men erin geslaagd de vruchten te plukken van een strak onderzoeksmanagement. Naast de reguliere formatie van een veertigtal plaatsen telt de faculteit een kleine twintig plaatsen die op projectbasis uit allerlei potjes en onderzoeksfondsen worden gefinancierd. Volgens prof. Extra ligt het geheim van deze succesformule in de combinatie van een aantal gunstige factoren. 'Omdat we bij de opbouw van de faculteit van nul af konden beginnen ligt de gemiddelde kwaliteit in de staven relatief gunstig. Verder is de gemiddelde leeftijd van de mensen, en ook die van de hoogleraren, relatief laag. Die mensen willen wat, ze zijn ook niet naar Tilburg gekomen om te organiseren. De organisatie en het bestuur, dat is ook bepalend geweest voor het klimaat, moeten in dienst staan van het onderzoek en daar niet een substituut van zijn. Dan heeft ook de thematische structuur van de onderzoeksgroepen gunstig gewerkt, want de institutionele inbedding wordt een steeds belangrijker criterium bij het toewijzen van projecten. We hebben ons op de terreinen die de faculteit bestrijkt wel degelijk kunnen profileren. Dat Taal en Informatica in Tilburg zit, dat is inmiddels bekend. En dat geldt ook voor Taal en Minderheden en Literatuursociologie. Dus ik geloof dat we ook een stuk aan beeldvorming hebben kunnen doen. En willen doen.'

NIET DOEN! NIET DOEN! Als bijdrage aan de discussie over de plannen van Deetman om een of meer letterenfaculteiten te sluiten schreef K.L. Poll in NRC Handelsblad een stuk onder de prangende titel Niet doen! Niet doen!, waarin hij opmerkte dat het overdragen van kennis aan de samenleving veel te weinig aanzien geniet in vergelijking met de overwaardering die het onderzoek aan onze universiteiten ten deel valt. Volgens prof. Extra slaat Tilburg dankzij het maatschappijgerichte karakter van de studierichting wat dit betreft een zeer behoorlijk figuur. Het heeft Extra wel verbaasd hoe weinig het college van B & W van Tilburg op de hoogte is van wat er aan de letterenfaculteit gebeurt. 'Ik heb een paar gesprekken gehad met de wethouder van onderwijs over dingen die we vanuit ons onderzoeksthema heel goed zouden kunnen doen. Maar de plek waar de Tilburgse universiteit ligt is symbolisch voor haar functie in de stad: aan de rand. Ik geloof zelfs dat men in het Haagse beter op de hoogte is van wat we in de faculteit op dit gebied doen dan in het Tilburgse.' Goede contacten met Den Haag zijn nooit weg, erkende Extra vorige week. 'We zullen dinsdag zien wat ze ons opleveren,' zei hij. De ironie wil inmiddels dat de letterenfaculteit de steun van de lokale bestuurders hard nodig zal hebben om de Haagse onheilsplannen te helpen verijdelen. Lennart Kik uus Extra

26 september 1986

/ (

e 'xen

'In het begin hadden we e n sterk voorhoede­gevoel'

3

X

Univers

Al zo'n tien jaar voordat de eerste studen­ ten startten met de nieuwe studierichting Taal­ en Literatuurwetenschap, werd een begin gemaakt met de voorbereidingen die moesten leiden tot de inrichting van de Til­ burgse letterenfaculteit. In 1971 diende de toenmalige Katholieke Hogeschool Tilburg een aanvraag in voor een letterenfaculteit bij de minister van Onderwijs en Weten­ schappen. Daarop volgden een reeks no­ ta's en rapporten die in 1978 resulteerde in de Meerjarenafspraak 1980­1983 tussen de ministèren de KHT. Daarin bereikten beide partijen overeenstemming over het reser­ veren van middelen voor een letterenfacul­ teit. Vervolgens kon gewerkt worden aan de meer inhoudelijke aspecten van de op te zetten studierichting. Dat leidde tot het 'Voorstel tot inrichting van een studierich­ ting Taal­ en Literatuurwetenschap ex art. 20 W . W . O . ' , vervat in een lijvig groenge­ kaft rapport, beter bekend onder de naam 'het groene boek' of 'de groene bijbel'. Dat rapport werd voorbereid door de coördina­ tor van de subfaculteit letteren i.o., Prof. dr. H. Pinkster en de programmacommis­ sies taalwetenschap en literatuurweten­ schap met als voorzitters resp. Prof. dr. S.C. Dik en Prof. dr. W . J . M Bronzwaer. Sinds september '85 is de subfaculteit let­ teren een zelfstandig onderdeel van de Centrale Interfaculteit met een eigen facul­ tietsraad en faculteitsbestuur. De eerste vier jaren lagen alle bestuurlijke taken con­ form art. 66 van de Structuurregeling bij de Voorbereidingscommissie letteren. De subfaculteit letteren kent maar één vak­ groep waarbinnen een zevental werkver­ banden: Taal & Minderheden, Vergelij­ king van G rammaticamodellen, Litera­ tuursociologie, Tekstwetenschap, Taal & Informatica, Literatuurdidac­ tiek/Theorie en G eschiedenis van de lite­ ratuur. Taalvaardigheid. Werkverbanden zijn samenwerkingsvormen van verschil­ lende teams wetenschappers die zich be­ zighouden met een zelfde terrein van de Taal­ en Literatuurwetenschap. Deze in­ deling in werkverbanden loopt vrijwel pa­ rallel aan de structuur van het onderzoek dat geconcentreerd is rond onderzoeks­ thema's. Menig letterenstudent heeft de afgelopen jaren te kampen gehad met het probleem een acceptabel antwoord te geven op de twee meest gestelde vragen: Taal­ en Lite­

ratuurwetenschap, wat is dat? en Wat kun je daarmee? Een experimentele studierich­ ting heeft immers nog vele open plekken en of de beoogde maatschappij­gerichte beroepsperspectieven realistisch waren, viel alleen af te wachten. Inmiddels is dat antwoord misschien iets eenvoudiger te geven. Vijf jaar onderwijs heeft z'n vruch­ ten afgeworpen. Vorig jaar studeerden in september de eerste zes letterenstudenten af en dat aantal is nu ai opgelopen tot bo­ ven de 30. Studie­adviseur Wouter Mul­ ders van het doctoraalprogramma schat dat zeker % van de afgestudeerden een baan heeft. Sommigen van hen studeren nog verder; in ieder geval zijn er weinig mensen onvrijwillig werkeloos. Op het mo­ ment is er ook een onderzoek gaande naar de ervaringen van de afgestudeerden. In welke werkkring komen ze terecht en kun­ nen ze de tijdens hun studie opgedane vaardigheden ook in de praktijk toepas­ sen?

DEPRESSIE Het programma is regelmatig onderhevig aan veranderingen met de bedoeling om de kwaliteit van het ondenwijs te waarbor­ gen en zo nodig te verbeteren. Hebben ai die veranderingen in het onderwijspro­ gramma niet tot gevolg dat de eerste lich­ ting studenten al nauwelijks meer verge­ lijkbaar is met de laatste? Wouter Mulders: 'Er is inderdaad verschil tussen die twee. Ik denk dat het program­ ma steeds beter is geworden. Daarente­ gen heeft de eerste lichting heel veel aan­ dacht gehad. Die individuele aandacht nam af en tegelijkertijd zag je ook de rende­ mentscijfers dalen. Overigens trekt het rendement nu weer wat aan evenals de in­ stroomcijfers van studenten; 't lijkt te her­ stellen van een kleine depressie.' Een recent voorbeeld van die veranderin­ gen is de profilering van het doctoraal keu­ zeprogramma om zo het grote aanbod van keuzevakken overzichtelijker en herken­ baarder te maken. Daartoe zijn trajecten ingevoerd, dit zijn specialisaties bestaande uit een aantal vakken die op het terrein van één van de onderzoeksthema's liggen. Door de grote keuzevrijheid in het docto­ raal kunnen letterenstudenten zelf bepalen of ze in de breedte of in de diepte willen studeren. In het eerste geval betekent dat een nogal algemene combinatie van vak­

ken, verspreid over meerdere werkverban­ den en in het tweede geval een specifieke richting bij één werkverband. Welke keuze scoort het hoogst op de ar­ beidsmarkt? Wouter Mulders: 'Dat verschil zal moeten blijken uit het onderzoek onder de afgestu­ deerden waar we nog mee bezig zijn. Zelf pleit ik voor de pyramide als ideale studie­ vorm, dat wil zeggen: breed aan de basis van de studie en specialistisch aan de top. Aan het einde van de studie zou je dan een klein onderdeel heel goed moeten beheer­ sen, dat bovendien een zekere marktwaar­ de heeft.' Een middel om de kwaliteit van het onder­ wijsprogramma op peil te houden is de evaluatie van het onderwijs. De letteren­ faculteit doet dat vrij intensief: aan het einde van een semester voor alle ver­ plichte vakken afzonderlijk en periodiek van een curriculum in z'n geheel. Stu­ denten twijfelen vaak aan de waarde van die evaluaties en mopperen op de veel­ heid van evaluatieformulieren die ieder semester weer over hen heen gestort wordt. 'In principe behoort iedere facul­ teit z'n cursussen te evalueren. Mis­ schien dat het bij de letterenfaculteit in­ tensiever gebeurt, maar dat hangt samen met de nieuwheid van de studierichting. We willen immers weten of het goed ver­ loopt; als dat het geval is kan de evalua­ tie op een lager pitje gezet worden. Eva­ luatie is op zich geen garantie voor goed onderwijs, maar het voorkomt in ieder geval slecht onderwijs, aldus Wouter Mulders. Een verplicht onderdeel van de studie Taai­ en Literatuurwetenschap is een stage van drie maanden. Ook bij andere letterenfa­ culteiten in Nederland bestaat veelal de mogelijkheid om stage te lopen; slechts in een enkel geval is die stage verplicht. Vol­ gens stagecoördinator Hanneke de Bode heeft het vinden van stageplaatsen tot nu toe nog geen echte problemen opgele­ verd. Soms kan het echter moeilijk zijn, te­ meer omdat de stages zich vergeleken bij andere opleidingen uitstrekken over zeer uiteenlopende terreinen. De stagemoge­ lijkheden voor de verschillende werkver­ banden verschillen weinig, alleen het werkverband Taal & Minderheden springt er op een gunstige manier uit. Hanneke de Bode: 'Je ziet dat er een heel evidente be­ hoefte is aan stagiares die op de hoogte zijn met de taalproblematiek van minder­ heden.' Hoewel er inmiddels enkele vaste stage­ plaatsen aan het ontstaan zijn, hebben de meeste stages een eenmalig karakter. Hanneke de Bode wijt dit aan de onbe­ kendheid van de stage­instellingen met de Tilburgse letterenfaculteit en de stu­ denten die zij levert. 'Bovendien moet een stage­instelling de capaciteit hebben om een stagiair te begeleiden. En aange­

In september 1981 ging in Tilk experimentele studierichting Taal­ en Literatuurwetensctiap art met een beginaantal van 76 studenten. Bescheiden in omvi sar met een groot enthousias­ me. Nu, vijfJaar later, viert de ifaculteit haar eerste lustrum onder meer door het verzorgen dies van de KUB op 20 no­ vember. Inmiddels fors uitgedij Ultoch nog wel zo klein dat do­ centen en studenten elkaar kei De laatste tijd treedt de letterei eit nogal naar buiten, omdat de bekendheid met het fenomeei >n­studeren­op­een­andere­ manier regionaal en landelijk te °n over laat. Wat heeft vijfjaar onderwijs en onderzoek opgek Welke veranderingen heeft de Jonge faculteit in vijfjaar ondeii n hoe kijken studenten tegen hun studie aan? Een impressie letterenfaculteit.

zien ze allemaal moeten bezuinigen heb ben ze wat minder mogelijkheden on stagiaires op te nemen.' Uit de ervaringen tot op heden met de sta ges blijkt dat vrijwel alle stages uitlopen Dat hoeft niet in alle gevallen veront rustend te zijn, vindt Hanneke de Bode Wel geeft ze toe dat de planning vanuit di letterenfaculteit soms te wensen overlaat 'Letterenfaculteiten moeten realistische! leren plannen; ze hebben nu eenmaal w» nig ervaring met onderzoek dat slechts eei kort tijdsbestek omvat. Zeker met emp risch onderzoek levert dat problemen op Maar dat betekent nog niet dat het nietzoi moeten gebeuren.' Een ander probleem is het grote gewicht dat een onderzoek binnen een stage krijgt Dat zou juist bij de eveneens verplicht! scriptie aan bod moeten komen, tenwj stages meer praktijkgericht bedoeld zyn De aard van de stageplaats en de keuze voor een docent als stagebegeleider ZIJP vaak bepalend voor een meer onderzoek gerichte of een meer praktijkgerichte sta ge. En daar houden studenten tevoren wd' degelijk rekening mee, aldus Hanneke Bode.

ledestudenten het studentenberaad op, BH overkoepelend niet officieel coórdina­ epunt van studentenbelangen. Onlangs as hij ook betrokken bij de oprichting van 3n afgestudeerdenvereniging.

