Issuu

T i l b u r g s H o g e s c h o o l b l a d - 24 f e b r u a r i 1984 - j a a r g a n g 21 - n u m m e r 23

"Hogeschool wil formatie van de diensten aanpassen" De KHT bestudeert een voorstel om de formatie van de diensten aan te passen aan de normen die Onderwijs en Wetensctiappen hanteert na de invoering van de taal<verdeling en andere hervormingen. Als men alle beschikbare informatie in icaart brengt blijkt dat de reële personeelslast van het nietwetenschappelijk personeel (n. w.p.) zodanig afv/ijkt van de door Onderwijs en Wetenschappen gehanteerde gemiddelde personeelslast dat 19 tot 20 formatieplaatsen moeten worden ingeleverd. Omdat men in de faculteiten op een saldo van nul uitkomt - sommige faculteiten krijgen minder, andere meer n.w.p.ers - zal de inlevering vooral worden gedragen door de diensten. De dienst Algemene Zaken heeft nu een 'concept-voornemen' klaar 'tot aanpassing van de formatie van de diensten van de KHT'. Per dienst staan daarin beknopte voorstellen om de formatieomvang te 'veranderen' en dat betekent meestal 'verlagen'. De diensten krijgen nu tot 10 maart de tijd om op deze voorstellen te reageren. Volgens het 'concept-voornemen' zou de Dienst Algemen Zaken (DAZ) 1,7 formatieplaats kunnen inleveren. Dat zou betekenen dat er bij de secretarissen van het bestuur van de KHT een halve formatieplaats, bij de centrale typekamer een hele en bij Onderwijs en Onderzoek nog eens 0,2 formatieplaats verdwijnt. O. en O. en Registratuur en Arcfiief hebben voor 1984 uitbreiding van de formatie gevraagd, maar "in het licht van de huidige bezuinigingsronde wordt aan deze aanvraag geen hoge prioriteit toegekend". De Dienst Personeelszaken (DPZ) krijgt voor het middenniveau van de steeds maar ingewikkelder wordende personeels- en salarisadministratie een formatieplaats erbij en die komt uit de Dienst Algemene Zaken waar de formatieplaats

van de tweede secretaris bij de behandeling van de begroting 1983 in reserve is genomen. Anderzijds zal DPZ door de voortgaande automatisering een formatieplaats moeten inleveren zodat het saldo voor deze dienst op nul komt te staan. De Dienst Economische en Administratieve Zaken IDEA) kan volgens de notitie 1,8 formatieplaats bezuinigen. De Dienst Bouwen Onderhoud (DBO) en de Dienst Interne Zaken (DIZ) kunnen elk een halve plaats inleveren door de functie van conciërge (DIZ) in het gebouw van de theologen te combineren met de functie van onderhoudsman (DBO) aldaar. De twee full-time medewerkers kunnen worden vervangen door een conciërge-onderhoudsman. Anderzijds krijgt DBO er 0,3 formatieplaats bij voor het secretariaat en DIZ mag van het bestuur een secretaressefunctie van half-time opvoeren naar full-time. Per saldo bezuinigt DBO 0,2 formatieruimte en blijft de formatie bij DIZ ongewijzigd. De Dienst Bibliotheek zou in de komende planperiode 3 formatieplaatsen kunnen inleveren. In de formatie van de voorziening 'studentenarts' bij de Dienst Stu-

Slaagpercentage bij juristen 'zorgwekkend'

jaar moeten kunnen halen. De Juridische Faculteit Tilburg heeft in een "Ontwikkelingsplan 1983-1987" te kennen gegeven dat men voor de doctorale fase streeft naar een afvalpercentage van nihil. De wet tweefasenstructuur stelt als voorwaarde dat na vier jaren zo'n 40% van de studenten zal afstuderen. De Juridische Faculteit acht dat niet realistisch en is de mening toegedaan dat dit aantal op 20% gesteld dient te worden; na vijf jaar zou dan vervolgens 60% van de studenten moeten afstuderen. Daar "het totaalbeeld zeer beslist niet rooskleurig genoemd kan worden" heeft de sectie onderwijs en onderzoek ook onderzocht hoe groot in het afgelopen semester de studiebelasting was. Uit het statistische overzichtje blijkt dat studenten in de collegeperiode in de eerste week 32 uur moesten studeren. Maar in de vierde week liep dit reeds op tot 84/2 uur. Gemiddeld komt de werkweek voor de Tilburgse juridische student neer op 60 uur studeren, met meerdere pieken van meer dan 84 uur studielast per week. De sectie onderwijs en onderzoek besluit haar notitie "In elk geval is duidelijk dat er meer diepgaand naar de problematiek gekeken zal moeten worden en wel op korte termijn, zodat hiermee het komend septembersemester rekening kan worden gehouden." B.B.

Slechts 6% van de Tweefasenstudenten blijkt na twee examenonderdelen 'Strafrecht A ' en 'Sociaal recht' een voldoende voor beide vakken te hebben behaald. De sectie onderwijs en onderzoek van de Juridische Faculteit Tilburg kenschetst in haar notitie "Eerste aanzet tot evaluatie eerste blok basisprogramma tweefasenstructuur" de situatie als zeer "droevig" en "zorgwekkend". De uitslag is nog maar ten dele bekend, want over de vakken verbintenissenrecht en burgerlijk procesrecht is nog geen uitsluitsel gegeven. Momenteel blijken 23 van de 230 ingeschreven studenten die aan de tentamens wensten deel te nemen, dus nog op schema te zitten. Dit aantal kan nog verkleinen. Tot aan de groep van geslaagden behoren ook de studenten die als recidivist aan de tentamens hebben deelgenomen. Het resultaat roept een aantal vragen op, zeker als men er vanuit mag gaan dat de propedeuse haar selectieve functie reeds heeft vervuld. Een normale student zou, aldus de notitie, het studieprogramma in vier k zes

dentenzaken en -Welzijn wil het bestuur 0,9 plaats laten vervallen. De Dienst Rekencentrum is waarschijnlijk tegen het eind van de planperiode goed voor een inlevering van een formatieplaats, en hetzelfde geldt voor het Onderwijs Research Centrum. Tenslotte kan er ook bij het Buro Buitenland nog eens 0,9 n.w.p.-plaats verdwijnen door overheveling van een halve formatieplaats naar het AM-deel en 0,4 plaats naar het Program for European Studies. Aanvragen voor formatie-uitbreiding bij het KRIS en Studium Generale worden niet gehonoreerd, maar het Audiovisueel Centrum krijgt er als enige dienst 0,1 administratieve kracht bij. Een strukturele verlaging van de 'pot knelpunten' kan nog eens goed zijn voor een verlaging met 2 formatie-eenheden. In totaal komt de bezuiniging bij de diensten met deze voorstellen op 11,4 formatieplaatsen. Dat is nog onvoldoende om 19 tot 20 plaatsen te bereiken, maar de notitie geeft wel openingen in die richting terwijl men ook kan uitgaan van 5 tot 6 vacatures bij het niet-wetenschappelijk personeel van de diensten. De grote staf, een overlegorgaan van de diensthoofden, tevens adviesraad van het College van Bestuur, heeft zich al gebogen over de voorstellen. Ook het CvB en het Presidium van de Hogeschoolraad hebben de notitie al besproken. Het Presidium merkt op dat uit de toelichting bij de notitie blijkt 'dat er niet volgens bepaalde uitgangspunten c.q. criteria is gewerkt. Er is geen analyse van taken en formatie-omvang gemaakt, althans niet over de gehele linie". Het presidium wil een andere benadering "waarin die analyse wel wordt gepleegd". De uitkomsten van het overleg met de diensten zal als basis dienen voor de begroting 1984 en het ontwikkelingsplan 19851989. E.V.

Recente instroomcijfers gunstig voor KHT Het Algemeen Financieel Schema, het f i nanciële plaatje van minister Deetman voor de universiteiten en hogescholen tot 1988, pakt voor de KH Tilburg wat gunstiger uit dan de voorstellen die de minister in december '83 deed. In totaal krijgt de KHT volgens het AFS in 1984 62,1 miljoen gulden en dat is 1,5 miljoen meer dan de minister in december voorstelde. Deze verhoging komt uitsluitend ten goede aan de Formatie wetenschappelijk personeel. Voor 1985 is de stijging boven het bedrag van december reeds 2 miljoen (1,9 voor het w . p . en 0,1 voor het n.w.p.) om in 1988 op te lopen tot 3,1 miljoen (2,7 voor het w . p . en 0,4 voor het n.w.p.). Of de kleine verhoging voor het n.w.p. overeind zal blijven is lang niet zeker aangezien in de Tweede Kamer een amandement op de begroting van Onderwijs is aangenomen om te komen tot "een beperking van de vergoeding voor uitgaven van de bureau's van universiteiten en hogescholen". Het gaat hier om een extra

8/9

Staatssecretaris Klein schreef in 1974 een Nota Studiefinanciering. Een historische nota die het begin markeert van een lijdensweg zonder eind. Wie geeft er nog een cent voor een nieuw Stelsel van studiefinanciering?

/-^ /K

/?K

Studenten zijn er in allerlei soorten en maten. Een nieuwe reeks in THB. Deze week: de studenten filosofie. bezuiniging van 22,4 miljoen gulden boven de 318 miljoen van de taakverdeling en concentratie. De Colleges van Bestuur van de instellingen hebben al krachtig geprotesteerd tegen deze extra bezuiniging, maar als die er toch komt betekent dit voor Tilburg dat de verhoging voor het niet-wetenschappelijk personeel ongeveer komt te vervallen. Tegenvaller voor Tilburg is het wegvallen van de 'KIP-pot', een reserve voor de uitbouw van kleine instellingen. Dat deze geldkraan zou worden dichtgedraaid wist men wel, maar dat hij zelfs uit de cijfers voor 1984 zou verdwijnen is een verrassing. Het CvB wil hierover met de minister praten. De verhoging van het AFS-budget is vooral te danken aan het gebruik van recente instroomcijfers van studenten. Men hanteert nu in Den Haag het aantal ingeschreven studenten per 1 december 1983 als basis voor een prognose voor de volgende jaren. Normaal gesproken zou het AFS na de afgelopen zomer zijn verschenen en in de conceptmiddelenverdeling werd dus uitgegaan van het aantal inschrijvingen per 1 december 1982. In het voorliggende AFS zijn nu 14% meer studenten meegerekend. Een andere oorzaak voor de verhoging van de AFS-cijfers voor Tilburg is de overheveling van 5,3 w.p.-plaats van het voorwaardelijk te financieren B-deel naar het AM-deel en nog eens een extra toevoeging van 1,8 n.w.p.-plaats voor dat AM-deel. Onder het AM-deel vallen projecteren voor maatschappelijke dienstverlening zoals Wewi en ontwikkelingsprojecten van Buro Buitenland. E.V.

KOLOFON

REACTIONAIR TE BERDE

reaKtionai, "Reaktionair" is een rubriek waarin reakties van lezers worden geplaatst. Naam en volledig adres van de schrijverls) dient bij de redaktie bekend te zijn. Anonieme brieven verdwijnen in de prullemand.

Zelf koffie zetten? Op de KHT zetten steeds meer kollega's zelf koffie. Daardoor Is de omzet van de kantinedlenst merkbaar teruggelopen. Zo wordt In één van de automaten ruim de helft minder koffie verbruikt. In de hogeschool als geheel worden per jaar 300.000 bekertjes koffie minder verkocht. Deze teruggang is

niet geheel te verklaren uit het zelfkoffie-zetten, maar toch... Dit Is begonnen met het verdwijnen van de koffie-rondes. Daarna kwam er een sterke toename sinds de landelijke prijsverhoging van 30 cent naar 40 cent per beker. Bovendien verhoogde het College van Bestuur van de KHT de prijs van de "vergaderkoffie" tot 75 cent per kop! KHT-koffIe is voor een aantal kollega's te duur geworden, ook vanwege de salariskortingen. Daarbij komen sinds kort klachten over de kwaliteit van de automatenkoffie: deze is achteruitgegaan sinds de daling van het verbruik per automaat. Helaas heeft dit een keerzijde. Door de sterke daling van de koffie-omzet nemen de inkomsten van de kantines af. En een deel van de personele lasten van de kantines wordt uit die inkomsten betaald. Aan de TH-EIndhoven heeft de sterk verminderde omzet

Waarom wij er niet waren

al geleid tot deeltijds-ontslag van serveersters. Daarmede konstateren wij tegengestelde belangen tussen leden van het hogeschool-personeel. Dit is natuurlijk vóór alles een van de vele voorbeelden dat de bezuinigingsdrift van deze regering leidt (of: kan leiden) tot toenemende tegenstellingen onder koliega's. Maar dit ontslaat ons niet van onze verantwoordelijkheid voor elkaar. Wij willen géén kampagne organiseren tégen het zelf-koffie zetten. Wij vragen jullie wél om over de verschillende motieven eens door te praten en een standpunt in te nemen. Voor reakties kunnen jullie terecht bij Peer Hamers (tel. 2170), Lou Keune (tel. 2336), Jan Melissen (tel. 2073) en Agnes Vos (tel. 2701).

