1985 09 20

Tilburgs Hogeschoolblad ­ 20 september 1985 ­ jaargang 23 ­ nummer 4

Honderd miljoen minder studiefinanciering voor lage inicomens Het nieuwe studiefinancieringsstelsel blijkt een bezuinigingsmid­ del. Als de Kamer ermee akkoord gaat, is volgend jaar 25, het jaar daarop 77 en vanaf 1988 100 miljoen gulden minder nodig voor beurzen en leningen aan scholieren en studerenden. Dit valt op te maken uit de onderwijsbegroting 1986, die op Prins­ jesdag v/erd onthuld. De afgelopen jaren, betoogt Deetman in dit stul<, zijn de uitgaven voor studiefi­ nanciering steeds gestegen. Het ministe­ rie bezuinigde, maar de lonen daalden en de werkloosheid steeg, waardoor steeds meer mensen bij het rijk aanklopten voor studiesteun. Dit moet afgelopen zijn, vindt de regering. 'In verband met de budgettaire proble­ matiek stelt het kabinet zich op het standpunt dat verdere groei van de stu­ diefinancieringsuitgaven als gevolg van de reguliere inkomensontwikkeling dient te worden tegengegaan'. Het nieuwe stelsel biedt daartoe de mo­ gelijkheid, omdat het slechts gedeeltelijk afhankelijk is van het ouderlijk inkomen. De 'weglek', de compensatie voor loons­ ■ na (uringen, kan daardoor geringer zijn, heeft het ministerie van onderwijs bere­ kend, hetgeen het rijk tientallen miljoe­ nen guldens scheelt. Bovendien ver­ wacht de regering dat de aantrekkende economie het aantal uitkeringstrekkers/ studiesteunvragers zal drukken. Volgend jaar moeten onderwijs en we­ tenschappen 162 miljoen gulden bezuini­ gen op een totaal van 26,5 miljard. Het grootste gedeelte van die bezuinigingen, 98,5 miljoen, komt voor rekening van het hoger onderwijs. De universiteiten en hogescholen krijgen 35 miljoen gulden voortaan een jaar later op hun bankrekeningen. De academi­ sche ziekenhuizen wordt een hoge 'kas­ beperking' opgelegd. Zij krijgen dat be­

Symposium

Minister Deetman drag echter terug via hun patiënten, al­ dus de toelichtende tekst. De tarieven worden vanaf 1986 'op een andere grondslag' berekend. De boüwbudgetten voor het weten­ schappelijk onderwijs worden de komen­ de jaren opnieuw beperkt: met 23 mil­ joen gulden in 1986 (waarvan vijf miljoen al waren aangekondigd in de Voorjaars­ nota), met 43,6 miljoen het jaar daarop en met 20,7 miljoen in 1988. Pas In 1989

is een lichte stijging te verwachten: 13,8 miljoen. Een half miljoen aan besparingen komt voor rekening van de studenten aan de niet­universitaire theologische opleidin­ gen, die voortaan het volledige W . O . ­ collegegeld betalen. De studentenvoorzieningen aan universi­ teiten en hogescholen worden gekort met vijf miljoen, zoals al eerder aange­ kondigd, maar nog niet door de Kamer goedgekeurd. Indien dat gebeurt, komt de opbrengst ten goede aan de studen­ ten in het hoger beroepsonderwijs. De regering wil 4,7 miljoen uittrekken om de kennisoverdracht te stimuleren. Deze nieuwe wettelijke taak moet het hoger onderwijs in principe uit eigen middelen ' betalen, schrijft de minister, omdat ken­ nisoverdracht een 'afgeleide' is van on­ derwijs en onderzoek. Maar de overheid zorgt voor stokken achter de deur in de vorm van startsubsidies voor de 'trans­ ferpunten' (die na 1988 op eigen kracht verder moeten) en de genoemde stimule­ ringspot, die geleidelijk wordt verhoogd tot 5,6 miljoen in 1988 en dan een 'struc­ tureel karakter' moet krijgen. Nalatigheid in de kennisoverdracht en kennisexport wordt meegewogen bij de kwaliteitsbe­ oordeling van de programma's, en kan derhalve een rol spelen in het stopzetten van subsidies. Het ministerie zal het hoger onderwijs de komende tijd inhoudelijk blijven begelei­ den. E en greep uit de te verwachten mis­ sives: een discussienota over kennis­ overdracht en ­export, richtlijnen voor het verwerven van aanjaagpremies voor tweede­fase­beroepsopleidingen, een nieuwe notitie over de voorwaardelijke f i ­ nanciering en de definitieve evaluatie van de taakverdelingsoperatie, waarover Deetman zich in de begroting weinig lo­ vend uitlaat.

Letteren Vijf jaar geleden gaf minister Pais het groe­ ne licht voor de stu­ dierichting Taal­ en Li­ teratuurwetenschap. Afgelopen week kwam hij in Tilburg de eerste afgestudeerden begroeten. Samen op de foto. Lodewijks Dr. H. Lodewijks ver­ huist na elf jaar vak­ groep Onderwijspsy­ chologie aan de KHT naar de Stichting voor Onderzoek van het Onderwijs in Den Haag. 'Er zijn aanwijzingen, dat de Colleges van Bestuur de mogelijkheid om via het soci­ ale beleidskader tot werkelijke sanering te komen, onvoldoende gebruiken. E r zijn geen sporen agnwezig, dat thans de universiteiten en hogescholen gezamen­ lijke taakverdeling en concentratie tot onderwerp van zelfregulering en/of sa­ menwerking hebben gemaakt'. De Onderwijsbegroting 1986 vertoont weinig sporen dat het ministerie afstan­ delijke besturing al tot onderdeel van zijn beleid heeft gemaakt. U P / ü n Tabak

Troonrede

Kolnaar: 'Bezuinigingen bieden op de lange termijn geen perspectief' Op Prinsjesdag, 17 september, organiseerde het studenten­ dispuut Kongsi een symposium over de troonrede en miljoe­ nennota. Dit symposium kende evenals vorig jaar een grote toeloop. Voor een volle CZ 101 gingen de hoogleraren Kap­ teyn. Kolnaar en Glombowski nader in op de troonrede en mil­ joenennota. Prof Verheyen, hoogleraar Bedrijfseconometrie, trad hierbij op als discussieleider. Uit de troonrede kwamen de werkgele­ genheidsproblematiek en het financie­ ringstekort naar voren. De drie hooglera­ ren gingen hier dan ook uitvoerig op in". Prof. Kapteyn, hoogleraar Algemene econometrie, onderscheidde naast deze twee zaken nog de echte marges van het beleid. Hiermee bedoelde hij op het func­ tioneren van de arbeidsmarkt, de beper­ kingen die de arbeidsduurverkorting oplegt en de deregulering en herwe­

985

gingsoperaties. Over de herwegingsope­ raties merkte hij op: 'E r komt bitter wei­ nig van terecht. De ambtenaren en trendvolgers krijgen door de ombuigin­ gen allemaal wat minder maar er veran­ dert in wezen niets'. De werkgelegen­ heid en de groei van het nationaal inko­ men zag hij als endogene variabelen waar wij wel invloed op kunnen hebben. Met betrekking tot het financieringste­ kort deelde hij de tevredenheid van de re­ vervolg op pagina 3

I

INGEZONDEN

I

Olof en het vooroordeel Het komt nog voor: een hakenkruis, door een onbekende op een synagoge gekalkt, een anoniem pamflet en een met

TE BERDE

een spuitbus gespoten leuze op de stoep. In elke stad van enige betekenis wonen wel enkele psychisch gestoorden. Diegene die nu twee weken geleden een groot aantal introductieposters van studentengezeUigheidsvereniging Olof in de gang van gebouw B naar gebouw A en in de hal van gebouw A met hakenkruizen besmeurd heeft, moet ook zo'n geestelijk ziek persoon zijn. Het is iemand die behoort tot het duistere gilde der nachtelij-

ke kalkers, lid van de laffe broederschap der naamloze straatschenders; iemand die zich schuilt in de ondoordringbare nevel der anonimiteit. Het hakenkruis is het symbool van een bepaalde mentaliteit. Een mentaliteit die we maar al te goed kennen, al was het maar vanuit het geschiedenisboek. Het nationaal socialisme heeft drie kenmerken: heimelijkheid, bedrog en overmacht. Dit alles gebaseerd op romantisch-nationaUstische stromingen uit de tijd voor de eerste wereldoorlog en bepaalde biologische rassentheoriën. Tot de student die deze mentaliteitskenmerken op achterbakse wijze toekent aan mede-studenten die Ud zijn of worden van Olof, zeg ik dit: ga bij jezelf te rade en besef hoe dom je bezig bent geweest. Namens de Senaat van studentenvereniging Sint Olof, C.T.M, van Gasteren h.t. Praeses Senatus (Met dank aan Bomans)

^iHm a t s e r t j e S ^ H 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. VRIJWILLIGERS: Zoek je boeiend vrijwilligerswerk? De Hulpcentrale/s.o.s-dienst vraagt spoedig vrijwilligers voor de telefoondienst (centralisten) voor plm. 1 dagdeel per week. Min. Ift. 22 jaar. Bel voor een informatie-avond: 013-433584. VRIJWILLIGERS: De Hulpcentrale/s.o.s-dienst vraagt vrijwilligers voor burenhulp: oppas bij gehandicapte bejaarden, vriendschappelijk huisbezoek, klusjes opknappen, thuiszorg, autovervoer, boodschappen doen etc. Bel voor een afspraak: 013-433584. WERKGROEP TER:

Zomer-menu-festijn Naast onze a la carte gerechten, een keuze uit

UNIVERSITEITSTHEA-

3 culinaire MENU'S

zoekt dringend: • een mannelijke hoofdrolspeler met ervaring • enthousiaste spelers voor een nieuwe productie • handige mensen voor decors, requisieten, etc. Meedoen? bel of schrijf S. Hartzheim: 013432062; F. Strijthagen: 013-681252; E. Koeken: 013-434260.

die u zeker zullen bevallen Couvertprijs

ƒ 45,-, ƒ 62,50, ƒ 89,00 Voor nadere informatie en/of reservering

Restaurant

„Den Schout"

Tilburg en de informatica: een rechtse visie Er wordt gedaan alsof de hogeschool al ver gevorderd is met zijn informatica-onderwijs, -onderzoek en -infrastructuur. Ik vind dat er een bedrieglijke voorstel-

TE BERDE

ling van zaken wordt gepresenteerd. Neem de studierichting BIK. De hogeschool heeft destijds met veel moeite uitgelegd dat informatiekunde iets anders is dan informatica. Nu wordt van dit ver-

schil geen gewag gemaakt. De informatievakken vormen evenwel minder dan tien procent van het curriculum van BIK! Zelfs dit kleine beetje kan slechts met moeite worden gerealiseerd; men zat en zit nog steeds met grote problemen om voldoende docenten te krijgen voor deze vakken. Als gevolg van deze personele problemen komt men aan informatica-onderzoek nauwelijks toe. Het informatica-gebeuren buiten de economische faculteit staat werkelijk nog in de kinderschoenen. Bij sociologie, psychologie en letteren wordt weliswaar veel gebruik gemaakt van computers, maar hopelijk beseft men dat computergebruiker en informaticus geen synoniemen

Adverteren in het THB

zijn. Docenten die hun studenten wegwijs maken in een computertaal kunnen evenmin zonder meer informaticus worden genoemd. Ook tegen andere mythen wil ik ageren, zoals de kletskoek dat het bedrijfsleven zo veel beter betaalt (sporadische uitzonderingen daargelaten) en daarom de salarissen bij de infbrmatica-universiteit vrij zouden moeten zijn. Informatica is een leuk vak; men vindt daar zo veel voldoening in dat informatici geen riant salaris ter compensatie nodig hebben. Natuurlijk willen zij wèl dat binnen hun werkkring een duidelijke beleidsvisie m.b.t. informatica bestaat, een visie die werkelijk inhoud heeft en niet slechts een samenstel van opgeblazen zeepbellen is. Als informatici de neiging hebben de hogeschool te verlaten - en dat gebeurt momenteel - is zulks niet te wijten aan 'het grote geld' dat lonkt, maar aan armetierig beleid waarbij men het imago van de instelling belangrijker vindt dan het werkklimaat. De visie die hier heerst m.b.t. informatica vind ik daarom een uitgesproken rechtse visie. De glamourboys uit het bedrijfsleven moeten het doen. Ik vrees dat de KHT pas na schade en schande wijs zal worden. Kees Mijderwijk, informatica-medewerker.

Rectificatie

daar vang je wetenschappers mee Bel 's morgens naar Angela L odder,

013-662277

OPROEP

THB

De Redactieraad van het Tilburgs Hogeschoolblad (THB) moet wegens het vertrek van zittende leden worden aangevuld. Vacant komende de zetels van: .»,

- een lid van het wetenschappelijk personeel - een studentlid D e g e n e n die er Iets v o o r v o e l e n o m v a n u i t de R e d a c t i e r a a d het zakelijk en j o u r n a l i s t i e k beleid v a n d e T H B - r e d a c t l e t e b e g e l e i d e n k a n zich a a n m e l d e n bij de r e d a c t i e , k a m e r 8 - 2 0 8 o f B-207, t e l e f o o n 662506 o f 662277.

Tilburgs Hogeschoolblad

In d e r u b r i e k ' A c h t e r h a a l d ' w a s v o r i g e w e e k sprake van Nietzsche's 'Jenselts v o n G u t u n d B ö s e ' , d a t In / S 8 5 v e r s c h e n e n z o u z i j n . D i t m o e t u i t e r a a r d 1885 z i j n , en w a s een z e t f o u t j e . ' H i s t o r y Is b u n k ' , maar niet helemèèl! Red.

Bij het Rekencentrum kunnen geplaatst worden een aantal STUDENT-ASSISTENTEN M / V voor in totaal 8 eenheden per week. Informatie over deze functies bij de dienst Personeelszaken, kamer B 1028, tel. 2464.

Oranjestraat 4 Tilburg-centrum (tussen Paleisring en Emmastraat) Tel 013-434512-674394 Donderdags rustdag

*' JT *-

^

tilburgs hogeschoolblad '

weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela lodder (assistente)

medewerkers wouter van gils, ben beljaars, marijne van der jagt, bert haagsman, gerard rutten, monique van blijswijk, hugo backx, astrid tates, claartje van der grinten, hans de brouwer, angela jans, michel knapen samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h van erp, m ackermans (adviseur), a de laaf, drs th schouw, dr m van hoorn, h van kleef, drs c p m broekhof

afd

officiële mededelingen pers en voorlichting h n j waiter B 203 cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela lodder

kopij ^ ^ ^ alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsvertiand universiatire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschoolblad, utrecht universiteitsblad, delta (delft), t h benchten (eindhoven), tht-nieuws (twente), observant (maastricht) uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor niet-hogeschoolleden ^ 1 5 , — per jaargang

Schraal protest TSB

ü

Ongeveer dertig studenten van de Hogeschool en het HBO gaven gehoor aan de oproep van de Tilburgse Studerenden Bond (TSB) om op prinsjesdag, dinsdag 17 september, te demonsteren tegen het regeringsbeleid. Eerder die dag trokken enkele student-actievoerders aan de noodrem in treinen op de trajecten tussen Tilburg en de steden Den Bosch, Breda en Eindhoven. Om 13.00 uur verzamelden de studenten zich op de Heuvel in het centrum van Tilburg om in een demonstratieve tocht, vergezeld van een tot gouden koets omgebouwde antieke kar, naar het gemeentehuis te togen. Slechts één spandoekje met de tekst 'bah' werd meegevoerd. Als de kleine stoet leuzen tegen het kabinet begon te roepen werd zij overstemd door een carillon, dat plotseling begon te spelen. Bij het stadhuis aangekomen hield een van de demonstranten een toespraakje. De studiefinancieringsplannen, de kruisraketten, de kerncentrales, het vluchtelingenbeleid en de voordeurdelers werden genoemd als voorbeelden van een 'schandalig beleid'. 'Het is nu de tijd om de straat op te gaan', sprak een

strijdbare stem uit de megafoon. Maar de overgrote meerderheid van de studenten liet verstek gaan en van de vele organisaties die aangeschreven zijn liet slechts een enkeling zijn gezicht zien. Na het toespraakje verdrongen de studenten zich bij het Buro Eenmalige Uitkering maar daar vingen zij bot, waarna het oude paleis met een bezoek werd vereerd. Men was op zoek naar de burgemeester maar enkele ambtenaren gaven de studenten vriendelijk te verstaan dat hier zich het archief bevind en dat de burgemeester zetelt in het nieuwe gedeelte van het stadhuis. Daar aangekomen bleek de burgemeester niet aanwezig. Na wat heen en weer gepraat met de receptioniste werd een ambtenaar bereid gevonden een petitie in ontvangst te nemen. Hij hoorde de voorgelezen verklaring aan. 'Een duidelijk verhaal', reageerde hij en beloofde de petitie op het bureau van de burgemeester te laten belanden. 'Als er verder niks meer te bedenken valt, dan is dit het einde van de demonstratie', meldde dezelfde stem uit de megafoon. G.R.