FATA MORGANA Om een beeld te krijgen van de letterenfa culteit zijn de studenten natuurlijk niet ui te vlakken, daar getuigen alleen al alle initi atieven van die de afgelopen vijf jaar doa studenten van de grond gekomen zijn. Ea faculteitsblad, filmvereniging, letterenvei eniging en Polet. Peter Smulders is zesdf jaars letterenstudent en behoort dus totdi allereerste lichting studenten, die de onl wikkeling van de subfaculteit vanaf het gin heeft meegemaakt. Hij was onder nü actief in verschillende commissies binner de letterenfaculteit en zette met een aanti

'De formule van de Tilburgse letterenfacul­ teit sprak me direct aan, vooral de breed­ heid van het programma. Ook het feit dat er andere beroepsmogelijkheden dan uit­ sluitend het onderwijs gepropageerd wer­ den. Heel mooi werden een aantal be­ roepsprofielen geschetst. Later bleek dat een fata morgana.' 'In het begin kende iedereen elkaar. We hadden een voorhoede­gevoel en ook een sterk solidariteitsgevoel: er is een nieuwe studierichting en we moeten samen iets opbouwen. Allerlei regelingen konden snel en democratisch geregeld worden. Nu is alles meer geformaliseerd en heeft vastere kanalen gekregen. Dat zou nu waarschijn­ lijk ook niet anders meer kunnen, maar ik ben blij dat ik allebei die periodes heb mee­ gemaakt. Studenten van die eerste lichting waren zich heel bewust van de nieuwheid van de studie. Ze waren veel meer bereid zaken te regelen die nog niet geregeld wa­ ren. Waarschijnlijk vond er automatisch een voorselectie plaats. Wie meer van ze­ kerheid hield kwam niet naar Tilburg, maar ging naar een traditionele letterenfaculteit. Klagen deden we soms ook wel als er iets niet klopte, maar we klaagden construc­ tiever dan de studenten nu doen.' 'De maatschappelijke relevantie van de studie letteren heb ik voor mezelf vertaald in praktische relevantie. Die verwachting is niet uitgekomen. Zowel bij mijn stage bij de Stenografische Dienst van de Tweede Ka­ mer als bij mijn werk als redacteur van het tijdschrift Onze Taal miste ik praktische vaardigheden. Docenten waren vooral bang HBO­achtig bezig te zijn; het moest wel wetenschappelijk blijven. Later is dat verbeterd en probeerde ik de praktische vakken in te halen die ik de eerste jaren ge­ mist had.' 'Dat de tweede fase niet doorging is wel een tegenvaller geweest. Ik begon mijn studie tenslotte met het idee van een mooie afgeronde beroepsopleiding. Als al­ ternatief voor de tweede fase zijn toen de trajecten binnen het keuzeprogramma in­ gevoerd, die eveneens naar een soort eind­ doel leiden. Voor de eerste en tweede lich­ ting studenten kwam dat alternatief echter te laat, omdat we het keuzeprogramma al doorlopen hadden. Daardoor zijn we min of meer tussen wal en schip gevallen.' Margreet Plukker is een tweedejaars stu­ dente. Evenals Peter werd ze aangetrok­ ken door het nieuwe en experimentele van de studierichting. Ook de beroepsperspec­ tieven trokken haar aan. Over de prope­ deuse is Margreet heel goed te spreken. 'Dat eerste jaar heb ik met veel plezier de colleges gevolgd. Het was een goed pro­ gramma en breed opgezet, waardoor ik een goede indruk kreeg van wat de lette­ renfaculteit te bieden heeft.' Het tweede jaar bevalt haar tot nu toe veel minder, met name omdat het accent op de literatuurvakken niet zo groot is als in het

Stages dienen wrzijds belang E/I<e student moet op een gegeven mo­ ment een verplic/ite stage lopen, wat meestal in hiet vierde jaar gebeurt. Vaal< vinden studenten dat een well<ome af­ wisseling van hun studie. M aar wat zijn nu de ervaringen van de stageïnstellin­ gen met de stagiaires van de Tilburgse letterenfaculteit? We informeerden bij een aantal instellingen waar inmiddels al meerdere studenten stage hebben gelo­ pen. Dhr. G. van Boxtel, adjunct directeur van de Schoolbegeleidingsdienst in Til­ burg, laat weten wel tevreden te zijn met

de Tilburgse studenten, die Taal B Mn vorden voor stageplaatsen. 'Het uit­ derheden als specialisatie hebben. M ^ngspunt bij de stages is altijd dat er hielden zich bezig met onderwijskundig^ ')rake is van wederzijds belang. De sta­ problemen. Van Boxtel: 'Gaat het orü ■ kan kennis maken met de uitgeverij onderwijskundige vragen, dan valt he!i doet een onderzoekje naar een onder­ niet altijd mee om resultaten te krijgen' p/p waar wij iets over willen weten. Zo Tot op heden is dat wel gelukt met ét tderzocht een studente bijvoorbeeld letterenstudenten.' ^t gebruik van fictie en non­fictie in stu­ ^'eboeken. Bovendien zijn we wel blij Tussen uitgeverij Zwijssen in Tilburg em ]stde stagiaires, omdat we in meerdere de letterenfaculteit bestaan al geruinm ''zichten feeling met de letterenfaculteit tijd contacten. Dhr. R. Francissen, hooU\ villen houden. M et name de op­ van de didactische afdeling keek er datl Y^ngsten van literatuursociologie heeft ook niet vreemd van op om benaderd tt\ "'M interesse,' aldus Francissen.

José Beijer van het Edukatief Steunpunt Volwassen Anderstaligen in Eindhoven was niet onbekend met het verschijnsel stagiaires. 'We hadden al stagiaires van de PABO en de Sociale Academie. Let­ terenstudenten hebben echter een ande­ re invalshoek en bezitten meer theoreti­ sche kennis. Het viel me op dat ze ook een groot enthousiasme en een grote motivatie hadden. Sommigen van hen zouden later ook wel werkzaam willen zijn bij de ondersteuning van educatie.'

eerste jaar. De interesse van Margreet gaat vooral uit naar literatuursociologie, hoewel ze wel wat kritiek heeft. 'Het wordt je af en toe wel in de mond gelegd hoe je moet denken. Je wordt in een specifieke richting geduwd, terwijl je eigen mening buiten schot blijft. Waarom wordt er niet meer aandacht besteed aan andere literatuur­ wetenschappelijke opvattingen?' De maatschappelijke relevantie van Taai­ en Literatuurwetenschap ziet Margreet vooral in het algemene karakter van de stu­ die. Ze vindt zichzelf praktisch ingesteld. Margreet: 'Waarom zou wetenschap niet maatschappelijk relevant kunnen zijn? We­ tenschap en maatschappij hoeven toch geen gescheiden werelden te zijn. Ik geloof niet zo in specialisme. Ik ben bang voor te grote algemeenheid, er komt juist steeds meer gebrek aan breed opgeleide men­ sen.' Juist nu de letterenfaculteit zich voorbe­ reidt op het eerste lustrum, spelen een aantal zaken die de feestvreugde nog da­ nig kunnen vergallen. Ten eerste de plannen tot zodanige herindeling van de faculteiten van de KUB dat er drie of vier clusters overblijven. In die nieuwe struc­ tuur zouden letteren en filosofie samen­ gevoegd worden en een gezamenlijke fa­ culteitsraad en faculteitsbestuur krijgen. De secretaris van de subfaculteit lette­ ren, Frans Teunissen, is nogal ontstemd over de mogelijke herindeling. 'Natuurlijk sta ik er ook achter om de zaak efficiën­ ter te regelen. De fouten zitten echter niet in het systeem, maar in het gebruik van het systeem. Waarom ga je een ex­ periment verstoren dat qua onderzoek een hoge output heeft en qua onderwijs zeker niet slechter is dan elders? Ieder­ een spant er zich juist enorm voor in om te zorgen dat het experiment na tien jaar omgezet kan worden in een heuse lette­

renfaculteit.' Bovendien worden de za­ ken volgens Teunissen er alleen maar in­ gewikkelder op. Langer bestuurslijnen en het bij elkaar stoppen van twee ongelijk­ waardige delen met verschillende belan­ gen. En dan natuurlijk de dreiging van het moeten verdwijnen van twee letterenfa­ culteiten. Op het moment van het ge­ sprek met Frans Teunissen is de beslis­ sing daarover nog niet gevallen. Teunis­ sen leeft echter niet zo met de gedachte van een mogelijk verdwijnen van de Til­ burgse letterenfaculteit. 'Wat we kwali­ tatief in huis hebben vind ik zo goed dat ik ervan overtuigd ben dat Tilburg zal blij­ ven. Opgeheven worden we niet, hoog­ stens opgekocht.' Evenals Tilburg zagen ook andere lette­ renfaculteiten in het land in dat het noodzakelijk was om andere beroeps­ perspectieven te scheppen dan alleen het leraarschap. De afgelopen jaren sleu­ telden ze daarom flink aan hun onder­ wijsprogramma's. Recente voorbeelden daarvan zijn de studie algemene letteren in Utrecht en de vrije studierichting lette­ ren aan de VU in Amsterdam. Beiden hebben met Taal­ en Literatuurweten­ schap in Tilburg het brede karkter en de grote keuzevrijheid gemeen. Is de Tilburgse letterenfaculteit eigenlijk nog wel zo uniek? Frans Teunissen: 'Men is aan de haal gegaan met ideeën van Tilburg. Ik kan ook wel begrijpen dat ze dat doen. Maar de programma's zijn niet zo structureel en toegespitst als bij ons het geval is. In Tilburg zijn mensen heel specifiek geselecteerd rond de on­ derzoeksthema's. W e hadden het grote voordeel met nieuwe mensen en metho­ den aan het werk te kunnen gaan, zon­ der al in vastgeroeste patronen te zitten.'

26 s e p t e m b e r 1986

/etteren ^--.>'i-i

'Geen instituut in Nederland dat zo veel publiceert' 'Het werkverband Taal en Minderheden is ontstaan door de behoefte om meer te weten te l<omen van het taalgedrag en de schrijnende taalproblemen van etnische minderheden', zegt Ton S/allen, voorzitter van het werl<verband. Wetenschappelijk gezien is er bijvoorbeeld weinig bekend over de taaiwerving van de Nederlandse taai door mensen van etnische groeperingen, zo stelt hij. Onderzoek en onderwijs worden bij Taai en iVlinderheden zo mogelijk geïntegreerd. 'Vanwege bepaalde noden in het onderwijs, halen we ook projecten binnen die zich concreet richten op het ontwikkelen van een aangepaste taaltoets of een specifieke methode, hoewel dat niet onze opdracht is als wetenschapper.' Taal en Minderheden heeft zes formatieplaatsen toebedeeld gekregen. Desondanks werken er over de twintig mensen binnen het werkverband. De eerste geldstroom voor het reguliere onderwijs en onderzoek wordt aangevuld door een beroep te doen op allerlei fondsen en potjes, de tweede geldstroom. Projecten worden bijvoorbeeld gefinancierd door het overheidsfonds Zuiver Wetenschappelijk Onderzoek (ZWO) of het European Science Foundation (ESF, een soort Europese overkoepelende ZWO). Van de derde geldstroom, het contract-onderzoek, maakt men vooral gebruik voor leermiddelenontwikkeling. Andere faculteiten maken te weinig gebruik van de tweede en derde geldstroom, vindt Vallen. 'Op ons vakgebied etnische minderheden is er een groot fonds van ZWO waar alle faculteiten gebruik van kunnen maken', oppert hij. Studenten kunnen zich tijdens de studie richten op de wetenschap, op een bepaalde sector in de maatschappij of een vrije keuze maken uit onderdelen van het programma. 'Dat wordt in onderling overleg tussen stafleden en studenten geregeld', aldus Vallen, 'al naar gelang de ideeën van de studenten zelf en in welke sector ze later terecht willen komen. Ze kunnen een vast tracé kiezen of zelf een pakket samenstellen. Dat functioneert heel goed. De beroepsperspectieven die eruit voortvloeien zijn gunstig.' De studie is in tegenstelling tot andere letterenfaculteiten in den lande niet gericht op het traditionele leraarschap. Afgestudeerden komen terecht bij de overheid, schoolbegeleidingsdiensten, instellingen als het Cito, enzovoorts. De betrokkenen bij het werkverband is er veel aan gelegen om het werk naar buiten te brengen. Wallen: 'We hebben er veel aan gedaan om het niet binnenskamers te houden. Wij zijn er sterk op gericht om niet alleen te publiceren in wetenschappelijke vakbladen, maar ook in tijdschriften die door een groter publiek worden gelezen.' Hij noemt bladen als Didaktief, Samen Wijs en Info Minderheden. 'Die opleiding hoort hier', stelt Anne Vermeer, medewerker aan het werkverband Taai en minderheden. Hij legt uit: 'Op het gebied van taal en minderheden zijn hier zo'n twintig mensen aan het werk. Er is geen instituut in Nederland waar er zoveel bij elkaar zitten, waar zoveel gepubliceerd wordt en dat er zoveel nascholing over geeft.' Hij vertelt dat er wettelijke regels zijn om professionele educatieve werkers aan te stellen in de Univers

Met meer dan twintig nnedewerl<ers is het werkverband Taal en IVlinderheden de grootste eenlieid binnen de subfaculteit Letteren. Middels allerlei fondsen en potjes vullen zij de reguliere geldstroom aan, om zich te wijden aan het wetenschappelijk onontgonnen gebied van de tweede taalverwerving van etnische minderheden. Daarnaast geven zij cursussen aan derden en ontwikkelen zij toetsen en methodes. Een rondgang door het werkverband middels een gesprek met de voorzitter, een medewerker en een student.

hebben met het aanleren van de Nederlandse taal. Daar wordt hier op ingehaakt. Dat is altijd nog wat anders dan de zoveelste scriptie over Bloem, Gorter of Slauerhoff.' Aldus Johan van Gurp, vierdejaarsstudent met de specialisatie Taal en Minderheden. Enkele jaren gelogen begon hij met een 'klassieke' letterenstudie in Utrecht maar stapte over naar Tilburg omdat hij de maatschappelijke relevantie miste. Zijn ervaringen met taallessen aan buitenlanders geven de noodzaak aan van professioneel geschoolde krachten. 'Het is heel fijn dat er vrijwilligers zijn', zegt hij,'maar zij weten er vaak niet zo gek veel vanaf.' Heel elementaire dingen worden fout gedaan. Van Gurp: 'Het eerste wat je hier leert is dat je tegen buitenlanders niet anders moet praten dan tegen anderen, je moet hooguit minder ingewikkelde woorden gebruiken. Je maakt mee dat mensen zeggen: Ik jou lesgeven. Dat is een verkeerde aanpak.' Buitenlanders die de Nederlandse taal niet goed beheersen worden vaak behandeld als kleine kinderen, zegt hij. 'Het komt onbeholpen over als ze de taal niet beheersen maar dat zegt niks over hun intelligentie. Als je zelf Turks aan het leren bent realiseer je je hoe verrekte moeilijk dat is', aldus Van Gurp.