De aanwezigheid van zowel studenten als medewerkers werd op prijs gesteld, bij de viering van het feit dat de faculteit der rechtsgeleerdheid 20 jaren geleden werd opgericht (zie THB 10/2/ 1984) onder 'Jur'). Wij vonden de financiële drempel van f 27,50 p.p. (incl. koud buffet) te hoog en vroegen ons af, of die viering van zo'n dag niet ook zou kunnen strekken tot vermaak van de 'minstbedeelden onder de leden van de hogeschoolgemeenschap'. Aangezien jaarlijks zo'n feest te verwachten is, kan misschien in het vervolg wel met lagere inkomens rekening worden gehouden? ^-n >< " Elly Maes, Nonja Rosenberg, ' avondstudenten

Abva-Kabo KHT-groep

De Letterenfaculteit: een studiebegeleidingsparadijs In T.H.B. nr. 21 deed Nol Verhagen in de rubriek 'te berde' enige suggesties inzake studiebeleiding voor eerstejaars studenten. Wij als derdejaars reageren hierop, omdat we vinden dat de studiebegeleiding zoals Nol Verhagen die beschrijft niet alleen voor eerstejaars geldt. Met ons stukje willen we voorkomen dat de indruk gewekt wordt dat de Letterenfaculteit een studiebegeleidingsparadijs is. Vooraf stellen we dat we niet aan de deskundigheid van onze secretaris (blijvend voor altijd) twijfelen, hij heeft immers reeds IVi jaar ervaring achter de rug. In het betreffende stukje pleit Nol Verhagen voor een "'studiebegeleiding die gelegen is in de inrichting en de vormgeving van het curriculum zelf''. Impliciete studiebegeleiding. Deze zou zich onderscheiden van traditionele studiebegeleiding, welke slechts voorbehouden is aan ' probleemgevallen'.

TE BERDE

Blijkbaar vallen wij alle vijf onder de 'probleemgevallen', daar wij een sterke behoefte voelen aan gedegen keuzebegeleiding (ook als het gaat over vakken die aan andere universiteiten gedoceerd worden). Wat Nol Verhagen onder impliciete studiebegeleiding verstaat is het scheppen van voorwaarden om zoveel mogelijk studenten zo snel mogelijk af te laten studeren. Daartoe doet hij enige suggesties. Deze vallen we niet aan, maar we willen duidelijk maken dat het op de Letterenfaculteit niet zo vlekkeloos verloopt als hij suggereert:

- De concrete informatie over omvang van de te toetsen stof en de vorm van toetsing komt nog steeds als mosterd na de maaltijd. Over de informatie met betrekking tot de inhoud van de blokken rept hij wijselijk met geen woord. - Over de corrigerende werking van de examencommissie hebben wij ook zo onze twijfels. Wat te denken van een vak waarbinnen vier werkstukken met een 10 worden gehonoreerd? Vallen er daarentegen massaal onvoldoendes voor een hulpwetenschap, dan wordt het examenreglement tijdelijk veranderd om de doorstroom te garanderen. - Wij constateren dat Nol Verhagen het nodig vindt tot tweemaal toe te expliciteren dat studenten serieus genomen moeten worden. Iets wat wij volkomen normaal vinden is voor onze secretaris klaarblijkelijk niet zo vanzelfsprekend. Nu we dit weten kunnen we er in het vervolg rekening mee houden.

Hogeschoolkoor verovert Rijen Zaterdag 11 feb. j.l. vond een historisch gebeurtenisje plaats waar de meeste leden van de Hogeschoolgemeenschap wel niet van zullen wakker schrikken: het Hogeschoolkoor begaf zich voor het eerst buiten de beschutte muren van de KHT door deel te nemen aan het Korenfestival dat door de zangvereniging Euterpe uit Rijen in de feestzaal van de plaatselijke uitspanning Boerke Jacobs werd georganiseerd. Hoewel aan het festival geen competitie was verbonden had het Hogeschoolkoor toch het angstige gevoel dat het spitsroeden moest lopen tussen de vijf andere deelnemende koren. Daaronder bevonden zich enkele gerenomeerde formaties, zoals het Dongens Mannenkoor en het organiserende koor, Euterpe. Om die reden had het Hogeschoolkoor zich met een zekere scepsis en met gezond gevoel voor betrekkelijkheid op deze ontmoeting voorbereid. Tenslotte bestaat het Hogeschoolkoor in zijn huidige vorm pas goed een jaar, waarin ook de samenstelling nog duchtige wijzigingen onderging. In feite waren er op zaterdagavond diverse koorleden, die nog niet langer dan enige maanden van het koor Tilburgs Hogeschoolblad

TE BERDE

deel uitmaakten. Het is dan ook ongetwijfeld in hoge mate aan onze voortreffelijke dirigent, Ad Janssen, te danken dat ons koor zich overtuigend staande wist te houden tussen de andere vijf koren - hetgeen bepaald niet impliceert dat die andere koren er niet veel van bakten. Het Hogeschoolkoor slaagde er moeiteloos in de gunst van het publiek te winnen met drie charmante nocturnes van W.A. Mozart, die met name de mooie ogen van zijn liefje tot onderwerp hebben. Het eerste optreden werd, na nog twee andere liedjes, afgesloten met een khnkend "Vivat", het slotaccoord van ons drijflied Cohors Generosa. Later op de avond, als afsluiting, men mag wel zeggen als apotheose, vond nog een tamelijk gedenkwaardig feit plaats, toen de drie (!) koren die door Ad Jans-

sen gedirigeerd worden, gezamenlijk nog enige liederen ten gehore brachten: alles bijeen een koor van meer dan honderd mensen, die elkaar op het wat nauwe podium stonden te verdringen, zonder dat overigens de kwaliteit van het gebodene daar onder leed. De schrijvende pers, die naast de burgemeester, de wethouder culturele zaken en de pastoor van de gemeente Rijen, eveneens acte de presence gaf, scheen vooral onder de indruk te zijn van de bassenformatie van ons koor, hetgeen vooral Dick Schouten zichtbaar genoegen deed: eindelijk een goeie pers. Mocht ons enthousiasme door dit artikeltje op u worden overgedragen: we repeteren iedere woensdag van 12.30 tot 13.30 u. in de aula. Ook studenten zijn van harte welkom. Ervaring is niet nodig, plezier in zingen is genoeg. Nol Verhagen

24 februari 1984

Het feit dat in de laatste alinea het woord 'maatregelen' reeds genoemd wordt, zij het nog tussen aanhalingstekens, doet ons het ergste vrezen. Brechtje Parent, Erna van Poppel, Monique van Thienen, Astrid Wokke, Ingrid van de Ven.

tilburgs hogeschoolblad weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela lodder (assistente) medewerkers paul emonts, wouter van gils, peter pennartz, henk zomer wilma okkerse S)ef stoop, klaudie biemans, john versieyen, edwin van den oetelaar, ben beljaars, marijne van der jagt, bert haagsman, hanneke burggraaff samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter), dr j koning, dr h van erp, m ackermans (adviseur), a de laaf, drs th schouw, dr m van hoorn, mevr i a m j jansen, h van kleef, drs c p j m broekhof officiële mededelingen buro pers en voorlichting cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela lodder kopij alle kopi) moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschi|nen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschoolblad, utrecht universiteitsblad, delta (delft), th berichten (eindhoven), tht-nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarie nassau abonnementen voor met hogeschoolleden f ^b,- per jaargang

Nieuw Academisch Statuut moet meer speelruimte bieden aan student en faculteit

Academische Raad wil aantal studierichtingen drastisch beperken De onderwijscommissie van de Academische Raad vindt dat het aantal studierichtingen in het wetenschappelijk onderwijs in de toekomst drastisch moet worden beperkt. Faculteiten zouden een kleiner aantal propedeuse- en doctoraalexamens moeten aanbieden, maar de studiepakketten die de student recht geven op die diploma's zouden daarentegen veel breder en meer gevarieerd van aard moeten zijn dan nu het geval is. In het model dat de commissie voorstaat, en dat werd opgesteld door een studiegroep onder leiding van prof. dr. S. Wiegersma, wordt zowel de keuzevrijheid van de student als die van de faculteit vergroot. Een faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen zou zich evenals een faculteit Sociale Wetenschappen in dit model kunnen beperken,tot twee soorten propedeuse-examen. Letteren zou vier studierichtingen in het eerste jaar kennen. Het voorstel van de onderwijscommissie komt voort uit onvrede met de vormgeving van het huidige Academische Statuut (het AS regelt onder andere de indeling in studierichtingen per faculteit), dat op het ogenblik al meer dan honderd studierichtingen kent. Dat aantal zal gezien het karakter van het Academische Statuut gestaag doorgroeien, vreest de commissie. De opbouw in studierichtingen in het Academische Statuut dateert uit 1967. Vooral de laatste jaren is het aantal nieuwe studierichtingen dat werd vastgelegd explosief gegroeid. Elke zichzelf serieus nemende tak van wetenschap claimt in Nederland na verloop van tijd een eigen onderwijspakket in de internationale wetenschappelijke wereld is dit echter zeker geen gangbaar verschijnsel. Voor het onderzoek is het steeds verder opdelen van de wetenschap in zelfstandige onderdelen wellicht geen slechte zaak, stelt de commissie, maar het onderwijs is er vaak niet mee gediend. Nieuwe studierichtingen plegen begrijpelijkerwijs te streven naar een duidelijke afgrenzing ten opzichte van andere. De student wordt op die manier al in het begin van zijn studie vastgepind op een bepaalde keuze. Een latere overstap naar een andere studierichting brengt vrijwel altijd een vertraging met zich mee, ook als die overstap naar een betrekkelijk verwant terrein wordt gemaakt. Bovendien representeren de nieuwe studierichtingen vaak geen eigen wetenschapsbeleid, maar richten ze zich eerder op een probleemgebied dat uit diverse wetenschappen kan worden benaderd, zoals bijvoorbeeld welzijnszorg, onderwijs, gezondheid, communicatie, bestuur, planning. Die ontwikkeling leidt tot onnodige arbeidsmarktproblemen voor de afgestudeerden, vindt de commissie, in de faculteiten Sociale Wetenschappen en Letteren wordt de laatste tijd vaker de wens naar integratie van onderwijsvoorzieningen geuit. Voor het doctoraalexamen bestaat dan nog de uitweg van de vrije studierichting, maar een vrije propedeuse is nog niet mogelijk, zodat een breed doctoraal programma alleen via een smal propedeuse programma kan worden bereikt.