Slecht onderzoek kost helft posten

ier van der nel

203

Een universiteit verliest de helft van de personeelsplaatsen van een negatief beoordeeld voorwaardelijk gefinancierd onderzoeksprogramma. Het universiteitsbestuur moet de ^aehouden helft toewijzen aan onderzoek in een kwalitatief goede discipline. Dat plan voor herverdeling van personeelsplaatsen tussen vakgebieden binnen een universiteit presenteert minister Deetman in zijn Beleidsnotitie Voonwaardelijke Financiering 19851988. De verloren helft van de personeelsplaatsen herverdeelt de minister tussen de universiteiten op grond van de wetenschappelijke kwaliteit van disciplines bij de afzonderlijke instellingen. De minister laat ook maatschappelijke en politieke overwegingen een rol spelen bij de herverdeling. De scheve verhouding tussen het potentieel aan voorwaardelijk gefinancierd onderzoek en de daarvoor door Den Haag gefinancierde personeelsplaatsen kan ook tot herverdeling leiden. De minister houdt die laatste mogelijkheid uitdrukkelijk open. De instellingsbesturen zijn daarover zeer verdeeld Leiden, Groningen en Utrecht zijn glad vóór zo n herverdeling. Amsterdam (UvA) de TH s en Wageningen zijn tegen. Dit' uiteraard vanwege het feit dat proefberekeningen hebben aangetoond dat de

voorstanders er personeelsplaatsen mee winnen en de tegenstanders soms véél armer zullen worden. De behandeling van deze notitie in de WO-kamer, het reguliere overleg tussen minister en universiteiten, is daarom een belangrijke toetssteen voor de kersverse universitaire samenwerking in de VSNU. Het streven is immers om de minister met een eensluidend WO-standpunt te konfronteren. In de Beleidsnotitie Voorwaardelijke Financiering spelen zowel disciplineplannen een rol als^ie afzonderlijke beoordelingen van de programma's die \n de voorwaardelijke financiering zijn opgenomen. Dit betekent een verdere uitbreiding en versnippering van de beoordeling door vakgenoten. De beoordelaars krijgen het steeds drukker. Om die reden stelde dit voorjaar een vverkgroep uit de universiteit al eens voor die hele voorwaardelijke financiering maar af te schaffen. Doorlichten, om de paar jaar, van een hele discipline zou voldoende zijn om de kwaliteit van het onderzoek te handhaven. Het ministerie nam die wens niet over, ook al omdat uit universitair Nederland ook een andersluidend rapport op de ministeriële tafel verscheen. Wim Kohier/UP

Wetenschap moet internationaler Het wetenschapsbeleid moet meer aansluiting zien te vinden bij de internationale ontwikkelingen. Tegelijkertijd moet worden doorgegaan met het speerpuntenbeleid, waarbij de aandacht zich concentreert op een aantal speciale onderzoeksgebieden zoals informaticastimulering, arbeid, gezondheidszorg en bodembescherming. Dat zijn de hoofdlijnen van het wetenschapsbudget 1986, dat minister Deetman dinsdag 17 september aan de Kamer presenteerde. Tilburgs Hogeschoolblad

TSB op prinsjesdag op straat met een gouden koets

Ging het vorig jaar in het begrotingsbestek vooral om het toekennen van een sleutelrol aan wetenschap en technologie, dit jaar staan de internationale ontwikkelingen op de eerste plaats. Ons land heeft daarbij geen ongunstige uitgangspositie; het Nederlands onderzoek staat internationaal goed aangeschreven. Maar Nederland neemt slechts één procent van het wetenschappelijk onderzoek voor zijn rekening. Dat noopt ons land tot het maken van keuzen en tot een intensieve samenwerking met andere landen. R.O./UP

Meerjarenplan informaticastimulering Over een periode van vijf jaar moet het W.O. en het H.B.O. één miljard gulden uittrekken voor de stimulering van het informatica gebruik in het hoger onderwijs. Daarmee wordt een inhaalmanoeuvre mogelijk, die de informatietechnologie binnen tien jaar op een nationaal aanvaardbaar niveau brengt. Daartoe wordt een samenwerkingsverband tussen de instellingen voor hoger onderwijs, de grote researchinstituten, de PTT en het bedrijfsleven voorgesteld. Dat blijkt uit een meerjarenplan informatica-stimulering voor het W.O. dat vorige week in Den Haag is gepresenteerd. UP

vervolg van pagina 1

Symposium miljoenennota gering alhoewel een stimulerend beleid achterwege blijft. Een gedisciplineerd begrotingsbeleid zou hierin verandering kunnen brengen. Prof. Kapteyn concludeerde dat 'het altijd anders kan maar laten we in hemelsnaam nog een poosje op deze voet doorgaan'. Prof. Kolnaar, hoogleraar Algemene Economie, sprak over het komende jaar met lastenverlaging en geringe koopkrachtsverbetering als 'het incident 1986'. Hij stelde dat 'de regering zich in de miljoenennota verontschuldigt voor behoorlijk gedrag'. Voor de jaren na 1986 voorziet hij dat we op de oude voet doorgaan. Kolnaar betreurt dit want 'bezuinigingen bieden op de lange termijn geen perspectief vooral niet als de ontwikkelingen van de rentelasten in de beschouwing worden meegenomen. Het is op deze manier een doodlopende weg'. Een alternatief is volgens hem de opleving van de investeringen. De Macro

Economische Verkenningen spreken in de periode 1985-1990 over een jaarlijkse toename van 6%. De stijging van de nationale productie bedraagt in 1985 nog 3% maar in 1990 al 6%. Deze cijfers kunnen worden gecombineerd met een loonmatiging van 1 Vi % per jaar per eenheid produkt. Dit leidt per saldo tot een toename van de werkgelegenheid in 1986 met 1 V2% tot 2y2% in 1990. Een beleid dat dit uitbuit moet volgens Kolnaar uitgaan van een technisch haalbare groeivoet van 3 è 4% voor de nationale productie en niet van de 2% waar de miljoenennota van uitgaat. Prof. Glombowski, hoogleraar Politieke Economie en Maatschappelijke Orde, benadrukte in zijn betoog meer de politieke kanten van de miljoenennota. Uitgangspunt hierbij was de scheefgroei die zich in de laatste decennia heeft voltrokken. De verhouding tussen de arbeidsinkomensquote en de rendementen, de investeringen en consumptieve bestedingen en de hoogte van het financieringstekort zijn er oorzaak van datTwij van een welvaartsmodel naar een conservatief model zijn geëvolueerd. Niet zo rigoreus als in de Verenigde Staten en Groot-Brittanië, maar ook hier is de vakbond verzwakt, zet de denivellering door en is er geen sprake van herverdeling van werk, aldus Glombowski. 'Politiek links of de vakbond speelt nog nauwelijks een rol van betekenis'. De overgang van het welvaartsmodel naar het conservatief model kan leiden tot sociale labiliteit en een electorale verschuiving. Een nieuw sociaal compromis zit er pas in als er een consensus heerst tussen CDA, PvdA en de vakbonden. 'Pas dan lijkt sociale stabiliteit verzekerd' besloot Glombowski. F.S.

20 september 1985

K

Meer zelfstandigheid voor instellingen Een financieringssysteem voor wetenschappelijk onderzoek zal de universitei-ten, hogescholen en andere onderzoekorganisaties meer zelfstandigheid en een grotere verantwoordelijkheid moeten geven. Het zal recht moeten doen aan de grote diversiteit van onderzoekvormen en -organisaties en het zal een doelmatige besteding van overheidsmiddelen moeten waarborgen. Dit is de hoofdlijn van het rapport 'Rekenschap van creativiteit' van de commissie Financieringsstructuur Onderzoek en Ontwikkeling, dat vorige week aan de minister van Onderwijs en Wetenschappen, drs. W.J. Deetman, werd aangeboden. De commissie, onder voorzitterschap van prof. dr. D.J. Wolfson, is drie jaar geleden ingesteld om de minister te adviseren over de verdere ontwikkeling van een financieel instrumentarium voor het wetenschapsbeleid. U.P.

Congres sport en jeugd De Nederlandse Katholieke Sportfederatie (N.K.S.) en haar Belgische zusterorganisatie Sporta organiseren op 28 september a.s. op de Katholieke Hogeschool een congres dat de naam 'Sport en Jeugd, Toekomst-Perspectief' meekreeg. Het congres heeft als doel een bijdrage te leveren aan het internationale Jaar van de Jeugd. Gezocht wordt naar een concretisering van het Jeugdsportbeleid. Hiertoe wordt het thema vanuit verschillende invalshoeken belicht. Het congres begint op die dag om 10.30 uur met een welkomstwoord door dhr. A. Vriends, voorzitter van de N.K.S., waarna staatssecretaris Van der Reyden van WVC het congres zal openen. De eerste spreker, drs. W. Droge van de Katholieke Academie voor Lichamelijke Opvoeding zal uit de doeken doen wat het bedrijven van sport en het lidmaatschap van een sportvereniging voor betekenis heeft voor de jeugd. Prof. Dr. H. van Pelt van de Universiteit te Antwerpen zal daarna ingaan op het thema 'Jeugd, sport en massamedia'. De Tilburgse hoogleraar Stalpers sluit het ochtendpro-

gramma af met een toelichting op 'meer staat en 'ook meer mens?', waarin hij zich bezig zal houden met de vraag inhoeverre het ingrijpen van de welvaartsstaat in het dagelijkse leven zijn weerslag vindt in sportbeoefening. Na de lunch gaat dhr. D. Naeyaert, licentiaat politieke en sociale wetenschappen, om 14 uur in op de mogelijkheden van etnische minderheden (m.n. Turken en Marokkanen) in Vlaanderen en Nederland. Hieraan wordt vastgekoppeld: sport als integratiefactor. Drs. G. Dierick van de KU Nijmegen zal tenslotte met het onderwerp 'levens- en sportbeschouwing' het inleidende gedeelte afsluiten. Om 15 uur vinden de diverse inleiders elkaar weer rond de paneltafel. De discussie wordt geleid door H. van der Ploeg, chef sport van het NRC Handelsblad. Prof. dr. U. Claeysvan de Universiteit Leuven, tevens voorzitter van Sporta, zal om 15.45 uur het congres afsluiten. L.G.

Platform tegen nota studentenvoorzieningen De nota over studentenvoorzieningen, die minister Deetman krap voor de vakantie liet verschijnen, heeft met name in de studentenwereld kwaad bloed gezet. Sportievelingen van de Technische Hogeschool Twenthe lopen met hun protestestafette letterlijk voorop maar andere studentenorganisaties tonen zich een goede tweede. De minister wil de subsidies stopzetten aan activiteiten die niet direct in verband staan met de studievoortgang. Dat schiet het Platform Landelijke Studenten Organisaties (PLSO) in het verkeerde keelsgat. De organisaties die deel uitmaken van het platform, het Interuniversitair Studentenoverleg (ISO), de Landelijke Studentenvakbond (LSVB), de Nederlandse Studenten Sportstichting (NSSS) en de Landelijke Kamer van Verenigingen (LKW), verwijzen in verschillende bewoordingen de plannen van de minister naar de prullenmand. Unaniem schaarden zij zich achter een verklaring van het platform. 'Deze nota is de zoveelste aanslag op het budget van studenten', zo zeggen zij. Genoemd worden het nieuwe studiefinancieringsstelsel, de collegegeldverhogingen en de verlaging

Gebouw S

Gebouw A is een van de mooiste bouwwerken in de wijde omgeving die ik ken. De stijl vertelt van een inmiddels verlaten opvatting van wat een universiteit is: grote ramen geven uitzicht op een prachtig aangelegd park, er zijn binnenho/jes, verstilde gangen en hal/donkere hoekjes, waar men nog net kan lezen. In de kamers zitten geleerden die nadenken over de stand van de economie en het recht in dit land, die belangrijke colleges voorbereiden, of moeizaam het definitieve handboek schrijven, dat later de bescheiden subtitel 'Prolegomena ener...' mee krijgt. De collegezalen voldoen niet meer aan de eisen, maar het zijn ook geen verkapte bioscopen waar films worden gedraaid, en alles nog een keer 'overhead' wordt herhaald, alsof de zaal vol zit met doven en gehoorgestoorden. Ze geven ook geen aanleiding tot een doceerstijl, die van de sportverslaggeving geleend lijkt te zijn. De boekerij is indrukwekkend, meters kaartenbakken en folianten, voor als je eens iets zou willen opzoeken. En een paar rekjes met fiches, natuurlijk. Wie onvermoed in de kelders terecht komt, geraakt er nooit meer uit, tenzij na twee muren te hebben doorbroken. Alleen, de geleerden zijn er niet meer; hun plaatsen zijn ingenomen door bestuurders, er ratelen typemachines, er zoemen copiëerapparaten, er wordt vergaderd in kleine kamertjes, er zijn alleen nog buTilburgs Hogeschoolblad

Gebouw P in wording.

Tijdelijke oplossing

ruimteproblemen

Om het ruimtegebrek aan de KHT het hoofd te kunnen bieden, zal er worden beknibbeld op de huisvesting van alle faculteiten en diensten. Groeiende faculteiten zullen er minder bijkrijgen dan ze gevraagd hebben en stagnerende faculteiten moeten het met minder ruimte doen. Extra faciliteiten, zoals spreekkamers en dergelijke, zullen moeten worden ingeleverd. Dit is onlangs besloten op een vergadering van de Grote Staf, waarin diensthoofden en faculteitssecretarissen zitting hebben, naar aanleiding van enkele voorstellen van de Dienst Bouw- en Huishoudelijke Zaken. Andere mogelijke oplossingen die de dienst aandroeg komen hierdoor voorlopig te vervallen, zoals het

huren van ruimtes buiten het KHT-domeln, het beperken van de huisvesting van studentenorganisaties en het ter discussie stelen van priveleges van faculteiten en diensten. Een verdeling van de huisvesting wordt nu uitgewerkt. Het ruimtegebrek wordt voornamelijk veroorzaakt door de toevloed van tijdelijk personeel, dat werkt aan projecten binnen de KHT. De oplevering van gebouw P, medio volgend jaar, moet ertoe leiden dat de KHT weer wat ruimer in haar jasje zit. Voor zover bekend zullen hier een gedeelte van de Letterenfaculteit, de gehele Centrale Interfaculteit, het Audio Visueel Centrum en het Ondenwijs Research Centrum een nieuw onderkomen vinden. G.R.

van de huursubsidie. 'Meer dan ooit vergt de belabberde financiële positie van studenten aparte voorzieningen', stelt de verklaring van de gezamenlijke studentenorganisaties. Het platform onderschrijft het belang van de specifieke basisvoorzieningen, die ook behouden moeten blijven als de financiën van de studenten zouden verbeteren. Daarom

juicht het platform het toe dat het HBO nu ook deze voorzieningen krijgt, maar zij kant zich fel tegen de overheveling van 5 miljoen van het WO naar het HBO. Het WO en HBO wordt hierdoor tegen elkaar uitgespeeld, aldus het platform. G.R.

reaus, de werkkamers hebben zit/es (een driepersoonsbank, twee stoelen en een laag tafeltje) en de zowat enige echte professor is er tegelijkertijd rector magnificus, en die schrijft nota's en houdt zich aan een agenda. In gebouw B kun je niet verdwalen, van de overvloed aan uitzicht zou ik in de war geraken, en nimmer zou ik meer dan tweemaal per dag de lift durven gebruiken Gebouw S is leuker, ook om er de weg in kwijt te raken, maar het ruikt er niet lekker. Gezeur, misschien; maar Gebouw S hebben we zien groeien, eerst het rooien van de bomen, toen het inboren van de heipalen en toen het oprijzen van het gebouw. En altijd weer benieuwd wat voor gebouw het zou worden, wie er in zou komen, en vooral waarvoor het geschikt zou zijn. Dan valt het een beetje tegen dat zo'n gebouw een luchtje heeft. Nu wordt de 'straat' (doodlopend weliswaar, maar toch een straatj gecompleteerd met nog een gebouw. Weer benieuwd hoe het er over een paar jaar uzt zal zien, en wat voor werk je er in zou kunnen doen, en wie er uiteindelijk in komt te zitten. . , ,, En altijd weer Hilversum 3 op de bouw. Ik houd niet van muziek, ook met van lekkere muziek, en helemaal niet van boven de heipalen uitstijgende muziek. De vent die de muziek heeft uitgevonden, die moesten ze... Voor nog geen honderd gulden heb je een redelijke walkman, en voor een tientje kan er een koptelefoon in een bouwhelm worden geconstrueerd. Heerlijk, een eeuwige bouwvak, zou ik denken. Maar wat is er ook weer terecht gekomen van het 'stilte centrum'? Precies, weinig wol Watjes in mijn oren dan? Kom nou, ik werk hier.' Voorlopig is het meeluisteren naar het ontstaan van de nieuwbouw in het bos. Misschien komt er ooit een jingle met ingebouwde geluidsverzachter. 20 september 1985

De Vereniging van Samenwer/cende Universiteiten

'Het nieuwe uitgangspunt: laten we onze zelfdiscipline bewaren' A/s op de tweede verdieping de glimmende liftdeur openschuift kijk ik in een grote donkere ruimte. Naar rechts, zegt een papieren pijl. Daar zijn opeens wanden en deuren, er brandt licht. Telefoons rinkelen. De Vereniging van Samenwerkende Universiteiten houdt er al enkele dagen kantoor. Tussen de mensen in nette kantoorkleren lopen er ook nog in overalls. Nu en dan drilt een boor. Doel van mijn bezoek is een interview met de directeur van de VSNU Dr. Frank van Eijkern. De VSNU zetelt in een van die nieuwbouw kantoren waarvoor in de zaleenkrant van Nederland veel wordt geadverteerd. Dit gezamenlijk project van de Nederlandse Spoorwegen en de FrieschGroningse Hypotheekbank ligt pal naast Hoog Catharijne bij het Utrechtse station. Kadastraal bekend onder Leidseveer 35. De directeur van de VSNU leidt het bureau en coördineert het inhoudelijk beleidswerk. Dat beleidswerk, weten de ingewijden, is Van Eijkern zeker toevertrouwd. Hij was beleidsmedewerker bij de Onderwijs, Onderzoek en Planningsdienst van de Universiteit van Groningen. Nu is de VSNU bedoeld om de universiteiten en hogescholen hun zaakjes onderling te laten regelen voordat ze met het Departement onderhandelen. Jij functioneerde in veel clubs waarin juist departementsambtenaren en universitaire beleidsmakers samen bezig waren. Die joint ventures mochten niet meer. Was je daardoor niet besmet? 'Een jaar geleden, toen de VSNU ontstond, was het inderdaad opeens een schande om met het departement iets voor te bereiden. Veel joint ventures zijn toen doorgesneden. Maar dat draait wel weer een beetje bij, het is een slingerbeweging. Er blijkt een bezwaar te zijn tegen het verbreken van contact: als je het departement geen feed back geeft dan

I I I 1

Oe VSNU-locatie in Utrecht rommelen ze maar wat aan op macroniveau. Moetje kijken hoe ze momenteel met de tweede fase bezig zijn. Volledig versnipperd! Dat komt omdat, ondanks Roel in 't Veld, het Departement nog steeds gefragmenteerd werkt. Als je ze niet zo nu en dan voert met zinnige gegevens dan produceren ze echt onzin. Die houding van: 'laat ze maar verrekken' is dus niet gezond. Dat leidt tot Zoetermeerse regelzucht en voorschriften'. Dus jullie gaan hier toch weer allerlei zaken met het Departement voorbakken? 'Nee, wacht even, dat is niet de bedoe-

ling. Wij zitten hier onder andere om te zorgen dat uit de informatie die het Departement over de universiteiten krijgt blijkt dat het wetenschappelijk onderwijs zijn zaakjes goed voor elkaar heeft. De HOAK-nota is nu bijvoorbeeld belangrijk. Daar zegt het Ministerie in dat het wil dereguleren. De VSNU heeft de commissie Van Kemenade aan het werk. De reactie van het WO was duidelijk: dereguleren? dat doen we zelf en veel eenvoudiger. De Minister wil een inspectie? Wij zetten eerst zelfevaluatie op, een gigantische klus overigens, maar het kan. Het is trouwens wel leuk om die commissie Van Kemenade te zien tegenover het Departement. Van Kemenade heeft zelf als regelaar nog aan de andere kant van de tafel gezeten'.

STRAFPRIKKEL

I

KOEKJES BAKKEN

i m 1

Die onafhankelijkheid ment geeft natuurlijk derlinge regulering.