Taal en Minderheden basiseducatie aan leden van etnische minderheden. 'Maar de minister heeft niet bedacht dat je eerst een opleiding tot professionele educatieve werkers moet hebben voor je mensen kunt afleveren. Die opleiding is er nu niet. Een heel merkwaardige situatie', aldus Vermeer.

CHINEZEN Hij heeft geen hoge dunk van het regeringsbeleid ten aanzien van etnische minderheden. 'Het is wettelijk geregeld voor bepaalde aan te wijzen groepen dat zij 214 uur binnen en 2/2 uur buiten het reguliere onderwijs op de basisscholen onderwijs in eigen taal en cultuur krijgen. Niemand snapt waarom Chinezen niet genoemd worden, terwijl er toch zo'n 30.000 in Nederland zijn. Surinamers krijgen het niet omdat Nederlands voertaal zou zijn in Suriname maar dat is nu niet meer het geval. Voor Marokanen wordt niet het Marokkaans-Arabisch maar het standaardArabisch onderwezen en voor Molukkers wordt wel de regionale variant gegeven.' Anna Vermeer ontwikkelde samen met onder andere collega Ludo Verhoeven de onlangs uitgegeven Taaltoets voor Allochtone Kinderen. Vermeer. 'Ludo is onderwijskundig geschoold en ik ben linguïst van huis uit. Omdat je weet dat er een maatschapelijk probleem is steek je de koppen bij elkaar en samen met de studenten ontwikkel je zo'n toets.' Vol-

gens hem is er een grote behoefte aan een instrument om de taalvaardigheid van allochtone kinderen te meten. 'Een fatsoenlijk instrument is er niet', aldus Vermeer. Het is bedoeld als diagnostische toets om de mondelinge taaivaardigheid te meten. 'Een goede diagnose kan je alleen maken als er een goed onderzoek aan ten grondslag ligt over taalvaardigheid, hoe taalverwerving loopt, wat kinderen kunnen en niet-kunnen. Delen uit ons onderzoek zijn in deze toets vervat', aldus Anne Vermeer. Hij legt uit hoe de toets tot stand is gekomen: 'We hebben een concept gemaakt op basis van eigen onderzoeken en toen is door studenten na een literatuurstudie die proefversie op scholen uitgeprobeerd. Zij hebben commentaar en kritiek geleverd en naar aanleiding daarvan hebben we een verbeterde versie gemaakt. Daarna is de toets vergeleken met andere instrumenten. Een andere groep studenten heeft bekeken in hoeverre de uitkomsten van de toets stroken met de oordelen van leerkrachten.' In het meinummer van Didaktief gaan de samenstellers van de toets in een artikel uitgebreid in op de werkwijze en de achtergrond van de taaltoets.

MAATSCHAPPIJ 'Je bent heel concreet bezig met vragen die vanuit de maatschappij gesteld worden. Dan denk ik bij Taal en Minderheden aan de problemen die buitenlanders

Er is een groot verschil in het aanleren van een tweede taal en het geven van Nederlands als moedertaal, vertelt hij. Spreekwoorden willen nogal eens problemen opleveren omdat de herkomst voor mensen uit andere landen niet duidelijk is. Ook andere normen en waarden bemoeilijken het leerproces. Bijvoorbeeld het in Nederrland geaccepteerde samenwonen of het verschil in benadering van ouders. 'De keuze van de leerstof is daardoor veel ingewikkelder, je moet daar goed op letten', zegt hij. De integratie van onderwijs en onderzoek is een goede zaak, vindt hij. 'Op het moment dat je studenten integreert in het onderzoek dan realiseren zij zich waar de docenten mee bezig zijn. De docenten zijn meer gemotiveerd om uit te leggen hoe het allemaal in elkaar steekt.' Wel signaleert hij dat de verschillende werkverbanden langs elkaar heen werken. 'In de praktijk komt het er op neer dat het eilandjes dreigen te worden. Dat is jammer want er zijn overlappingen die zich goed lenen voor samenwerking. Dat zou het bijzondere van de faculteit nog vergroten.' 'Dat is een heet hangijzer', reageert Ton Vallen. 'Maar laten we wel wezen, wij zijn pas vijf jaar bezig.' Hij zegt dat er al projecten lopen en dat er plannen zijn om concrete projecten van de grond te tillen waaraan verschillende werkverbanden meedoen. Pas als je precies op een rij hebt staan wat je met de aparte werkverbanden wil, kan je bekijken of er onderling raakvlakken zijn die je samen aan kunt pakken. Als je een winkel opent in gebruiksvoorwerpen voor linkshandige mensen en een collega van jou doet dat ook dan moet je eerst zorgen dat je allebei een ruimte hebt en dat je ingekocht hebt. Dan kom je er achter dat je samen inkopen kunt doen zodat het wat vlotter gaat.' Hij voegt er aan toe: 'ledere vergelijking gaat mank maar zo is de situatie wel.' Gerard Rutten ^M^iTiiv^è

26 september 1986

ietteren Is Chriet Titulaer minder beschaafd dan Mart Smeets? 'Net zo normaal, of even gek'. Zo betitelt Sjaak Kroon verschillen in taal en taalgebruik. 'Verschillen doen zich voor op allerlei niveaus; niet alleen tussen talen onderling, maar ook binnen talen. Ik denk daarbij aan sociolecten (taalgebruik dat gebonden is aan sociale klassen) en dialecten (taalgebruik dat gebonden is aan regio's), nog afgezien van individuele taalverschillen,' voegt Ton Vallen daar aan toe. Samen hielden ze een van de zes voordrachten die op 25 september j . l . werden gehouden op de studiemiddag voor taaldocenten op VWO-scholen om hen kennis te laten maken met de Subfaculteit Letteren. De lezing die vanuit het werkverband Taal en minderheden verzorgd werd, viel uiteen in twee delen: 'Taaivariatie en taalbeschouwing in het voortgezet onderwijs.' De (voor-)oordelen kunnen heel ver gaan. Dialectsprekers worden vaak alleen omdat ze dialect gebruiken voor minder intelligent versleten en in een sollicitatiegesprek is een dialectaccent nog steeds geen aanbeveling.' Het idee dat mensen die dialect spreken een taalachterstand hebben heerste in de jaren zestig en staat bekend als de deficietopvatting. Met name onderwijswetenschappers redeneerden destijds als volgt: mensen die geen standaardtaal gebruiken, hebben niet alleen een taaltekort, maar kunnen ook niet logisch denken. Dat tekort moet door taalcompensatieprogramma's aangevuld worden, zodat ook het niveau van denken hoger komt. Ton Vallen en Sjaak Kroon vertellen hoe leraren met deze programma's te werk gingen: 'Kinderen die van de standaardtaal afweken (wat vaak alleen een kwestie is van een andere uitspraak) werden daarin voortdurend gecorrigeerd. Deze methoden had soms spreekangst tot gevolg. Kinderen durfden dan weinig meer te zeggen in de klas en gebruikten, als ze iets zeiden, vooral hele korte zin-

McKinsey (Nederland): 'Ondernemen is oorlog'

Max Geldens (directeur McKinsey, Nederland) over de BV Nederland: 'Waarom leren de kinderen niet dat Sidney van den Bergh en Frans Swarttouw helden zijn?' En: 'De RSVaffaire was zo dom! Soms kun je beter iets oneerlijks doen dan iets doms.' Nieuws: de spectaculaire greep van de Avro naar de leesportefeuille-markt. Interview: Dieuwke De Graaff-Nauta, de 'generaal van Sneek'. Rob de Nijs, en zijn image. De armoede van de AOW-bejaarden.

Jan Blokkefs route

In de bijlage: wat is er — na de Beeldenstorm — nog te zien van de Tachtigjarige Oorlog? Een gat in de markt. Jan Blokker reed voor VN van Den Briel via Nieuwpoort naar Heiligerlee. Mérite un détour: een omweg waard.

Wie ergens voor Staat, leest Vrij Nederland. Univers

'Voor de meeste mensen is taal geen probleem,' stelt Ton Vallen. 'Taal? Daar denk ie niet over na. De problemen ontstaan pas bij taalverschillen. Zodra mensen horen dat iemand anders praat dan ze gewend zijn, verbinden ze allerlei eigenschappen aan de betreffende spreker.' Samen met S. Kroon vulde T. Vallen één van de zes voordrachten op de studiemiddag, voor taaldocenten op VWO-scholen.

Studiedag voor taaldocenten

Ton Vallen: 'Voor de meeste mensen is taal geen probleem' nen, wat de taalachterstandsopvatting nog versterkte. Maar omdat de onderliggende filosofie niet deugde, mislukten de taalcompensatieprogramma's.' 'Wij gebruiken overigens bewust de term 'standaardtaal' in plaats van 'Algemeen Beschaafd Nederlands',' merkt Sjaak Kroon op, 'aangezien wij de laatste benaming ongepast vinden. Waarom 'algemeen nederlands'? Slechts een gedeelte van alle Nederlanders spreekt deze variëteit! En waarom 'beschaafd'? Weerspiegelt de uitspraak van het ' A . B . N . ' een hogere beschaving? Is Chriet Titulaer minder beschaafd dan Mart Smeets?' De deficietopvatting maakte plaats voor de differentie-opvatting, die de stelling vertegenwoordigt dat talen en taalvariëteit niet slechter of beter zijn ten opzichte van elkaar, doch slechts verschillend. Volgens Vallen en Kroon zijn er twee andere (betere) manieren om het kind (standaard-)taai te leren. De benaderingen zijn gebaseerd op de differentie-opvatting en mikken beiden op tweetaligheid. 'De eerste heeft vooral betrekking op de dialectsprekende kinderen in Nederland. Het onderwijs moet dialect in positieve zin gebruiken en erbij aansluiten, naast het bijbrengen van de standaardtaal. De andere benadering lijkt met name geschikt voor etnische minderheden, woonachtig in Nederland. Natuurlijk is het noodzakelijk hen standaard-Nederlands te leren om hun kan-

sen in Nederland te vergroten. Maar daarnaast moeten minderheidstalen opgewaardeerd en als keuzevak gegeven worden.' Vallen en Kroon verwachten dat als bijvoorbeeld Turkse kinderen geen Turks zouden leren, hun problemen met het leren van Nederlands groter zouden worden. 'Wanneer je al een taal beheerst, kun je een tweede taal beter leren, omdat je dan al eens met dat bijltje hebt gehakt,' legt Kroon uit. 'Daarom is het zo belangrijk dat buitenlandse kinderen in de gelegenheid worden gesteld om hun moedertaal te leren. Waarom wordt er op de scholen geen Turks, Marokkaans of Arabisch gegeven, terwijl een handjevol mensen wel Grieks of Latijn mogen leren?' Vallen haalt er zelfs de Verklaring van de Rechten van de Mens bij, waarin onder meer staat dat ieder mens recht heeft op eigen taal en cultuur. 'Helaas komt daar in praktijk weinig van terecht, evenals van het 'zogenaamde intercultureel onderwijs'.' Hij geeft aan dat taal een uitstekende manier is om intercultureel onderwijs te realiseren. 'Je kunt kinderen laten reflecteren over taal en taalverschillen door met bandjes en vragenlijsten te werken om ze bewust te maken van hun vooroordelen waardoor ze hun attitude kunnen verbeteren.'