Tilburgs Hogeschoolblad

Het huidig Academisch Academisc/i Statuut er/<ent erkent op het liet ogenblik ogenblil< al meer dan honderd tionderd studierichtingen en dit aantal zal gezien het karakter van het Academisch Statuut nog gestaag doorgroeien. De onderwijscommissie van de Academische Raad vindt dat het aantal studierichtingen in de toekomst drastisch moet worden voorden beperkt. Faculteiten zouden een kleiner aantal propedeuse- en doctoraalexamens moeten aanbieden, maar de studiepakketten die de student recht geven op die diploma's zouden daarentegen veel breder en meer gevarieerd van aard moeten zijn dan nu het geval is. In het model dat de commissie voorstaat, en dat werd opgesteld door een studiegroep onder leiding van prof. dr. S. Wiegersma, wordt zowel de keuzevrijheid van de student als die van de faculteit vergroot. Tijdens een studiedag in december over Integratie of Concentratie in de Sociale Wetenschappen aan de KHT kwam onderwijsdirecteur-generaal Roel in 't Veld ook al aanzetten met de mededeling dat de minister op het niveau van de disciplines duidelijke keuzen heeft gemaakt. "Er worden geen nieuwe opleidingen/disciplines gecreĂŤerd voor vrijetijdskunde, communicatiewetenschap of ander objectgedefinieerde wetenschappen". KHTrector de Moor noemde deze terughoudendheid van het ministerie een onverstandige benadering. Hoe het in een nieuw Academisch Statuut verder moet met het opzetten van de nieuwe studierichtingen in Tilburg - sociale zekerheidswetenschap, personeelswetenschap, vrije tijdswetenschappen en bestuurlijke informatiekunde - zijn zorgen voor later. Voorlopig houden we het bij het voorstel van de Academische Raad. E. V. KEUZEVRIJHEID Kernpunt van het systeem dat de AR onderwijscommissie voorstelt is dat zowel de individuele student als de afzonderlijke faculteiten meer vrijheid krijgen bij de programmering van de studie. Dat kan bereikt worden door een drastische vermindering van het aantal in het Academisch Statuut beschreven examens, terwijl tegelijkertijd binnen deze examens een aanzienlijke vrijheid van invulling

wordt gelaten. Een modulen-onderwijssysteem (modulen zijn onderwijspakketten van gestandaardiseerde omvang) dat leidt tot dossierdiploma's (diploma's waarop staat opgesomd welke modulen de student heeft gevolgd) zou goed in deze visie passen, aldus de commissie. De faculteit kan daarbij routes aangeven: combinaties van modulen die in het onderwijsrooster zodanig zijn geprogrammeerd dat ze gemakkelijk kunnen worden gevolgd. De student kan, binnen be-

paalde door de faculteit gestelde voorwaarden, van die routes afwijken. Wat dat laatste betreft zouden de faculteiten zich niet al te benepen moeten opstellen. De opstellers van het voorstel maken overigens een uitzondering voor de beroepsopleidingen voor arts, tandarts en dierenarts. Ook voor een aantal andere specifieke beroepsopleidingen - apotheker, notaris, meester in de rechten, psycholoog - zouden aparte regels moeten worden vastgelegd, maar wel zodanig dat de betreffende faculteiten ook de mogelijkheid houden een vrijer programma te bieden. Propedeuse-examens zouden voor een gedeelte moeten bestaan uit een verplicht bestanddeel van beperkte omvang. Het examen kan verder naar keuze dezelfde vakken in uitgebreide vorm bevatten of andere vakken, deze laatste ook weer in beperkte of uitgebreide vorm. Alleen de omvang van de totale studielast wordt in het Academisch Statuut vastgelegd, dat verder alleen bepaalt dat het pakket waarmee de student het examen aflegt de goedkeuring van de faculteit moet wegdragen. De faculteit zou dan bijvoorbeeld bepaalde hulpvakken bij een hoofdrichting verplicht kunnen stellen. De AR onderwijscommissie geeft in haar rapport enkele voorbeelden van de propedeuse-examens die haar voor ogen staan. De faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen zou kunnen denken aan twee propedeusen: een fysisch/mathematische en een chemisch/biologische. Letteren, waarin nu een dertigtal studierichtingen voorkomen, zou vier propedeuse-examens kunnen instellen: taalkunde, letterkunde, historische wetenschappen en cultuurwetenschappen. De faculteit Sociale Wetenschappen zou kunnen volstaan met twee propedeuseexamens: een sociaal/culturele en een gedragswetenschappelijke. Het door de onderwijscommissie geschetste model laat alle huidige mogelijkheden intact, een faculteit kan desgewenst door het stellen van voorwaarden de bestaande opsplitsing in studierichtingen handhaven. Tegelijkertijd is ook, indien anders gewenst, een integratie van studies mogelijk. Als voor dat laatste wordt gekozen krijgen de afgestudeerden veel minder de signatuur van beoefenaar van een specifieke wetenschap opgedrukt dan tegenwoordig en dat betekent dat ze zich soepeler op de arbeidsmarkt kunnen bewegen. Daar staat dan wel tegenover, aldus de commissie, dat het verwerven van specialistische kennis na het einde van de eerste fase meer aandacht moet krijgen. Opleiding tot onderzoeker, in-service-training en post-academisch onderwijs hebben een belangrijke aanvullende functie in het geheel. Wordt hieraan voldoende aandacht gegeven dan heeft het model het voordeel dat het beter aansluit op de moderne maatschappelijke ontwikkelingen, terwijl het ook aan de student meer ruimte laat voor een studiekeuze die aansluit bij de eigen belangstelling, behoeften, capaciteiten en toekomstplannen. Jos Speekman/UP

24 februari 1984

Kamermeerderheid voor gewijzigde Inschrijvingswet Een meerderheid van de Tweede Kamer - bestaande uit in ieder geval PvdA, CDA, en D'66 - zal accoord gaan met de door Minister Deetman in november voorgestelde wijziging van de Machtigingswet Inschrijving Studenten, waardoor het mogelijk wordt de instroom van eerstejaarsstudenten te beperken op basis van de situatie op de arbeidsmarkt. Dat zal overigens alleen maar het geval zijn wanneer het gaat om een 'excessieve kloof' tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, en dan alleen nog voor die studies die opleiden voor specifieke beroepen, zoals bijvoorbeeld tandheelkunde en pharmacie. Tot dusver is instroombeperking alleen mogelijk als er niet voldoende opleidingscapaciteit aanwezig is. De W D heeft grote twijfels over het wetsvoorstel, evenals de kleine rechtse fracties. PSP en PPR zijn tegen. In het voorlopig verslag van de vaste kamercommissie voor onderwijs blijkt overigens dat de kamer in meerderheid nog grote bezwaren heeft tegen de manier waarop Deetman het nieuwe criterium heeft uitgewerkt. In het algemeen vinden de woordvoerders van de fracties de voorstellen te weinig beargumenteerd, waarbij zij verwijzen naar de jarenlange toezeggingen om in een meer principiële nota over toelating in relatie tot de behoefte aan afgestudeerden in te gaan. Die nota wil Deetman pas later uitbrengen. Het huidige wetsvoorstel is voor een periode van 2 jaar bedoeld. Bovendien vinden de meeste fracties dat de minister zich zelf te gemakkelijk de bevoegdheid geeft om in te grijpen. Pas als andere middelen, zoals voorlichting of differentiatie in de collegegelden, niet blijken te werken mag eventueel tot ingrijpen worden overgegaan, aldus onder andere CDA en W D . Maar dan nog gaat bijvoorbeeld de ra-

ming van de behoefte aan afgestudeerden met zo veel moeilijkheden en onzekerheden gepaard, dat Deetman met het instrument zeer terughoudend moet zijn. Om die reden, maar vooral ook omdat het, gezien het principe van de vrije studiekeuze om ingrijpende maatregelen gaat, vindt een meerderheid van de kamer (PvdA, W D , D'66) dat zij nauwer betrokken moet zijn bij de instroombeperking, bijvoorbeeld door deze telkens in een aparte wet te regelen en niet bij ministerieel besluit. Bovendien moet de minister duidelijker criteria aangeven wanneer hij tot instroombeperking overgaat: Wanneer, bijvoorbeeld, is sprake van een 'excessieve kloof'? Verschillende fracties wijzen ten slotte op het ontbreken van een sociaal perspectief voor het personeel dat door een lagere instroom eventueel op straat komt te staan. Minister Deetman zal de kamer naar verwachting spoedig antwoorden, omdat het wetsontwerp in principe moet terugwerken tot 1 januari van dit jaar, zodat het al op het komend studiejaar van toepassing kan zijn. g g /yp

Bibliotheek: eerst waarschuwen, dan blokkeren Het te laat terugbezorgen van boeken en tijdschriften leidt niet meer automatisch tot blokkering van de bibliotheekgebruiker in kwestie. Het eerste rappel dat de bibliotheek van de Tilburgse hogeschool 14 dagen na het verstrijken van de uitleentermijn verstuurt moet dienen als 'waarschuwing' aan het adres van de lener om boek of tijdschrift terug te brengen of te verlengen. Het College van Bestuur heeft vorige week besloten het uitleenreglement van de bibliotheek op dit punt aan te passen. Daarmee komen College èn bibliothecaris tegemoet aan de reacties van mensen die vroegen om een versoepeling van het uitleensysteem. De invoering van het

Profiel van een Pennebakje In de toekomst moet er een "Jeerlingpro/ïel" komen, vindt het Tilburgs Onderwijs Overlegorgaan. Zesdeklassers van de basisschool zouden volgens het orgaan op hun "sociaal-maatschappelijke achtergrond" moeten worden doorgelicht. Het voortgezet onderwijs heeft juist daar te weinig gegevens over en het leerlingpro/iei moet in die leemte voorzien. Zulke kranteberichten mag ik graag herkauwen. Ik slik ze weg, sla ze op in een speciale geheugenla en ga er 's nachts als de sJaap uitblij/t van genieten. Meestal haal ik er een gastacteur bij, die meteen de hoofdrol krijgt. Die eer was ditmaal voorbehouden aan "de gisse hogeschooibestuurder". Hij had het profiel-hericht ook gelezen en was meteen een nieuwe studierichting "sociale maatschappelijkheidskunde" in elkaar gaan timmeren. Voor de KHT was zijn initiatief van het grootste belang. Op het aanbrengen van een acceptabele studierichting stond een hoge beloning, waarnaar ook bestuurders mochten meedingen. Van concurrentievervalsing wilde hij niet horen, want hoeveel zuilen waren er niet nodig om de KHT tot een volwaardig Parthenon te laten uitgroeien? Eerst liet hij de beroepskansen voor a/gestudeerden in de "sociale maatschappelijkheidskunde" berekenen. Die bleken florissant. Als van alle zesdeklassers een profiel gemaakt moest worden, als per profiel één volle werkdag werd gerekend en een redelijk ziekteverzuim werd ingecalculeerd, kwamen er tenminste 750 profileurplaatsen beschikbaar. Bovendien zouden ook andere specialisaties in het curriculum worden opgenomen. Naast zesdeklassers zouden ook brugklassers geprofileerd worden; leraren, wetenschappelijke medewerkers en hoogleraren volgden vanzelf. Een speciaTilburgs Hogeschoolblad

nieuwe uitleensysteem riep de laatste maanden veel irrataties op, zo schreven wij al in het THB van 20 januari. Leners die hardnekkig weigeren de gevraagde boeken terug te brengen krijgen straks een forse rekening gepresenteerd. Veertien dagen na de eerste waarschuwing volgt een tweede rappel, waarvoor met ingang van 1 september '84 maar liefst f b,— in rekening wordt gebracht. Enkel en alleen als deze aanmaningskosten zijn betaald, kan de blokkering in dat geval ongedaan worden gemaakt. Leners die ook na een derde rappel in gebreke blijven ontvangen straks een rekening voor de vervangingswaarde van de geleende boeken. De overige bepalingen van het uitleenreglement blijven onverminderd van kracht, zo liet de bibliothecaris weten. Als het gaat om het maximum van 20 uit te lenen boeken of om het verplichte tonen van de lenerspas bij elke uitlening, hoeven de gebruikers van de KHT-bibliotheek dus niet op meer coulantie te rekenen. L.K.