1 I 1 i

'Er is geen alternatief. Tot nu toe stelden de universiteiten zich in een gezamenlijk overleg met de Minister bijna altijd verdeeld op, in de hoop bilateraal nog wat koekjes te kunnen bakken. Nu, dat bleken vrijwel altijd koekjes van eigen deeg te zijn! Het nieuwe uitgangspunt is: laten we onze zelfdiscipline bewaren. Het rekenmodel dat de basis vormt voor de geldverdeling over de instellingen is een soort loterij. Het ene jaar verliest een instelling wat, het andere wint hij wat. Het meerjarenperspectief ligt echter volkomen vast. Dat verandert niet. Of er nou duizenden studenten bijkomen of niet, of het rendement nu omhoog of omlaag schiet, het totale bedrag ligt vast. Om dan te proberen daar in een onderling gesprek met de Minister nog eens een miljoentje bij te sprokkelen, is zinloos. Ik denk zelfs dat veel instellingen een jaar beter eens een miljoen kunnen laten lo-

van het Departewel een hoop on-

Proefschrift over achterstand bij kleuters Sommige kinderen hebben al een ontwikkelingsachterstand als ze naar school gaan. Zo'n achterstand moet al bij kleuters in het basisonderwijs geconstateerd en weggewerkt worden, anders krijgt deze groep het tijdens de schoolloopbaan steeds moeilijker'. Dat stelt Jef van Kuyk in zijn proefschrift 'Ruimtelijke oriëntatie: ontwikkeling en validering van een observatie- en hulpprogramma voor kleuters in de basisschool'. HIJ geeft hierin ook een methode om een ontwikkelingsachterstand snel te ontdekken en te verhelpen. Vrijdag 13 september promoveerde Van Kuyk in de aula van de KHT op dit proefschrift tot doctor in de sociale wetenschappen. Promotor was prof. dr. L.F.W. de Klerk, hoogleraar onderwijspsychologie aan de KHT De door Van Kuyk ontwikkelde methode bestaat uit een observatie- en een hulpprogramma. Het observatieprogramma bevat een aantal duidelijk geformuleerde doelstellingen. Op basis daarvan kunnen leerkrachten systematisch één of twee kinderen tegelijk in de klas observeren. Met in het programma aangegeven regels is gemakkelijk af te leiden of een leerling een achterstand heeft. Als dat zo is, kan de leerkracht met de hulpprogramma's de problemen op systemati-

Tilburgs Hogeschoolblad

sche wijze oplossen. Uit het onderzoek dat Van Kuyk uitvoerde om na te gaan of zijn programma voldoet, blijkt dat het observatie- en hulpprogramma in de praktijk goed uitvoerbaar is en tot goede resultaten leidt. De methode is echter beperkt tot één onderdeel van het kleuteronderwijs: ruimtelijke oriëntatie, een basisvaardigheid die naast lezen, rekenen" en wereldoriëntatie belangrijk is. Volgens Van Kuyk is ruimtelijke oriëntatie het beste te omschrijven als de relaties die je legt tussen jezelf en de objecten om je heen, en die tussen de objecten onderling. Die oriëntatie is voor de kleuter de volgende stap na de lichaamsoriëntatie, het verkennen van het eigen lichaam. De beperking van het programma is noodzakelijk, omdat het totale kleuterschoolprogramma te omvang-

pen dan zich uit de naad lopen om het binnen te slepen. Die onderhandelingen slepen zich voort en belemmeren soms de voortgang van de bestuurlijke processen. Je kunt geen beslissingen nemen omdat er altijd mensen zijn die zeggen: ja, maar misschien komt dat miljoen nog'. 'De zwaartepuntsubsidie voor de sociale wetenschappen die in de taakverdelingsoperatie beschikbaar werd gesteld. De uitvoering van de taakverdeling in de sociale wetenschappen is daar ernstig door vertraagd. Het was beter geweest als de instellingen de kracht hadden gehad om tegen de Minister te zeggen: je verdeelt het geld volgens ons deskundigenadvies en als je dat niet wilt dan hou je het maar'.

rijk is. Van Kuyk constateert, dat relatief steeds meer leerlingen uit het basisonderwijs

Dit betekent dus het einde van het modellengesleutel en de definitieve introductie van de regeling met bestuurlijke processen, die in de taakverdelingsoperatie opgekomen zijn? 'Ja, een low-profile verdeelmodel, geen parameterdiscussies meer, maar wel een echt kwalitatieve bestuurlijke discussie. Kijk, ik heb de taakverdelingsoperatie vanaf het begin meegemaakt. Daar gebeurden verschrikkelijke dingen. Na vijf vergaderingen waren er nog bestuurders die bij wijze van spreken riepen: 'laten we geografie in Utrecht opheffen'. Terwijl geografie in Utrecht helemaal niet bestond. Halverwege dat proces kwamen pas overzichten van de personele lasten en de studierichtingen. Toen werd het een stuk eenvoudiger en overzichtelijker. Toen kon ook een bestuurder niet vasthouden aan een studierichting ais bleek dat er maar een student was of zo. Er moet dus geïnvesteerd worden om informatie boven tafel te krijgen. vervolg van peg. 11 overstappen naar speciaal onderwijs. Dat wekt naar zijn mening de indruk, dat er onvoldoende zorg is voor kinderen met een achterstand en dat er niet genoeg maatregelen worden genomen om onnodige uitval te voorkomen. De al bestaande methodes om achterstanden vast te stellen en te verhelpen zijn niet afgestemd op de doelgroep - de kleuters en niet aangepast aan het kleuteronderwijs. In de praktijk werken deze programma's dan ook niet, aldus Van Kuyk. Jef van Kuyk (44) deed in 1973 doctoraal examen Onderwijskunde aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Sinds 1979 is hij wetenschappelijk medewerker bij het Centraal Instituut voor Toetsontwikkeling (CITO) in Arnhem en projectleider van het project 'Eerste fase basisonderwijs'. Bij de ontwikkeling van en het onderzoek naar het observatie- en hulpprogramma 'Ruimtelijke oriëntatie', heeft hij naast dit project gebruik gemaakt van de projecten 'Overgangsklassen' van het Instituut voor • Orthopedagogiek van de KUN en 'Aansluiting kleuterschool-lagere school' van de Schooladviesdienst Nijmegen. Van Kuyk woont in Nijmegen en is ondermeer redacteur van de onderwijskundige brochurereeks van uitgeverij Zwijsen te Tilburg en was van 1979 tot 1983 docent aan de MO-B opleiding aan de Katholieke Leergangen Tilburg. H.d.B.

20 september 1985

Metaatwarenfabriek wellicht eerste project

Stichting WOlVil wil omschaiceiirig militaire industrie Op 24 oktober zal op de Hogeschool een discussiemiddag plaatsvinden over de gevolgen van de militaire industrie. Op de vooravorid hiervan spraken wij met Jean Pierre van E ekelen, via de sociale faculteit betrokken bij de W O M I , en met Roel Bleize, schrijver van de scriptie 'Konversie, van zwaarden tot ploegij­ zers'. Conversie mag zich de laatste jaren ver­ heugen in een sterk stijgende belanstel­ ling. De roep uit verschillende sectoren van de maatschappij om te komen tot ontwapening heeft geleid tot grote inte­ resse voor het fenomeen conversie. 'Conversie is een techniek om te stoppen met wapenproductie zonder nadelige ge­ volgen voor de werkgelegenheid en de economie', aldus Jean Pierre van E eke­ len. Sinds begin van dit jaar is hij als dienstweigeraar aangenomen op de soci­ ale faculteit voor leerplanontwikkeling. Derhalve houdt hij zich met de stichting WOMI bezig. In Tilburg is conversie op gang gekomen nadat in 1982 een brochure verscheen onder de titel 'Van militaire productie naar vredesindustrie, Tilburg als voor­ beeld'. Dit boekwerkje doet een boekje open over de militaire industrie in het Til­ burgse. E en tiental bedrijven blijkt op een of andere manier betrokken te zijn bij de productie van militaire goederen. Naar aanleiding van deze publicatie werd de werkgroep Werkgelegenheid door Om­ schakeling van Militaire Industrie (WO­ MI) opgericht. Vanwege de continuïteit werd er in 1983 een stichting van ge­ maakt. Met de brochure in de hand ging deze groep aan de slag om uiteindelijk uit de top tien van de bedrijven er twee uit te pikken die structureel aan de militaire productie deelnemen. Het zijn Metaal­ warenfabriek Tilburg (MFT) en Turbine Support E uropa, met respectievelijk 9 0 % en 30% militaire productie. Met deze be­ drijven wilde de W O M I aan de slag. E r werden, eerst informeel en later formeel, contacten gelegd met werknemers en di­ rectie van de twee bedrijven. De bedoe­ ling was om onderzoek te verrichten naar de mogelijkheid om de militaire poot te­ rug te dringen ten gunste van de civiele tak. Net zolang totdat de bedrijven voor de volle honderd procent op civiele pro­ ductie draait. In verschillende opzichten

Universiteitsbladen Het WAGENINGS HOGESCHOOL­ BLAD opent deze week met de treurige constatering dat de Brede Democratische Discussie (BDD!) op de LH een langza­ me dood dreigt te sterven. Het voeren van deze discussie is een gevolg van de tumultvolle bezetting van de LH in maart van dit jaar door studenten die wilden protesteren tegen de nieuwe WWO. Er is weinig animo de discussie voor te bereiden en degene die de BBD wél zien zitten liggen met elkaar over­ hoop. Ruud Schuurs, lid van de Progres­ sieve Studentenfractie in de hogeschool­ raad en voorzitter van de commissie die­ de grote discussie moet voorbereiden heeft er geen zin meer in: 'Mensen die ge­ roepen hebben dat ze het belangrijk vin­ den, doen er geen fluit meer voor. De Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

Op 30 september, de maandag na de vredesweek, moet de stichting Werl<gelegenheid door Omsclial<eling van l\/lilitaire In­ dustrie (WOMI) beslissen of ze in zee gaan met een Tilburgs bedrijf dat voor het overgrote deel militaire producten maakt. De WOMI, die zetelt in een kamer in KHT­gebouw S, gaat eventueel in samenwerking met een of meerdere faculteiten daar onderzoek verrichten naar uitbreiding van de civiele tak van het bedrijf. In augustus verscheen er een doctoraalscriptie die de voorwaarden van conversie in het algemeen en voor het Tilburgs bedrijf in het bijzonder formuleert.

Een scala aan argumenten staan de pleit­ bezorgers van conversie ter beschikking. Zij willen een aanzet geven tot de door­ breking van de bewapingsspiraal. De we­ reld kan inmiddels enkele tientallen keren vernietigd worden. Voor een groot ge­ deelte wordt dit veroorzaakt door het zo­ genaamde militair industrieel complex. 'De militaire partijen willen zichzelf ver­ dedigen en eventueel bestoken', aldus

Van E ekelen. 'E n daarnaast heb je de in­ dustrie waarvan sommige zoveel baat hebben bij het produceren van wapens dat daarom een oorlog in gang gezet wordt. Dat is niet ondenkbaar', aldus de medewerker van de W O M I . E r is een on­ doorzichtige verstrengeling van belan­ gen tussen militairen en industriëlen, zo betoogt hij. 'Je ziet dat er lijnen lopen van de industrie naar de militaire wereld'. Ook aan ethische argumenten voor con­ versie ontbreekt het niet. Vanuit paci­ fistische of religieuze motieven houden mensen zich bezig met conversie. Ook

commissie, begonnen met twaalf men­ sen, vergaderde de laatste keer met zijn vieren'. Beste Ruud, zo werkt de demo­ cratie nou eenmaal. *♦•** In Rotterdam kun je vanaf deze maand Japankunde studeren, zo bericht QUOD NOV UM. De kunde over Japan wordt de studenten in een tweejarige cursus bijgebracht. Vooral grote ondernemingen schijnen te schreeuwen om Japandeskundigen. Op de EUR worden vooral de economische aspecten van Japan belicht terwijl de Leidse universiteit (van oudsher) de Ja­ panse cultuur en taal onder haar hoede neemt. De EUR gaat haar Oosterse blik verwijden. Men heeft ook al contact met Taiwan. Korea, China en Indonesië. Ook een manier om je studierichtingen uit te breiden... ***** Emancipatie van de vrouw schijnt vooralsnog vooral de daadkracht bij mannen te stimuleren, zo blijkt uit een bericht in FOLIA, het blad

van de Amsterdamse universiteit. In een sollicitatieprocedure bij de vakgroep On­ derwijskunde werden in maart j.l. twee assistent­onderzoekers gevraagd. In de advertentie werd nadrukkelijk vermeld dat in de eerste ronde alleen sollicitaties van vrouwen behandeld zouden worden. Op de advertentie reageerden twaalf vrouwenen, hoe durven ze, vier mannen. U raadt al wat gebeurde: al in de eerste ronde werden twee mannen benoemd. De solliciterende dames namen dat niet en gingen in beroep bij het faculteits­ bestuur. Het bestuur stelde de dames in het gelijk. Daarop nam de voorzitter 'van de desbetreffende sollicitatiecommissie. Dr. van Wieringen, een kordaat besluit: hij plaatste het hele onderzoek bij een onafhankelijke Stichting zodat hij de twee mannen toch kon benoemen. De Stichting wordt namelijk niet door de fa­ culteit betaald maar direct door het mi­

is dit gunstig voor de bedrijven, zo laat de W O M I weten.

ARGUMENTEN

komt de derde wereld om de hoek kijken. Ontwikkelingslanden zijn grote afnemers van militaire goederen uit de westerse landen. Dit drijft de schulden op waar­ door van de schaarse middelen die die landen tot hun beschikking hebben wei­ nig overblijft voor voeding, gezondheids­ zorg en onderwijs. 'Het is duidelijk dat de derde wereld meer behoefte heeft aan landbouwmachines dan aan tanks', al­ dus Van E ekelen. Bovendien, zo zegt hij, wordt het wapentuig aangeschaft door de regiems die daarmee de bevolking on­ der de duim houdt. Een argument dichter bij huis is de werk­ gelegenheid. 'Industrie is over het alge­ meen kapitaalintensief en dat geldt zeker voor de militaire industrie', aldus Beinze. Onderzoeken van de Verenigde Naties hebben aangetoond dat civiele industrie 2 tot 3 keer zoveel werkgelegenheid oplevert. De gemiddelde wapenfabrikant zal van deze argumenten niet wakker liggen. Dat realiseren de mensen van de W O M I zich terdege. Maar zij hebben meer pijlen op hun boog. De militaire productie is op het eerste gezicht lucratief. Het is vrij specifiek werk waardoor maar weinig be­ drijven het product kunnen vervaardi­ gen. E en bedrijf dat de machines en de know­how in huis heeft, bevindt zich in een monopolipositie waardoor hoge be­ dragen gevraagd kunnen worden. Maar hier kleven nogal wat bezwaren aan. Vots Eekelen: 'Als de fabriek eenmaal een op­ dracht heeft dan kan het een tijd vooruit. Maar op de lange termijn is het riskant want je bent afhankelijk van een klein aantal afnemers'. Zijn compagnon vult aan: 'De meeste klanten zijn overheden dus je bent afhankelijk van politieke besluitvorming'. Komen er geen orders of vallen ze weg dan kan zo'n bedrijf niet op een ander product overstappen om­ dat ze met zeer gespecialiseerde appara­ tuur zitten. 'Daarom is het goed als zo'n bedrijf nu onderzoek doet en plannen opstelt zodat ze op het moment dat ze gedwongen zijn iets anders te produceren er al klaar voor zijn', aldus Beinze. Van E ekelen vindt dit niet ver genoeg gaan: 'Sterker nog, het is beter dat ze al omsingeld zijn. Dat de structurele productie flexibel en gezond is'. vervolg op pag. 10

nisterie. De dames en de faculteit hebben het nakijken. ***** Dit jaar gaan een aantal gerenomeerde Nederlandse schrij­ vers aan de Leidse Letterenfaculteit col­ leges geven. V orige week begon Gerard Reve zijn colleges over het schrijvers­ ambt. MARE interviewde de schrijver. Dat leverde een voor Reve's doen opmer­ kelijk saai interview op met weinig scher­ pe, beledigende uitspraken. Reve hield het netjes dit keer. Even wordt het inter­ view leuk als Reve een reactie gevraagd wordt naar de bewering die iemand ooit in Mare gedaan heeft dat hij een racist zou zijn; Reve: 'Je trapt wel eens geintjes tegen de halfzachtheid, begrijp je (...) Mensen vergeten meteen wat er in de kranten staat. V andaag is het een rel, morgen wordt er gestoomde bokking in verkocht'. H.B. 20 septennber 1985

Van Tilburg naar Den Haag

'\n Nederland bestaat de unieke situatie van een en tocii onafhaniceiijice instelling voor onderwijsresearch Zijn kamer in gebouw S maakt reeds een verhuisachtige indruk. Opeengestapelde dozen, verlengsnoeren dwars door het vertrek heen, een varen die de laatste tijd duidelijk minder aandacht krijgt en overal papieren. Lodewijks kwam in 1974, tijdens de oprichting van de vakgroep Onderwijspsychologie, naar Tilburg om er zijn psychologiestudie in praktijk te brengen. Zijn besluit van Amsterdam naar Tilburg te gaan viel niet bij iedereen in de smaak en hij kreeg opmerkingen te horen als 'die is verloren' en 'er valt niet te werken in die provinciale sfeer'. 'Maar', zo stelt Lodewijks, 'in de afgelopen jaren heb ik geconstateerd dat hier een goed werkklimaat heerst. Dat er van je verwacht wordt dat je je werk goed doet en dat de faculteit zich landelijk èn internationaal gemanifesteerd heeft. Ik heb elf jaar met plezier op de hogeschool gewerkt en heb zowat alles meegemaakt. Nu komt de herhaling. En dan wil je wel eens wat anders'.

'Ik denk dat in het algemeen parlement en overheid betrekkelijk weinig geïnteresseerd zijn in wetenschapsbeoefening. Volgens mij ten onrechte, zeker wanneer het gaat om onderzoek van een belangrijk maatschappelijk gebied zoals onderwijs'. Aan het woord dr. Hans Lodewijks, elf jaar verbonden aan de vakgroep Onderwijspsychologie van de KHT en afgelopen zomer benoemd tot directeur van de Stichting voor Onderzoek van het Onderwijs (SVO). Gesprek met een wetenschapper die vanaf 1 oktober zijn beste been gaat voorzetten in (politiek) Den Haag.

De SVO, waarvan Lodewijks naast directeur ook secretaris/penningmeester wordt, richt zich op het bevorderen van kwaliteit en relevantie van het onderwijsonderzoek. Dat doet zij aan de hand van onderzoeksbeheer en -beoordeling, programmering van onderwijsonderzoek, voorlichting en het verlenen van faciliteiten aan onderzoeksinstellingen. Daarnaast voert de stichting overleg op beleidsniveau met het ministerie van O & W en met instanties die zich bezig houden met het wetenschapsbeleid. Dat klinkt allemaal vrij ambtelijk en desgevraagd of hij niet bang is dat hij door zijn verhuizing van KHT naar de SVO niet meer in de dagelijkse realiteit van onderwijs en onderzoek staat, maar meer in de bureaucratische sfeer terecht komt antwoordt Lodewijks: 'De SVO is een ambtelijke organisatie en daar heb ik veel problemen mee. Er heerst daar namelijk een bureaucratische regelzucht ten aanzien van de research-instituten waar de SVO mee te maken heeft. Die regelzucht is de SVO te veel eigen en ik zou dat willen beteugelen zodat we komen tot wat liberale verhoudingen met onderzoeksinstanties als Universiteiten en onderwijsinstellingen. Tegelijkertijd wil ik die instituten helpen bij het bevorderen van een goed managementbeleid van het onderwijsonderzoek. Er gaat daar een hoop geld in om, belastinggelden die toch aan regels onderhevig zijn. Maar of ik bang ben voor een bureaucratisch apparaat? Ja, maar niet zo dat ik daarbinnen niets denk te bereiken'. Zo te horen heeft u al een idee hoe u uw nieuwe taak gaat invullen. 'Inmiddels heb ik wat prioriteiten gesteld. Een van de eerste taken die ik op mij wil nemen is hoe we intern bij de SVO de zaken weer zo op poten krijgen dat alles marcheert zoals het marcheren moet. De SVO is een tijd geleden sterk bedreigd geweest in haar onafhankelijkheid. De stichting ging bijna kopje onder toen het ministerie van O & W haar naar zich toe wilde trekken. Inmiddels is de f i nanciële en onafhankelijkheidsgarantie gewaarborgd, maar het personeel is, sterk uitgedrukt, de koers kwijt'. Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