'Het proces van bewustmaking wondt ook gebruikt door het werkverband Literatuurdidactiek. Met behulp van videoopnamen werden schoollessen geanalyseerd om docenten bewust te maken van hun literatuuronderwijs. Jaap Goedegebuure vertelt in de voordracht 'Evaluatie van het literatuuronderwijs van het voortgezet onderwijs' over het belang en de invloed van de leraar Nederlands op middelbare scholen. Willie van Peer laat vervolgens zien hoe docenten op verschillende manieren de aandacht van de scholieren kunnen vasthouden. Het onderzoek hiernaar richt zich vooral op de vraag: Wat vinden leerlingen interessant en waarom? 'Met het antwoord op die vraag kunnen we werkvormen opzetten die het meeste kans van slagen hebben. De resultaten wijzen uit dat zelfwerkzaamheid een duidelijke stimulans is om intensief met literatuur bezig te zijn. Die zelfwerkzaamheid kan zich manifesteren door de leerlingen zelf iets te laten schrijven (bijvoorbeeld op de thematiek van een literair werk), bewerken, voorlezen of voordragen (bijvoorbeeld in een rollenspel),' constateert Willie van Peer. De resultaten zijn vooralsnog zeer voorzichtig te noemen: 'Ze moeten niet veralgemeniseerd worden. Er moet genoeg variatie zijn in de werkvormen, want niet alle vormen passen bij elke docent of situatie. Er bestaat geen 'beste werkvorm'. Zo eenvoudig ligt het niet.' Het enthousiasme van een lezer (in dit geval de scholier) hangt ook in sterke mate af van de begrijpelijkheid van de te lezen teksten. Hierover vertelt Jan Renkema van het werkverband Tekstwetenschap in zijn voordracht 'Het schoolboek en de lezer, onderzoek naar lezen en tekstverwerking'. De vraag die hij stelt is: Wanneer is een schoolboek geschikt (dat wil zeggen begrijpelijk) voor een bepaald leerjaar? Om dit te onderzoeken zijn er leesbaarheidsformules bedacht die de mate van begrijpelijkheid zouden moeten aangeven. Over de betrouwbaarheid van die formules is Jan Renkema niet tevreden: 'Ze werkten niet. Het proces van begrip is veel ingewikkelder dan zo'n formule suggereert. Verscheidene factoren bepalen het leerproces. Ook niet-textuele factoren als motivatie en voorkennis hebben hier een grote invloed op.' Hoe complex dit is illustreert hij aan fragmenten uit recente schoolboeken. 'Het onderzoek naar de begrijpelijkheid van teksten is van belang om een gefundeerde keuze voor geschikte leerstof te kunnen maken en ongeschikte leerstof te verbeteren. Zo kan studiemateriaal zo optimaal mogelijk benut worden,' besluit hij. Verder sprak op deze studiedag voor taaldocenten Hugo Verdaasdonk namens het werkverband Literatuursociologie over 'Factoren die van belang zijn voor de belangstelling voor literatuuronderwijs in het voortgezet onderwijs' en vroegen Pieter Nieuwint en Rik Smits van de werkverbanden Taalvaardigheid en Grammaticamodellen zich af of de Algemene Nederlandse Spraakkunst een grammatica is. Marlijne Hetnelaar 26 september 1986

letteren if­ ■'

Mensentaal in de computer 'Wij kunnen allemaal in één oogopslag zien of een rijtje woorden een zin is van het Nederlands. Meestal zien we ook vrij­ wel onmiddellijk wat zo'n rijtje woorden betekent. (...) HOE doen we dat dan?' Het bovenstaande is geciteerd uit een onlangs verschenen brochure van het werkverband Taal en Informatica, be­ doeld om studenten een beeld te geven van 'ons mooie vak.' Over de vraag hoe mensen taal begrijpen en produceren en hoe mensen met el­ kaar kunnen communiceren zijn vele theorieën opgesteld, maar geen enkele is volledig genoeg om een bevredigend antwoord te geven. De doorbraak van de technologie, met name de toenemende opmars van de computer in bijna alle la­ gen van de samenleving stelt de weten­ schap tegenwoordig in staat om het fe­ nomeen 'mensentaal' vanuit een ander kader te benaderen. Zo is het mogelijk om over een bepaald aspect van taal ­ de syntaxis (grammati­ cale structuur) of de semantiek (beteke­ nis) ­ een theorie te ontwerpen en die te 'verwerken' tot een computerprogram­ ma. Op deze manier kan de theorie op de computer getest worden; de zwakke punten in het programma zijn de zwakke punten in de theorie. In het voorjaar van 1987 zal een project van start gaan dat tot doel heeft een syntactische theorie (de z.g. government­binding theory van de taalkundige Chomsky) te toetsen door hem te 'vertalen' in de program­ meertaal PROLOG . Het project zal door Hans Peter ('Hap') Kolb worden uitge­ voerd, in samenwerking met het werk­ verband G rammatica Modellen. Stond bij het voorgaande de Informatica in dienst van de Taalkunde, bij het ont­ werpen van een systeem dat mens­ computer communicatie in 'natuurlijke' taal mogelijk maakt is het juist anders­

Eén van de kleinere werkverbanden van de sub­faculteit Letteren is Taal en Informatica. Binnen dit werkverband wordt gewerkt aan toepassingen van de Taalkunde in de Informatica en vice versa. Wat houdt dat precies in? Hoe wordt dat in het onderwijs bewerkstelligd en wat zijn de kansen op de arbeids­ markt voor studenten met deze specialisatie?

■

Computeronderwijs aan letterenstudenten om. Deze manier van werken gaat in de richting van het zogenaamde Artificial Inte/ligence­onderzoek, doordat men een bepaald gedrag op de computer wil

vervolg van pagina 1

Tilburg: van groei­ naar Icrimpuniversiteit Het Tilburgse CvB is ook bijzonder boos over de manier waarop Deetman zijn ontbureaucratiseringsmaatregelen over de universitaire instellingen uitsmeert. El­ ke instelling levert 1,2 miljoen in. De Moor: 'Of je nu een grote of kleine in­ stelling bent, dat maakt voor de minister niets uit. Hij meent dat je ongeacht om­ vang, budget en totaal aantal perso­ neelsplaatsen allemaal hetzelfde bedrag kunt inleveren.' 'Macro­economisch is zo'n beleid vol­ strekte onzin', zegt De Moor op de pro­ testmanifestatie. 'Zijn bezuinigingsbeleid Is een volstrekte schizoïde bezigheid ge­ worden. De 24 miljoen die hij als uitgave voor de letterenfaculteiten en sociale fa­ culteiten uit zi/n huishoudboekje wil stre­ pen, komen als kosten terug bij de uni­ versiteiten in de vorm van verhuiskosten voor het personeel, huisvestingskosten, kosten van besturen en diensten om de personeelsproblemen op te lossen, voor­ al in de vorm van grote productieverlie­ zen.' 'Wat hier plaats vindt is volstrekt onrede­ lijk, zowel wat betreft het algemeen be­ leid als ten aanzien van onze instelling. Als al deze maatregelen doorgang vin­ den is Tilburg terug in 1969,' aldus De Moor. 'We hebben de afgelopen 15 jaar psyctiologie opgebouwd en we hebben Univers

vrij recent letteren opgebouwd en zeker deze laatste opleiding ook omdat in Maastricht een universiteit werd gesticht die een rechtstreekse concurrentie bete­ kende voor ons. De achtervolgende mi­ nisters hadden daar begrip voor, hebben ons op andere terreinen laten groeien. Mi­ nister Deetman zegt nu: 'Het is allemaal mooi geweest maar die opleidingen snij ik eraf.' Gedaan met groeien. G edaan met goed­ lopende studierichtingen met een eigen karakter, zoals maatschappijgeschiede­ nis in Rotterdam en taal­ en literatuurwe­ tenschap in Tilburg. We constateren slechts het feit dat Rotterdam en Tilburg veel sterker worden gepakt dan alle an­ dere universiteiten, aldus De Moor. Het Tilburgse college wil ook wel eens weten hoe de minister zijn plannen met de onderzoekscapaciteit wil aanpakken. Het 'goede onderzoek' wil Deetman spa­ ren en concreet betekent dit voor Tilburg dat het goed onderzoek met het reste­ rend onderwijs naar Nijmegen verhuist. Een vrij groot deel van het voorwaardelijk gefinancierd onderzoek, en dat is nogal wat bij letteren en ook bij psychologie, komt tot stand doordat iedere docent tweetienden of drietienden oi nog meer van zijn werktijd aan zo'n programma meewerkt. Dus op 12 formatieplaatsen

simuleren. Op het werkverband werkt men in dit kader aan het dialoogsysteem TENDUM. Dit type onderzoek wordt gestuurd vanuit de gedachte dat het mo­

gelijk moet worden dat een verpleegster in gewoon Nederlandse de medische ge­ gevens van patiënten opslaat. i de com­ puter en dat de amerikaanse zakenman vragen over vertrek­ en aankomsttijden van vliegtuigen in het Engels aan de computer kan stellen. Er is nog een manier waarop Taal en In­ formatica gecombineerd kunnen wor­ den: bij het manipuleren van grote tekst­ bestanden. Zo kan de computer met het grootste gemak uit een tekst alle zinnen waarin het woord 'bezuiniging' voor­ komt opzoeken (en verwijderen). Binnen het werkverband wordt ook deze vorm van Taalkunde ­ de Corpuslinguistiek ­ beoefend. Het werkverband onderwijst studenten in de fundamentele en de praktische as­ pecten van zowel de Taalkunde als de In­ formatica. VolgensJan van Eijck, univer­ sitair docent, is dit nu juist het bijzondere van de opleiding zoals die in Tilburg bestaat: de combinatie van beide disci­ plines. 'Je zal weinig mensen tegenko­ men in de informatica die iets afweten van bijvoorbeeld M ontague grammati­ ca.' De docent is van mening dat studen­ ten met een dergelijke specialisatie een goede kans maken op de arbeidsmarkt: men kan in het wetenschappelijk onder­ zoek terecht, als AIO op universiteiten bijvoorbeeld, maar ook bij bedrijven waar aan mens­computer communicatie wordt gewerkt. Men kan ook in de zoge­ naamde 'alfa­toepassingen' van de infor­ matica te werk gesteld worden. Hierbij moet gedacht worden aan bijvoorbeeld het ontwikkelen en documenteren van programma's die specifiek op 'Taal' be­ trekking hebben. En volgens de brochure gloort er voor 'Taal en Informatica specialisten met on­ dernemingslust een gouden toekomst.' Yvette Cramer

zitten misschien wel 40 mensen. Als Deetman het onderwijs wegsnijdt, wat moet er dan met die 12 formatieplaatsen gebeuren. Moeten dat mensen zijn die nog maar voor twee­ of drietienden een baan hebben of moeten dat 12 mensen zijn die de taken van al die anderen over­ nemen. 'Dat is volstrekt onduidelijk' al­ dus de rector. Vraag is ook of de mensen die het nu runnen straks naar Nijmegen kunnen gaan want dat kunnen ze alleen als de Tilburgse studenten ­ ook de toe­ komstige lichtingen ­ in Nijmegen lette­

ren willen studeren. En dat blijft een open vraag. G ebeurt dat niet dan brok­ kelt de capaciteit af en moet zo'n richting ondanks alle mooie woorden worden op­ geheven. E.V.

vervolg van pagina 1

al wordt geëffectueerd en te zelfder tijd de Tilburgse Letterenvoorziening opheft, dan kan men zich niet aan de indruk ont­ trekken dat de laatstgenoemde voorzie­ ning als een pilot is gebruikt en, na be­ wezen levensvatbaarheid, aan haar eigen succes wordt opgeofferd. Wij voelen ons op zeer obscene wijze misbruikt.' Bij het begin van de manifestatie had rector De Moor de gemakkelijke taak om de strijdbare massa op te warmen. De Moor: 'De letterenfaculteit zal in novem­ ber haar eerste eredoctoraat verlenen en aankomende studenten zullen wij zeg­ gen dat zij ook volgend jaar hier psycho­ logie en taal­ en literatuurwetenschap kunnen studeren.' Op zijn slotwoorden: 'Ik herhaal: dit plan van Deetman gaat niet door' volgde een enthousiast applaus. E.V.

Protest Voor hem kwamen de decanen van lette­ ren en psychologie uitvoerig aan het woord. Peeters (decaan psychologie): 'Het is een laf besluit om de kleinste instelling zo te grazen te nemen. Psychologie is steeds een voortreffelijke werkeenheid geweest. Met 50% deeltijdstudenten zijn we de enige tweede kans­opleiding psy­ chologie. In October vieren we het derde lustrum. En over 5 jaar vieren we het vierde lustrum.' Verdaasdonk (decaan letteren): 'Wan­ neer de minister initiatieven, en niet meer dan beginnende initiatieven aanmoedigt die overeenkomen met wat aan de sub­ faculteit letteren aan de KUB sinds 1981