"Laat je niet afleiden door democratie" "Zie erop toe dat de tweede fase, zo die komt, van een zodanig niveau is dat u meetelt op de buitenlandse markt. Laat u daarbij niet afleiden door zaken van democratische aard". Zo ziet Greetje den Ouden-Dekkers, de nieuwe onderwijsspecialiste van de W D , de rol van de student in de universitaire bestuursstructuur van de toekomst: de WWO'84. Over die WWO moet de kamer binnen vijf weken een oordeel hebben, en omdat Den Ouden's mening staat voor die van een meerderheid van de volksvertegenwoordiging dreigt de rol van de student in het universiteitsbestuur te zijn uitgespeeld. Zij sprak zaterdag op een congres op het Utrechtse landgoed Rhijnauwen, georganiseerd door het Interuniversitair Studenten Overlegorgaan, het behoudende jongere broertje van de studentenbewe-

ging die in de mooie jaren zestig en zeventig de democratie bevocht. Ze stond daar overigens voor een keer betrekkelijk alleen. Het PPR-kamerlid Peter Lankhorst en de voorzitter van de Utrechtse universiteitsraad Peter Sanger noemde vele redenen waarom een democratisch hoger onderwijs niet alleen beter is, maar ook efficiënter. Het enige wat de liberale pragmatica daar tegenin kon brengen was: "U hebt iets van de jaren dat de verbeelding aan de macht was. Maar de verbeelding heeft ook het paradijs niet gebracht". Inderdaad. De wet universitaire bestuurshervorming die nu haar laatste dagen beleeft ging links destijds niet ver genoeg, merkte Lankhorst op. "De linkse partijen stemden tegen omdat de wet te weinig experimenteermogelijkheden bood. Nu is links vooral bezig te houden wat er is". Studenteninbreng is, betoogde zij, nu noodzakelijker dan ooit. Niet alleen op de instellingen, waar door te weinig doorstroming de wetenschappelijke staf vergrijst. Ook de maatschappij heeft er profijt van. "Bedrijfsleven en overheid vragen mensen, d' kunnen besturen, weten te luisteren iidar wat gaande is. Waarom zou je studenten dat niet bijbrengen? Ik denk dat je juist de mensen uit de raden veel zult terugvinden in de maatschappij. Straks hebben we op die plaatsen alleen politicologen en bestuurskundigen". Lankhorst moest, met de anderen, toegeven dat de belangstelling van studenten voor het raadswerk niet overhoudt. Een tekortkoming van de WUB wellicht. "Wil je dat verbeteren", waarschuwde Sanger, "dan moet je ongeveer alles laten waar je nu mee bezig bent (...) Straks moeten in de faculteitsraden drie studenten het bestuur gaan controleren". "Kwestie van organisatie" vond Den Ouden, "van communicatie met de achterban". Maar toen Lankhorst haar erop attent maakte dat die achterban daar in deze tweefasentijd dan wel tijd en geld of studiebeurs voor moet krijgen, antwoordde ze: "Wij gaan daar geen miljoenen voor uittrekken die niet gedekt zijn. Die moeten dan weer van de bouwpot van de universiteiten af". L.T./U.P.

lisatie "bisschopsprofilering" zou op aandringen van het Thijmgenootschap worden ingericht en om het Oostduifse damesschaatsen een beetje te kunnen bijbenen, zou het NOC op een specialisatie "sportprofilering" aandringen. Vervolgens vroeg hij zich af hoe zijn nieuwe studierichting aan studenten kon komen. Volgens hef THB was daar in ieder geval een "pakkende titel" voor nodig. "Sociale maatschappelijkheidskunde" was niet pakkend genoeg. Alleen de allerdomste abituriënten konden op die titel worden binnengeloodst en dat zou niet genoeg zijn. "Profilologie" vond hij ook mooi en klonk bovendien wetenschappelijker. Vanaf het allereerste moment was het hem duidelijk geweest dat deze interdisciplinaire studierichting bij de CIF thuishoorde. Alleen daar was voldoende wetenschapsfilosofische kennis beschikbaar.Toevoeging aan de SSW zou niet stroken met de sterfhuisconstructie die voor de subfaculteit was bedacht. En over onderzoeksgeld hoefde de nieuwe studierichting niet in te zitten: de sociologen zouden ook in de toekomst hun nieuw gevonden TVC-potjes wel belangeloos blijven afschuiven. Dat de universitaire werkelijkheid weinig stilering nodig heeft om mij in diepe slaap te brengen, bleek toen mijn dochter van vier mij de volgende ochtend om kwart voor zes met bruut geweld moest wekken. Plompverloren viel zij op mijn slapend lijf en begon 'Mary had a baby' te zingen, waarschijnlijk omdat dat even Engels klonk als het toepasselijker 'Happy Birthday'. Ik was jarig. In de gebruikelijke Rath en Dodeheefer envelop had ze haar cadeau verstopt. 'Een tekening van de Hogeschool?' raadde ik suffig, want vorig jaar was het dat ook. 'Nee', glunderde ze en begon trots haar kunstwerk uit te pakken. Rond de lege huls van een toiletroi had ze houten wasknijper-helften gelijmd, ruggelings en keurig in het gelid. De huls had ze bevestigd op een met paars vouwpapier bedekt bierviltje, dat bovendien met gele en witte plakkertjes was gegarneerd. 'Een pennebakje, pap', zei ze, net toen ik er een omgekeerd Kariatiden-tempeltje in ontdekte. Ik wilde ze graag geloven; maar toen ze kort daarop vroeg wat ik wilde worden als ik groot was, werd duidelijk dat ze onbewust toch weer een Hogeschool had gemaakt. 24 februari 1984

Een reeks over studenten van de Tilburgse Hogeschool

''Wat kun je met filosofie gaan doen? Dat is nog erg vaag' "Ja, waarom juist die filosofiestudie? Ik denk dat het toch heeft te maken met je leefwijze, al klinkt dat vaag. Maar je stelt vragen naar het wezenlijke in jezelf en de maatschappij. Je gaat een bepaald soort boeken lezen, Sartre en Simone de Beauvoir, en je verslindt alle krante-artikelen over onderwerpen in die richting. En langzaam groeit dan de overtuiging dat jouw interesse aardig overeenstemt met waar de filosofie het over heeft. De keuze voor deze studie is bij mij bijna ongemerkt gegaan". Manneke van de Boer is zesendertig. Ze Is getrouwd en heeft twee kinderen, eentje van zeven en eentje van tien. Ze is eerstejaars filosofiestudente. Vroeger zat ze in het onderwijs. Enkele jaren geleden, toen de kinderen oud genoeg waren om naar school te gaan, besloot Manneke om zich weer aan haar oude liefde, het studeren, te wijden. Ze kwam als part-time studente terecht op de theologische faculteit "hoewel ik liever meteen filosofie was gaan doen, maar dat kon hier toen nog niet". De sfeer in de katholieke kerk ging haar steeds meer tegenstaan. Ze merkte dat ze het vervelend vond om door de buitenwereld te worden vereenzelvigd met een katholieke ambtsopleiding. Eigenlijk wilde ze er liever niet bijhoren. En nu volgt Manneke dan de dagopleiding filosofie. "Ik ben bijna de enige in de eerstejaarsgroep die getrouwd is en kinderen heeft. De anderen hebben niet de zorg voor een gezin erbij. En dan studeer je toch heel anders, denk ik. Tot nu toe lukt het me prima om die twee dingen te combineren, ik heb dankzij mijn theologiestudie gelukkig een aantal vrijstellingen. Als ik de propedeuse nu meteen het eerste jaar haal, dan heb ik

wat meer speelruimte voor de doctoraalfase. "Als je eenmaal met filosofie bezig bent merk je wel wat je er mee kunt doen. Na mijn afstuderen zal ik waarschijnlijk niet op zoek gaan naar een betaalde baan. Maar ik hoop wel dat ik mijn kennis dan kan gebruiken binnen een bepaalde organisatie, zoals de vredesbeweging. Ik ben nu lid van een anti-hongerbeweging. De vragen die daar aan de orde komen zijn eigenlijk eeuwenoud: ook Plato heeft al nagedacht over de ideale inrichting van de maatschappij en over de rechtvaardigheid. Ik wil tijdens mijn studie graag kennis nemen van alle visies die er in de loop van de tijd zijn geweest. Alles heeft toch met alles te maken. Vanuit het verleden zijn er zoveel dingen beter te verklaren". "Ik ben een ontzettende optimist. Ik denk dus inderdaad dat het mogelijk moet zijn om een mentaliteitsverandering teweeg te brengen, bijvoorbeeld wat dat hongerprobleem betreft. En volgens mij kan een filosofische benadering daarbij zeker helpen. Niet zozeer in het dóen van allerlei dingen, maar meer in het aandragen van ideeën en in het beïnvloeden van de mentaliteit."

" J a , ik stel mijn idealen vrij hoog. Daar wil ik ook steeds van blijven uitgaan. Als het echt nodig is kan ik ze altijd nog wat bijstellen".

COLLEGE We lopen met Manneke mee naar de collegezaal. Die is al behoorlijk gevuld. Klokslag half elf begin prof. dr. Ludwig Meyde met zijn college over de geschiedenis van de filosofie. Manneke maakt, net als de andere studenten, driftig aantekeningen. Meyde geeft levendig les. Af en toe een grap en veel handgebaren. In vijf minuten heeft hij meters bord beschreven zonder veel ruimte over te laten. Behandeld wordt hoofdstuk twee uit het collegediktaat. Dat hoofdstuk gaat over de middeleeuwen. De namen van grote jongens als Augustinus en Thomas van Aquino en hun voorgangers Plato en Aristoteles, passeren de revue. En het ontstaan van de universiteiten vanaf de twaalfde eeuw wordt verklaard. Kortom, iedereen is zeer verdiept in de bloemrijke geschiedenis van de wijsbegeerte. Totdat de TM B-fotograaf de geconcentreerde rust komt verstoren. Als hij Meyde op gegeven moment iets te dicht nadert, schrikt deze zich een deuk. En even is hij de draad van zijn gloedvolle betoog helemaal kwijt. Bij de studenten begint de aandacht voor de leerstof ook wat te verslappen. Ze beginnen zich, nu de pauze nadert, met andere zaken bezig te houden. Blijkt dat vingers een gewilde afleiding vormen. Eén studente zit vol aandacht haar nagels te consumeren, terwijl een medestudent besluit toch maar de velletjes van zijn vingertoppen te verwijderen. Verderop mak^n twee da-

mes een grapje tegen elkaar en ze doen hun best om zonder geluid te gieren van het lachen. Het eerste deel van het college zit er op. De studenten maken zich uit de voeten. Op naar de koffie en de sigaret. Wij filosoferen met enkele jaargenoterr van Manneke nog wat na over de voor en tegens van de studie. Zij vinden allemaal dat de zwaarte van het studieprogramma nogal meevalt. " J e kunt het zo zwaar maken als je zelf wilt. Anders dan op de middelbare school heb je nu geen stamvakken. Je kunt er zelf veel omheen lezen en studeren. Het gaat ook niet in de eerste plaats om het halen van tentamenbriefjes. Nee, de tweefasenstructuur vormt tot nu toe geen al te grote belasting. Ik denk zelfs dat je het met een minimum aan inzet toch allemaal wel zou halen." "Met eerste semester telt maar vijf vakken. Waaronder, helaas, maar één werkcollege, logica. Voordeel van een werkcollege is dat je meer samen kunt werken met anderen. En dat je met elkaar over de stof kunt discussiëren." " J a , maar" werpt een enkeling tegen " w o r d t dat niet een erg flauwe en naïeve discussie? Wat weten wij nu van het vak dat we er al met elkaar over kunnen debatteren? Die werkcolleges komen later wel". Geen van deze eerstejaars heeft al een duidelijk beroepsperspectief. " W a t kun je met filosofie gaan doen? Lesgeven, publiceren, misschien de politiek in. Dat is nog erg vaag." Niemand maakt zich ook erg druk om de toekomst. Voorlopig telt alleen de studie. En die blijkt vooral aantrekkelijk door kenmerken als algemeenheid en afstandelijkheid. " H e t zoeken is belangrijk. Het zoeken naar iets diepers. Zonder dat je je bij voorbaat beperkt. Alle andere studierichtingen hebben een bepaald uitgangspunt. Filosofie bestrijkt eigenlijk alle gebieden en geeft een groot overzicht. Je vindt er van alle vakken wel iets in terug. En in elke onderdeel kun je dan net zo . diep afdalen als je zelf w i l t " . " D e filosofie twijfelt overal aan en neemt afstand van alle dingen. Ook van de politiek. Dat maakt haar niet tijdloos, filosofie is natuurlijk wel historisch bepaald. Maar ze staat toch ook altijd een beetje los van de actualiteit". " J a , je moet er wel het type voor zijn. Maar ik merk nu al dat je door de studie ook kunt veranderen. Ik kan beter luisteren dan vroeger. Ik had altijd uitgesproken meningen over van alles en nog wat. Nu zie ik er de relativiteit eerder van i n " . " W a t ik zeg als ze me vragen wat ik studeer? Vaak volgt er een stilte op die vraag. Ik geef daar liever geen antwoord meer o p . " "Voor mij hetzelfde. Ik praat er wel over met mijn omgeving, maar nooit inhoudelijk. Want dan krijg je enorme discussies die op niks uitlopen. Ze komen vaak met hele praktische tegenargumenten. En dan zou je eerst helemaal moeten uitleggen wat de filosoof verstaat onder een term als 'idee'. Daar begin ik niet meer aan. Mijn huisgenoten vinden het wel erg leuk als ik ze iets over Marx vertel". Brigit Gruyters/Twan Geurts Heyde^ gloedvol betoog