Dr. Hans Lodewijks Wat maakt het directeurschap van SVO nu zo aantrekkelijk voor u? 'Mijn nieuwe baan betekent een breuk met de wetenschappelijke carrière die ik in Tilburg had, dus stapte ik niet onmiddellijk over dan nadat ik er heel lang over had nagedacht. Ik besloot die stap toch te maken omdat het bij de SVO om onderwijsresearch gaat en het een onafhankelijke stichting is die de kwaliteit en voortgang van het onderwijsonderzoek in Nederland bewaakt. Ik denk dat het goed is als de SVO een directeur kreeg die uit de wetenschapswereld komt. Ze

konden natuurlijk ook een politicus of hoge ambtenaar aannemen, maar ik geloof dat de SVO zelf ook belang ziet in een wetenschapper. Ik kom uit het wereldje van de onderwijsresearch, men kent mij en ik heb behoorlijk veel affiniteiten met het onderzoek. Misschien was dat voor de SVO een aardige motivatie mij aan te stellen. Een andere overweging is dat ik de stichting erg belangrijk vind. Dat zegt natuurlijk iedereen over zijn eigen arbeidsplaats. Voor mij is het belangrijk omdat in Nederland de vrij unieke situatie bestaat van een afzonderlijke instelling voor de sector onderwijs-

research die volledig door de overheid gesubsidieerd wordt en die ondanks dat toch onafhankelijk kan functioneren. Ik heb me voorgenomen die positie nog meer te gaan versterken'. Dat de overheid weinig geïnteresseerd is in de wetenschapsbeoefening is volgens Lodewijks geheel ten onrechte, zeker wanneer het gaat om onderzoek op belangrijke maatschappelijke gebieden zoals het onderwijs. De aankomend directeur van de SVO meent dat de overheid in het kader van het bezuinigingsbeleid wel interesse heeft in instellingen als de SVO, 'omdat men in het Haagse politiek circuit nogal snel vindt dat de kosten die de stichting maakt te hoog zijn voor de opbrengsten die geleverd worden'. Het is altijd moeilijk te berekenen wat de opbrengsten van onderwijsonderzoek zijn en wat dat betreft heeft de SVO het moeilijker dan bijvoorbeeld het Centraal Instituut voor Toetsontwikkeling (CITO) in Arnhem. Het CITO maakt namelijk toetsen die aan scholen verkocht worden en dat levert een zekere opbrengst op. Lodewijks denkt dat de aandacht die aan onderwijsonderzoek geschonken wordt ook afhangt van de bewindsman- of vrouw die op het departement zit en van de sfeer die daar heerst. Wacht de nieuwe directeur dan geen lobbytaak? 'Ja, ik denk het wel. Je moet natuurlijk goed op de hoogte zijn wat er in het Haagse circuit gebeurt, en dat ben ik dus niet zo goed. Ik kén die beweging niet en het schijnt onmogelijk te zijn om vanuit je bureau het onderwijsresearch volledig te beïnvloeden. Een belangrijk deel van mijn taak is het beluisteren wat er in politiek Den Haag leeft. Ik moet meehelpen de sfeer te beïnvloeden die voordelig is voor de onderwijsresearch in zijn algemeenheid'. Lodewijks geeft toe tegen die Haagse lobby op te zien. Steeds opnieuw mensen benaderen die in principe niet overtuigd zijn van het belang van onderzoek en wetenschap lijkt hem niet echt gemakkelijk. Een ander lastig deel van zijn nieuwe baan vindt Lodewijks het zogenaamde redden van ministers door middel van onderzoek. 'Een bewindsman die in de Kamer in moeilijkheden komt doordat hij voor de voeten gelopen wordt omdat mensen willen weten hoe het in het onderwijs zit, stelt een commissie in of laat onderzoek plegen om uit die moeilijkheden te komen. Dat onderzoek wordt bij de SVO aanbesteed. Dan krijg je dat men de politieke verlegenheid afschuift door het doen van onderzoek'. Veel tijd voor het verrichten van eigen onderzoek zal Lodewijks in de komende jaren niet hebben. Voordat hij besloot bij de SVO te solliciteren, heeft de wetenschapper eerst een lijst gemaakt met daarop de dingen die hij zal missen en de dingen die hem te wachten staan. 'Ik zal bijvoorbeeld mijn eigen wetenschappelijke activiteiten missen. Ik zal het soms wel eens met moeite aanzien dat ik leuke dingen nu aan andere mensen moet uitbesteden. Ik probeer wel het nodige onderzoek bij te houden. Ik ben vervolg op pag. 11 20 septennber 1985

^'^''

Eerste doctorandi Taal

Pais: 'Hier is pioniersarbeid verricht' 'Hier is pioniersarbeid verrictit. Niet in de laatste plaats ook om van de nieuwe universitaire structuur een succes te maken'. Met deze woorden wenste oud-minister dr. A. Pais de Tilburgse hogeschool afgelopen donderdag geluk met haar eerste afgestudeerden aan de letterenfaculteit. Bijna vijf jaar geleden gaf Pais als minister van onderwijs het groene licht voor de experimentele studierichting Taal- en Literatuurwetenschap.

ding met ouders, grootouders, suikerooms en dito tantes. Maar dat ligt in de privésfeer en bij meerderjarige mensen heeft de overheid daar geen draad mee te maken. Bovendien: rechtsbetrekkingen creëren, die regelrecht in strijd zijn met de op andere terreinen van het recht beleden en erkende meerderjarigheid van 18 jaar af, is inconsequent. Het introduceert een onzuiver element in ons wettelijk stelsel'. 'Het thans bij het parlement gedeponeerde voorstel', aldus Pais' conclusie, 'is op essentiële punten dermate achteruitstrevend, dat moeilijk valt in te zien hoe men van een /7/et/w stelsel van studiefinanciering durft te spreken. Vernieuwend is het in elk geval helaas niet'. Vriendelijke woorden richtte Pais aan het adres van de KHT 'die zich, zoals reeds vaker in het verleden, ook nu weer in de voorhoede bevindt van vernieuwing en verbetering van het hoger onderwijs'. 'Er is hier pioniersarbeid verricht, in menig opzicht. Niet in de laatste plaats ook om van de nieuwe universitaire structuur een succes te maken'. De inspanningen van de KHT verdienen erkenning en waardering, vindt Pais. 'Die waardering zou bijvoorbeeld de vorm kunnen krijgen van een verdere bevestiging en uitbouw van de experimentele studierichting Taal- en Literatuunwetenschap en meer in het algemeen van de subfaculteit Letteren, hetgeen tegelijkertijd een wenselijke en gerechtvaardigde groei van Tilburgs Katholieke Universiteit zou betekenen. Ik zou wensen dat het daar binnenkort van komt'.

die opleiding voelen zij zich ook va drijfsleven terecht. Volgens De Moor ligt plicht. Er is geen enkele VWO-doceni dat voor een groot deel ook aan de inen er zal nooit meer dan een klein hano stelling van de studenten: wie in Nederjevol docenten zijn, die de Tilburgs l l a n d letteren gaat studeren, denkt niet opleiding van nabij kent. Dit gebrek aai ;éaan het bedrijfsleven, maar is sterk op kennis maakt de kans erg klein dat VWO taal- en letterkunde gericht. Om daar leerlingen een gemotiveerd en op pa verandering in te brengen is een betere soonlijke ervaring steunend advies kri| voorlichting richting werkgevers alleen gen om voor Taal- en Literatuurwetei niet voldoende, aldus de rector. Van belang is ook dat studenten een andere schap in Tilburg te kiezen'. oriëntatie bijgebracht krijgen. Hoe de bekendheid onder middelbai Vooral op het gebied van de sociale vaarscholieren dan is te vergroten? Voorlopi digheden gelden in het bedrijfsleven nu houdt de subfaculteit het op een bef« eenmaal andere normen. De Moor: 'Het voorlichting. 'De enige remedie', aldui klinkt veel studenten waarschijnlijk niet Verdaasdonk, 'is nóg duidelijkere en not prettig in de oren, maar buiten de univerindringender informatie over de studis siteiten en sommige non-profit organisarichting te geven dan al wordt verstrekt ties waar een grote vrijheid van gedrag is toegestaan, hecht men dikwijls sterk aan BREDE VORMING loyaliteit ten opzichte van de organisatie. Ook voor een betere voorlichting, mai Non-conformisme wordt wel gewaardan richting werkgevers, pleitte de Tl deerd, maar dan in de vorm van creativiburgse rector magnificus prof. dr. R. i\ teit, dynamiek, kritiek en initiatief die het !\Aoor. De KHT zou er goed aan doen functioneren van de organisatie bevormeende de rector, werkgevers duideli|l dert'. te maken dat zij geschikte medewerken Voor het onderwijs betekent deze ontonder afgestudeerden van alle stud» wikkeling dat er naast gespecialiseerde richtingen kunnen vinden. De Mooi opleidingen ook ruimte moet komen 'Voor veel functies is specifieke vakkeii voor bredere wetenschappelijke vornis van ondergeschikte betekenis Var ming, aldus de rector. Een aanwijzing belang is veeleer dat studenten een krit sche instelling hebben verworven en pro daarvoor ligt ook in de motivatie van veel studenten. 'Veel studenten delen niet de blemen op een intelligente manier kun voorkeur van hun docenten om lang met nen benaderen. Voor dit soort functiesl doet het er eigenlijk niet toe of je rechto [ detailproblemen bezig te zijn. Zij willen economie hebt gestudeerd, wijsbegeert| '- een breed inzicht hebben in de maatof een taal. Maar belangrijk is natuurlijl • schappij, in de cultuur, soms ook in de wel of de werkgever een juist beeld heef ' verwachting zichzelf en hun plaats in de van wat de functie vraagt en weet wat i ^maatschappij daardoor beter te begrijp p e n . Bovendien: hoger onderwijs is niet afgestudeerde in hujs heeft'. geheel en al een investering voor de arAnders dan in de Angelsaksische \anén beidsmarkt, het is ook een investering komen mensen met een letterenop\» ding in ons land bijna niet in het bej vervolg op pag. 11

Verdaasdonk

Helemaal rimpelloos verliep de uitreiklngsplechtlgheid niet. Tijdens de toespraak van dr. Pais kwam een afvaardiging van de Tilburgse Studerenden Bond (TSB) onder tromgeroffel de aula binnen om de geestelijke vader van de Twee Fasenstructuur een auto aan te bieden. 'Het is vreemd', aldus de T S B , 'dat de heer Pais hier een toespraak komt houden voor de mensen die, zoals het er nu uitziet, de dupe zijn van zijn geesteskind. De tweede fase is nu nog een fictie, volgend jaar zal het een farce zijn'. De 'auto' die Pais kreeg aangeboden bleek al even fictief: alleen het linkerportier verwisselde van eigenaar. Met haar kritiek is de TSB bij Pais overigens niet helemaal aan het juiste adres. Zeker niet als je bedenkt dat Pais al verschillende malen publiekelijk heeft geprobeerd tegen de verwording van de oorspronkelijke opzet van de Twee Fasenstructuur. Om een voorbeeld te geven: in het Katern Hoger Onderwijs van mei 1985 noemt hij als belangrijkste verdienste van minister Deetman 'het begrip 'portefeuillebeheerder' een nieuwe, op Orwell geïnspireerde inhoud te hebben gegeven'. 'Maar', vervolgt hij, 'dat kan uiteraard geen vrijbrief zijn om de door het parlement bekrachtigde tweefasenwet niet naar letter en geest uit te voeren. De voorbereiding van de tweede fase had nü moeten zijn afgerond. In plaats daarvan is voornamelijk onduidelijkheid geschapen'. Dat getuigt van kortzichtig-

Tilburgs Hogeschoolblad

heid, aldus Pais. 'En van bestuurlijk onvermogen, dat eigenlijk niet had mogen passeren'.

STAP TERUG In Tilburg hekelde de oud-minister een ander wapenfeit van ambtsopvolger Deetman, het voorstel voor een nieuw stelsel van studiefinanciering. 'Op een aantal punten betekent dit voorstel een wezenlijke stap terug. En dan gaat het echt niet om bijzaken'. Fundamentele kritiek heeft Pais op het anti-emancipatoire karaktervan het nieuwe stelsel. 'Deze opzet doet beschimmeld aan en wijst werkelijk niet de weg naar de jaren negentig. Alle bezwaren, die terecht konden worden aangevoerd tegen tandeborsteltellingen en tweeverdienersregelingen, gelden hier in het kwadraat. Wie ernst wil maken met emancipatie en individuele vrijheid kan met dit voorstel niet akkoord gaan'. Woorden, die de zaal wel een schuchter applausje ontlokten maar de grote trom van de TSB toch niet in beroering wisten te brengen. Onverteerbaar noemde Pais de afhankelijkheid van (meerderjarige) studenten ten opzichte van hun ouders in het Deetman-stelsel. 'Mensen van 18 jaar en ouder moeten zelf hun beslissingen kunnen nemen, zelfstandig hun rechten en plichten uitoefenen. Meerderjarigheid moet geen loze kreet zijn. Ik gun iedereen graag de best mogelijke verstandhou-

fill

zetten

Wat hebben de eerste zes doctorandi Taal- en Literatuurwetenschap gemeen? Geen van hen is werkloos, ze hebben hun studie binnen de vastgestelde tijd afgerond en kregen hun diploma's vorige week uitgereikt op een feestelijke bijeenkomst in de Aula. Met welke verwachtingen begonnen ze aan de studie, hoe kozen ze een afstudeerrichting en wat zijn hun toekomstplannen? De antwoorden geven een beeld van zes verschillende mensen die toevallig allemaal vier jaar geleden naar Tilburg kwamen om Letteren te studeren. Norbert Corver wilde eigenlijk eerst Frans studeren om dan na zijn kandidaats verder te gaan met Algemene Taalwetenschap, tot hij door zijn decaan attent gemaakt werd op Taal- en Literatuurwetenschap in Tilburg. Wanneer kwam hij op het idee zich te specialiseren in Algemene Taalwetenschap? Norbert: 'Mijn broervfleed MO en zijn boeken over Taalwetenschap vond ik erg boeiend. In een van zijn bundels stond ook een artikel van Jan Koster. Zo wist ik toen al dat er in Tilburg in ieder geval één persoon binnen de Chomskyaanse Taalkunde zou werken, en dat sprak me wel aan'. Hij vindt het een voordeel dat hij van tevoren wist welke kant hij op wilde. 'Als je hier met grote plannen komt en het valt tegen, moet je je plannen weer veranderen en dat kan veel tijd kosten. Ik denk dat de meesten die vroeg weten wat ze willen en goed plannen in vier jaar kunnen afstuderen, maar er zijn natuurlijk

ook mensen diö commissiewerk doen of iets anders waar ze hun handen vol aan hebben, en dan duurt het wat langer'. Heeft hij nog iets naast zijn studie gedaan? Norbert: 'Ik heb natuurlijk mijn hobbies en ik ben student-assistent geweest bij 'Vergelijking van Grammaticamodellen'. Door de invulling die het werkverband er aan gaf heb ik er veel aan gehad. Ik hoefde niet altijd te copieëren, er was ruimte om vakliteratuur te lezen, mee te denken over het onderwijsprogramma, kortom, echt mee te werken op het gebied van het werkverband. Zo stimuleerde dat studentassistentschap me'. Norbert is nu voor vier jaar als assistent onderzoeker verbonden aan de Tilburgse Letterenfaculteit. Hij zFet deze baan de eerste tijd vooral als een verlenging van zijn studie. Hij leest veel en volgt nog twee vakken. Het verschil? 'Eerst schreef je werkstukken en nu heet dat papers, én dat wordt dan betaald'.

DOORZEHEN Marjan Stratman was eerst ook van plan om Frans te studeren, maar vond zich zelf bij nader inzien niet iemand om lerares te worden. Ze besloot een jaar thuis te blijven, maar aangezien haar ouders dat niet zo'n goed idee vonden probeerde ze of Taal- en Literatuurwetenschap haar beviel. Marjan: 'Als het iets is ga ik er mee door, dacht ik, en nu ben ik klaar, dus het was wel wat'. Ze vond het eerste jaar niet altijd even leuk maar dacht dan: 'Verdorie, gewoon doorzetten, misschien wordt het nog beter'. Hoewel ze in eerste instantie noch door de Taalwetenschap, noch door de Literatuurwetenschap werd aangesproken, zag ze uit naar het doctoraalprogramma waarin ze haar eigen interesses zou kunnen volgen. In het vierde jaar specialiseerde ze zich in de richting van 'Vergelijking van Grammaticamodellen'. Een opmerking van Jan Koster tijdens een propedeusecollege gaf de doorslag: 'Als je het leuk vindt moet je het doen, en je niet afvragen of je het kunt, dat blijkt w e l ' . Marjan volgde deze raad op en informeerde bij hem naar een geschikte stageplaats. Die vond ze op het Lexicologisch Instituut en sinds die tijd is ze heel enthousiast geraakt, met name voor morfologie. Tijdens haar stage kwam ze op het onderwerp voor haar scriptie. Bij de verwerking van lange woordenlijsten ontdekte ze dat een bepaalde morfologische theorie niet klopte voor het Nederlands. Dit jaar doet Marjan een postdoctorale opleiding die voor haar bestaat uit een onderzoek op het gebied van de morfologie, en het volgen van vakken van 'Grammaticamodellen'. Ze denkt dat ze studie in vier jaar heeft gedaan omdat ze gewoon

HANDICAPS Dr. A. Pais en decaan dr.

'Verdorie, gewoon

Decaan prof. dr. H. Verdaasdonk herinnerde zijn gehoor eraan dat de subfaculteit Letteren de afgelopen vier jaar hard heeft gewerkt om een aantal handicaps opzij te schuiven. Met betrekkelijk groot succes overigens. Ondanks een beperkt aantal thema's en een bescheiden personeelsbestand zijn er vooral op het gebied van het onderzoek goede resultaten geboekt. Binnen de KHT is de letterenfaculteit er zelfs in geslaagd het hoogste percentage onderzoekscapaciteit (in het kader van de Voorwaardelijke Financiering) extern goedgekeurd te krijgen. Maar niet alleen het eerste geldstroomonderzoek IS goed georganiseerd, ook daarbuiten wist de subfaculteit financieringsbronnen aan te boren: op dit moment is liefst 28,5% van de formatieplaatsen gefinancierd uit fondsen voor tweede- en derde geldstroomonderzoek. En ook de instellingen in de regio werden 'ontdekt' als mogelijke samenwerkingspartner; alleen ai voor het vinden van stageplaatsen bleek de regio van onschatbaar belang. Naast de met succes bestreden handicaps noemde Verdaasdonk enkele hindernissen die de subfaculteit tot nog toe niet heeft kunnen nemen. Bezorgd is de jonge subfaculteit vooral over de geringe bekendheid van de studierichting Taaien Literatuurwetenschap op VWO-scholen, en op scholen in Noord-Brabant in het bijzonder. Verdaasdonk: 'Alle docenten, dus ook de schooldecanen, die binnen VWO-instellingen werkzaam zijn, hebben hun opleiding aan één van de andere letterenfaculteiten ontvangen. Aan Oud-minister Pais en de eerste zes doctVH

doorzette en n!et toegaf aan 'geen zin'. Ze heeft de meeste vakken uit pure interesse gekozen, 'als iets me echt interesseert kan het me niet schelen hoeveel uur ik er mee bezig ben'.

DE PRAKTIJK Brigit van Hilst kwam in 1980 van de middelbare school en moest dus nog een jaar wachten voordat ze aan Taal- en Literatuurwetenschap kon beginnen. Van de secretaresseopleiding waarmee ze dat jaar vulde baalde ze zo dat ze zich voornam om binnen vier jaar af te studeren, om niet nog eens een jaar te verliezen. Ook Brigit kwam naar Tilburg omdat ze geen lerares wilde worden en ook omdat het gevarieerde vakkenpakket haar aantrok. Natuurlijk vielen bepaalde vakken tegen, de vakken op het gebied van Taal en Minderheden daarentegen volgde ze vanaf het begin met groot enthousiasme. Brigit: 'Toen ik de onderzoeksgroep van Anne Vermeer ging volgen waarbij je testen moest afnemen op scholen, begon ik het allemaal heel leuk te vinden, dus hoe meer ik naar buiten kon, de praktijk in, des te leuker vond ik het. Daarom had ik ook een stage gekozen op een schoolbegeleidingsdienst, ik ben niet de persoon om theoretisch onderzoek te doen. Misschien dat ik na een aantal jaren praktijkervaring onderzoek wil doen, maar niet nu meteen'. Brigitte werkt nu op de schoolbegeleidingsdienst in Rotterdam waar ze o.a. leergangen 'schrijven in het Nederlands voor anderstalige kinderen' ontwikkelt. Uiteindelijk wil ze Consulent Anderstaligen worden op het gebied van de leerlingenbegeleiding, dat soort werk heeft ze in haar stage al gedaan. Zou ze nog verder willen studeren? Brigit: 'Ik denk niet dat dit mijn eindpunt is qua studie, ik wil bijvoorbeeld graag Orthopedagogiek studeren maar moet eerst eens zien of ik daar tijd voor heb naast mijn werk'.