26 september 1986

MEDEDELINGEN

JUR PRIVAATRECHT A EN B VOOR PROPEDEUSE (eerstejaars en recidivisten) Werkgroepen en hoorcolleges voor pri vaatrecht A vangen aan in de v\/eek van 20 oktober Hoorcollege vy^ordt gege ven door prof mr H C F Schoordijk op vrijdag van 10 30 12 30 uur in CZ 101 De indeling van de werkgroepen is als volgt In de zgn A weken (steeds op dinsdag) 9 30 10 30 uur werkgroep 7 in SZ 174, docent H Vermeulen, werkgroep 12 in PZ 103, docent M Chao, -10 30-12 30 uur werkgroep 1 in SZ 174, docent P Schaminee, werkgroep 9 in PZ 203, docent M Chao, 13 30-15 30 uur werkgroep2inAZ 0 1 , docent H Ver meulen, werkgroep 4 in AZ 04, docent M Chao, werkgroep 6 in PZ 2Ă&#x2013;1, docent P Schaminee In de zgn B weken (ook steeds op dinsdag) - 8 30-10 30 uur werkgroep 11 in SZ 174, docent M Chao, werkgroep 13 in PZ 203, docent P Schaminee, -10 30 12 30 uur werkgroep 8 in SZ 174, docent H Vermeulen, werkgroep 14 in PZ 203, docent P Schaminee, -13 30 15 30 uur werkgroep 3 in AZ 01, docent H Ver meulen, werkgroep 5 in AZ 04, docent M Chao, werkgroep 10 in PZ 201, docent P Schaminee In het dictatenmagazijn is nu verkrijg baar het Werkboek Privaatrecht A en B voor propedeuse, onderdeel A (dictaatnummer650 86 136A, prijs f 9,50) en het collegedictaat van prof mr H C F Schoordijk (dictaatnummer 650 86 136 A + B, prijs f 9,50) Banden zijn los verkrijgbaar, prijs f 5,75 Onderdeel B van het werkboek Privaat recht A en B zal over enige tijd in het dictatenmagazijn verkrijgbaar zijn, mededeling hierover kunt u in dit blad ver wachten Voor dagstudenten geldt m b t de werkcolleges het volgende (zie ook het 'Ten geleide' in het Werkboek p I II) voor elk werkcollege is in het werkboek een casuspositie opgenomen Studen ten die het werkcollege willen volgen, zijn verplicht de schriftelijke beantwoording van de betreffende casus in te leveren Voor het eerste werkcollege (Al) dient men de opdracht opgeno men op de pagina's 49 tot en met 50a in te leveren bij de vakgroepsecretaresse op kamer B 920 Vergeet niet uw naam, werkgroep nummer en werkgroepdocent op de opdracht te vermelden' inleverdatum uiterlijk vrijdag 17 okto berom 13 00 uur Voor recidivisten wordt een aparte cur sus gegeven door mevr mr B W M Nieskens Isphording Deze cursus is gericht op het tentamen privaatrecht A en Bop J2december 1986 Gedurende zes weken wordt een overzicht gege ven van de gehele stof die voor het ten tamen privaatrecht A en B moet wor den bestudeerd Casusposities worden aan de orde gesteld en er is gelegen, heid tot het stellen van vragen De stof

Univers

van privaatrecht A wordt behandeld op vrijdag 24 oktober en vrijdag 31 oktober van 13 30 15 30 uur in AZ 114, de stof van privaatrecht B wordt behandeld op de vrijdagen 24 en 31 oktober, 7,14,21 en 28 november van 10 30 12 30 uur in AZ 114 De opzet is als volgt - studenten, die uitsluitend het A tentamen nog met hebben behaald, volgen het reguliere onderwijs, studenten die het A en B tentamen opnieuw wensen af te leggen op 12 de cember 1986, worden venwezen naar de hierboven genoemde cursus van mevr Nieskens-lsphording, studenten die op 12 december 1986 uitsluitend het B-tentamen opnieuw wensen af te leggen, wordt met klem aangeraden eveneens de speciale cur sus van mevr Nieskens te volgen, studenten die in mei of augustus 1987 herkansing wensen, volgen het regu here onderwijs In het tweede semester zal geen speciaal ondenA/i/s voor recidivisten worden verzorgd Let op Voor alle recidivisten geldt dat voor de voorbereiding op de tentamens de uitgave 1986/1987 van het Werkboek Privaatrecht A en B onmisbaar is

DE BEYDE REGTEN Het Tilburgs Rotterdams rechtshisto risch dispuut 'De beyde regten' komt op 30 september om 20 30 uur bijeen in zaal C 1 van de Erasmusuniversiteit Prof mr J P A Coopmans spreekt over 'De ontwikkeling van het constitu tiebegrip' Belangstellende Tilburgse studenten zijn welkom Inlichtingen bij B Jacobs, kamer B 709, tel 662185

GASTCOLLEGE BESCHERMING PERSOONSGEGEVENS Op woensdag 1 oktober geeft prof dr H P Buil (Universiteit Hamburg, oudBundesbeauftragter fur den Datenschutz) van 14 30 tot 16 30 uur in zaal SZ 17 een gastcollege over nieuwe ontwikkelingen in de Duitse wetgeving betreffende de bescherming van per soonsgegevens Prof Buil was in 1984 Cobbenhagen hoogleraar informatica recht aan de KHT Aanbevolen literatuur H P Buil, De fundamentele problemen van het infor maticarecht, W E J Tjeenk Willink, Zwolle 1985

WIJZIGING TELEFOONNUMMER Mededeling het telefoonnummer van Marian Kok, secretaresse van de vak groepen Wijsbegeerte, Rechtssociologie en Belastingrecht is gewijzigd van 662254 in 662889

PSY ROOSTERWIJZIGINGEN: De cursus Inleiding in de Arbeids en Organisatiepsychologie vindt dinsdag 13 30 15 30 uur plaats in AZ 05 in plaats van SZ 37 De cursus Technieken van Markton derzoek vindt dinsdags van 10 30 12 30 uur plaats in AZ 05 in plaats van PZ 209 De werkgroep Ergonomie vindt op vrij dag van 13 30 15 30 uur plaats in SZ 22 in plaats van 15 30 17 30 uur in PZ 209 De cursus Organisatiepsychologie vindt woensdags van 15 30 17 30 uur plaats in AZ 113 in plaats van SZ 28

De cursus Observatie voor avondstu denten vindt woensdag van 18 30 22 15 uur plaats in SZ 30 in plaats van SZ 158 De cursus Inleiding Arbeids en Organi satiepsychologie voor avondstudenten vindt woensdags van 18 30 20 15 uur plaats in SZ 32 De cursus Psychotherapie I voor avondstudenten vindt woensdags van 18 30-20 15 uur plaats in SZ 137 De cursus Statistiek voor avondstu denten vindt vanaf 1 oktober plaats in SZ 17 in plaats van PZ 137

PROPEDEUSEAVONDOPLEIDING: De hoorcolleges in blok 11 op de woens dagavond vinden plaats in PZ 12 in plaats van SZ 17 De bijeenkomsten van WG B op woensdagavond in blok II vinden plaats in PZ 212 in plaats van SZ 30

A A N V U L L I N G OP STUDIEGIDS: Oppag 99 staan voor de cursus nr 33 Psychotherapie I m i v Psychopathologie 1, verkeerde tijden vermeld Deze cursus wordt jaarlijks in het najaar verzorgd Op pag 30 staat bij de cursus nr 25 vermeld dat deze cursus in het najaar van 1987 verzorgd zou worden Dit moet zijn het voorjaar van 1988

szw

ERRATA STUDIEGIDS SZW 1986/1987 Pag 22 Sociale zekerheidsrecht II on der wijze van tentaminenng - mondeling tentamen (weging 1/3) dient te worden vervangen door schriftelijk tentamen (weging 1 /3) Data schrifteli/k tentamen 23 december 1986, 10 juni 1987 en 27 augustus 1987 Aanvulling tekst onder art 9 De tijdstippen, lid 4 van de Regelen en richtlijnen (pag 54) Gelezen dient te worden 4 Mondeling af te nemen examenon derdelen worden op een daartoe die nend verzoek van de examinandus af genomen op een door de examinator te bepalen tijdstip De mondeling af te leggen examenon derdelen kunnen worden afgelegd in de perioden december/januari, mei/juni, augustus Tussen aanvraag en afname dient mi nimaal een tijdsspanne te bestaan van drie weken Aanvulling tekst onder art 11 De be oordeling Regelen en richtlijnen (pag 55) Gelezen dient te worden 1 De beoordelingscijfers worden uitgedrukt in hele of halve cijfers van 0-10 (O, O 5, 1 O, 1 5, , 9 O, 9 5, 10) Met ingang van de tentamenperiode mei/juni 1987 zal de uitslag van de schriftelijke tentamens ad valvas worden gepubliceerd onder vermelding van het administratienummer van de student, bij het secretariaat van de Subfaculteit Sociale Zekerheidswetenschap Als formele mededeling van tentamenuitslagen blijft gelden de schriftelijke mededeling van Bureau Examens Aan de vermelding op de ad valvas publicatie kunnen derhalve geen rechten worden ontleend

ROOSTERWIJZIGING EERSTE D O C T O R A A L J A A R De cursus Leer van de sociale zekerheid I zal voortaan worden verzorgd op woensdag 13 30-15 30 uur in CZ 106, met uitzondering van 12 november 1986, dan zal het college worden ver zorgd in SZ 158

ECO

TENTAMENDATA COLLEGEJAAR 1986/1987

E C O N O M I S C H E ASPECTEN VRIJE T I J D

Leer van de SZ I (ml ) I e en 2e se mester, 6januan, 12 juni, 7 augustus* Inleiding recht I e en 2e semester, 23 december, 9 juni, 7 augustus*. Inleiding economie Ie semester, 15 december 11 mei, 17 augustus, SMT I Ie semester, 9 januan, 2 juni, 11 augustus*, SMT II 2e semester, 20 januan, 29 mei, 21 augustus*, Leer van de SZ II 2e semester, 7 januari**, 20 mei, 14 augustus. Leer van de SZ III 2e semester**, 14 januan** Leer van de SZ V 2e semester, 25 mei, 18 augustus, SZ economie I 2e semester 15 mei, 19 augustus, SZ economie 11 I e semester, 15 de cember, 1 juni, 20 augustus, SZ sociologie I 2e semester, 17 de cember**, 15 juni, 20 augustus, SZ recht I 2e semester, 19 december**, 22 juni, 28 augustus, SZ recht II Ie semester 23 decem ber, 10 juni, 27 augustus

In verband met het vervallen van het onderwijs in 'economische aspecten van de vrije tijd' per 1 september j I ge lieve degenen die reeds afspraken heb ben gemaakt t a v afstuderen of nog tentamen willen doen in dit vak zich zo spoedig mogelijk in verband te stellen met W de Freytas, kamer B 631, tel 662630

* Tentamendata zijn reeds vast gesteld door de Subfaculteit SCW * * Het betreft hier een 3e gelegenheid voor de cursus van 1985/1986 * * * Het betreft de 2e semestercursus van 1985/1986 SMT III en SMT IV dienen nog door de Subfaculteit SCW te worden vast gesteld. ^^ v

INZAGE T E N T A M E N ONDERNEMINGSFINANCIERING 2(323.030) De vakgroep Ondernemingsfinanciering deelt mede dat op maandag 29 september 1986 van 14 00-16 00 uur de mogelijkheid wordt geboden tot inzage in het tentamen/examen Onderne mingsfinanciering 2, gehouden op 14 augustus 1986 De inzage zal plaatsvinden in kamer B 303

T E N T A M E N MERKETING Doctoraal Keuzevak (oude stijl) 328 220 Diegenen die toestemming hebben om voornoemd tentamen mondeling af te leggen, kunnen hun tentamen aanvragen op 25 september, 23 okto ber, 27 november en 18 december 1986 Daarna zullen geen mondelinge tentamens meer worden afgenomen

soc ONGELIJKE K A N S E N IN ONDERWIJS Het doctoraal werkcollege ongelijke kansen in Onderwijs wordt voortaan gehouden in CZ 158 i p v CZ 37 De tijd blijft hetzelfde

ALG SAMENWERKINGSORGAAN BRABANTSE UNIVERSITEITEN Per 1 september j I is de naam van het Samenwerkingsorgaan KHT THE veranderd in Samenwerkingsorgaan Brabantse Universiteiten Het adres van het Stafbureau van het Samenwerkingsorgaan is gebouw B 1017, tel (013-66)2380/2763 In Eindhoven, waar het Stafbureau SO ook een kantoor heeft is de adressering nu Stafbureau Samenwerkingsorgaan Brabantse Universiteiten, Technische Universiteit Eindhoven, Bestuursge bouw 3 08, het telefoonnummer(040-47)2118, b g g 2455 Voor informatie over de samenwerking kan men zich wenden tot de secretaris van het Samenwerkingsorgaan, mevr. drs A Pillot, toestel 2763

THEO RADBOUD-CONGRES Op 4 oktober 1986 vindt in de Erasmus Universiteit te Rotterdam een congres plaats met als thema 'Beroepsuitoefening en levensbeschouwing' Dit con gres wordt georganiseerd in het kader van de herdenking van het 80 jarig be staan van de Radboudstichting Wetenschappelijk Onderwijsfonds Er is gekozen voor drie aandachtsvelden t w 'natuurwetenschappen/technologie' (sprekers prof ir B Veltman, drs R Ruiter, prof ir D Latzko), 'bio wetenschappen/medicologie' (spre kers dr M de Wachter, prof dr B Schulte dr I Bulhof-Rutgers) en 'mens- en maatschappijwetenschappen/politicologie agologie' (sprekers drs J Schouten, prof mr H Tjeenk Willink, mr Moskowisz s r ) Nadere informatie verkrijgbaar op het faculteitsbureau TF

DOCTORAALTENTAMENS Studenten die, ondanks het feit dat ze nog met volledig hebben voldaan aan hun verplichtingen in het kader van het propedeutisch examen economische wetenschapfjen, toch bepaalde doctoraaltentamens willen afleggen, dienen voor 1 oktober 1986 een schriftelijk ver zoek hiertoe in te dienen bij Mevr M Timmers Corvers, KUB, B 104

26 september 1986

MEMO

yrouweni THEMA-AVONDEN Gedurende enige tijd, zijn enkele vrouwen van het Vrbuwengezondheidshuls, bezig geweest met het thema 'overtijd'. In het kader daarvan zijn er gesprekken geweest met o.a. huisartsen, de Rutgerstichting, gynaecologen en de Stimezokliniek in Eindhoven. Uit het onderzoek blijkt, dat veel vrouwen worstelen met de keuze van een voorbehoedmiddel. Doordat er bv. weinig weet is van de verschillende alternatieven, wordt deze keuze eindeloos uitgesteld. Ook blijkt uit het onderzoek, dat veel vrouwen ook niet goed weten, waar ze deze informatie het best kunnen halen, en waar ze bijv. terecht kunnen voor een evt. overtijdbehandeling of abortus.