Literatuurdidactiek aan de Subfaculteit Letteren

Prof. dr. Bettina Hurrelmann stelt zich voor ^ ^ ^ ^ De nog in opbouw zijnde Subfa^ B ^ H culteit Letteren is sinds enkele ^ F ^ F maanden uitgebreid met een leerstoel. De nieuwe leerstoel zal in het bijzonder het arbeidsgebied literatuurdidactiek omvatten, dat op Nederlandse universiteiten en hogescholen tot nu toe weinig aandacht heeft. Voor de nieuwe leerstoel is Mevrouw Prof. Dr. B. Hurrelmann aangetrokken, die tot voor kort enige jaren in het zelfde vakgebied aan de universiteit Essen in de Bondsrepubliek Duitsland werkzaam was. Het speciale onderzoekgebied van Professor Hurrelmann ligt op het vlak van de receptie van kinderen jeugdliteratuur in de sociale contexten van het gezin en de school. Naast de gebieden Literatuursociologie, Tekstwetenschap, Taal en Minderheden, Grammaticamodellen en Taal en Informatica is literatuurdidactiek het zesde onderzoeken onderwijszwaartepunt aan de Subfaculteit. Het bijzondere kenmerk van alle zwaartepunten en daarmee ook karakteristiek voor de arbeidsmethode aan de Subfaculteit is, dat aan de samenhangen tussen taal en literatuur enerzijds, en maatschappelijke voorwaarden anderzijds, bijzondere aandacht wordt besteed. Het is deze moderne, sociaal-wetenschappelijke conceptie van taal- en literatuurwetenschap die Bettina Hurrelmann, volgens haar eigen uitspraak, in Tilburg in het bijzonder aantrekt. Het gebied literatuurdidactiek concentreert zich in dit kader op de sociale voor-

Hieronder treft u een interview met de nieuwe hoog/eraar in de literatuurdidactiel< aan de letterenfaculteit i.o. van de KHT, Prof. dr. B. Hurrelmann. Het is een bijzonder artikel. De suggestie wordt gewekt dat een medewerker van het THB zich met de nieuwe hoogleraar heeft onderhouden. Niets is minder waar. Naar goed West-Duits gebruik heeft mevrouw Hurrelmann een beschouwing geschreven over haar eigen positie en dat van het nieuwe werkverband aan de faculteit. In de Bondsrepubliek gebeurt dat zeer vaak. De kranten zijn blij met de gratis bijdragen van betrokkenen. Dat scheelt ook weer in werkuren voor de journalisten. Zij hoeven zich niet op een bepaald onderwerp te storten: een telefoontje met een deskundige is voldoende. De redactie van THB wilde bij wijze van uitzondering deze werkwijze honoreren en laat nu Bettina Hurrelmann aan het woord. waarden van het gebruik, het begrip en de functie van literatuur voor lezers van verschillende leeftijd. Daarover Prof. Dr. Hurrelmann: "De bekwaamheid, om met literatuur in haar veelvoudige (ook mediale) vormen om te gaan, behoort in onze samenleving tot de elementaire cultuurtechnieken. Dit leerproces begint al lang voordat het kind op school planmatig in het lezen onderwezen wordt. Het is ook na de schooltijd in principe niet afgesloten. Dat blijkt o.a. uit de belangstelling voor de diverse cursussen voor vorming van volwassenen op dit gebied." In het onderwijsprogramma van het nieuwe werkverband literatuurdidactiek worden de studenten vertrouwd ge-

maakt met wetenschappelijke opvattingen over de betekenis van het lezen voor de ontwikkeling van mensen en met onderzoeksresultaten op het gebied van literatuurreceptie voor kinderen, jeugdigen en volwassenen. Daarbij zal aan het gebruik van literatuur in alledaagse handelingssamenhangen bijzondere aandacht worden besteed. Want ondanks het steeds groeiende leespubliek zijn de verschillen in de leesstof en in de praktijk van het lezen nog altijd erg groot. Professor Hurrelmann ziet het alledaagse gebruik van literatuur als een vaak verwaarloosde grondslag van de literaire opleiding op school. "Literatuurdidactiek die zich alleen maar op schoolse leerpro-

VITE-congres over Mensenrechten

''Nederlanders selectief in verontwaardigingMt Het' was niet druk tijdens de forumdiscussie over het Nederlandse Mensenrechtenbeleid. Klaarblijkelijk heeft het onderwerp in de loop der jaren aan populariteit ingeboet. Toch heel nuttig dat de Tilburgse vereniging van economen en juristen, VITE, er een congresdag aan spendeerde. Vorige week vrijdag spraken vertegenwoordigers van onder meer het bedrijfsleven, het ministerie van Buitenlandse Zaken, de wetenschap, de politiek, en Amnesty International met elkaar over de vraag of en hoe de mensenrechten een grondslag van het Nederlands, buitenlands beleid. De eerste stappen naar het beleid zoals we dat nu kennen werden gezet in de jaren zestig. "Maar het moderne mensenrechtenbeleid is in wezen niet ouder dan tien, twaalf jaar". Dat zei inleider Toine van Dongen, adjunct-coördinator mensenrechten op het ministerie van Buitenlandse Zaken, over de geschiedenis van de Nederlandse politiek in dit opzicht. De bevolking verschafte aan de achtereenvolgende regeringen steeds voldoende draagvlak voor zo'n politiek: "Ik denk dat dat te maken heeft met ons volkskarakter. We zijn aan de ene kant heel pragmatisch, heel nuchter en zakelijk, een tikkeltje materialistisch zelfs. En aan de andere kant is daar de drift tot getuigen, tot het uitdrukken van lotsverbondenheid met zowat al het leed op deze wereld; hoe nuchter ook, we lopen snel

warm voor een zaak waar we in geloven. " Toch lijkt het er sterk op dat de nuchtere, zakelijke kant van de Nederlander de laatste tijd de overhand heeft. Getuige ook de bijdrage van werkgeversvertegenwoordiger mr. Chorus (NCW) die vooral zei te geloven in de zegeningen van de gemengde economische orde waarvoor het Westen heeft gekozen. Deze orde, waar volgens Chorus een ideaal evenwicht heerst tussen de verschillende maatschappelijke krachten, is uiteindelijk de beste garantie voor inachtneming van de mensenrechten. Prof. P. van Dijk van het Utrechtse Studiecentrum van de Mensenrechten hield een pleidooi voor de aanstelling van een mensenrechtencoördinator op het departement van Van den Broek. Ook vond hij dat de ambtenaren op het ministerie in hun opleidingspakket een flinke portie

mensenrechten geserveerd moeten krijgen. Dezelfde Van Dijk betoogde tijdens de forumdiscussie in de namiddag dat de Nederlandse normen inzake mensenrechten niet universeel voor alle 'buitenlanden' kunnen gelden. "Bij de bepaling van het politieke beleid kan de Nederlandse regering zich niet alleen maar op de Nederlandse interpretatie van de mensenrechten baseren, maar zal zij zich vaak eerder moeten richten op de internationaal gegroeide praktijk van bijvoorbeeld de verklaringen en de resoluties". De politieke vertegenwoordigers Aarts (CDA) en de Waart (PvdA) raakten met elkaar in de clinch over de vraag of ook een handelsmissie vanuit Nederland de mensenrechten ter sprake moet brengen in een land dat daar aanleiding toe geeft. De socialist de Waart meende dat de mensenrechten zonodig altijd aan bod

cédé's concentreert, werkt vaak in het luchtledige. Onderwijzers, leraren en docenten moeten weten bij welke bekwaamheden en motieven van lezers, bij welke functies van literatuur het onderwijs kan aanknopen, hoe deze verder kunnen worden ontwikkeld, of waar het onderwijs alternatieven moet aandragen. Daarom is het van groot belang het hele proces van de zogenaamde literaire socialisatie - waarmee het gedifferentieerde proces van het gebruik en de verwerking van literatuur bedoeld is - te achterhalen", aldus Bettina Hurrelmann. De onderzoekswerkzaamheden op dit gebied worden opgenomen zodra het werkverband volledig is. Voor de studenten is literatuurdidactiek een nieuw studiegebied in het keuzecurriculum, met mogelijke beroepsperspectieven op het gebied van de vorming van volwassenen, de cultuurpolitiek van het boek en de openbare leesbevordering, de kinderboekensector en de onderwijzers- en lerarenopleiding. Prof. Dr. Hurrelmann beschikt over meerjarige ervaring als docente in diverse onderwijsvormen. Sinds 1974 was ze wetenschappelijk assistente. Haar proefschrift "Judendliteratur und Bürgerlichkeit" (1974) behandelt het ontstaan van een eigen literatuur voor kinderen en jeugdigen in de 18e eeuw. Haar leerbevoegdheid (Habilitation) verwierf ze met een empirisch onderzoek over de receptie van kinderliteratuur op school ("Kinderliteratur im sozialen Kontext", 1982).

moeten komen, al is het tijdens een handelsreis. De CDA-man voelde daar echter niet veel voor en maakte een duidelijk onderscheid tussen de belangen van de handel en de mensenrechten. Aarts verdedigde verderop in de discussie de stelling dat veel Nederlanders in hun verontwaardiging over de schending van mensenrechten erg selectief te werk kunnen gaan. "Sommige schendingen vinden we minder erg omdat het sociaaleconomisch systeem in een bepaald land ons toevallig beter aanstaat. Neem nou Nicaragua. Veel mensen kunnen geen kritiek op dat land velen. Ikzelf draag Nicaragua een warm hart toe, maar als daar de mensenrechten worden geschonden dan moet daar iets van gezegd worden. Tot nu toe is Amnesty de enige organisatie geweest die door de jaren heen zonder selectief te zijn de mensenrechtenschending waar ook ter wereld heeft bekritiseerd". Toen de forumdiscussie al een eind op weg was kreeg de te vaak ingrijpende voorzitter Marijn de Koning (inderdaad, die van het Nos-journaal) de Tilburgse hoogleraar Alting von Gesau in het oog. " J a m m e r " zei de Koning "dat een man met zoveel deskundigheid op dit terrein vandaag nog niet aan het woord is geweest." Maar Alting von Gesau wilde dat liefst ook zo laten. "Ik heb mijn zegje gedaan in de congresbundel en laat het woord graag aan de sprekers achter de forumtafel". Waarop Marijn de Koning: "Hebben we in elk geval toch even uw stem gehoord". Aan het eind van het debat richtte de voorzitster zich nog eenmaal tot het Tilburgse publiek: "Iemand nog een vraag? Ja, het hoeft natuurlijk niet, maar het mag wel hoor". T.G. College-voorzitter Van Straaten en prof. van Veen op het VITE-congres: Foreign affairs

"Studieklimaat op icazerne verre van ideaalMW In het THB van 27 februari werd op de middenpagina in een viertal interviev\/s verslag gedaan van problemen die academici na hun afstuderen kunnen ondervinden. Toen stond de moeizame beroepsinvoeging centraal. Ook voor academici die na hun afstuderen nog in dienst moeten komen er allerlei praktische problemen om de hoek kijken. Komt men in aanmerking voor een functie die aansluit bij' de opleiding of moet men als Jan Soldaat zijn tijd uitdienen? Hoeveel bedraagt de wedde en kan men zich na het vrije leven als student wel aanpassen bij de overwegend hiërarchische verhoudingen in het leger? In dit interview vertelt Drs. Ab van den Wollenberg over zijn ervaringen in dienst. Zijn relaas is niet representatief maar wel informatief. Het vervullen van de militaire dienst na het afstuderen heeft wel degelijk haken en ogen. De daarmee samenhangende problemen hebben zoals uit bijgevoegde kadertekst blijkt de belangstelling van de Staatssecretaris van Defensie.