HOOG SPRINGEN In de eindexamenklas wilde ze natuurkunde, economie of biologie studeren, maar in ieder geval geen leraar worden. vervolg op pag. 11

20 septennber 1985

De psychologische conditietraining Buro Studentenpsychologen organiseert dit studiejaar trainingen die erop gericht zijn het psychologisch functioneren van studenten te verbeteren. Met name richt de training zich op het emotioneel functioneren omdat dit een weliswaar belangrijk, maar tevens vaak verwaarloosd gebied is. De communicatie tussen mensen richt zich meestal op wat sociaal acceptabel (wat weer varieert naar tijd en plaats) en verstandelijk zinvol lijkt. Emoties vormen echter de basis van het menselijk contact, onthullen meer de ware gedachten en intenties dan woorden alleen. Het is tamelijk eenvoudig om het tegenovergestelde te zeggen van wat je meent; veel moeilijker is het om gevoelens te veinzen. De training is er op gericht meer overeenstemming te krijgen tussen wat iemand van binnen beleeft (voelt) en hoe deze belevenissen in stem, gezicht, lichaamshouding en gebaar tot uiting komen. Het gaat hierbij meestal niet om grote, hevige gevoelens. In het dagelijkse leven zijn de gevoelens meestal gering van intensiteit en van relatief korte duur. Dit maakt ze echter niet minder belangrijk. Een andere, veel voorkomende mening, is, dat gevoelens behoren tot het strikte privéterrein van het individu. Het tegendeel is echter het geval. Gevoelens kunnen alleen ten volle worden beleefd als ze ook worden geuit. En het is toch jammer om zachte, tedere gevoelens alleen voor huisdieren te reserveren. Er is een groot verschil tussen iets weten en iets ervaren. Weten dat iemand van je houdt, beroert je niet; het is droge kennis, hoogstens een beschrijving van een situatie of een rechtvaardiging voor een bepaald gedrag; merken aan stem, lichaamshouding, dat iemand op dat moment tedere of hartstochtelijke gevoelens voor je koestert, beroert je, het is lichamelijk voelbaar. Naast het belang voor het menselijk contact zijn gevoelens ook belangrijk voor iemands fysieke conditie. Gestalte geven aan gevoelens, hoe pijnlijk soms ook, voelt plezierig, het lichaam komt tot leven, het hoeft geen

spoord welke gevoelens tijdens het opgroeien in het gezin werden geleerd en welke werden afgeleerd. Gelukkig wijst de praktijk uit dat in veel gevallen iemeind niet het slachtoffer behoeft te blijven van een gevoelsarme opvoeding of een gevoelsarm cultureel klimaat. Gevoelens vormen geen stabiele persoonlijkheidstrek; er is ruimte voor verandering. De psychologische conditietraining richt zich niet op speciale problemen. Voor deelname aan de training zijn deze dus niet noodzakelijk. De training valt te vergelijken met een fysieke conditietraining waarbij van het lichaam extra inspanning wordt gevraagd om fysiek sterker te worden. De rol van de trainer valt dan ook te vergelijken met die van de sportcoach. Het verschil met sport is wel dat de expressie van gevoelens, gepaard kan gaan met angst, onzekerheid, schaamte. Omdat mensen begrijpelijkerwijs deze emoties niet willen ervaren worden ook andere emoties die ermee verbonden zijn onderdrukt, ontkend of verdraaid. De bedoeling van de training is ook om een steeds grotere tolerantie voor dergelijke negatieve gevoelens te krijgen. Net als bij een fysieke conditietraining voelt men zich achteraf beter. Tot slot nog enkele gegevens betreffende de training. De eerste groep begint in oktober: het aantal bijeenkomsten is minimaal 15, het aantal deelnemers per groep maximaal 12. De training vindt plaats op donderdagmiddag: indien nodig wordt er ook een training op een avond gegeven. De training heeft een gestructureerd karakter. Er worden veel oefeningen gedaan. Binnenkort is op Buro Studentenpsychologen (N-7) of in het informatiecentrum (N-24) informatie over het trainingsprogramma te krijgen. Ronald Verboom, Studentenpsycholoog.

Ook wil de training geen Praatgroep zijn. Er is een onderscheid tussen het praten over gevoelens en de expressie van gevoelens. Een onderscheid dat in onze praatcultuur helaas lang niet altijd wordt gemaakt. Hoewel de training groepsgewijs plaatsvindt is zij toch erg individueel gericht. Weliswaar zijn mensen op geen enkel gebied zozeer aan elkaar gelijk dan juist op het gebied van gevoelens (een hoogwaardigheidsbekleder kan ook huilen) maar anderzijds is het zo dat mensen juist in de beleving en expressie van gevoelens zich sterk van elkaar onderscheiden. Daarbij speek de specifieke leergeschiedenis van elk individu een grote rol. Soms kan vrij nauwkeurig worden opge-

VOOREEN GOEIE PIEK PER DAG E EIGEN s,';UDENTEN ZIEKTEKOSTEN VERZEKERING

Voor slechts f 398,- per jaar (dus o m precies te zijn f 1,09 per dag) ben je verzekerd tegen de kosten van huisarts, apotheek, medisch specialisten en ziekenhuisopname Bovendien heb je een complete dekking tegen alternatieve geneeswijzen Het eigen risico is slechts f 140,- per jaar. Een extra premie voor tandartskosten bedraagt f150,(eigen risico f 50,-) per jaar De Studenten Ziektekosten Verzekenng- betere dekking, lagere premie _ ^

Bel voor informatie met NBBS Reizen tel 071 145044 ga langs bij een van de 28 NBBS Reiswinkels of stuur de coupon op aan NBBS reizen, Postbus 11054, 2301 EB Leiden Informeer mi| vri|bli|vend over G de Studenten Ziektekosten Verzekenng G de Studenten Extra Pakketdekking * adres postcode/plaats _

Met vooral die laatste argumenten stapte de W O M I naar de twee bedrijven toe. Bij de Turbine Support Europa kreeg men echter geen poot aan de grond. Zowel de directie als de werknemers zagen geen heil In de bemoeienissen van de W O M I . Bij de Metaalwaren Fabriek Tilburg had de directie er wel oren naar. 'De directie geeft weliswaar geen gehoor aan onze ethische motieven maar een onderzoek naar het vergroten van de civiele poot ziet zij wel zitten', aldus Van Eekelen. 'Ze streven naar een evenwicht tussen de civiele en militaire productie'. Dit zou dan moeten gebeuren door een verhoging van de civiele productie en niet door een verlaging van de militaire productie. Dat laatste wil de directie van het bedrijf niet verliezen. Hier openbaart zich het dilemma waar de W O M I op dit moment mee worstelt en waar 30 september een beslissing over moet vallen. Gaan zij in zee met het bedrijf om de civiele tak te verhogen zonder dat de productie van de militaire zaken daalt? Roel Bleize: 'Dat is het probleem van de W O M I . De vraag is of we daar onze tijd in moeten steken. Maar van de andere kant: als je niet meedoet sta je helemaal buiten en bereik je zeker niets. Misschien dat door zo'n onderzoek en door het versterken van de civiele tak je betere ingangen in het bedrijf hebt' Jean Pierre van Eekelen: 'Je legt de basis voor conversie. Officieel pleeg je onderzoek om de civiele poot op te trekken maar het is tegelijkertijd onderzoek naar het vervangen van de militaire productie. Als we eenmaal aan de gang zijn hebben w e veel gemakkelijker toegang tot de werknemers. Als je eenmaal met die mensen aan het praten bent dan ben je niet zo'n bedreiging voor ze. Nu staan zij afwijzend tegenover de initiatieven van de W O M I ' . Hij toont zich voorstander van het onderzoek: 'Al is het alleen maar omdat we in het onderzoek aantonen dat het ook voor dat bedrijf beter is civiel te produceren. Dat onderzoek kun je gebruiken voor andere situaties'. Maar het blijft een gok: Roel Bleize: 'Het risico wat je neemt is dat je een mooi plan opstelt en dat het bedrijf daar de aantrekkelijke aspecten uithaalt en zelf sta je met lege handen'. G.R.

Wij zijn fiiet de grootste!! Wij hebben Wij hebben bediening Wij leveren Wij hebben

wel Uw studieboeken op voorraad wel een zeer grote service en een persoonlijke Nederlandse boeken binnen 3 werkdagen een uitstekende sortering schrijfwaren

Loopt U bij ons eens binnen en ervaar het zelf.

NBBS:méér dan reizen \v\m I

Conversie DILEMMA

TE BERDE

energie te verspillen aan het onderdrukken van emoties. Langdurige onderdrukking van gevoelens kan leiden tot allerlei lichamelijke klachten: hoofdpijn, buikpijn, huidproblemen, vermoeidheid. Ook zoiets als zich slecht kunnen concentreren heeft vaak te maken met het onderdrukken van gevoelens en behoeften. Sommige mensen slagen erin hun gevoelsleven radicaal te onderdrukken. Dit moge gunstig zijn voor de studieresultaten, in het sociale leven zijn deze mensen vaak een ramp, omdat ze gevoelens bij zichzelf en anderen niet herkennen en dus een belangrijk gebied van het menselijk functioneren negeren. Om misverstanden te voorkomen: de filosofie van de training is niet dat men altijd zijn gevoelens moet volgen, dat zou tot totale chaos leiden. Het vermogen om gevoelens te onderdrukken is soms erg functioneel (verkeer, zakelijke relaties). Ook wil de training niet het model zijn voor een soort gevoeligheidscultus. Het doen alsof je meer voelt dan je lijfelijk ervaart verstoort eveneens de menselijke communicatie als het doen alsof je niets voelt. Het gaat erom wat echt wordt beleefd en dat de deelnemers aan de training bij zichzelf ontdekken wanneer zij gevoelens onderdrukken of verdraaien. De training heeft dus weinig te maken met het soort sensitivity-trainingen zoals die in de jaren zestig en zeventig opbloeiden en weerstanden opriepen.

vervolg van pag. 6

1

BOEK- EN KANTOORBOEKHANDEL KANTOORMACHINEHANDEL

[ja

M^etMt^^

QM-X^U^^

Westermarkt 28a - Tel. 013 - 671586 Ook u w randliteratuur en gewoon een gezellig boek.

Verkiezingen Personeelsoverleg Over enkele weken worden aan de Tilburgse hogeschool verkiezingen gehouden voor de commissie Personeelsoverleg (CPO). Deze commissie bestaat uit dertien werknemers die o.a. met het College van Bestuur overleg voeren over het personeelsbeleid en over de arbeidsvoorwaarden van de hogeschoolmedewerkers. De kandidaatsstelling is op 24 september. Het Personeelsoverleg kent een fractie van georganiseerde vakbondsmensen, een fractie van 'ongeorganiseerden' en sindskort een fractie van de christelijke vakbond. Op 2 oktober beslist het stembureau over de geldigheid van de kandidatenlijsten en vervolgens krijgen de stemgerechtigde

vervolg van pag. 5

op icomst

personeelsleden van de KHT op 11 oktober het stembiljet thuisgestuurd. Op 1 november tenslotte wordt 's middags om twee uur de uitslag van de verkiezingen in de portrettenzaal bekend gemaakt. Dr. Danny Backx, de huidige 'technische' voorziter van het CPO heeft de indruk dat de invloed van de commissie op het personeelsbeleid van de hogeschool de laatste jaren zeker is toegenomen: 'Er zijn een aantal belangrijke onderwerpen waarover het College van Bestuur met het CPO moét overleggen: binnenkort komen de arbeidsduurverkorting en het formatieplan aan de orde. Mijn indruk is dat het College zeer wel luistert naar het CPO'.

VSNU Op dit moment is het Personeelsoverleg nog een adviescollege zonder officiële beslissingsbevoegdheid . Maar binnenkort worden de verantwoordelijkheden van de commissie uitgebreid. Dat is opmerkelijk want in het verleden leken de bestuursorganisaties van de KHT vaak huiverig om het personeel echt te laten meebeslissen over tal van zaken. In het nieuwe conceptreglement valt te lezen, aldus Backx, dat de oude tegenstellingen bezig zijn te verdwijnen'. Het Personeelsoverleg Nieuwe Stijl is nog geen ondernemingsraad, maar 't gaat wel die kant op', aldus Backx. T.G.

vervolg van pag. 9

'In é é n klap d e hele literatuurwetenschap d e prullebak i n ' Taal- en literatuurwetenschap kwam ze pas tegen toen ze de lijst met mogelijkheden nog eens doornam, en een voordeel van studeren in Tilburg was ook dat ze thuis kon blijven wonen. Mariette Simons omschrijft haar houding in de propedeuse als: 'ik zie wel'. Door de vakken te kiezen die ze leuk vond kwam ze langzamerhand steeds meer terecht op het gebied van de tekstwetenschap. Haar biivak openbare financiën beviel haar zo goed dat ze er meer over wilde weten en

te kunnen, maar niet op mijn tweeëntwintigste. Er zijn altijd wel dingen die je nu niet weet, maar leert als je ingewerkt bent', aldus Mariette. Ze nam zich voor om de studie in vier jaar te doen, en dat is haar gelukt, maar studieduur is afhankelijk van zoveel omstandigheden. Mariette: 'Er kan straks wel iemand binnen drie jaar afstuderen, die kans hebben wij nooit gehad omdat we de eerste lichting waren en er in het begin nog niet zoveel keuzevakken werden aangeboden'.

LERARENVARIANT

Pais krijgt van de studenten een auto aangeboden.

daarom wilde ze dit jaar met economie beginnen. Nu haar een baan voor drie maanden aangeboden is bij een onderzoeksproject aan de Letterenfaculteit stelt ze haar verdere studieplannen even urt. Mettertijd zou ze wel werkzaam willen zijn in de voorlichting, of reclame. 'Voor veel banen die mij aanspreken heb je ervaring nodig en moet je ouder zijn. Misschien kijk ik wel net naar de verkeerde advertenties. Dat zijn geen banen op de eerste of tweede trede, maar op de vijfde en je kunt niet gelijk zo hoog springen. Ik denk wel dat ik voldoende bagage heb om zo'n baan in de toekomst aan

Tilburgs Hogeschoolblad

'Vlak voor ik MO-A examen deed attendeerde een van mijn leraren mij op een nieuwe studie in Tilburg 'echt iets voor jou'. Drie jaar later wilde mijn dochter naar de voorlichtingsdag van Letteren in Tilburg, op advies van haar decaan, maar omdat ze die dag niet kon ging ik. Toen ik thuiskwam vroeg ze of ik dacht dat het iets voor haar was, en ik antwoordde: 'dat weet ik niet, maar het is wel wat voor mij', aldus Tiny Prins. Tiny hoopte dat ze meer kans zou hebben om de tweede fase te doen als ze bij de eerste lichting studenten hoorde, want zonder tweede fase zou ze na vier jaar blijven wat ze was: tweedegraads docente Nederlands. Helaas bleek die tweede fase er niet te komen en werd er besloten dat ze in plaats daarvan een jaar de vereiste vakken van de oude stijl studie aan een andere Letterenfaculteit kon volgen. Waarom is Tiny nu al na vier jaar afgestudeerd? Tiny: 'Ik werk op een scholengemeenschap voor volwassenen waar het aantal MAVO-leerlingen terugliep en het aantal HAVO- en VWO-leerlingen steeg. Als ik eerstegraads zou worden kon ik doorschuiven naar H A V O / V W O en hoefde er niemand ontslagen te worden. Mijn rector heeft toen geïnformeerd of ik de tweede fase tegelijk met mijn laatste jaar eerste fase kon doen, en zodoende ben ik nu helemaal klaar met mijn studie. Veel studenten komen hier juist naar toe om iets anders te worden dan leraar: Tiny: 'Aanvankelijk wilde ik afstuderen in de Literatuurdidactiek, maar in deze economische situatie, en op mijn leeftijd, leek het me niet zo verstandig een heel nieuw beroep te kiezen. Vooral omdat ik op mijn school zeker was van een baan als eerstegraadsdocent'. Tiny volgt nu als toehoorder vakken van Literatuurdidactiek want: 'Ik heb

helemaal niet het voldane gevoel dat ik nu weet wat ik had willen weten'.

KWALITEIT Tijdens de feestelijke diplomauitreiking hield Wouter de Nooy een toespraak over de tweefasenstructuur die nog maar uit één fase bestaat en de stigmatisering van afgestudeerden die deze eerste en enige fase hebben doorlopen. 'Alleen het feit dat de opleidingen nu korter zijn dan voorheen, lijkt genoeg aanleiding om te zeggen dat er altijd wel iets geweest zal zijn waar je als student niet aan toe gekomen bent. Terwijl de opleiding misschien gewoon wat efficiënter is geweest (...). De praktijk zal uit moeten wijzen of vyij, afgestudeerden inzetbaar zijn', aldus Wouter in zijn toespraak. Wouter begon aan Taal- en Literatuurwetenschap na een jaar Bouwkunde in Delft, waar hij zich erover verbaasde dat mensen op een serieuze manier zo langs elkaar heen kunnen praten over de waarde van een ontwerp. Literatuursociologie trok hem na het eerste college van Hugo Verdaasdonk het meest aan. Wouter: 'Ik vond het fantastisch hoe hij in één klap de hele geschiedenis van de literatuurwetenschap de prullebak in gooide. Het praten over kwaliteit is wel aardig, en heeft een functie, maar is niet wetenschappelijk, en dat werd ook aangetoond. Het sloot aan bij mijn ervaringen bij Bouwkunde, ik kreeg de redenen aangereikt waarom die discussies daar mij niet aanspraken. Ik vind het prettig dat Hugo allerlei ideologieën overboord durft te zeggen. Sommigen zeggen dat je dan niets overhoudt, maar ik vind het een prettige startpositie'. Hoe vergaat het hem op de arbeidsmarkt, wil hij onderzoek doen of de praktijk in? Wouter: 'Ik vind wetenschap machtig interessant en onderzoek doen erg leuk en creatief, ik wil er voorlopig nog wel even mee doorgaan. Ik kan waarschijnlijk vier maanden bij Literatuursociologie werken, en er is een kans dat ik bij het IVA word aangenomen. Ervaring is vaak doorslaggevend. En die hoop ik op deze manier op te doen'. Astrid Tates

Een systematische kwaliteitsdiscussie over onderwijs en onderzoek is daarbij een absolute voorwaarde om de autonomie gestalte te geven. Die moet snel, binnen een paar jaar van de grond. Net zoals de voorwaardelijke financiering snel is ingeburgerd. Een aantal lijnen daarvan liggen al vast. ledere discipline komt eens in de vijf jaar aan de beurt. Het W O in Nederland is verder veel te klein en te incrowd om de disciplines zelf maatregelen te laten uitvoeren. Dus je laat mensen uit het buitenland mee beoordelen en die rapporteren rechtstreeks aan de Colleges van Bestuur. Daaromheen is een stelsel van straffen en belonen noodzakelijk. Allebei ja, binnen het W O wordt veel te traag op beloningsprikkels gereageerd. Kijk maar hoe iedereen de boot mist bij het opzetten van nieuwe opleidingen'. En Van Eijkern? 'Nou ja gedeeltelijk, in elk geval moet ik het binnen een subtiel evenwicht zien te doen. Je kunt dingen naar je toehalen en van je afschudden. Als ik teveel naar me toe trek zeggen de universiteiten: 'waardeloos die V S N U , nu zijn w e het Departement weliswaar kwijt, maar we hebben de VSNU ervoor terug'. Als ik teveel afschuif zeggen ze: 'wat hebben we eigenlijk aan die dure club daar in Utrecht, er gebeurt niets, weg met die handel'. Tussen die uitersten ligt mijn werkruimte'. W i m Kohier, UP (ingekort) vervolg van pag. 9

Afgestudeerden letterenfaculteit ten behoeve van persoonlijke ontwikkeling. Dat pleit ervoor persoonlijke interesses en voorkeuren in het onderwijs te honoreren'. Aankomende studenten geeft rector de Moor het advies die studie te kiezen waarvoor ze een grote interesse hebben en het arbeidsmarktperspectief minder zwaar te laten wegen. 'Met iedere studie vind je een plaats op de arbeidsmarkt, als je tenminste meer meebrengt dan alleen het diploma'. Persoonlijke kwaliteiten, zo hield De Moor de eerste afgestudeerden van dé letterenfaculteit voor, zijn in de meeste gevallen nog steeds belangrijker dan specialistische kennis. Lennart Kik vervolg van pag. 7

Lodewijks secretaris van een Europese associatie van onderwijspsychologen en in samenspraak met de SVO heb ik besloten het secretariaat te behouden omdat ik het dermate belangrijk vind en de vooruitgang van de onderwijspsychologie van nabij wil blijven volgen. Ik weet niet in hoeverre dat krampachtig is. Er staan nogal eens wat mensen te hoofdschudden bij mijn pogingen de laatste resten wetenschappelijkheid te handhaven, omdat ik daar geen tijd voor zou hebben. In ieder geval wil ik de wetenschap en het idee er ooit terug te keren niet helemaal loslaten'. Monique van Blijswijk

20 september 1985

Studeren (en afstuderen) wordt een stuk eenvoudiger als u de IBM PC, de IBM PC XT met nog meer groeimogelijkheden en een IBM PC hebt de IBM Portable PC (voor kantoor, thuis en op reis). Denk maar aan het maken van ingewikkelde berekeningen. Deze speciale korting geldt voor full-time studenten met'n Of het vastleggen van gegevens. Of tekst verwerken (scripties!), geldige collegekaart, èn voor wetenschappelijk medewerkers. En u hoeft echt geen Einstein te zijn om er mee om te Informeer bij het Competence Center van uw hogeschool of gaan. IBM biedt voor de PC familie namelijk een breed scala van universiteit Vraag ook naar de mogelijkheden van financiering, betrouwbare standaard software-pakketten, waarmee u direct H et Competence Center is een onderdeel van het rekenaan de slag k u n t U kunt natuurlijk ook zelf programmeren met centrum van uw instituut dat tevens zorgt voor begeleidmg na de programmeertaal van uw keuze: Basic, Assembier, Pascal, aanschaf. Heeft uw universiteit of hogeschool geen Competence Fortran, Cobol etc. Center, bel dan 030-38 3516 voor de nodige informatie. Bovendien beschikt u dan over apparatuur die een standaard ^p _ _ ^ ^ is in het bedrijfsleven. kortingen gelden voor studenten en wetensehap- ^ ^ ^ E i r E Voor de universitaire wereld gelden kortingen van ca. 40% op pt'lijk medewerkers en variëren van 38% tot 42%. ^ = ■ = " = KHT Rekencentrum, H ogeschoollaan 225, Gebouw C 2e verdieping, 5037 GC Tilburg. 013-662242.