Menu PERIODE29SEPT. T / M S O K T . 1986

Om daar wat meer informatie over te geven, organiseert het Vrouwengezondheidshuis de volgende themaavonden: do 2 okt: VOORBEHOEDMIDDELEN Ingegaan wordt o.a. op de verschillende alternatieven en op de vragen en twijfels rondom zo'n keuze, do 30 okt: ABORTUS Op deze avond aandacht voor onderwerpen als: de wetgeving, waar kun je terecht, de verschillende behandelingsmethodes en de emoties hieromtrent. Aanvang beide avonden: 20.00 uur Plaats: Nieuwlandstr. 43.

VaridÊ PC-SHOP Met ingang van 1 september 1986 Is de PC-shop van het Rekencentrum in een hernieuwde opstelling en met een nieuwe benaming weer open. De nieuw ingerichte shop is onderge-bracht in C 227 en directe omgeving (tel.: 2558). De openingstijden zijn als volgt: maandag van 13.30-16.30 u. dinsdag en donderdag van 09.00-12.00 u. en 13.30-16.30 u. woensdag en vrijdag van 09.00-12.00 u. en op afspraak. De PC-shop wordt gerund door Luud van Erk (coördinator), tel.: 2242 en Jozef Pijnenburg, tel.: 2558 die u graag op dit terrein van dienst zullen zijn. Van de vele faciliteiten is op dit moment vermeldenswaard de mogelijkheid tot het copiëren van de zogenaamde 'Public Domain Software'. Belangstellenden hiervoor kunnen een afspraak maken met Luud van Erk of Jozef Pijnenburg.

M A A N D A G 29-9 kervelsoep - taugésoep peperburger - deense schnitzel pepersaus - witte boontjes 4snijboontjes - postelein aardappelkroketten of gekookte aardappelen V e g : selderij -i- kaas - witte boontjes -t- snijboontjes aardappelkroketten DINSDAG 30-9 heldere selderijsoep kalfssoep nasi goreng - kroepoek seroendeng gebakken banaan - saté 4- pindasaus rundervink ratatouille gekookte aardappelen V e g : nasi goreng - kroepoek gebakken banaan - seroendeng saté 4- pindasaus WOENSDAG 1-10 oxtail clair - preisoep kippeboutje - alpenschnitzel jachtsaus - doperwten/appelmoes andijviesla - patat frites of gekookte aardappelen V e g : boerenomelet - doperwten andijviesla - frites DONDERDAG 2-10 mozaieksoep -juliennesoep macaroni met kabeljauwfilet spinazie tomatensaus rundervink vleesjus gestoofde bietjes - gekookte aardappelen V e g : gevulde aubergine tomatensaus spinazie - macaroni VRIJDAG 3-10 tomatensoep - groentesoep varkensrollade - bretonse schijf champignonsaus - prei a la crème bleekselderij aardappelpuree of gekookte aardappelen Veg: 2 kaaskroketten - prei a la crème selderij - gekookte aardappelen

Univers

Studenterii DIENSTEN I N DE STUDENTENKERK Een eucharistieviering is er elke zondagmorgen om 11.30 uur precies. Prof. Cobbenhagenlaan 19. Tijdens deze vieringen is er crèche. Om de twee weken worden deze vieringen mede verzorgd door het studentenkoor o.l.v. Louis van Tongeren (contactadres: Molenbochtstraat 10, tel.:363549). Tijdens de overige weekendvieringen begeleidt een kleine cantorij de gemeentezang. Zondag: 28 september 11.30 uur. Thema: Gaan waar geen weg is. Een viering aan 't einde van de Vredesweek. Voorganger: Hub Lenders. Gemeentezang o.l.v. cantorij. TSB-CURSUS ' K E N N I S IS M A C H T ? ' De Tilburgse Studerendenbond start op 1 oktober a.s. met de cursussencyclus 'Kennis is macht?'. Deze cyclus bestaat uit vier aparte onderdelen waarvan er dit semester twee gegeven zullen worden. Deze twee cursussen zijn: 1. De rechtspositie van de student; Een cursus die een aantal praktische zaken omtrent de rechten van studerenden zal behandelen, zoals bijvoorbeeld de rechten van kamerhuurders, examenrecht, inspraakrecht en het recht op studiefinanciering. Met name studenten die dit jaar voor het eerst met het systeem van studiefinanciering te maken krijgen, wordt aangeraden zich voor de cursus in teechrijven. Gedetailleerder informatie over deze cursus is te krijgen bij Renée Broekmeulen, tel.: 013-365883. 2. Studenten en samenleving;

Een cursus die zich richt op de verkenning en interpretatie van de geschiedenis van de studentenbewegingen door de jaren heen. Met name zal er aandacht worden besteed aan de vergelijking tussen de studentenbeweging in de periode van de onderwijsdemocratisering en de huidige studentenbeweging. De cursus zal grotendeels in de vorm van lezingen worden gehouden, waarbij gezegd moet zijn dat het publiek alle gelegenheid zal krijgen, zich aktief met de discussie bezig te houden. Meer gedetailleerde informatie is te verkrijgen bij Marten Teitsma, tel.: 013-358371. De cursussen zullen wekelijks plaatsvinden van 20.30-22.30 uur in het Buurthuis Binnenstad, in de Langestraat 13 (op loopafstand van het centraal station). Aanstaande woensdagavond, met inachtneming van de vakantieperioden, zal worden doorlopen. Inschrijvingen kunnen telefonisch worden doorgegeven aan bovenstaande coördinatoren, of schriftelijk worden gericht aan de T.S.B., kamer A 016, Katholieke Universiteit Brabant, Hogeschoollaan 225,5037 GO, Tilburg. Aanschaf van cursussyllabus is verplicht, waarbij een reductie geldt voor leden van de TSB. Deze syllabus kan worden aangeschaft op 1 oktober, tijdens de kennismakingsbijeenkomst. Maandag 29 september van 15.0017.00 uur: opening TSB-jaar in de PUFruimte. Eén drankje per persoon gratis. En daar ook alle info over de cursussen verkrijgbaar. Voor algemene TSB-informatie, tel.: 013-367808.

Bum Buitenlandmm B I J E E N K O M S T OVER ARBEIDSMOGELIJKHEDEN (E.G. M i n i s t e r i e v a n Buitenlandse Z a k e n , internationale organisaties, etc.) Op 2 oktober wordt een bijeenkomst georganiseerd onder auspiciën van de I nterdepartementale Beleidscommissie Internationale Ambtenaren in samenwerking met de Dienst Studentenzaken en Welzijn en het Buro Buitenland van de Katholieke Universiteit Brabant. Programma: 13.30-15.00 uur: - Inleidend woord door J.C.H.C. van Nahuijs(DSW) - De voorlichtende en begeleidende taak van Bureau Internationale Ambtenaren, G.M. Hogenbirk (BIA) - 'Arbeidsmogelijkheden bij de E.G., het vergelijkend onderzoek...'. Dr. E. Verploeg van het Europees Instituut voor Bestuurskunde - 'Postdoctorale cursussen; voorbereiding op een internationale loopbaan' - 'Ontwikkelingssamenwerking met de SNV, Organisatie voor Ontwikkelingssamenwerking en Bewustwording', H.M.Zandstra, SNV - 'Uitzendmogelijkheden via DGIS' (assistent-deskundigen programma) M w . Mr. E.D. Teekamp van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. - 'Een loopbaan als hoger onverplaatsbare ambtenaar'. Dr. Ph. de Heer, Bureau Werving, Selectie en Opleiding Ministerie van Buitenlandse Zaken. - Welke mogelijkheden biedt het talencentrum van de KUB? Drs. A . Meyers. 15.00-17.00 uur: Gelegenheid tot het stellen van vragen aan de diverse inleiders. 15.00-15.15 uur: Koffie. 15.15-16.30 uur: Gelegenheid voor verkrijgen van informatiemateriaal aan de tafels buiten de zaal. 16.30-17.00 uur: Drankje. Datum: 2 oktober 1986. Aanvang: 13.30 uur. Zaal: AZ 12.

Sporti KUB S P O R T C E N T R U M Roostermededellngen In de volgende lessen zijn nog wat plaatsen vrij. Dit zijn: - krachttrainingen nivo 2 - dameszaalvoetbal - judo beginners nivo 2 - voetbal heren nivo 2 - handbal - conditietraining nivo 2 Voor trainingstijden zie sportrooster in het Sportcentrum. W i j z i g i n g e n rooster KUB Sportcentrum

Per 19-9-1986 Vrijdag: Kunstgrasveld, tennis personeelsvereniging o.l.v. M. Willems. 17.00-17.45 les; 17.45-18.00 vrije sport; 18.00-18.45 les; 18.45-19.00 vrije sport. Vrijdag: kleine zaal, schaatsen o.l.v. E. Kemps. 19.00-20.00 uur. Per 23-9-1986 Dinsdag: kleine zaal, groepensport. 22.00-22.30; 22.30-23.00; 21.30-23.30. grote zaal, groepensport. 22.00-22.30; 22.30-23.00; 22.00-24.00. Woensdag: St. Maarten, skigymnastiek o.l.v. A . v.Brakel, vanaf 12-11-'86. 17.00-18.00 uur. grote zaal, dameszaalvoetbal o.l.v. A . v.Brakel, 23-9 m.v. 18.00-18.45 uur. grote zaal, badminton o.l.v. M . Thomassen, nivo 1, 23-9 m.v. 18.45-21.15 uur. badminton, vrij spel, nivo 1, 23-9 m.v. 21.15-22.00 uur. Woensdag: sportveld a.d. Sportweg, veldvoetbal o.l.v. A . v.Brakel, nivo 1 19.00-20.15 uur. kunstgras, voetbal o.l.v. A . v.Brakel, alle nivo's 20.30-21.15 uur voetbal, vrij spel, alle nivo's 21.15-21.45 uur. krachttraining o.l.v. M. Thomassen 21.15-22.30 uur. Donderdag: H.T.S., softbal o.l.v. K. Romer, vanaf half oktober 19.30-21.00 uur. TSSM-binnen 13 tot en met 16 oktober vindt de T S S M binnen plaats. De Tilburgse Studenten Sport Manifestatie is bedoeld voor alle W . O . - en H.B.O.studenten. Dus ook voor raef-sportkaarthouders! De volgende sporten staan op het programma: Maandag 13 oktober: basketbal en judo. Dinsdag 14 oktober: zaalvoetbal en tafeltennis. Woensdag 15 oktober: badminton, volleybal en schermen. Donderdag 16 oktober: badminton, bovendien wordt er op één van de avonden een snelle zwemmarathon georganiseerd. Het inschrijfformulier geeft de mogelijkheid tot het invullen van een tijdsvoorkeur. De finales worden gespeeld op donderdagavond 16 oktober waarna er natuurlijk gefeest wordt. Inschrijfformulieren zijn te verkrijgen op de studentensporthal en moeten worden ingeleverd vóór zaterdag 4 oktober. Het inschrijfgeld bedraagt f 2,50 per persoon. Woensdagavondcompetitie: Vanaf woensdagavond 1 oktober gaat weer de oergezellige woensdagavondcompetitie van start. Er wordt dan weer een basketball, volleybal en badmintoncompetitie gehouden. Je kunt je voor elke sport apart inschrijven. Wel is het de bedoeling dat voor basketball en volleybal mix-teams meedoen (min. 2 dames). Het inschrijfgeld bedraagt f 25, — voor basketball of volleybal per

team en f 2,50 voor badminton per persoon. Inschrijfformulieren zijn te verkrijgen op de studentensporthal. Inschrijven voor 23 september. Maandagavondcompetitie: Ook dit jaar organiseert Pendragon de maandagavondcompetitie. Het Dagelijks Bestuur van Pendragon zoekt nog mensen, die bereid zijn de wedstrijdleiding van dit wekelijks terugkerend evenement op zich te nemen. Belangstellenden kunnen zich aanmelden bij leden van het D.B., Pendragonkamer, K.U.B, sportcentrum. De competitie zelf begint dit jaar op maandagavond 6 oktober. Teams kunnen zich middels een inschrijfformulier, verkrijgbaar bij de concierge, inschrijven. Bestuur De Stichting Pendragon zoekt voor het bestuursjaar 1986-1987 een wedstrijdcommissaris en een P.R. functionaris. De wedstrijdcommissaris zal de verantwoordelijkheid dragen m.b.t. de organisatie van grote evenementen, die door Pendragon worden georganiseerd. De P.R. functionaris draagt zorg voor de public relations van de stichting in de breedste zin des woords. Kandidaten dienen te studeren aan de K.U.B, en te beschikken over een sportkaart. Aan beide functies is een onkostenvergoeding verbonden van ƒ 1400, — . Verdere inlichtingen over de te vervullen functies kunnen worden verkregen bij het bestuur: tel.: 631873. Schriftelijke reacties te richten aan de secretaris van het bestuur. Academielaan 5, 5037 ET Tilburg. Afhalen van sportkaarten Zij die hun sportkaart betaald hebben, kunnen hun sportkaart ongeveer drie weken na betaling op het sportcentrum afhalen, op vertoon van een collegekaart 1985/1986 of collegekaart 1986/1987 + 2 pasfoto's. Studenten die nog geen collegekaart hebben, dienen een bewijs van betaling van het college-qe\ó tezamen met een identiteitsbewijs te tonen. Afhaaltijden: iedere werkdag (behalve vrijdag) tussen 16.00 en 19.00 uur! II

W.T.C.-Tennis Van maandag 20 oktober t / m maandag 1 december wordt er (tussen 18.00 en 23.30 uur) wederom een Winter Tennis Competitie georganiseerd op het kunstgras van het Sportcentrum K.U.B. De inschrijving staat open voor ALLE sportkaarthouders van nivo 5 (F) nivo4 (E) en nivo 3 (D2). Er wordt op tijd gespeeld (drie kwartier) volgens een poule-systeem. Er kan ingeschreven worden voor het enkel- dubbel- en mixed-dubbelspel. Inschrijfformulieren worden tijdens de lessen uitgereikt en zijn daarnaast vanaf maandag 15 september in het Sportcentrum K.U.B, te verkrijgen. Het inschrijfgeld bedraagt f 3,50 per onderdeel. VACATURE BAR S P O R T C E N T R U M K.U.B. Met ingang van oktober is in het sportcentrum de functie vacant van

BARMEDEWERKER M/V op zaterdag (overdag). Ervaring in gelijksoortige werkzaamheden is vereist. Schriftelijke sollicitaties richten aan: K.U.B, sportcentrum, t.a.v. R. Kruyssen, Academielaan 5, 5037 ET Tilburg. Vóór 2 oktober a. s. Informatie over de functie kan worden ingewonnen bij R. Kruyssen, tel.: 671898. Houdt rekening met de studiefinanciering!