Na het afstuderen In militaire dienst Na een stage bij een adviesbureau voor de bouw in de gezondheidszorg studeerde Drs. Ab van den Wollenberg in januari 1983 af als bedrijfseconoom. Omdat hij pas in september '83 in dienst zou worden opgeroepen kon hij niet naar een vaste baan solliciteren. Het lukte hem om aan een school voor middelbaar beroepsonderwijs een tijdelijke aanstelling te krijgen voor 10 uur per week. Later kon hij dat aantal uitbreiden tot 18 uur. Per maand verdiende hij 1400 gulden netto. Van de Wollenberg: "Eind augustus ontving ik een aangetekende brief met het bevel met te melden bij het Opleidingscentrum Militaire Administratie te Middelburg. Daar wordt ik opgeleid tot sergeant. De opleiding bestaat uit een militaire training met vakken zoals; excerceren, schieten, lange afstandsmarsen, stormbaan, oefeningen en bivak. Daarnaast krijg ik een functie-gerichte scho-

ling waarbij het gaat om het op juiste wijze invullen van formulieren, aanvragen en wat personeelsadministratie. Om kort te gaan: ik werk onder mijn niveau en er bestaat nauwelijks een verband tussen het werk dat ik in dienst moet doen en de vaardigheden die je in een burgerberoep nodig hebt. Door het lezen van boeken en vaktijdschriften probeer ik m'n vak bij te houden, maar dat lukt niet altijd even best. Ik zie geen mogelijkheid om tijdens een oefening op de hei in mijn schuttersputje een ESB-tje te lezen. Op de kazerne is het studieklimaat ook niet geweldig. Een studeerkamer met een bureau? Vergeet het maar! Met 5 andere dienstplichtige maten deel je één legeringskamer waarop 6 bedden en 6 kasten staan ^ voor de persoonlijke standaarduitrusting". Hoe verliep de aanpassing aan je nieuwe omgeving na je vrije leven als student? Van den Wollenberg: "De sfeer op de

hogeschool verschilt hemelsbreed met de mentaliteit in het leger. In dienst mag je slechts lege briefjes indienen en je moet gewoon doen wat je wordt opgedragen, verder geen gelul! Inspraak is er op ondergeschikte punten, of je bruin of wit brood bij het ontbijt wilt, maar je hebt niets in te brengen als het gaat om wezenlijker zaken zoals dagindeling, het lesprogramma en de inrichting van je kamer. Men vertelt je precies hoe je je bed moet opmaken en waar je posters mag hangen. Op de 25ste ben je te oud voor militaire dienst. Het ritueel van de kamerinspectie, het appèl, de meldingsplicht bij de meerdere en vooral het excerceren ervaar ik als een lachwekkende circusdressuur. Laatst vergat ik mijn kast af te sluiten. Dat grapje kostte me 15 piek. De geldboetes die ze in dienst opleggen tikken hard aan als je van zo weinig geld moet zien rond te komen." Hoeveel bedraagt je wedde dan? Van den Wollenberg: "Bijna 750 gulden per maand. Maar voor mijn kamer in Den Bosch ben ik al 470 gulden aan huur kwijt. Per maand houd ik ongeveer 280 gulden over waarvan ik moet bekostigen: het levensonderhoud tijdens weekeinden en vrije dagen, kleding, recreatie en reiskosten twee keer per maand. Om financieel het hoofd boven water te houden heb ik het abonnement op de krant opgezegd. Ik heb een request ingediend om een aanvulling op mijn wedde te krijgen maar de afwijzing heb ik al binnen. Nu heb ik - in zesvoud - een hernieuwd verzoekschrift opgesteld." Er zijn mensen die dienst weigeren of proberen met 35 de dienst uit te komen. Van den Wollenberg: "Die vluchtroutes wil ik niet benutten. Als alle dienstplichtigen zich aan militaire dienst onttrekken ontstaat er op den duur een situatie waarin alleen de ferme jongens, stoere knapen in het leger zitten. Door de dienstplicht komen er ook mensen in het leger die het militaire bedrijf van binnenuit kritisch bekijken. Je levert op zeer be-

Defensie onderzoekt mogelijktieden voor flexibele diensttijd leder jaar ontvangen ongeveer 120.000 jonge mannen van het Ministerie van Defensie een dienstenenvelop met de opdracht zich te melden voor de keuring voor de militaire dienst. Ruim een kwart van hen wordt afgekeurd maar van de 90.000 dienstplichtigen die wel worden goedgekeurd wordt uiteindelijk toch maar de helft daadwerkelijk opgeroepen voor dienst. De rest, ruim 40.000 man, krijgt vrijstelling. Aan de hand van de keuringsrapporten bepaalt het ministerie bij welke wapen (infanterie, artillerie, cavalerie) of dienstvak (administratie, intendance) de dienstplichtige het beste kan worden ingedeeld. Het is vaak niet mogelijk om met de wensen van de dienstplichtige rekening te houden. Vooral afgestudeerden uit het hoger onderwijs vormen in dit opzicht een personeelsvraagstuk omdat er in het leger voor dienstplichtigen te weinig functies beschikbaar zijn van academisch niveau. Het komt echter ook voor dat academisch gevormde dienstplichtigen zelf kenbaar maken niet voor een opleiding tot reserve-officier in aanmerking te willen komen. De onderbenutting van hoogopgeleide dienstplichtigen doet zich vooral voor op de functiegerichte aspecten. De inzetbare kennis

van een doctorandus in de economie is nogal beperkt als hij moet dienen als sergeant bij de artillerie. Dit probleem treedt in mindere mate op bij een HTS-er die moet dienen bij de genie. Het ministerie van defensie deelde ons mede, dat militaire vaardigheden aan alle dienstplichtigen hoge eisen stelt aan fysieke conditie. Dit is dan ook de reden van het hoge afkeuringspercentage van 25 percent. Militaire commandanten erkennen, dat het motiveren van hoogopgeleide dienstplichtigen voor functies die inhoudelijk gezien nauwelijks een beroep doen op opleidingskwalificaties bijzondere problemen met zich meebrengt. Zelden geven die problemen aanleiding om 'de man' uit dienst te ontslaan. De meeste dienstplichtigen dienen hun 16 maanden uit. Onlangs heeft de Staatssecretaris van Defensie opdracht gegeven om te onderzoeken of het mogelijk is een systeem in te voeren van flexibele diensttijden. Dienstplichtigen met een interessante baan moeten langer dienen dan hun collega's die zonder veeleisende en langdurige militaire opleiding snel inzetbaar zijn. Daarbij zou een relatie moeten worden gelegd tussen de duur van de diensttijd en de hoogte van de bezoldiging.

Op die manier hoopt men dienstplichtigen meer keuzemogelijkheden te bieden. Het Ministerie voelt er niets voor om mensen die al een baan hebben vrijstelling te geven, tenzij zeer zwaarwegende zaken in het geding zijn. Afwijking van die regel zou betekenen dat de last van de dienstplicht volledig voor rekening komt voor mensen zonder werk. Verder is het Ministerie van mening, dat vervangende dienstplicht geen 'easy way out' is. Wie erkend wil worden als gewetensbezwaarde moet via een langdurig procedure zijn bezwaren zien hard te maken. Bovendien komt de vervangende dienstplicht neer op het verrichten van eenvoudig werk bij een instelling van de overheid. Voor vrijstelling komen wel in aanmerking mensen die langer dan 27 maanden hebben gewerkt op een project in een ontwikkelingsland goedgekeurd door het Ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking. Wie kan aantonen met de voorbereiding van zo'n project bezig te zijn krijgt al vrijstelling. Deze soeplesse gaat niet op voor totaalweigeraars die in aanraking komen met de strafrechter. H.Z.

Ab Van de Wollenberg scheiden schaal een bijdrage aan de vermaatschappelijking van de krijgsmacht. Vervangende dienstplicht zie ik op praktische gronden niet als een oplossing voor sollicitatieperikelen. Het kan geruime tijd duren voor er een vervangende baan beschikbaar komt en tot die tijd kun je bijna nergens terecht want tijdelijke banen om die wachttijd te overbruggen zijn dun gezaaid. Verder moet je nog maar afwachten welke ervaring je kunt opdoen tijdens de vervangende diensttijd. Ja en wat die S 5 betreft, er zijn mensen die net zolang de deur bij de dokter platlopen tot ze met die negatieve kwalificatie de dienst worden uitgeschopt. Ik vrees, dat je daarmee een zeer slechte indruk maakt als je bij overheid of bedrijfsleven wilt solliciteren. S 5 betekent dat je een labiel figuur bent". Uit alle gesprekken die ik met afgestudeerden heb gevoerd, bleek, dat de voorbereiding op hun maatschappelijke start te wensen overlaat. Van den Wollenberg: "Ik vind dat je van een academicus mag verwachten dat-ie zich oriënteert op zijn toekomst. Maar daarmee is de kous niet af! Mensen die direct na hun afstuderen aan de slag willen kunnen hun licht opsteken bij AISEC dat contacten heeft met bedrijfsleven en overheid. Maar waar kun je aankloppen voor advies wanneer je geen baan kunt vinden? Je moet je als werkzoekend laten inschrijven maar het is preventiever om voor je afstuderen te bekijken of je je kansen kan verbeteren door herschikking van je vakkenpakket. Dat tijdig bijsturen zou wel eens een boel narigheid kunnen voorkomen. Mensen die in dienst moeten tasten volledig in het duister. Wat gebeurt er als je dienst weigert? Hoe staat het met je financiële positie? Kun je een voorkeur voor plaatsing kenbaar maken? Wat gebeurt er als je herkeuring aanvraagt? Allemaal problemen waarvan je te laat ontdekt hoe gevoelig ze liggen." Henk Zomer

Studiefinanciering: een lijdensweg zonder eind Hoewel in 1876 voor het eerst in de wet spral<e Is van de verstrekicing van studiebeurzen, zij het van geringe omvang, moeten we terug gaan tot 1919 voor een eerste discussie over het doel en de aard van de studiefinanciering. In dat jaar verzoekt minister J . Th. de Visser de Kamers der Staten Generaal om uitbreiding van de studietoelagen. Uit zijn woorden blijkt dat hij twee gronden voor het verstrekken van beurzen ziet, namelijk het belang van de gemeenschap en een zeker gevoel van sociale rechtvaardigheid. "Niet alleen moet men het als eene onbillijkheid gevoelen dat dergelijke jongelieden louter als gevolg van het onbemiddeld zijn hunner ouders de gelegenheid missen om hunne talenten tot ontwikkeling te brengen, maar bovendien komt het ten nadele der gemeenschap wanneer zij het niet brengen tot den graad van kunde en bekwaamheid dien zij anders hadden kunnen bereiken". De reactie van de Leden van de Eerste Kamer zou ook in 1984 niet misstaan: "Zodra de jongeman in eenige maatschappelijke positie een inkomen heeft boven een zeker minimum, zoude telkenjare van het meer verdiende een bepaald bedrag kunnen strekken tot terugbetaling der vroeger van Rijkswege ontvangen gelden". Het profijtbeginsel is geboren: de student profiteert van zijn studie en moet deze daarom (deels) zelf betalen.

PROFIJT Ook in 1919 zijn er al tegenstanders van de toepassing van dit profijtbeginsel. Zij zijn vooral bang dat door de verplichting tot terugbetaling het doel van de beur-^ zen, namelijk het scheppen van gelijke kansen op deelname aan het Hoger onderwijs voor iedereen, niet wordt bereikt. Ondanks dit verzet worden echter in 1924 de beurzen (gift) omgezet in terug te betalen renteloze voorschotten. Dit principe blijft bestaan tot na de Tweede Wereldoorlog bij een collegegeld van f 3(X), —: voor die jaren een aanzienlijk bedrag. Na de oorlog treedt vooral het nut van het onderwijs voor de gemeenschap sterk als argument voor de studiefinanciering naar voren. Door de noodzakelijke wederopbouw van het land ontstaat een grote behoefte aan jonge hooggekwalificeerde academici voor het bedrijfsleven. De onderwijsminister uit die dagen, dr. G. van der Leeuw, laat dan ook duidelijk weten dat zijn inziens "de poort naar de universiteiten niet wijd genoeg open staat", en dat "of de collegegelden omlaag moeten, of het aantal beurzen moet worden vergroot". De in 1949 rapporterende Commissie tot Reorganisatie van het Hoger Onderwijs komt echter op het gebied van de studiefinanciering met weinig nieuws. Het principe van renteloze voorschotten blijft gehandhaafd, en slechts aan studenten die na een paar jaar uitstekende prestaties blijken te leveren kan een beurs (gift) worden verstrekt. Het advies van de commissie leidt dan ook tot weinig tevredenheid. Al in 1953 moet minister Cals onder druk van de Tweede Kamer de commissie Rutten instellen voor een nader onderzoek naar de studiefinanciering. Nog voordat deze commissie rapporteert wordt echter het collegegeld al verlaagd van f 300, - naar f 200, - . Gezien de sfeer in die dagen hoeft deze stap geen verwondering te wekken. Uitlatingen van het VNO zeggen wat dat betreft genoeg: "Op economische gronden kunnen wij het ons niet veroorloven om jong intellect verloren te laten gaan".

Tilburgs Hogeschoolblad

OPVOEDING De commissie Rutten rapporteert in 1956, en haar adviezen zullen tot 1966 in belangrijke mate het studletoelagenbeleid bepalen. De commissie doet vier belangrijke uitspraken: - De student mag niet worden gezien als een arbeider die een studleloon moet ontvangen. Dit zou de financiële ongelijkheid tussen studenten met meer en minder bemiddelde ouders alleen maar vergroten en bovendien een ontwrichtende toeloop naar de universiteiten kunnen ontlokken. - In principe acht de commissie renteloze voorschotten op zijn plaats voor studenten die hun kwaliteiten nog moeten bewijzen, maar om de opbouw van zware financiële verplichtingen te voorkomen moet er wel een maximum aan deze voorschotten worden gesteld. De toelage wordt daarom gesplitst in een deel beurs en een deel renteloos voorschot. - De zorg voor de studie, als onderdeel van de opvoeding in het algemeen, behoort tot de verantwoordelijkheid van de ouders. De overheid moet derhalve alleen bijspringen als de ouders het echt niet kunnen betalen. - De collectieve studentenvoorzieningen op het gebied van hulsvesting, voeding, sport, cultuur en gezondheidszorg moeten worden uitgebreid en verbeterd. De gevoelde behoefte aan academici leidt zo tot het scheppen van betere studeeromstandigheden. De taak van de overheid wordt echter nog beperkt opgevat: het zijn primair de ouders die de verantwoordelijkheid voor de studie dragen. Tussen de jaren 1956 en 1966 begint een spectaculaire groei van het aantal studietoelagen. De tot dan toe gevolgde individuele benadering moet worden verlaten. Er komen vaste financiële normen waaraan de draagkracht van de ouders wordt afgemeten, en de toeslag van de "bekwaamheid" van de student begint langzaam te verdwijnen. Vanaf 1964 heeft iedereen die in het bezit is van een diploma dat toegang geeft tot het afleggen van universitaire examens kans op een studietoelage.