STUDENT­ASSISTENTEN In de vakgroep Statistiek en Metho­ den en Technieken van Onderzoek van de Subfaculteit der Sociaal Cul­ turele Wetenschappen kunnen met onmiddellijke ingang ■ DRIE STUDE N T­ASSISTE N TE N IM/V) worden benoemd. De eerste vacature betreft een stu­ dent­assistent voor drie eenheden (114 dag) ten behoeve van het onder­ wijs voor het vak statistiek, benoe­ ming in principe voor 1 jaar. De tweede vacature betreft een stu­ dent­assistent voor drie eenheden (1 Vï dag) ten behoeve van het leer­ project in de propaedeuse, benoe­ ming in principe voor 1 jaar. De derde vacature betreft een stu­ dent­assistent voor drie eenheden (1 >2 dag) ten behoeve van een infor­ matiseringsproject. De benoeming zal tot januari 1986 geschieden. Informatie: tel. 2636, kamer B 1028.

VAKGROEP 'LEER DER OPENBARE FINANCIËN Doctoraal studenten 'oude structuur' die geen fiscaal­econoom zijn, die­ nen voor het 4e jaars­tentamen 'Leer der Openbare Financiën' naast de in de studiegids 1985­1986 vermelde li­ teratuur ook het dictaat 'Rijksbegro­ ting' (kenmerk 333.84.004) te bestu­ deren met uitzondering van de hoofdstukken 8 en 5. DOCTORAAL E C O N O M I E Het vak E conomie en Organisatie van de Gezondheidszorg wordt voor h e t ' eerst gegeven op maandag 23 sep­ tember e.k. van 18.30 uur tot 20.30 uur in zaal SZ 32 door Prof. dr. A . P . Montfort. Tijdens het eerste college zal nadere informatie worden verstrekt over de inhoud van de cursus. MARKETING EN MARKTONDERZOEK De codering van de vakken Marke­ ting 1 en Marktonderzoek 1 in het collegerooster is fout. De juiste code­ ring luidt als volgt: Marketing 1 328.220 Marketing 2 328.230 Marketing 3 328.240 Marketing 3a 328.241 Marketing 3b 328.242 Marktonderzoek 1 Marktonderzoek 2 Marktonderzoek 3

328.020 328.030 328.040

ECONOMISCHE GESCHIEDENIS De cursus E conomische Geschiede­ nis voor doctoraalstudenten econo­ mie oude stijl (cursusnr. 383.120) zal pas op woensdag 9 oktober begin­ nen. De colleges zullen gegeven worden door Prof. Dr. K. Veraghtert op woensdag van 15.30 tot 17.30 in SZ Aan de hand van: Herman van der Wee, De gebroken welvaartscirkel. De wereldeconomie, 1945­1980 (Martinus Nijhoff, Leiden, 1983), ko­ men de ontwikkelingen in de wereld­ economie sedert de Tweede Wereld­ oorlog aan de orde.

ROOSTERWIJZIGINGEN Wijziging collegerooster propedeuse (voltijdse opleiding), studiegids pag. 178: De hoorcolleges inleiding tot de rechtswetenschap, gepland op 7 en 21 oktober zijn verschoven naar woensdag 9 en 23 oktober van 15.30­

Tilburgs Hogeschoolblad

17.30 uur in zaal CZ 101. Voor de deeltijdse studenten wordt een college inleiding tot de rechtswe­ tenschap toegevoegd op 23 oktober van 18.30­21.00 uur in zaal SZ 17. Wijziging collegerooster doctoraal­ programma N ederlands recht Twee­ fasenstructuur, studiegids pag. 183 e.v.: Werkgroep 1 van sociaal recht van 8.30­12.30 uur is verplaatst naar zaal AZ 8; werkgroep 2 van sociaal recht is verplaatst naar zaal CZ 103. (Beide op de maandag). Handelsrecht A : reservegroep 9 wordt gegeven van 15.30­17.30 uur in zaal AZ 8 (op dinsdagen); reserve­ groep 10 wordt gegeven van 15.30­ 17.30 uur in zaal AZ 111 (op dinsda­ gen); reservegroep 11 wordt gegeven van 18.30­20.30 uur in zaal SZ 37 (op woensdagen); reservegroep 12 wordt gegeven van 18.30­20.30 uur in zaal AZ 7 (op woensdagen). Burgerlijk recht A : reservegroep 9 wordt gehouden op woensdagen van 15.30­17.30 uur in zaal CZ 218; reser­ vegroep 10 w o r d t gehouden op dins­, dagen van 15.30­17.30 uur in zaal AZ 113; reservegroep 11 wordt gehou­ den op dinsdagen van 13.30­15.30 uur in zaal AZ 7; reservegroep 12 wordt gehouden op woensdagen van 8.30­10.30 uur in zaal AZ 8. Burgerlijk procesrecht: Het hoorcol­ lege van Prof. Vranken dat gegeven wordt op woensdag 18 september, 2 en 23 oktober en 6 en 20 november, is verplaatst naar zaal AZ 115. Strafrecht C: De werkgroepen 3 en 4 op maandagen van 13.30­15.30 uur zijn samengevoegd. Het college w o r d t gegeven in zaal CZ 103. Rechtsgeschiedenis B: werkgroep 2 (strafrechtsgeschiedenis) die wordt gegeven op woensdagen van 10.30­ 12.30 uur is verplaatst naar zaal CZ 218; werkgroep 6 (strafrechtsge­ schiedenis) die wordt gegeven op woensdagen van 13.30­15.30 uur is verplaatst naar zaal CZ 112; werk­ groep 9 (reservegroep strafrechtsge­ schiedenis) wordt gegeven op woensdagen van 15.30­17.30 uur in zaal CZ 112. Recht der internationale organisaties: Zowel het keuzevak als het internati­ onale vak van blok IV zal worden ge­ geven op woensdagen van 15.30­ 17.30 uur in zaal SZ 30. KEUZEVAKKEN: Administratief recht: het college is verplaatst naar zaal AZ 112 op dins­ dagen van 18.45­20.30 uur. Capita Selecta strafrecht: het college • wordt in het eerste semester gegeven op dinsdagen van 13.30­15.30 uur in zaal PZ 3 1 . In het tweede semester blijft dit zaal CZ 108. Jeugdrecht, jeugdbescherming en jeugdbeleid: het college wordt gege­ ven op woensdagen van 10.30­12.30 uur vanaf 18 september a.s. in zaal CZ 106; vanaf 2 oktober in zaal CZ 217 en in het tweede semester in zaal AZ04. Medezeggenschap en rechtsperso­ nen (functioneel keuzevak): de colle­ ges worden gehouden op woensdag (1 X per 14 dagen) in zaal SZ 33. Penitentiair recht: de colleges wor­ den gegeven op dinsdagen (1 x per 14 dagen) van 10.30­12.30 uur in zaal CZ 113. Politieke en bureaucratische besluit­ vorming: de colleges worden gege­ ven op maandagen van 17.30­19.30 uur in zaal AZ 05 (Ie semester) en in zaal A 2 9 (2e semester). Recht van de internationale organisa­ ties: colleges zijn verplaatst naar de woensdag van 15.30­17.30 uur in zaal SZ30. DOCTORAALPROGRAMMA FISCAAL RE CHT (Tweefasenstruc­ tuur) Pag. ­195 e.v. van de studiegids: Het hoorcollege inleiding belasting­ recht is verplaatst naar zaal AZ 117 (maandag van 9.30­12.30 uur). Balanslezen: Het college balanslezen is verplaatst naar zaal AZ 112 (dins­ dag van 13.30­15.30 uur). Burgerijk recht A : Voor plaats en tijd van de reservegroepen 9 t / m 12 wordt verwezen naar hetgeen hierbo­ ven staat vermeld bij Nederlands recht. Handelsrecht A : Voor plaats en tijd

van de reservegroepen 9 t / m 12 wordt verwezen naar hetgeen hierbo­ ven staat vermeld bij Nederlands recht. DOCTORAALPROGRAMMA JURIDISCHE BE STUURSWE TE N­ SCHAPPELIJKE STUDIE RICHTING studiegids: pagina 205 e.v.: Het hoorcollege bestuurskunde A dat ge­ geven wordt op maandagen van 15.30­17.30 uur is verplaatst naar zaal AZ9. Burgerlijk recht A : Voor plaats en tijd van de reservegroepen 9 t / m 12 wordt verwezen naar hetgeen hierbo­ ven staat vermeld bij Nederlands recht, DEELTIJDSE OPLE IDING Basisprogramma N ederlands recht Tweefasenstructuur: Pag. 210 e.v.: Staats­ en bestuursrecht C: E r is een extra werkgroep ingesteld (werk­ groep C) op dinsdag van 18.45­20.30 uur in zaal AZ 111. Doctoraalprogramma N ederlands recht nieuwe stijl (pag. 213 e.v.): Rechtsgeschiedenis II: Voor de ver­ schillende onderdelen van het vak zijn de zalen: variant strafrechtge­ schiedenis in zaal SZ 22; variant staatsrechtsgeschiedenis in zaal SZ 137; variant privaatrechtsgeschiede­ nis (adoptie) in zaal S 135; variant pri­ vaatrechtsgeschiedenis (onrechtma­ tige daad in zaal SZ 158). Burgerlijk recht A (privaatrecht MA): Het college burgerlijk recht A (pri­ vaatrecht HA) voor deeltijdstudenten dat wordt gegeven op woensdag­ avonden van 18.45­21.30 uur door de heer Streefkerk, is verplaatst van zaal SZ 11 naar zaal SZ 17, met uitzonde­ ring van 23 oktober en 4 december; dan wordt het college gegeven in zaal AZ 9. Basisprogramma fiscaal­juridische studierichting tweefasenstructuur Studiegids: pagina 216 e.v.: Beginse­ len van bedrijfseconomie: het college wordt verplaatst van maandag 18.45­ 20.30 uur naar dinsdag van 20.45­ 22.30 uur in zaal SZ 30. HOOFDLETTERS, DIK Capita Selecta handelsrecht 1984. Privaatrechtelijke aspecten van infor­ matisering. Tot deze cursus hebben alle belangstellenden toegang als 'toehoorder'. Het afronden van deze cursus als keuzevak in de differentia­ tiefase van het doctoraal, is uitslui­ tend toegestaan aan die deelnemers die het tentamen Handelsrecht A (handelsverkeer­ en faillissements­ recht) én Burgerlijk recht A (verbinte­ nissen uit overeenkomst) met goed gevolg hebben afgelegd. Zij die na dit semester alsnog die keuzevak willen afronden in het kader van hun docto­ raalstudie, kunnen dit doen middels een zelfstandige literatuurstudie. Ook voor hen gelden de hierboven gestel­ de eisen m.b.t. het tentamen Han­ delsrecht A en Burgerlijk recht A . In­ formatie kan worden ingewonnen bij Mr. R.R.M, de Moor (B 810, tel. 662627) of M w . Mr. M.M.P.C. Man­ digers (B 812, tel. 662673).

COLLEGES M ETHODOLOGIE Maandag 16 september zal prof. H.C.F. Schoordijk het eerste college methodologie geven, in zaal SZ 35 van 19.00­21.00 uur. Deze cursus, methodologie van het privaatrecht, kan vrijwillig gevolgd worden door studenten van de pri­ vaatrechtelijke afstudeerrichting. Aan de orde komt de Memorie van Toelichting op de invoeringswet boek 3. Belangstellenden kunnen zich opge­ ven bij de vakgroepsecretaresse, ka­ mer B 826. BEGINSELEN V A N DE BEDRIJFSECONOMIE Met ingang van de collegeweek van 16 september a.s. zal het vak begin­ selen der bedrijfseconomie voor stu­ denten van de fiscaal­juridische stu­ dierichting worden gedoceerd door Prof. dr. W . van Hulst. Voor de vol­ tijdse studenten blijven tijd en plaats

van het college onveranderd, voor deeltijdse studenten w o r d t het colle­ ge verplaatst van maandag 18.45­ 20.30 uur naar dinsdag van 20.45­ 22.30 uur in zaal SZ 30. Gebleken is, dat het studiemateriaal dat oorspronkelijk voor het vak was voorgeschreven, met de wisseling van de docent, ook dient te worden veranderd (dit ondanks eerdere me­ dedelingen van faculteitszijde). Voor het vak bedrijfseconomie zal derhalve op korte termijn een geheel nieuwe syllabus verkrijgbaar zijn bij het dicta­ tenmagazijn. Nu studenten reeds kosten hebben gemaakt heeft de fa­ culteit besloten de nieuwe syllabus gratis beschikbaar te stellen.

dinsdag: 13.30­15.30 uur: Inleiding f i ­ losofie van de informatieweten­ schappen van H. Visser gaat van AZ 03 naar SZ 101. 15.30­17.30 uur: Taalfilosofie van C. Travis: gaat van AZ 02 naar CZ 106. woensdag: 08.30­10.30: Sociale filo­ sofie, werkcollege van H. van E rp: gaat van CZ 102 naar CZ 106. woensdag: 13.30­14.30 uur: Tekstle­ zing antieke wijsbegeerte van H. Braakhuis: gaat van CZ 102 naar CZ 106. donderdag: 10.30­12.30 uur: Alge­ mene kennis en wetenschapsleer van S. Silvers: gaat van SZ 23 naar CZ 113. PROPEDEUSE N I E U W E STIJL

D O C T O R A A L 2 FASEN ROOSTERWIJZIGING De inleiding in de E conomische Psy­ chologie, woensdag 15.30 tot 17.30 uur vindt voortaan plaats in SZ 11 i.p.v. SZ 32. De inleiding in de Onderwijspsycho­ logie, woensdag van 15.30 tot 17.30 uur vindt voortaan plaats in SZ 32 i.p.v. PZ 40.

PROPEDEUSE Roosterwijziging blok 2 (biz. intro­ ductiegids). De w g 3 en 4 Ontwikkelingsleer, vrij­ dag 15.30­17.30 uur in AZ 113 i.p.v. AZ 111. De w g 5 en 6 Fysiologische Psycho­ logie, vrijdag 13.30­15.30 uur in AZ 111, i.p.v. AZ 113. De w g DOA 1 Ontwikkelingsleer, vrij­ dag 18.00­20.00 uur in AZ 113 i.p.v. AZ 111. De w g DOA 2 Fysiologische Psycho­ logie, vrijdag 18.00­20.00 uur in AZ 111 i.p.v. AZ 113. Het practicum in week 5 voor W G DOA 1 begint woensdagavond om 18.00 uur i.p.v. 20.00 uur. FYSIOLOGISCHE PSYCHOLOGIE V O O R DEELTIJDSE S T U D E N T E N De deeltijdse studenten die dit colle­ gejaar het vak Fysiologische Psycho­ logie willen volgen dienen zich hier­ voor uiterlijk 25 september op het bu­ reau van de subfaculteit in te schrij­ ven. Dit in verband met indeling in werkgroepen.

O U D E STIJL S T U D E N T E N Bij de cursussen 'Geschiedenis van de moderne wijsbegeerte' en 'Ge­ schiedenis van de hedendaagse wijs­ begeerte' in het doctoraalprogramma oude stijl dienen tevens de bijbeho­ rende cursussen 'Tekstlezing' te wor­ den gevolgd. De tekst van het wijs­ gerig bijvak op bIz. 53 van de studie­ gids dient als volgt te worden aange­ vuld. Bij 1. Geschiedenis van de moderne wijsbegeerte behoort tekstlezing mo­ derne wijsbegeerte; voor de inhoud zie bIz. 24 van de studiegids. Bij 2. Geschiedenis van de heden­ daagse wijsbegeerte behoort tekstle­ zing hedendaagse wijsbegeerte; voor de inhoud zie bIz. 24 van de studie­ gids.

Op bIz. 11 van de studiegids dfent bij de verplichte literatuur van het on­ derdeel 'Inleiding wijsgerige antropo­ logie', de laatste literatuuropgave ge­ schrapt te worden ( C A . van Peur­ sen, lichaam­ziel­geest)

A A N V U L U N G STUDIEGIDS 1985/1986 Bij het doctoraalexamenreglement op biz. 30 van de studiegids is bij arti­ kel 3, lid 2 de juridisch­sociologische variant weggevallen. Na de tekst op bIz. 31 onder de economisch­sociolo­ gische variant wordt de volgende tekst toegevoegd: ­ voor de juridisch­sociologische variant: verplichte onderdelen ­ Leer van de sociale zekerheid 8 SB ­ Sociale zekerheidseconomie 1 SB ­ Sociale zekerheidssociologie min. 1 SB max. 5 SB ­ Sociaal zekerheidsrecht min. 1 SB max. 5 SB ­ Sociale zekerheidsfilosofie 1 SB ­ Statistiek en methoden en technieken van onderzoek 2 SB ­ Afstüdéerwerkstuk 4 SB enkele verplichte keuze­onderdelen uit: min. 2 SB max. 4 SB: ­ Leer van de arbeidsverhoudingen ­ Leer van de collectieve sector ­ Bestuurlijke informatiekunde ­ Organisatie van de gezondheids­ zorg ­ Bestuurskunde/politicologie ­ Cultuursociologie ­ Arbeidsrecht ­ Staats­ en bestuursrecht ­ Belastingrecht vrije keuze­onderdelen min. 2 SB. max. 3 SB De E xamencommissie heeft toezicht op omvang en niveau. Op bIz. 42 van de studiegids dient bij het schema van de economisch­so­ ciologische variant onder het kopje vrije keuze in het tweede doctoraal­ jaar 1 SB ingevuld te worden. Op bIz. 44 van de studiegids is bij de juridische­sociologische variant bij de verplichte onderdelen in het derde doctoraaljaar het afstudeenwerk­ stuk/project weggevallen; er dient 4 SB voor te worden ingevuld. Bij de voetnoot onder * * * dient na de komma gelezen te worden '..., af­ hankelijk van het te volgen schakel­ programma'. Onder 4.2.1. 'Verplichte Onderdelen' is na het onderdeel Sociale Zeker­ heidsfilosofie op bIz. 48 verzuimd in­ formatie te verstrekken over de ver­ plichte cursussen Statistiek en Me­ thoden en Technieken van Onder­ zoek (SMTO):

ROOSTERWIJZIGING Propedeuse, eerste semester: dinsdag 13.30­15.30 Algemene kennis­ en wetenschapsleer van S. Silvers: vanaf 17­9 t / m 22­10 in SZ 32; vanaf 29­10 t / m 26­11 in CZ2J7; op 3­12 weer in SZ 32. Doctoraal, eerste semester: maandag: 13.30­15.30 uur: Geschie­ denis van de moderne wijsbegeerte van L. Heyde: gaat van CZ 102 naar AZ 112.