26 september 1986

HO^pO^ Haar aardse, sensuele en mimische manier van bewegen blijft boeien. Daarbij gaat ze op een fascinerende manier met stemgeluiden om. Deze Canadese die ballet, theater, moderne dans, tai-chi release-technieken en contact-improvisatie heeft gestudeerd gooide vorig jaar op het Holland Festival hoge ogen. In de studio-zaal brengt zij haar nieuwste produktie 'Crue' die bestaat uit drie stukken: 'Table of Content', 'Earthquake in the Hearthchakra' en 'Drive in the Dragon'. De muziek is van: Bernard Poirier, Claude St. Jean, Demetrios Stratos en Carlos Santos.

Als een vrouw die een erfenis van drie culturen, de oosterse (Marokko), de westerse (Frankrijk) en de joodse met zich mee draagt is Sapho ook muzikaal moeilijk in een vakje onder te brengen. Ze houdt ervan bruggen te slaan in de tijd en ruimte, een ultramoderne synthesizer te koppelen aan een oeroude Venetiaanse luit. Electrische en Akoestische instrumenten lopen in haar muziek naadloos in elkaar over. Experiment wordt gecombineerd met traditie. Invloeden van Kraftwerk, de Talking Heads en Erik Satie als ook een in het Arabisch gezongen eerbewijs aan de grote Egyptische zangers Oum Kalsoum typeren de muziek van Sapho. Sapho: 'Ik wil alles, humor, emotie en tederheid'. Nadere informatie over haar begeleidingsband en voorprogramma staat in het oktobernummer van de Noorderligt'flits'.

FARCE THEATER Marie Chouinard (foto: Beadoin Wart)

STUDIOZAAL

Marie Chouinard di. 30 sept. 20.45 uur, studio-zaal Danseres/performer iVlarie Chouinard w o r d t in de Canadese moderne danswereld als een enfant terrible beschouwd. Haar stijl kan niet gerekend w o r d e n tot een bepaalde dansstijl of stroming, zij gaat t o t het uiterste van haar eigen fantasieën zonder zich aan regels of stijlbepalingen te houden. Shockerend 'het leven is gecentreerd rond twee daden die het lichaam kan bedrijven: sex en dans' voert zij die overtuiging door in haar optreden waarbij ze het publiek in een voyeursrol dringt. Het volgend moment volgt een ironisch commentaar.

STUDIUM GENERALE

Postmodernisme Donderdag 2 oktober, 13.30 uur, Zaal AZ 7 Het talige karakter van de w e r k e lijkheid, door dr. Hans Bertens (Instituut voor Engelse Taal- en Letterkunde, RU Utrecht) De termen 'Postmodernistisch' en 'Postmodernisme' moeten allereerst gezien worden als strategisch. Dat wil zeggen dat ze een bepaalde strategie ten opzichte van literaire teksten aanduiden: er worden door die strategie ingegeven vragen aan teksten gesteld en op die vragen zullen antwoorden komen die binnen het kader van een andere benaderingswijze - bijvoorbeeld een Realistische, of een Modernistische - niet gegeven zouden worden. Het gaat er dus niet zozeer om of de te bespreken teksten Postmodernistisch zijn - dergelijke ontologische vaststellingen zijn in de literatuur-wetenschap zo mogleijk nog problematischer dan elders - maar of ze zich op Postmodernistische wijze laten lezen. Die wijze van lezen, de strategie dus, gaat ervan uit dat in het Postmodernisme het instrument van de schrijver - de taal - niet meer kan fungeren als een instrument dat de werkelijkheid toont en eventueel verklaart, maar dat de taal alleen nog maar de ficties die wij over die werkelijkheid bedenken kan tonen, en dan nog uiterst gebrekkig. Een fictionele wereld is dus geen afspiegeling meer van de werkelijke wereld, hoe die er ook uit mag zien, maar alleen nog maar van andere ficties. Deze noodgedwongen intertextualiteit en het talige karakter van wat wij

Univers

Paul Clarii De Engelse mimespeler was op 15 juni j . l . te zien op het Farce foolsfestival. Zijn performance was toen zo suksesvol dat besloten werd hem nog een keer terug te laten komen, maar deze keer met een geheel ander stuk. In deze voorstelling, 'Sucking stones', toont Paul Clark als een zorgvuldig afgewogen college rechtstreeks zijn manie voor stenen. De voorstelling is gebaseerd op deel 2 uit Samuel Becketts trilogie Molloy. Daarin gaat het over een man die 16 stenen heeft en de meest effektleve methode wil bedenken om deze over zijn broek- en jaszakken te verdelen.

voor de werkelijkheid aanzien zal behandeld worden aan de hand van een aantal voornamelijk Amerikaanse, maar ook Duitstalige en Nederlandse romans. NOORDERLIGT

Sapho Sapho £r band staan op donderdag 2 oktober op de planken van Noorderligt. Aanvang: 21.30 uur. Entree: f 15, —, voorverkoop: f 12,50. Etienne Daho, Alain Bashung, Jaques Higelin, zijn popsterren uit Frankrijk. In het Franstalige gebied trekken ze menigten van tienduizenden bezoekers. In ons land zijn ze slechts bekend bij een spaarzame francofiel, terwijl ze in kwaliteit beslist niet onder doen voor menig Engelstalige attractie die onze hitparade teistert. Integendeel, maar ons grote probleem is dat ze in het Frans zingen. Vorig jaar was er plotseling een popelpee van Valerie Lagrange. Sapho, de Frans-Marokkaanse zangers die al jaren platen maakt is de laatste ontdekking. De hoes van haar nieuwe album 'Passions' waarop een fraai, extravagant uiterlijk, een mengeling van new wave en femme fatale afgebeeld is, siert momenteel menig etalage van de betere platenzaak. De bevalling van 'Passions Passons' (woordspeling die zoiets wil zeggen als laat de hartstochten de vrije loop) was een zware. Na problemen met haar platenmaatschappij besloot ze haar elpee in eigen beheer uit te brengen en is ironies genoeg haar grootste succes tot nu toe. Sapho heeft de reputatie over scherpe nagels te beschikken. Haar teksten staan bol van sociale betrokkenheid. Ze is er stellig van overtuigd dat je in het leven ergens voor moet staan.

FILMHUIS

Drie Brabantse films

SEPTEMBER

OKTOBER

VRIJDAG 26 SEPTEMBER

DONDERDAG 2 OKTOBER

Schouwburg, 20.15 uur: Het Brabants Orkest o.l.v. André Vandernoot. Werken van Van den Gooren, Beethoven, De Falla. Pianist Jean-Claude Vanden Eynden.

Universiteit, 13.30 uur, AZ 12: Bijeenkomst over 'Arbeidsmogelijkheden'. Org. Buro Buitenland i.s.m. Dienst Stud.Zaken en Welzijn. Universiteit, aula: Lustrumsymposium Vidar. Universiteit, 13.30 uur, AZ 7: Lezing door Dr. Hans Bertens over 'Het talige Karakter van de Werkelijkheid'. Stud. Gen. cyclus Postmodernisme. Noorderligt, 21.30 uur: Sapho a Band. Sapho is een Frans/Marokkaanse z-ngers die muziek maakt geïnspireerd door moderne muziek zoals Talking Heads, alsook klassiek en Oosters. Olof, 21.00 uur: Senaatsoverdracht. Universiteit, 15.15 uur, aula: Promotie Drs. F.W.M. Boekema. Promotor: Prof. Dr. A . J . Hendriks. Titel proefschrift: 'Lokale initiatieven; Naar een nieuwe conceptie van regionale ontwikkelingen in theorie en praktijk'. Universiteit, 16.15 uur, aula: Promotie Drs. L.H.J. Verhoef. Promotor: Prof. Dr. A . J . Hendriks. Titel proefschrift: 'Lokale initiatieven; Naar een nieuwe conceptie van regionale ontwikkelingen in theorie en praktijk'. Schouwburg, 20.45 uur, studio: Première 'Blues' door Dansers collectief ( t / m 4-10).

Schouwburg, 20.00 uur: Filmhuis: 'Tranquillizer'; 'Merk toch hoe sterk'; 'Naar kerk en werk was hunne gang' ( t / m 27-9). Schouwburg, 22.15 uur: Filmhuis: 'Yoao' van George Sluizer. ( t / m 26-9). ZATERDAG 27 SEPTEMBER Noorderligt, 21.00 uur: Groepenpresentatie muziek kantenwinkel. Voice of Bronto, Scrotum en Ram Enzo... Als afsluiter de Amsterdamse groep 5 Slag 1 Wijd. Schouwburg, 20.00 uur: Filmhuis: 'Jaco'; 'De Beers komt'; 'Vlas'; 'Manden'.

Maandag 29 en dinsdag 30 september 20.00 uur

ZONDAG 28 SEPTEMBER

CARAVANE BARBARE, 5 min. 1984. Ties Poeth. Voor dit filmpje werd uitgegaan van twee muziekstukken van Daan Manneke. Aanleiding om dit filmpje te maken was de ontmoeting met een buitenlander die in Breda carnaval ging vieren. Deze jongen wilde graag verfilmd worden maar zijn gezicht komt niet in beeld. Op één carnavalswagen staat een heks die haar handen strekt naar een ketel. De carnavalsstoet trekt langzaam voorbij aan de toeschouwer.

Egelantier, 16.00 uur: Optreden 'Chief Whip and the golden fictions'. Rock 'n Roll. Maranatha: 10.30 uur: Dienst & Thema: 'Gaan waar geen weg is'. Een viering aan 't einde van de Vredesweek. Voorganger Hub Lenders.

DE EERSTE PRIJS, 30 min., 1985. Michel Kapteijns. De eerste prijs is een film over misverstanden. Misverstanden en vooroordelen die leven bij jongeren en ouderen, samenhangend met het geringe contact tussen beide leeftijdsgroepen. De 30 minuten durende film wil zowel jonge als oude mensen ertoe aanzetten om eens stil te staan bij de ideeën die men heeft over die andere leeftijdsgroep. En bij de vraag of het wel zo goed is, dat jong en oud vrijwel niets meer met elkaar te maken hebben. Zijn jongeren slechts vernielzuchtig en lui, zodat je ze maar beter uit de weg kunt gaan; Zijn ouderen slechts saai en betweterig, zodat er geen lol met ze valt te beleven; De film geeft geen definitieve antwoorden, maar zet wel aan tot nadenken over zaken, die we als té vanzelfsprekend zijn gaan aanvaarden. STAD. Een stad. Geen Venetië. Parijs of Amsterdam. Een gewone stad. Ca. 154.000 inwoners. De zevende stad van Nederland. De 'schoonste stad van het land', in een nabij verleden nog de wolstad genoemd waarvan nu slechts littekens getuigen. Een dag en een nacht kijken en luisteren in de stedelijke kern van deze stad. Op zoek naar het karakter van een weinig tot de verbeelding sprekende, veronachtzame omgeving. Stadsbeelden en -geluiden eigen aan Tilburg, maar tegelijkertijd een eigenschap vertegenwoordigd die alle steden in meer of mindere mate bezitten. Vanuit het registrerende standpunt van een reiziger, die de toeschouwer zelf zou kunnen zijn - probeert STAD in een kale comtemplatieve stijl de sfeer en stemming van een 'onzichtbare' stad voelbaar te maken. Door de strakke eenvoud valt op wat onopvallend is en wordt het gewone ongewoon. De verstelde beelden, in sober zwart-wit, spreken voor zichzelf. Het geluid vult aan, vergroot de ruimte rondom het beeld.

M A A N D A G 29 SEPTEMBER Schouwburg, 20.00 uur: Filmhuis: 'Caravane Barbare'; 'De eerste prijs'; ' S t a d ' ( t / m 30-9). Schouwburg, 22.15 uur: Filmhuis: 'Twee vrouwen' ( t / m 1-10).

VRIJDAG 3 OKTOBER' Schouwburg. 20.15 uur: openbare repetitie Globe met 'Clavigo' van Goethe. Regie: Stephen Kimming.; ( t / m 4-10).