ONENIGHEID Halverwege de jaren zestig begint er onenigheid over de studiefinanciering te ontstaan; een onenigheid die eigenlijk nog tot op heden voortduurt. Door het stijgen van de rijksuitgaven voor het Wetenschappelijk Onderwijs ontstaat de eerste twijfel aan de juistheid van de offers die de gemeenschap zich getroost voor het mogelijk maken van de studie van Individuele studenten. Dit te meer, omdat de gevoelde behoefte aan academici afneemt. Het toepassen van het profijtbeginsel komt weer naar voren, leidend tot verzoeken om verhoging van het collegegeld (1964, kabinet Marijnen, f 400, —) en om afschaffing van het giftgedeelte in de toelage (1967, PvdA). Dat voor deze verzoeken geen meerderheid te vinden is komt waarschijnlijk vooral door de in die dagen opkomende tegenkrachten. Vooral in 1963 opgerichte Studenten Vak Beweging (SVB) wil dat de studiekosten voor studenten die goede studieprestaties leveren, geheel door de overheid worden gedekt. De SVB wil de student duidelijk zien als onafhankelijke volwassenen die, zonder zijn ouders, zelfstandig verantwoordelijk is voor de bekostiging van de studie. De SVB wordt daarin later gesteund door de Nederlandse Studenten Raad (NSR), delen

van de Academische Raad en het Landelijk Beraad van Studentendecanen. Het SVB-standpunt kan veel steun krijgen omdat de door minister Diepenhorst ingestelde commissie Sassen 1966 een systeem heeft ontwikkeld, waarin de inkomsten uit kinderbijslag en kinderaftrek voor de ouders zo hoog mogelijk zijn gemaakt, met als gevolg een sterke daling van vele toelagen, omdat die aan het ouderlijk inkomen zijn gekoppeld. De studenten merken natuurlijk vooral het laatste en zij protesteren dan ook fel. Het verlangen naar onafhankelijkheid van de ouders en de nog steeds levende vraag welke eigen bijdrage van studenten nu redelijk is, dwingt minister Veringa tot het instellen van liefst twee commissies. De commissie Van Dijck, met een kortetermijnopdracht, rapporteert in 1969 met een kort en krachtig advies: de gelden van kinderbijslag, kinderaftrek en studietoelagen moeten worden geïntegreerd en in één bedrag rechtstreeks aan de student worden uitgekeerd. Dit ingrijpende advies struikelt echter over een afwijzing door de SER: die is van mening dat het karakter van kinderbijslag en aftrek zo verloren gaat. Daarmee is het wachten op de commissie Andriessen: deze is breed samengesteld en heeft een veel ruimere opdracht gekregen. Helaas blijkt deze commissie bij haar rapportage in 1971 verdeeld op alle hoofdpunten. Niettemin wordt wel duidelijk, dat het financieel niet haalbaar is om tot een volledige vergoeding van de studiekosten te komen (de studieloongedachte die de SVB wilde) en dat voor het realiseren van ouderlijke onafhankelijkheid rentedragende leningen nodig zijn. Met de verdeeldheid van de commissie Andriessen is nu in feite een Impasse ontstaan. Het is immers nog steeds niet duidelijk welke hoogte van het collegegeld redelijk is en hoe de studenten die dat wensen onafhankelijk van hun ouders kunnen worden. Het is in deze situatie, dat minister De Brauw in 1972 het inmiddels beruchte voorstel doet om het collegegeld van f 2 0 0 , - naar f 1000,te verhogen. Een voorstel dat het gevolg

Ondanks vele discussies ininisterswisselingen ligt er nog steeds geen stelsel vaij studiefinanciering op t a f e l . Terwijl dat t o c h al in 1973 oor de toenmalige minister De B r a u w aan de Tweede < l imer was toegezegd. Welis w a a r maakte de Kamer ei d vorige maand een voorgestelde verhoging van he collegegeld ongedaan, althans voor volgend jaar. |\ aar een latere stijging lijkt zich ai w e e r af te tekenen, l/oorlopig is de blik gericht op minister Deetman, I maart met een w e r k s t u k over de materie zal komen Of dat een eind zal maken aan de lange lijdensweg va de studiefinanciering is de vraag. Op deze middenpagiij i een historische blik op het krachtenspel tussen het nifi voor de student, de economische situatie in het land n de gevoelens van sociale rechtvaaidigheid.

is van een afweging tussen de baten van het onderwijs voor de maatschappij enerzijds en het nut van het onderwijs voor de individuele student anderzijds. De Kamer twijfelt sterk: is het wel verantwoord om een lastenverzwaring voor de niet-bursalen te realiseren zonder een gelijktijdige fundamentele herziening van het stelsel van studiefinanciering? Na een toezegging van minister De Brauw om In 1973 met een nieuw stelsel van studiefinanciering te komen, en tevens de mogelijkheid te scheppen tot het afsluiten van rentedragende leningen, accepteert de Kamer echter de verhoging. Het studentenprotest Is furieus. Dit gaat immers helemaal niet in de richting van een studleloon; de afhankelijkheid van de ouders wordt juist vergroot. Er wordt een boycotactie op grote schaal georganiseerd die tot zulke grote problemen leidt, dat de Kamer er uitvoerige discussies aan wijdt en zich soepel opstelt ten aanzien van niet-betalenden. In deze sfeer, en misschien wel dank zij deze sfeer, komt dan het kabinet Den Uyl aan de macht. Deze trekt de f 1000,— wet in, maar concludeert wel dat een eigen > bijdrage voor studenten vooralsnog noodzakelijk zal blijven. Het collegegeld wordt vastgesteld op f 500, — , met de belofte dat er in 1974 een nieuw studiefinancieringsstelsel zal liggen. Verder krijgen niet-bursalen de mogelijkheid om het collegegeld via een promesse te betalen en worden rentedragende leningen mogelijk gemaakt.

De toezegging wordt gestand gedaan. In 1974 verschijnt een Nota Studiefinanciering van de hand van staatssecretaris Klein. Een historische nota, want alle latere plannen wijken qua structuur nauwelijks van de ideeën van Klein af en het is dan ook verbazingwekkend, dat er anno 1984 nog steeds geen nieuw stelsel van financiering ligt. De plannen van Klein houden in het kort het volgende in. In plaats van de aan de ouders verstrekte kinderbijslag en kinderaftrek komt er een basisbeurs voor alle studenten, die direct aan hen wordt uitgekeerd. Voor studen-

ten met ouders in de minder draagkrach- tige inkomensgroepen komt er een extra beurs, die zodanig wordt vastgesteld, dat de bursalen als giftbestanddeel niet minder ontvangen dan tot op dat moment het geval is. Afhankelijk van het ouderlijk inkomen daalt de maximale beurs dus tot het niveau van de basisbeurs. Als alternatief voor een aanvullende ouderlijke bijdrage wordt verder de mogelijkheid geschapen om bij banken rentedragende leningen af te sluiten. De overheid stelt zich dan garant voor aflossing hiervan. Een duidelijke randvoorwaarde voor het nieuwe stelsel is, dat het budgettair neutraal moet zijn: het nieuwe stelsel mag in totaal niet meer kosten dan het oude. Verder wil Klein het stelsel voorlopig alleen laten gelden voor studenten uit het Wetenschappelijk Ondenwijs (WO) en het Hogere Beroeps Ondenwijs (HBO), opdat een snelle invoering mogelijk zal zijn. Het ziet er goed uit: de plannen van Klein komen uitvoerig in discussie. In december 1974 komt echter al het eerste oponthoud. Uit interdepartementaal overleg is de wens naar voren gekomen om het stelsel direct van toepassing te maken op ALLE studerenden van 18 jaar en ouder. Dat nu maakt de zaak zeer complex en vereist het verzamelen van vele gegevens, zodat de uitwerking van de plannen wordt vertraagd. Pas begin 1977 wordt de voorbereiding voor de discussie in de Kamer afgesloten en dan valt het kabinet Den Uyl. Het kabinet Van Agt 1 neemt de liggende plannen niet over.

EIGEN PLANNEN Uiteraard zitten de studenten intussen ook niet stil. Na de boycot van 1972 leeft het onderwerp studiefinanciering onder studenten sterk en naarmate een nieuw stelsel langer uitblijft neemt de kritiek op het oude toe en worden eigen studentenplannen ontwikkeld. Ook is er de kritiek op de plannen van Klein. Deze richt zich met name op de blijvende afhankelijkheid van de ouders vla de extra beurs. Ook de introductie van rentedragende leningen, die de student afhankelijk van banken maken, een zeer hoge studieschuld tot gevolg hebben en het onderling verschil tussen studenten niet wegnemen wordt negatief beoordeeld. Overige kritiek betreft het feit dat studenten ten opzichte van andere jongeren in een sociaal isolement blijven verkeren, het gegeven dat er tegen gezondheidsrisico's geen goede verzekering mogelijk is (studenten mogen niet in het ziekenfonds) en het ontbreken van beroepsmogelijkheden bij de beoordeling van studieprestaties, die immers het al dan niet continueren van een toelage kunnen beïnvloeden. De studenten ontwikkelen zoals gezegd ook alternatieve plannen, al zijn ze daar niet unaniem over. Het Landelijk Overleg Grondraden (LOG) komt in 1975 en in 1979 samen met het Landelijk Overleg van HBO-studenten (LOHBO) met voorstellen voor een gefaseerde invoering van een studieloon. Een situatie waarin de toelage bestaat uit / 6600,— beurs en f 4400, renteloos voorschot zou langzaam over moeten gaan in een volledige beurs. Over het extra geld dat zo'n stelsel zal kosten het LOG/LOHBO: "De principiële argumentatie rond het profijtbeginsel, het maatschappelijk nut van het onderwijs en het fundamentele recht op onderwijs, (...) geven ons voldoende argumentatie om meer geld te eisen". De politieke tegen-

hanger van het LOG, het Interuniversitair Studenten Overleg (ISO) komt in 1978 eveneens met een alternatief. Kinderbijslag en -aftrek moeten vervallen en worden omgezet in een basisbeurs die 60% van de toelage uitmaakt. De rest van de toelage moet bestaan uit een lening die de overheid terug haalt via een academicusbelasting, afhankelijk van het inkomen na de studie. Zo'n systeem zou volgens het ISO rond het jaar 2010 rond kunnen draalen en tot die tijd zou de overheid het geld bij het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds kunnen lenen.