AANVULLENDE INFORM ATIE M.B.T. HET ROOSTER De schakelcursus E conomische inlei­ ding tot de Sociale Zekerheid zal worden afgesloten met een schrifte­ lijke toets op 16 oktober 1985 in AZ 111. Ter voorbereiding op de toets zijn er géén colleges op 9 en 14 okto­ ber a.s. De cursus Sociale Zekerheidsecono­ mie start op 21 oktober 1985.

20 september 1985

n

MEMO

Studenten \ SUBSiDIECOMMISSiE De subsidiecommissie verstrel<t subsidies aan studenten en studentengroepen voor activiteiten die in hat belang van student en hogeschool zijn. Ook dit jaar is er weer gelegenheid om voor 1986 subsidie aan te vragen. Aanvragen kunnen t o t 20 oktober worden ingediend bij de voorzitter van de commissie, W . Heuvelmans, N.5, tel. 662210. Nadere informatie kan bij hem worden ingewonnen (niet in september) of bij A . van Helderen, B. 1104, tel. 662449.

LEZING VITE VITE organiseert in samenwerking met d e Nederlandse Arabische Kring afdeling Noord-Brabant een lezing getiteld: 'De Palestijnse Kwestie, Historie en Aktualiteit'. De lezing zal verzorgd worden door Lyla Jaffar en Radi Suudi, beiden van Palestijnse herkomst. Datum: 25 september (woensdag). Tijd: 19.30 uur. Plaats: The Gallery Club, Heuvelring 37, Tilburg. Toegang gratis.

POENBOEK O P HET KRIS Het poenboek 1985/1986 is uit. Kost tien piek en is verkrijgbaar op het Krities Informatiecentrum (KRIS) nabij het dictatenmagazijn. Het boekje geeft een overzicht van een groot aantal regelingen waar studerenden (en hun ouders) mee te maken hebben en maakt duidelijk hoe al die regelingen het best benut kunnen worden. Aan de hand van vele verduidelijkende voorbeelden komen o.a. aan de orde: toelagen voor (full-time en part-time) middelbaar en hoger onderwijs, kinderbijslag, belasting- en premieheffing, huursubsidie, werkloosheids- en bijstandsuitkeringen en wat de gevolgen zijn van bijverdienen. Ook wordt speciale aandacht gegeven aan de aanvullende en afwijkende regels voor gehuwden, samenwonenden, alleenstaande ouders en voor hen die met echtscheiding te maken hebben. Tenslotte komen nog enkele onderwerpen aan bod die in het bijzonder voor studenten van belang zijn zoals inschrijvingsvormen, studieonderbreking- en beëindiging, omzwaaien, langdurige ziekte en studentenziektekostenverzekeringen. Het Poenboek is een uitgave van de Delftse studentenvakbond (VSSD) en w o r d t ieder jaar bijgewerkt. Door de Haagse bezuinigingsdrift veranderen de regels vaak en ingrijpend. Gebrek aan kennis kan daarom gemakkelijk enige honderden guldens kosten.

Varidi HET J O O D S E BIDDEN

Menu PERIODE 23 T / M 27 SEPTEMBER 1985 M A A N D A G 23-9-1985 lachtsoep - heldere selderysoep gehaktbal - speklapje stroganoffsaus witte boontjes in tomatensaus - savoyekool DINSDAG 24-9-1985 oxtail claire - champignonsoep kippeboutje - kruidenburger gemengde groente - appelmoes WOENSDAG 25-9-1985 kalfssoep - kippebouillonsoep gehakt in bladerdeeg - rundertong madeirasaus - spruitjes - postelein rauwkostsla DONDERDAG 26-9-1985 peterseliesoep - mozaieksoep gebakken macaroni met paprika prei - uien - champignons tomatenvleessaus - hachee stamppot - rauwe andijvie VRIJDAG 27-9-1985 tomatengroentesoep gebakken schelvis - hollandaisesaus kalkoensteak - chasseursaus worteltjes met peterselie gemengde sla

Op woensdagavond 9 oktober start het tweede seizoen van het 'Leerhuis Tilburg' met een serie van zes samenkomsten rondom verschillende thema's. De serie zal geopend worden met een inleiding over 'Het gebed in de Joodse traditie' door Willem Whitlau. In vergelijking met ons wellicht bekende praktijken en voorstellingen behoudt de manier waarop een jood zich tot God richt iets van zijn typische eigenheid. Zo wordt één van de belangrijkste joodse gebeden, het Achttiengebed, altijd staande gezegd en kennen w e van afbeeldingen misschien ook wel de zg. 'Tefillien', de gebedsriemen, die volgens bepaalde voorschriften aangelegd worden voor het dagelijks te verrichten gebed. Maar ook de wijze waarop een jood bidt heeft iets karakteristieks. Er ligt een vertrouwelijke omgang met God aan ten grondslag: 'Het gebed van de mens is een verlangen van God'. Over deze en dergelijke zaken zal Willem Whitlau ons ongetwijfeld op een boeiende manier kunnen onderhouden. Voor degenen die vorig jaar de afsluitende avond van het Leerhuis meegemaakt hebben is Willem Whitlau inmiddels geen onbekende meer. Hij is wetenschapsjournalist en schrijft artikelen op het gebied van bijbel en joodse traditie. Daarnaast is hij verbonden aan de B. Folkertsma-stichting voor Talmudica in Hilversum. Evenals de overige bijeenkomsten van het Leerhuis Tilburg van het seizoen '85-'86 wordt deze avond gehouden in de ontmoetingsruimte van de Opstandingskerk aan de prof. Cobbenhagelaan. (makkelijk bereikbaar via Ringbaan West en Station West). Aanvang van de avond is 20.00 uur. Voor hen die niet intekenen op de hele serie is deze avond bij te wonen te-

Tilburgs Hogeschoolblad

gen betaling van f6,— (bijdrage in de onkosten). Voor wie van een uitkering moet rondkomen geldt de halve prijs. Kosten van de hele serie bedragen f 30, — . Een bescheiden lectuurtafel met de publicaties van de Folkertsma-stichting is op de avond aanwezig, evenals de folder van het Leerhuis voor het nieuwe seizoen. Informatie over het totale programma van het Leerhuis Tilburg is ook te verkrijgen via onderstaand adres en telefoonnummer. Contactadres: H. Tacken. Conservatoriumlaan 18, 5037 DT Tilburg, tel. 68.14.24.

CURSUSSEN R E K E N C E N T R U M Het Rekencentrum organiseert in het cursusjaar 1985/1986 een aantal cursussen. De cursus 'Introductie Computergebruik' geeft een algemeen overzicht over computers en hun gebruik. Tevens w o r d t ingegaan op de apparatuur en programmatuur van het Rekencentrum. Deze cursus is met name bedoeld voor degenen die nog geen kennis van of ervaring met computers hebben. De stof van deze cursus wordt als voorkennis bij de andere cursussen voorondersteld. Om de VAX-computer goed te leren gebruiken dient de cursus 'Gebruik VAX-computer'. Het volgen van deze cursus is verplicht voor de cursus SPSS. Eventueel kan ervaring met het gebruik van de V A X deze cursus vervangen. Bij twijfels over de cursussen of de benodigde voorkennis kan men contact opnemen met de afdeling Educatie van het Rekencentrum (tel. 013(66)2514). Voor groepen van minimaal 7 personen kan het Rekencentrum op verzoek speciale cursussen geven. De cursussen zijn toegankelijk voor studenten en medewerkers aan de KHT en voor medewerkers van de instituten verbonden aan de KHT, alsmede voor personen die onder verantwoordelijkheid van andere universitaire rekencentra aangemeld zijn. Personen die niet tot één van deze groepen behoren, betalen een cursustarief. Men kan hiervoor contact opnemen met de secretaris van het Rekencentrum, tel. 013-(66)2242/ (66)2240. Aanmelding voor de cursussen moet uiterlijk twee weken voor een cursus plaatsvinden. Medewerkers en studenten KHT moeten hun administratienummer opgeven. Met ingang van 1 augustus 1984 geldt een inschrijfgeld van ^ 5 , — . Dit bedrag moet aan de kas van de hogeschool worden voldaan (t.g.v. kostenplaats 260.00.203). Het benodigde cursusmateriaal (inclusief dictaten doch exclusief boeken) wordt hiervoor tijdens de cursus uitgereikt. Opgave voor de cursussen moet schriftelijk geschieden door het inschrijfformulier samen met een bewijs van betaling van inschrijfgeld in te leveren bij: Secretariaat Rekencentrum KHT, Kamer C 220, Postbus 90153, 5000 LE TILBURG. Bij onvoldoende deelname kan een cursus worden geannuleerd. Als een cursus niet doorgaat, w o r d t de cursist bericht gestuurd. Informatieboekje over cursussen waarin opgenomen inschrijfformulier en losse inschrijfformulieren, verkrijgbaar op het Inzagebureau van het Rekencentrum (C 235). CURSUSROOSTER cursus: Introductie data 7 oktober

Computergebruik tijd 9.30-15.30 uur

2 december 3 februari 7 april

9.30-15.30 9.30-15.30 9.30-15.30 VAX-computer tijd 9.30-15.30 9.30-15.30 9.30-15.30 9.30-15.30

cursus: Gebruik data 8 oktober 3 december 4 februari 8 april cursus: SPSS data 3, 10, 24, 31 oktober 9 t / m 12 december 6, 13, 20, 27 februari 1, 15, 22, 29 mei cursus: Introductie data 26 september 28 november 26 februari 24 april

uur uur uur

uur uur uur uur

tijd 13.30-16.30 uur 9.30-16.30 uur 13.30-16.30 uur 13.30-16.30 uur Micro's tijd 9.30-15.30 uur 9.30-15.30 uur 9.30-15.30 uur 9.30-15.30 uur

Sport \ VOLLEYBAL TAARTEN TE GEEF! De Tilburgse Studenten Volleybal Vereniging Gepidae geeft vanaf nu elk nieuw lid een taart. Maar je moet dan wel voldoen aan de volgende eisen: je moet competitie willen en kunnen spelen en dan ook nog in de volgende klassen: heren I e en 2e klasse en dames I e en 3e klasse. Naast de taart bieden wij de volgende faciliteiten: feesten, toernooien, gezellige trainingen en après-volleybal. Heb je ondertussen interesse gekregen, bel dan Rob Giesberts (360523), Ben Annink (360389), Petra (632687) of kom gewoon eens gezellig trainen op de maandag- of donderdagavond.

Agenda SEPTEMBER VRIJDAG 20 SEPTEMBER K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 16.15 uur: Promotie mr. H.M.N. Schonis. 't H e k s , 21.00 uur: Workshoppresentatie Het Danshuis. ZONDAG 22 SEPTEMBER P a s t o r i e t u i n , Goirkestraat, 14.00 uur: Popconcert. Met life optredens van: J P-band, Exposure, The Lake, The Nix. M A A N D A G 23 SEPTEMBER F i l m h u i s , 20.00 uur: 'Los Olivados'. O l o f , 21.00 uur, CCT-activiteit: Playback festival. DINSDAG 24 SEPTEMBER V i d a r , 14.00 uur: Open roeimiddag. WOENSDAG 25 SEPTEMBER O l o f , 21.30 uur: Senaat tapt. V i d a r , 14.00 uur: Open roeimiddag. DONDERDAG 26 SEPTEMBER K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 13.30 uur, AZ-7: Lezing over Marcel Proust door Prof. J . Ptessen. K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , 15.45 uur, AZ-10: Film 'Celeste'. Gebaseerd op het boek 'Monsieur Proust' van Celeste Albaret. Regie: Percy Adion. S t u d i o - z a a l , 20.45 uur: Toen viel de bom. F i l m h u i s , 20.00 uur: 'Viridiana'. O l o f , 20.00 uur: Commissie en clubavond. O l o f , 24.00 uur: CCT overdracht.

MAANDAGAVOND ZAALVOETBALCOMPETITIE

K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , AZ-10: Seminar 'Brandwonden' Rode Kruis Ziekenhuis.

Op maandagavond 30 september start weer het inmiddels traditionele maandagavond zaalvoetbaltoernooi. Inschrijving hiervoor is mogelijk op de sporthal. De inschrijving sluit op dinsdag 24 september om 24.(X) uur. OPROEP Wie heeft interesse om de wedstrijdleiding van de maandagavond zaalvoetbalcompetitie voor het komende jaar (1985/1986) te verzorgen. Tevens kunnen mensen zich opgeven om de maandagavond-wedstrijden te fluiten. Voor meer informatie kun je terecht op de Pendragonkamer; tel. 631873.

V i d a r , 14.00 uur: Open roeimiddag.

MINI-TRIATHLON Donderdag 26 september wordt er door PARCIVAL weer een MINITRIATHLON georganiseerd. De afstanden zijn: - 900 m. zwemmen - 45 k m . fietsen - 9 k m . hardlopen Het evenement vindt plaats in het zwembad 'Drieburcht' en de Beekse Bergen. Voor verdere informatie en inschrijving: studentensporthal. Academielaan 5, Tilburg, of bel: Dirk-Jan Wismeier 013-432922, Ruud Segers 013-357254.

ZEILEN

P

1^

V i d a r , 's avonds: Kwis over roeien en bijkomstigheden. VRIJDAG 27 SEPTEMBER Schouwburgzaal, 20.15 uur: BENT: Mannen onder het mes. V r o u w e n c a f ó ' D e S p i n s t e r ' , 20.00 uur: café-avond met optreden van Lesley Woods (live). K a t h o l i e k e H o g e s c h o o l , Aula: Seminar 'Dataverzameling bij gedragswetenschappen'.

y:

Bistro 'ESCARGOT

Vraag naar het C O L L E G E M E N U Wordt geserveerd op woensdag, donderdag, vrijdag van 17.30 tot 20.00 uur

MENU Uiensoep Gehakte steak Stroganoff Dame Blanche

f

17,50

(Uw chefkok Geert Seet)regls)

THE GALLERY

Geopend van dinsdag t/m zondag vanaf 20 00 uur Heuvelring 37. Tilburg

Nautikos heeft nog plaats voor enkele ervaren zeilinstructeurs die op donderdagmiddag zeilen willen geven. Data en vergoeding in overleg met Ingeborg (563580).

20 september 1985 \

Hüt^pO^ STADSSCHOUWBURG

Brabants Orkest en Elisabeth Leonskaja De fenomenale Russische pianiste Elisabeth Leonskaja maakt haar de­ buut bij het Brabants Orkest tijdens een concert dat op donderdag 26 september in het Casino Den Bosch, vrijdag 27 september in Theater P.O.C. E indhoven, zaterdag 28 sep­ tember in Concordia, Stadsschouw­ burg Breda en dinsdag 1 oktober in Schouwburg Tilburg gegeven wordt. Elisabeth Leonskaja maakte carrière in de USSR, maar vestigde zich in Wenen van waaruit zij een internatio­ nale carrière opbouwde. Zij verwierf met haar spel de reputatie van een van de belangrijkste persoonlijkhe­ den uit de school van hedendaagse Russische pianisten en won een groot aantal onderscheidingen. Zij speelt Chopins tweede pianoconcert. Het programma, dat wordt geleid door Jean Fournet, wordt geopend met Robert Heppeners 'E glogues', vier symfonische landschapsschet­ sen, gecomponeerd in 1963. Robert Heppener maakte als componist en pedagoog naam in binnen­ en buiten­ land met werken in uiteenlopende genres van filmmuziek tot symfo­ nisch repertoire. Het programma besluit met de eerste symfonie van Brahms. Aan dit stuk werkte Brahms twee decennia lang. Het is een van de meest geraffineer­ de en gepolijste werken uit de gehele romantische literatuur. Invloeden van Beethoven en Schumann ten spijt, blijft dit wellicht Brahms' belang­ rijkste orkestwerk dat een grote po­ pulariteit bij het publiek verwierf. De mondelinge inleiding op het pro­ gramma is gratis toegankelijk voor de concertbezoeken. Aanvang inleiding: 19.30 uur, concert 20.15 uur.

eeuwwisseling, toen in de visvangst de reders hun personeel op de meest aftandse schepen, de zogenaamde drijvende doodskisten, de zee op­ stuurden. E sther de Boer­van Rijk speelt de weduwe Kniertje, die haar man en twee zoons, alledrie vissers, al is kwijtgeraakt. Kniertje is arm, en daarom laat ze zich door de reder Bos overhalen om haar twee andere zoons aan te laten monsteren op diens oude schip Op hoop van zegen, ondanks de waarschuwingen van timmerman Simon, die zeker weet dat het schip niet meer zeewaardig is. De oudste zoon. Geert, zat eerst bij de marine maar werd daar ontsla­ gen toen hij, als gevolg van zijn soci­ alistische overtuiging, in conflict kwam met een officier en een zware celstraf kreeg. De­jongste zoon. Ba­ rend, is nog een kind, maar ook hij wordt door Bos op het schip aange­ monsterd. De bemanning van de Op hoop van zegen overleeft de reis niet, en Kniertje blijft alleen achter met de verloofde van Geert, Truus, die in verwachting is. Als Truus hoort dat de bemanning is omgekomen, zegt ze 'De vis wordt duur betaald', een Heijermans­zin die sindsdien tot ge­ zegde geworden is. Als troost krijgt Kniertje van mevrouw Bos een pan­ netje eten, en wordt als werkster bij de reder in dienst genomen. Nederland, 1935. A. Benno. Met: Esther de Boer­van Rijk, Frits van Dongen, Jan van E es. 100 min. zw/w.

STADSSCHOUWBURG

'Mannen onder het mes' Het E nsemble Bent uit België speelt op vrijdag 27 en zaterdag 28 septem­ ber in de schouwburg­zaal 'Mannen onder het mes' (oorspronkelijke titel 'Having a ball'). Vrijdag 27 september vindt de voorpremière plaats, zater­ dag 28 september de landelijke pre­ mière. Zondag 15 september, op de Open Dag van Schouwburg Tilburg repeteert Bent op het toneel van de schouwburg­zaal. E en prima gele­ genheid om eens een kijkje 'achter de schermen' te nemen! 'Mannen onder het mes' is een spet­ terend blijspel van Alan Bleasdale, geregisseerd door Paul Chamberlain en met een schitterende cast: Anne­ lies Vaes, Marilou Mermans, Jakob Beks, Hans Royaards, Arnold Wil­ lems, Raymond Jaminé en Jaak Vis­ senaken. Negen personages bevolken een kli­ niek, waar een aantal heren zich aan­ biedt voor een tere opdracht: vasec­ tomie. Maar ook de dames ontbreken niet. Een diskreet dronken echtgeno­ te laveert door de gangen op zoek naar haar man, en hij op zoek naar haar. Tot hij haar vindt in een nogal kompromitterende situatie. Maar de koffer van de echtgenoot blijkt al even kompromitterend!