DINSDAG 30 SEPTEMBER Universiteit, 15.30 uur, AZ 7: Lezing door Mr. A. A. Sahlool over 'The Developments of the Camp David Agreements'. Org. Vite. Olof: Uitschenkavond. Schouwburg, 20.45 uur, studio: Solo-dansvoorstelling door de Cana^ dese danseres Marie Chouinard.

Betaald matseren Voor f 5,— vult u onderstaande ruimte boordevol, inclusief trefwoord bovenaan. De matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken of spatie per blokje) bij de redactie worden ingediend. Betaling kan per giro- of betaalkaart onder gesloten omslag of op de redactie. Vergeef niet ook naam en adres in te vullen.

X lil 1111111h MM 111 I I I I 1 I I I I I I MIN M 1 M 1 II II M II M II II II II 1 1 II 1 1 II II M II II II II II II 1 1 1 1 1 1 1 r II II II II 1 1 II 1 1 1 1 1 1 ^n TT-I II M II II II 1 I I I 1 1 II II II 1 1 1 II 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 i 1 1 II 1 1 I I I I 1 1 II n TTT'l M 1 I I I I II II 1 1 1 1 1 1 II II II II 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 II M 1

1 1 1 1 II 1 1 1 1 II

1 1 II

ill

Naam: Adres: (Tel.:....

) 26 september 1$

11

ACHTERKLAP De slag om de student met de zachte g De Rijksuniversiteit Limburg slaat haar vleugels uit naar ande­ re delen van het land. Met een 300.000 gulden kostende publici­ teitscampagne probeert deze jongste universiteit van Neder­ land studenten te lokken uit de rest van Nederland, met name uit Noord­Brabant. Paginagrote ad­ vertenties verschijnen in de Bra­ bantse en Limburgse dagbalden alsmede in enkele landelijke kran­ ten. Ruim de helft van de adver­ tentie wordt in beslag genomen door een rits naamplaatsjes met drs, dr of mr.. 'l\/lade in l\/laas­ tricfit'staat er in vette letters on­ der. Twee citaten uit de begelei­ dende tekst: 'Van de studenten wordt niet verwacht dat zij noti­ ties mallende toeschouwers zijn, maar ontdel<l(ingsreizigers bin­ nen hun toel<omstige vakge­ bied. ' En: 'De universiteitssteden Aken, Brussel, G ent, Hasselt, Leuven en Luik zijn snel te berei­ ken en binnen vier uur rijden ben je in Parijs.' De Rijksuniversiteit Limburg (RL) ziet zich tot deze geldverslinden­ de campagne gedwongen van­ wege onder meer een in 1978 in­ gediende motie van het toenma­ lige Tweede­Kamerlid Deetman, inmiddels al enige tijd minister van onderwijs, waarin werd voorgesteld om de RL uit te laten groeien tot 6.000 studenten in het jaar 1990. Nu lopen er zo'n 3.600 studenten rond. In vier jaar tijd moeten er dus een slordige 2.400 studenten bijkomen. Zowel de RL als de Tilburgse universi­

teit herbergen een economische en een rechtenfaculteit. De Maastrichtse universiteit schiet daarmee onder de duiven van de Tilburgse universiteit. Een moor­ dende concurrentieslag lijkt daar­ mee in het verschiet te liggen.

Dr y J.H.M. Jacobi

^l>r$)33pvanderBiii * §. M v i

iPtiMN

BtlKSïH <ê

!■•<

^­.tN

D R S K, H A U T E S M

^^mi>mM!immii.mmmmm»mvKvwt'tK«mm

Uit de Maastrichtse

advertentie

Rector­magnificus prof. Bronke van de Rijksuniversiteit Limburg zegt daarover in een landelijke krant: 'Dit kan mogelijk ten koste gaan van andere universiteiten. Dat is dan niet onze schuld maar die van het in Nederland be­ staande systeem van vrije con­ currentie. ' In Tilburg blijft men vooralsnog vrij stoïcijns onder de grootse plannen van Maastricht. De se­ cretaris van de Rechtenfaculteit S. Toncman, sinds enkele weken in functie, is niet beducht voor de concurrentie uit Limburg. 'Ik zie niet dat je met zo'n campagne een dusdanige mate van werving krijgt dat daarmee de instroom bij faculteiten uit andere steden in die mate afneemt dat dat be­ angstigend zou zijn', zegt de se­ cretaris. In totaal omvat de juridi­ sche faculteit in Tilburg zo'n 2.000 studenten, inclusief onge­ veer 350 eerstejaars. Ook de se­ cretaris van de Economische Fa­ culteit A. Janssen is niet erg on­ der de indruk van de campagne. 'Misschien dat een gedeelte van de studenten in M aastricht gaat kijken en dat daar een kleine groei plaatsvindt. M aar of dat dramatische gevolgen heeft voor Tilburg waag ik te betwijfelen.' De faculteit heeft in totaal 3.000 studenten, waarvan 670 eerste­ jaars. Hij wijst er op dat in Tilburg de meest uitgebreide Economi­ sche faculteit is, met alle studie­ richtingen inclusief de landelijk unieke studierichting Bestuurlijke

LAZARUS, het verhaal van een wederopstanding 4 Daans wa nhoop groeit nu met het Dierenspel de introduktie een volkomen infa ntiele a a n­ gelegenheid dreigt te worden. Daans maag rommelde luidruchtig toen hij met zijn metgezellin, die zich als Joyce had voorgesteld, naar het bos wandelde. Joyce was minstens zo lang als hij, maar oogde veel forser. Zij was witblond en had niets, maar dan ook niets weg van Romy. De eerste tweehonderd meter had Daan gezwegen en Joyce slechts zijdelings aangekeken. Hij kon haar niet plaatsen. Zij kon achttien zijn of achtentwintig, serieus en intelligent of een flauwe, niet al te schrandere truttebel. 'Dierensp>er, mompelde Daan na een poosje, 'hoe krijgen ze het verzonnen!' 'Ach, da's toch geinig,' zei Joyce, 'wat is er nou leuker dan 's avonds in het bos volwassen mensen te zoeken die een of ander diergeluid proberen te imiteren?' 'Lezen is leuker, zelfs slapen is leuker en praten is leuker. .' 'We praten nou toch?' Jawel, ze praatten nou wel, maar in plaats van een goede conversatie over bijvoorbeeld de studiemotivatie, ging het gesprek over koetjes en kalfjes die zich her en der in het bos verscholen hielden. Was dit een wereld voor een ontluikend wetenschapper? Was dit van substantiële waarde voor een man als Daan die zich nog liever heel dromerig voorstelde in Akademos te toeven, dan te zijn in een tweederangs bosje op zoek naar uilen en apen, of mensen die daarvoor doorgingen. 'Stil,' siste Joyce opeens. 'Ik zei helemaal niks,' zei Daan die zag hoe Joyce neerhurkte, haar ogen strak gericht op een drietal iepen. Achter de struiken tussen de stammen hinnikte een introduktieleider, hees en nu en dan rochelend, maar onmiskenbaar als een paard. Hij hinnikte zacht om zijn schuilplaats niet al te gemakkelijk prijs te geven, maar hard genoeg om het spel niet geheel onmogelijk te maken. 'Die hebben we!' riep Joyce, griste het papiertje met spelregels uit Daans hand en dook ijverig de bosjes in. 'Zo, paard, dan zet hier je handtekening maar.' Toen rees het grijnzende paard achter het struikgewas omhoog en hinnikte nog eens om de laatste twijfels weg te nemen. Hij krabbelde het bewijs dat hij was ontdekt op het for­ muliertje en zonk vervolgens weer door de knieën. Met afgrijzen had Daan dit alles gade­ geslagen. 'Dit wordt te gek!' zei hij geïrriteerd en liep hem met wijde passen voorbij. Het werd lang­ zaam donkerder in het bos en in de verte klonk het gelach van de anderen die zich wél amuseerden met het spel. 'Sukkels zijn jullie! Sukkels! Wij op het atheneum verlaagden ons zelfs niet tot deze weer­ zinwekkende spelletjes!' riep hij en in zijn opgewondenheid hoorde hij niet de licht trillen­ Univers

Informatiekunde. 'Dat is één re­ den om naar Tilburg te komen', aldus Janssen. D. Backx, als hoofd van de Dienst Studentenzaken en Wel­ zijn (DSW) verantwoordelijk voor de studentenvoorlichting, verwacht geen spectaculaire ge­ volgen van de Maastrichtse cam­ pagne. ' Op zich is het niet ver­ ontrustend maar het betekent wel dat we bij de les moeten blij­ ven. Dus we zullen het volgen maar ik denk niet dat de campag­ ne van Limburg ons noopt tot het treffen van bijzondere maat­ regelen', aldus Backx. Tilburg zal vooralsnog geen tegencampag­ ne beginnen. 'Wijhebben met de faculteiten afgesproken dat we

twee keer per jaar een campagne voeren. Een keer in een landelijke krant en ook in de regionale pers. Daar gaan we mee verder. Als er heel spectaculaire dingen gebeu­ ren dan steken we de koppen weer bij elkaar', aldus het hoofd van DSW. Op de suggestie in de Maastrichtse advertentie dat Pa­ rijs slechts vier uur rijden is, rea­ geert hij lachend: 'Tilburg is tien minuten fietsen van Goirie' De Tilburgse campagne is meer ge­ richt op de veelzijdigheid van de universiteit in de vorm van unie­ ke studierichtingen. De Limburg­ expres zal voorlopig nog wel heen en weer pendelen tussen Limburg en Tilburg. G.R.

Bij alle verbijstering en beroe­ ring rond de voorstellen van Deetman waren er afgelopen dinsdag ook nog enkele leuke dingen te horen via de radio. Z o wist de Veronica­radioman in Den Haag te vertellen dat het CDA aan een alternatief plan werkt voor de ombuiging van de 130 miljoen. Een belangrijk punt in dit CDA­plan zou alvast zijn: 'een deel van het departe­ ment van Deetman zelf opheffen', dat willen de CDA­specialisten aldus Veronica­radio. W e noteerden volgende zin uit de mond van Deetman voor dezelfde omroep: 'Nou het zijn een lange rij van maatregelen'. Commentaar van een radio­ man: 'Ik denk: zolang je de taal zo behandelt, het wel de vraag is of je een letterenfaculteit moet sluiten'.

door Jaap Houdijk

de uüeroep die van zeer nabij klonk. 'Wie zijn sukkels?' vroeg Joyce die hem was nagerend en hijgend naast hem kwam staan, 'jij bent een sukkel! Jij loopt de uil zomaar voorbij, zonder hem te horen!' 'Waar is dat verrekte beest dan!' schreeuwde Daan die langzaamaan steeds woedender werd. Heel zwakjes en nog beveriger dan eerst klonk het 'oehoe' van de uil. En toen Daan naar boven keek zag hij op een dikke, voorover buigende tak een der kleinere leiders zitten die zich angstvallig als een slang om het hout had gewenteld. 'Kom eruit idioot!' riep Daan en begon aan de boom te rukken. Huiverend zwiepte de ml op en neer. Verbaasd staarde Joyce naar Daans driftige pogingen om hem van zijn tak te laten donderen. Uiteindelijk greep zij in, legde haar armen rond Daans middel en trok hem van de boom. Daan voelde hoe hij een stukje de hoogte in werd getild en meters ver­ derop neergezet. 'Man, wat is er met jou aan de hand! Acht jij dit spel beneden je stand soms! God, je leek me best wel een leuke vent, maar volgens mij heb je het te hoog in je bol,' sprak zij streng en Daan kromp van schaamte ineen. 'Ik had me gewoon heel iets anders voorgesteld van een studentenintroduktie,' zei hij zacht en keek daarbij zo beteuterd dat Joyce een reeks volgende berispingen inslikte. Ze nam hem bij de arm, zei dat ze het niet zo lullig had bedoeld en zo wandelden zij dieper het bos in. Achter hen plofte met een klein kreetje de uil neer in het hoge gras aan de voet van de boom, maar Daan en Joyce hoorden het niet meer. 'Is dit jouw eerste studie?' vroeg Joyce en Daan knikte. 'Nou, dit wordt mijn derde. Heb eerst een jaartje of twee met huishoudkunde gedonderjaagd en toen Lk zakte voor de tenta­ mens ramen lappen en gehaktbal ­ waar ik toch hard aan getrokken had ­ ben ik naar het avondatheneum gegaan. Tjee, jouw eerste studie. Een jaar of achttien ben je dus. Ik had gedacht dat je veel ouder zou zijn...' Ze wist het niet maar zij wierp Daan een magische opmerking toe. Zij bevestigde zijn ver­ moeden dat hij de grens naar volwassenheid reeds had gepasseerd. Joyce was sympathiek. En ach, wat was het heerlijk in het bos met een vrouw aan de arm. Daan voelde over zijn kin. Uitgerekend nu, nu het bos hem vredig opslokte en een struise blondine hem verge­ zelde en alles kon gebeuren, moest hij drie nieuwe pukkels ontdekken. Heel voorzichtig begon hij eraan te krabben, maar opeens gaf Joyce hem een por in zijn zij. 'Je moet daar niet aan krabben, straks zit je helemaal onder. Die dingen gaan vanzelf wel weg,' zei ze en ze bracht haar hoofd naar voren en zoende hem vochtig op de mond. 'Ia­ia,' probeerde ergens nog een dier, maar Daan en Joyce hadden er geen boodschap aan. (wordt vervolgd) 26 september

1986

iQ