STADSSCHOUWBURG

Toen viel de bom Donderdag 26 september speelt Toneelgroep Theater in de studio­ zaal Toen viel de bom' van Ray­ mond Briggs. Theater wil op deze manier ook stilstaan bij het ge­

denkwaardige feit dat het op 6 augustus 1985 veertig jaar gele­ den is dat de eerste atoombom werd afgeworpen op Hiroshima.

FARCETHEATER

Ham Cr Hoppa Op 26 september in het Parce­ theater, aanvang: 20.30 uur. Ham & Hoppa Compagnie is een klein en hecht theatergezelschap be­ staande uit drie artiesten, Genio de Groot, Anne van der Hoeven, Harry Piekema. De groep speelt twee verschillende voorstellingen. De voorstelling Concerto Movemien­ to is een gebeurtenis waarbij met be­ hulp van beweging en muziek een taal wordt gesproken die onweer­ staanbaar op de lachspieren werkt. Naast concerto movemiento wordt het verhaal gespeeld van twee zwer­ vers Ham a Hoppa. Deze tweede voorstelling is doorspekt met hartstochtelijke muziek en zang lachwekkende jongleer­ en even­ wichtskunst en verrassende trucs Het publiek raakt zo met Ham en Hoppa vertrouwd dat het geen enke­ le moeite kost mee te gaan in de meest daverende akties en in de meest stille momenten, waarin slechts plaats is voor ontroering. Daar is ook precies waar Ham & Hoppa Compagnie naar streeft. FILMHUIS

Op hoop van zegen Filmhuis Tilburg vertoont van donderdag 19 tot en met zaterdag 21 september om 20.00 uur de film 'Op hoop van zegen' naar de ge­ lijknamige roman van Herman Heijermans. 'Op hoop van zegen' is het populaire stuk van Herman Heijermans, en de­ ze eerste verfilming ervan dateert uit 1935. Het stuk speelt zich af rond de

Tilburgs Hogeschoolblad

LITERAIR CAFE

Jan Siebelink Ook dit jaar organiseert de Stichting J.H. Leopold op de laatste woens­ dagavond van iedere maand weer het Literair Café. Op de eerste avond van het nieuwe seizoen, 25 september a.s., staat de schrijver Jan Siebelink centraal. Jan Siebelink lees't voor uit eigen werk en er bestaat gelegenheid tot discussie en vragen stellen. Siebelink, geboren in 1938 te Velp bij Arnhem, debuteerde in 1975 met de verhalenbundel 'Nachtschade'. In de jaren daarna volgden naast nieuwe verhalenbundels verschillende ro­ mans, onder meer 'De Herfst Zal Schitterend Zijn' (1980), 'E n joeg de vossen door het staande koren' (1982) en 'De Hof van Onrust' (1984). In zijn romans zien we hoe de hoofd­ figuren gevormd worden door een onontwarbare kluwen van eigen wils­ beschikkingen en van 'de omstandig­ heden'. Herhaaldelijk blijken die 'om­ standigheden' meer te omvatten dan de gebeurtenissen in kleine kring. Dan komen landelijke of zelfs wereld­ gebeurtenissen naar voren: de Koude Oorlog, de Cuba­crisis, de Nieuw­ Guinea­affaire en schetst Siebelink in zijn boeken de contouren van een breed tijdsbeeld. Siebelink gaat echter veel verder dan het schrijven van objectieve tijdsbeel­ den vol feitelijkheden, ook al spelen veel van zijn romans zich duidelijk traceerbaar af rondom de stad Arn­ hem. Veel sterker geven Siebelinks romans aan deze concrete gebeurte­ nissen en plaatsen een symbolische lading. De fraaie tuinen die hij her­ haaldelijk beschrijft zijn niet alleen concrete tuinen waar men doorheen loopt en die men bewerkt. Het zijn te­ gelijk en evenzeer zinnebeelden van geluk, schuldeloosheid en onsterfe­ lijkheid. Tussen deze polen van het uiterst concrete en het universeel symbolische voltrekken de gebeurte­ nissen zich. Naast zijn eigen literaire produktie

■"fü!

\#

heeft Siebelink zich intensief bezig­ gehouden met de Franse literatuur. Hij vertaalde de belangrijkste werken van de grote Franse decadent Huys­ mans. In 'De Reptiele Geest' schreef hij portretten van tal van grote Franse schrijver, inclusief één balling uit Tsjecho­Slowakije, die in Parijs leeft en nu in het Frans schrijft: Milan Kundera. Woensdagavond 25 september a.s. om 20.30 uur In Café 'Du Commer­ ce'.

STUDIUM GE NE RALE

Lezing over Marcel Proust

Het vredige leven van het bejaarde echtpaar Thomas en Gonda Berger die al geruime tijd op het platteland in alle rust van hun laatste levensjaren genieten, wordt wreed verstoord door de internationale politiek waar zij tot dan toe nauwelijks benul van hebben. Uit de krant ervaart Thomas dat er een crisissituatie heerst en dat het zeker is dat de bom gaat vallen. Met de folders van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en zijn eigen ge­ meente begint Thomas met het bou­ wen van een atoomvrije schuilplaats in de woonkamer van zijn boerderij­ tje. Tijdens het bouwen van de schuilplaats worden herinneringen aan de laatste wereldoorlog opge­ haald en versterkt door deze vertede­

rende sentimenten zien Thomas en Gonda de toekomst zonnig tege­ moet. De klap komt toch en wondenwel overleven zij die. Ietwat venwonderd aanschouwen zij de verwoeste we­ reld om zich heen, erop vertrouwend dat het leven zijn normale loop zal hernemen. De onzichtbare straling doet echter zijn werk en op een on­ luisterende wijze gaat het echtpaar hun dood tegemoet. De onmenselij­ ke wereld van vandaag begrijpen zij niet meer en wanhopig klampen zij zich vast aan elkaar en aan hun leven vol herinneringen. 'Toen viel de bom' wordt in een regie van Christiaan Nortier gespeeld door Do van Stek en Jan Verhoeven.

door Prof. Dr. J. Plessen (RUU), donderdag 26 september, 13.30 uur, AZ 7. De roman van Marcel Proust (1871­1922) A la recherche du temps perdu behoort tot de belangrijkste werken van de wereldliteratuur in het begin van de twintigste eeuw. Niet alleen vanwege zijn complexiteit en zijn omvang (meer dan 3.000 bladzij­ den) breekt dit werk met de traditio­ nele romanvorm. De hele opzet en de stijl ervan tonen aan welk een belang­ rijk aandeel het gehad heeft in de om­ wenteling die de literatuur in het be­ gin van deze eeuw heeft ondergaan. Hierbij zij bedacht dat opzet en stijl slechts één aspect vormen van de to­ taal nieuwe kijk op de wereld en de mens, op de kunst en het schrijven, die zich dan manifesteert. Het is niet verwonderiijk dat de Recherche zeer grote invloed op andere schrijvers heeft uitgeoefend (voor Nederland kan gedacht worden aan Simon Vestdijk) en dat ook latere stromin­ gen, zoals de 'nouveau roman' in Frankrijk hierin een uitgangspunt vonden voor hun eigen vernieuwin­ gen. Na een korte presentatie van A la re­ cherche, zal in de voordracht over Proust worden ingegaan op enkele aspecten van zijn werk, die binnen het kader van deze cyclus van belang

worden geacht. Hierbij wordt er van uitgegaan dat de deelnemers hebben kennis genomen van de tekst in de syllabus.

Film: 'Celeste' donderdag 26 september, 15.45 uur, AZ 10. Gebaseerd op het boek 'M onsieur Proust' van Celeste Albaret, re­ gie: Percy Adion. Deze film is genoemd naar Celeste Albaret, de huishoudster van Marcel Proust tijdens diens laatste levenspe­ riode (1914­1922), en is gebaseerd op haar persoonlijke memoires, gepubli­ ceerd onder de titel 'Monsieur Proust'. Celeste biedt een biografisch perspectief op Proust, die geportret­ teerd wordt als een vriendelijk, maar verwend persoon en wiens 'kluize­ naarsbestaan' volledig gericht was op de voltooiing van zijn meester­ werk 'A la recherche du temps per­ du'. Celeste en Proust zijn op harmonieu­ ze wijze aan elkaar gewaagd en spe­ len beurtelings de rol van meester en dienaar, moeder en kind of acteur en toeschouwer. Beiden tonen in hun reactievermogen een opmerkelijke kracht en variatie tot in het kleinste gebaar.

20 september 1985

ACHTERKLAP Boudewijntje Aan het begin van ieder nieuw studiejaar overspoelen boel<handels eerstejaars studenten met l<arrevrachten informatie over boeken, dictaten, prijzen en aanbiedingen in de hoop de l<lantenkring wat uit te breiden. In deze slag om nieuwe afnemers heeft boekhandel Gianotten zijn informatiepakket dit jaar verrijkt met een zestien pagina's tellend boekje, 'Eerstejaars' getiteld, waarin een van Neerlands bekendste schrijvers (tevens bekend van radio en TV een blikvanger voor diverse literaire bijeenkomsten), Boudewijn Büch, verhaalt over zijn ervaringen als eerstejaars in Leiden. Theo van Meyel, werkzaam bij Gianotten, over het kleine cadeau: 'De laatste drie jaar geven we de nieuwe studenten een of ander aardigheidje bij de aanvang van het studiejaar. Dit jaar vonden we Boudewijn Büch bereid om voor een vriendenprijsje een verhaal te schrijven. Maar wie weet wordt het volgend jaar iemand anders'.* In 'Eerstejaars' doet BB verslag van de kamer waar hij komt te wonen als hij in 1968 Nederlands gaat studeren in Leiden. Zijn nieuwe onderkomen is een 'kamertje van drie bij twee meter dat geen echt raam bezat maar uitsluitend een troosteloos bovenlicht', gelegen boven het boekenantiquariaat van ene Piet. Het was een droevige tijd, zo meldt Büch ons. Hij gaf naast zijn huur van zestig gulden in de maand (niet duur voor die tijd) ook nog eens een even groot bedrag uit aan boeken. 'Ik had de eerste keus bij alle koopwaar die binnenkwam. Geld om te leven had ik nauwelijks over'. Lastige bijkomstigheid is daarbij ook nog eens dat Piet zich tot het mannelijke geslacht voelde aangetrokken en niet minder tot de jonge Büch ('Ik heb zo het idee dat wij het samen wel zullen klaren, Boudewijntje'). Ontdekking op pagina elf, ontknoping op twaalf en dertien, einde van de geschiedenis op veertien en vijftien. Een verhaal van zestien pagina's, incluis

schutblad en colofon. Van Meyel: 'Leuk aan het verhaal is dat Büch's eerste kamer boven een boekantiquariaat lag en dat hijzelf nu een groot boekenverzamelaar is, een interesse die misschien in zijn studietijd tot ontwikkeling is gekomen. 'Eerstejaars' is een jeugdherinnering en beschrijft de periode van 1968 heel aardig. Maar ik moet toegeven dat 'De Boekhandel' (waarin BB melding maakt van het eerste en enige boek dat hij ooit samen met zijn vader in Wassenaar kocht) beter is'. Voor ouderejaars, maar natuurlijk ook voor andere geïnteresseerden, er liggen nog een aantal exemplaren van 'Eerstejaars' bij Gianotten te koop. Is het daar niet meer voorradig, dan zal men naar Amsterdam of Utrecht moeten reizen, want ook daar is het boekje uitgegeven. M.v.B.

Twijfel over België Tot voor kort was België nog een gastvrij toevluchtsoord voor Nederlandse studenten die in eigen land niet aan de bak konden komen door uitloting of anderszins. In Gent of Antwerpen kon je altijd wel terecht, ook al kostte dat een flinke smak aan extra collegegeld. Van regeringswege is in België bepaald dat het totale aantal ingeschreven buitenlandse studenten niet hoger mag zijn dan twee procent van de gehele Belgische studentenpopulatie. Maar elke universiteit die dat wilde mocht meer buitenlanders inschrijven als die studenten zelf de helft van de werkelijke studiekosten voor hun rekening namen. En dat kon oplopen tot een bedrag in de buurt van de 10.000 gulden jaarlijks. Waarmee studeren in België alleen voor rijkeluiskinderen een uitkomst bleek. De Groningse fabrikantenzoon Alex-Jan, student geneeskunde te Gent, vertelde begin dit jaar nog aan het THB: 'Als je hier kunt komen, dan hebben je ouders poen. Dat is duidelijk.- Mijn pa betaalt zo'n 30.000 gulden per

In elk tulgebied IdezeD mensen hun favoriete schrijvers. Literatnnnociologen beweren soms dat dit voomamelijk een kwestie van qnantitatieTe grootheden is, waarin markttechnieken, publicitaire reclame en commerciële cultuurquotiënten de bepalende variabelen zijn. Ik geloof daar niets van, omdat die literatuur-meetkundigen een pariteit veronderstellen tussen oplage-cijfers en geliefdheid bij een lezerspubliek. Dat is een misvatting, meer niet. Favoriete schrijvers kunnen soms weinig gelezen worden, maar door diegenen die hun boeken lezen dan ook bijzonder hoog gewaardeerd zijn. 'Favoriet' dus als product van 'aantal' maal 'waarderingsgradatie'. Indat opzicht na, is Marcellus Emants (1848-1923) mijns inziens onbetwist een favoriete schrijver. Grote bekendheid geniet Emants nog altijd door zijn roman 'Een nagelaten bekentenis' uit 1894. Een prachtig boek over morele levensvraagstukken, heel sfeervol getekend in een burgertijk milieu aan het eind van de vorige eeuw. Van Emants' andere werken hoor je echter vrij weinig, en dat is jammer want ook daar vind je literaire creaties van grote klasse bij! Marcellus Emants schreef toneelstukken, poëzie, essays en een boek over para-psychologische onderzoekingen -, iets waarmee hij zich overigens op aanzienMjk sceptischere wijze bezighield dan zijn beroemde tijdgenoot Frederik van Eeden. Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

Universiteitsbibliotheek Gent.

Jachttaferelen 21

Een vlieg in de soep of een rups in de sla. Bestaat er groter onheil aan 'Neerlands dis'? Ja, suiker in de erwtensoep. Maar insecten in de voeding geven in het westen aanleiding tot hysterische reacties. Gerenommeerde restaurants verloren er hun reputatie door, koks werden op straat gezet en rpochten zich omscholen. Elders in de wereld is een insect niet alleen een welkome aanvulling van het karig rantsoen, maar soms ook een felbegeerde lekkernij.

jaar voor mijn studie. Dat is voor hem geen enkel probleem'. Met ingang van het nieuwe, schooljaar is het voor de AlexJannen heel wat lastiger geworden om in België aan een studieplaats te geraken. Het Europese Gerechtshof heeft de Belgische regering namelijk in het ongelijk gesteld inzake het vragen van het aanvullende collegeld van EGonderdanen. Wie een rechtsvordering tot terugbetaling van het collegegeld heeft ingediend krijgt het teveel betaalde geld van de universiteiten terug. De overheid blijft buitenlanders die binnen 2 % van de studentenpopulatie vallen subsidiëren en voor de overigen geldt - met uitzonderingen - nog steeds het aanvullend collegegeld. Maar de rectoren zijn vanaf nu gemachtigd om de studenten die niet in aanmerking komen voor financiering te weigeren. Gent en Antwerpen hebben besloten om geen eerstejaars meer te nemen die buiten de 2 % vallen. De ouderejaars mogen blijven om hun studie in België af te maken, zij vullen voorlopig het quotum van 2 % op. Luizen, termieten, krekels, sprinkhanen, bijen, libellen zijn in sommige derde wereldlanden als voedsel zeer geliefd. Couscous met sprinkhanen bijvoorbeeld in de arabische wereld. Daar kookt men de sprinkhanen in zout water en laat men ze in de zon drogen. De Toearegs eten ze rauw of fijngestampt met bloem. De dieren worden onthoofd en ontdaan van poten en vleugels en daarna gepeld. Vervolgens worden ze fijngesneden, gekruid en door het couscousmeel gekneed. Het mengsel wordt in een aarden pot in de zon gezet en daar kan het deeg ruim een dag gisten. Dan wordt het deeg in platte koeken op gevlochten, rieten matten uitgespreid. Ze verharden en kunnen weken later nog geconsumeerd worden, maar dan moeten ze vóór gebruik in water worden geweekt. Sprinkhanen bevatten gekookt meer dan dubbel zoveel proteïne dan bijvoorbeeld rundvlees. Het middel tegen sprinkhanenplagen in de oud-

achterhaald Inwijding, 1901

Een roman van Emants waar doorgaans niet veel aandacht voor bestaat is 'Inwijding', geschreven tussen september 1897 en december 1900. Het werk werd voor het eerst gepubliceerd in 1901, alhoewel de herdruk in de serie 'Bibliotheek der Nederiandse Letteren' van Elsevier uit 1978 mij daarover geen zekerheid verschaft. De meest algemene kwaliteit van 'Inwijding' kan je samenvatten als: een briljante kritiek op de benauwdheid van het kleinburgerdom. Genadeloos tekent Emants de intense vertwijfeling van de jonge en deftige advocaat Theodoor van Onderwaarden,

PcOLA^ Ha -

^

^ed/e- ïe^:^u:^ce^,

^

d^ccal

ruz.me'n^ cn^

held: ze zelf opeten. Johannes de Doper voedde zich in de woestijn met sprinkhanen en wilde honing. De beschaafde Atheners vonden het maar niks. Zij keken met enige minachting neer op 'sprinkhanenetende barbaren', maar zelf kauwden ze met smaak op geroosterde krekels. Ook in onze omgeving zullen wetenschappers in de toekomst anders gaan denken over de kwaliteiten van insecten als dagelijks voedsel. Zij bestuderen al jaren de makkelijk te fokken draaikevers of watervlooien als volwaardig voedsel voor reizigers in de ruimte. Franse soldaten krijgen de raad mieren, sprinkhanen of termieten te eten als ze in het oerwoud verdwalen. Hun officieren worden dan verwend met smeuïge dikke zoete wormen die op palmen en agaven voorkomen. Ook in nood blijven de Fransen een elitekeuken handhaven. Tch.

wanneer deze smoorverliefd wordt op een lieflijk en zoetrose dametje, Tonia genaamd. Zijn vertwijfeling wordt gevoed door het pijnlijke besef dat de vnilpse Tonia in maatschappelijk opzicht een onaanvaardbare keuze is. Heen en weer geslingerd tussen zijn fysieke hartstochten en de hoge eisen aan beschaving, etiquette, opleiding en afkomst die in zijn huiselijke omgeving worden gesteld, worstelt Theodoor zich door de slepende veriiefdheid. 'Inwijding' is een van de eerste zogenaamde 'Personale romans' in de wereldliteratuur, en verscheen ook eerder dan Henry James' 'The Ambassadors' (1903). Dit boek van James is lange tijd beschouwd als de primeur in de serie van dit romantype, waarbij het verhaal grotendeels of helemaal wordt verteld vanuit het bewustzijn van de hoofdpersoon/personen. Een andere opmerkelijkheid aan 'Inwijding' is de expliciete aandacht voor het Fdosofisch werk van Friedrich Nietzsche, met name diens 'Also sprach Zarathustra' dat in vier delen verscheen tussen 1883 en 1886. Emants heeft dus wel zeer spoedig kennis gemaakt met Nietzsches werk! En dat feit werpt dan toch weer een relativerend licht op de zo vaak gememoreerde betekenis van Menno ter Briak voor de bekendheid van Nietzsches werk binnen de Nederlandse literatuur... Wouter van Gils 20 s e p t e m b e r 1985