BEZUINIGEN Terugkerend naar Den Haag treffen we na Klein, minister Pais aan. Deze laat al vanaf het begin weten weinig haast met een nieuw stelsel van studietoelagen te willen maken. Onder druk van de verslechterende economische toestand wordt bezuinigen het overheersende motto, en wanneer een korting op de onderwijssalarissen door de Kamer wordt venworpen, komt Pais met het voorstel om het collegegeld in het WO te verhogen van / 500,— naar f 750,— en om in het HBO een collegegeld van f 650,— in te stellen. De Kamer gaat akkoord, onder druk van de financiële problemen, maar waarschijnlijk ook vanuit een gevoel en dat een hogere eigen bijdrage van studenten redelijk is. Buiten Den Haag reageert vrijwel iedereen negatief. Vooral in het HBO is men woedend, maar een boycot-actie en een grote demonstratie hebben niet meer de invloed die in 1972 nog mogelijk was. Wel moet Pais, ook door druk uit de Kamer, zijn idee over een nieuw stelsel formuleren. Het plan Pais van 1978 bevat echter weinig nieuws en het is weinig concreet: elke cijfermatige vertaling van de voorstellen ontbreekt. Hierop richt zich dan ook een groot deel van de kritiek, die behalve van studenten, nu ook van HBO-raad en Academische Raad afkomstig is. Vooral het laatste advies, waarin duidelijk vele standpunten uit de eerdergenoemde LOG/LOHBO en ISOplannen naar voren komen, trekt de aandacht. In september 1981 wordt Pais opgevolgd door PvdA'er Van Kemenade, die direct met volle inzet gaat werken. Inderdaad komen er halverwege 1982 geluiden over een nieuw stelsel naar buiten, maar ook dat wijkt in essentie weinig af van de structuur die Klein in 1974 al had voorgesteld. Van Kemenade komt echter niet tot invoering toe, want binnen een jaar valt het kabinet Van Agt 2. De nieuwe minister Deetman laat al direct weten dat zijn voorganger wat te optimistisch is geweest. Het grote probleem blijkt te liggen bij de minister van financiën die het beslag op de kapitaalmarkt dat de voorziene rentedragende leningen leggen, niet kan accepteren. Het nieuwe stelsel blijft dus uit. Intussen is het kamerdebat over de onderwijsbegroting van Deetman achter de rug. Resultaat: het collegegeld blijft het komend studiejaar f 888,— en de verlaging van de studiebeurs voor achttien tot twintigjarigen tot het niveau van de laagste sociale uitkeringen gaat ook niet door. CDA en VVD willen eerst een nieuw studiefinancieringsstelsel, dat binnen twee jaar zal worden Ingevoerd. Deetman, die hierover zoals gezegd in maar een nota zal produceren, heeft het nu zélf beloofd. Zou het er dan toch een keer van komen? Leo Wierda/UP/Delta 24 februari 1984

^^^^■■^

^^Or* " ^ Ï J i S i .

^ " " ^

Herstel en werkgelegenheid Is de recessie voorbij? Over deze vraag schreven zes medewerlcers van de hogeschool op ons verzoek een Tribune. Frans Boekema van de vakgroep regionale economie en economische geografie stelt deze w e e k vast dat regionale verschillen t e w e i n i g aandacht krijgen in de discussie. Op het eerste gezicht ben ik geneigd bij het horen van de vraag "IS DE RECES SIE NU VOORBIJ ?" zonder aarzeling een volmondig NEEN te laten horen. ER LIJKT hier eerder sprake te zijn van een retorische vraag. De massale strukturele werkloosheid, de gigantische bezuini gingsoperaties, de dalende inkomens en de vele faillisementen zijn duidelijke en voor iedereen waarneembare (ook voel bare?) feiten die een dergelijk negatief antwoord ondersteunen. De recente voorspellingen over de herstellende eco nomie wegen nog niet op tegen diep in grijpende gevolgen van de crisis. "De cij fers spreken in dit verband voor zich: De werkloosheid is inmiddels de 860.000 ge passeerd en zal zij het in trager tempo verder doorgroeien naar 1.000.000 en waarschijnlijk zelfs hoger. De algemene inkomstenmatiging zal ook in de ko mende jaren stringent worden doorge voerd en de uitgaven in de collectieve sector zullen nog verder worden terug gedrongen teneinde het financieringste kort beter te kunnen beteugelen. De gro te nadruk op dit tekort het negatieve saldo tussen de uitgaven en de in komsten van de overheid wekt sterk de indruk alsof dit een doel op zichzelf is ge worden. Toch is het buitengewoon interessant om dieper op de hierboven gestelde vraag in te gaan. Opvallend bij de ver slaglegging in de media en (openbare) discussies over economische aangele genheden is het sterk generalistisch ka rakter. Zo worden telkens landelijk ge middelde, geaggregeerde cijfers over de werkloosheid (meer dan 15% van de be

Uit de Universiteitsbladen In het Nijmeegs Universiteitsblad (KU Nieuws) aandacht voor een mogelijke fraudezaak. Sommige studenten spaans zouden hun afstudeerscriptie in het Ne derlands schrijven en deze vervolgens door een begaafd medestudent of een gastarbeider in het Spaans laten ver talen. Nadat dit gerucht de sectie spaans van de Nijmeegse letterenfaculteit ter ore was gekomen, greep de examencommis sie van de sectie in. Een maatregel werd uitgevaardigd waarbij de studenten nog eens extra op de proef werden gesteld. De bijna afgestudeerde studenten beoor deelden dit als een "ontoelaatbare ver zwaring van het studiepakket". Hun protesten werden echter niet gehono reerd. "De guirlandes kunnen in ieder geval nog even in de kast worden opge borgen". In het Delftse DELTA een artikel over de verslechterende inkomenspositie van stu denten. Als burgers onder het bestaans minimum komen, kunnen zij een beroep doen op de bijstandswet. Studenten mo gen dat niet omdat de overheid voor hen een stelsel van studiefinanciering heeft ontworpen. De Sociale Dienst in Delft heeft nu in twee situaties mogelijkheden geschapen om studenten een bijstands Tilburgs Hogeschoolblad

roepsbevolking), de algemene inko mensdaling (van X%), de financiële posi tie van J an MODAAL, de Minima en sinds kort de échte Minima opgevoerd om de toestand van 's lands economie aan te geven. Als regionaal econoom loop ik nogal eens tegen dit soort indicatoren aan, ook omdat ze te pas en te onpas gebezigd worden om bepaalde tegenstellingen te onderbouwen. Mijn bezwaar richt zich vooral tegen het gebrek aan relativering en nuancering bij het gebruik van deze kengetallen. Het begrip gemiddelde werkloosheid werkt sterk vertekenend als we geen oog hebben voor regionale verschillen. Het is dan ook van het groot ste belang om bij de beschouwingen over de economische situatie aandacht te besteden aan differentiaties. Zo zijn er in Nederland gebieden waar we werk loosheidspercentages kennen van meer dan 50% (bijvoorbeeld de gemeente Vroomshoop in Overijssel, delen van OostGroningen en de 19e eeuwse wij ken in de grote steden). Daar staan te genover enkele regio's in de Randstad waar de werkloosheid ver onder het lan delijk gemiddelde ligt. Als de regionale en lokale cijfers geplaatst worden tegen over de landelijke gemiddelden ontstaat een veel reëler en gedifferentieerder beeld. In ieder geval maakt zo'n schets duidelijk dat niet alle delen van het land op een gelijke wijze geconfronteerd wor den met de economische recessie. In en kele regio's zijn de gevolgen van de re cessie ronduit desastreus te noemen. Een identiek verhaal geldt voor een ande re, veel gebruikte, indicator voor econo

uitkering te geven. Het gaat daarbij om studenten die in de laatste fase van hun studie hun beurs kwijtraken omdat zij de maximale termijn overschrijden. Het moet dan wel om een niet verwijtbare vertraging gaan en de student moet bin nen drie maanden kunnen afstuderen. Een andere situatie waarin een student bijstand kan krijgen is als hij langer dan twee maanden ziek is. Hierdoor kan de studietoelage namelijk worden verloren. In Delta een aankondiging voor de uni versitaire vredesdag op 1 maart. De voornaamste bedoeling van deze dag is een discussie op gang te brengen over het met name aan TH's plaatsvindend 'grijs' onderzoek, dat wil zeggen onderzoek dat zowel voor civiele als militaire doelen ge bruikt kan worden. Bij het krapper wor den van financiële middelen is de neiging om bij dit onderzoek kritisch stil te staan kleiner. In Utrecht is onrust ontstaan na het be kend worden van de uitslag van een ten tamen gynaecologie. In eerste instantie bleek, na het uitreiken van de multiple choice sleutel, dat I'A a 2% van de kan didaten een voldoende had gehaald. Na protesten werd de uitslag zodanig veran derd dat ruim 80% slaagde. De voor het tentamen verantwoordelijke hoogleraar zei bij een toelichting voor een vijftigtal studenten dat hij vanuit zijn kliniek wei nig steun bij het onderwijs kreeg. L.v.W.

mische ontwikkeling: de inkomensont wikkeling of het inkomensplaatje. Een populaire slogan van vandaag is: "We moeten allemaal een stapje terug om de economische crisis te bestrijden en onze economie weer gezond te maken". Op het eerste oog een reëel uitgangspunt, maar de werkelijkheid geeft een ander beeld te zien. Onlangs werden de inko mens van ambtenaren en uitkeringsge rechtigden met 3% verlaagd. Door deze inleveringsoperatie worden zowel een topambtenaar in schaal 18 (nieuwe schaalindeling Maximum inkomen f 10.720,— per maand) als een ambte naar in schaal 1 (beginsalaris f 1.773,— per maand) over één kam geschoren. Voor uitkeringsgerechtigden geldt het zelfde inhoudingspercentage. Met ande re woorden, ook de minima en de bijstandsgerechtigden worden 3% ge kort. Het zal duidelijk zijn dat zo'n bezui nigingsronde voor de laagste inkomens en uitkeringen veel harder aankomt dan voor de "bovenmodalen". Het vertrek punt dat "de zwaarste lasten van de eco nomische teruggang gedragen moeten worden door de sterkste schouders" staat op gespannen voet met de realiteiti Men moet dan ook helaas vaststellen dat de gevolgen van de economische reces sie voor een belangrijk deel worden afge wenteld op zwakke groeperingen in onze samenleving, zoals de werklozen en de uitkeringsgerechtigden. De laatste tijd verschijnen er regelmatig berichten over een geleidelijk herstel van de economie. Met name in de Verenigde Staten doen zich ontwikkelingen voor die misschien veel meer betekenis heb

Ander leesvoer Ruim vijfjaar na het ter ziele gaan van de "Sociolist" en twee jaar na "Socio logisch" is er weer een nieuw blad voor sociologen, "Kladblad" geheten. In een redaktioneel bij het eerste nummer een soort van verklaring voor die naam. "Dat er tegenwoordig... zode klad zit in de betrokkenheid van studenten, is te gortig. Niets kan de huidige student meer boeien, een BMDdiscussie met nog geen 100 studenten (een lachertje), de onbe kendheid van de kernnota en zo zijn er vele voorbeelden aan te halen. Daar kun nen we niet rustig bij blijven zitten onder het motto; 'Das haben wir nicht gewusst' en dan gewoon verder colleges lopen". "Kladblad" doet wat betreft de layout sterk denken aan het zusje bij de psycho logen "Scripsi". Dat is niet de enige overeenkomst. Van de psychologen is ook tekenaar Sander Neijnens geleend. In het eerste nummer een verslag van drie studenten over de inleidende cursus van Polsoc. Deze cursus wil studenten een al ternatieve kijk geven op de sociologie en het sociologieonderwijs. De drie studen ten konstateerden een "matte sfeer" in de groep. "Deze was het gevolg van de vrijblijvendheid die de cursisten erop na hielden voor wat betreft de deelname aan de cursus." Onder de deelnemers was 'onregelmatige opkomst" troef. een

ben dan al die gunstige voortekenen. De laatste tijd worden krantekoppen waar genomen als; "Economie door het dal heen", "Nederlandse economie op een keerpunt" en "Vooruitzichten voor her stel economie gunstig". Meestal worden enkele kwalificaties onderbouwd met voorspellende modelberekeningen van het Centraal Planbureau of de O.E.S.O. Zo werd onlangs bekend gemaakt dat de investeringen in 1984 met 24% zullen stijgen. Zonder een nadere relativering zegt zo'n cijfer weinig. Het is bijvoor beeld niet bekend hoe deze investerin gen zullen worden aangewend, in welke sectoren en in welke regio's de zwaarte punten komen te liggen en, last but not least, welke invloed ze zullen hebben op de werkloosheid. Een algemene beantwoording van de vraag of de recessie voorbij is doet dus geen recht aan de situatie waarin grote groeperingen en meerdere regio's verke ren. Als er sprake is van een sterke afwij king van het landelijk gemiddelde (in werkloosheid en inkomens) dan is expli ciete aandacht noodzakelijk. Zeker bij een negatieve afwijking zullen de gevol gen van de recessie daar diep insnijden. Wie bij voortduring geconfronteerd wordt met de pijnlijke gevolgen van de recessie zal weinig geholpen zijn met de gunstige voortekenen van het econo misch herstel. Voor hen zal de recessie nog lange tijd als een spookbeeld rond waren en een somber toekomstperspec tief bieden. Aan anderen gaat de reces sie echter bijna ongemerkt althans zon der veel pijn voorbij. Frans Boekema

veroorzaakt door het ontbreken van een vaste dag en tijdstip voor de bijeen komsten. Ook werd de matheid teweeg gebracht door het feit dat er onder de deelnemers geen duidelijk tegengestelde meningen waren. De Centrale Inkoop Sociologen (CIS) is na een aktief leven van I'A jaar aan een sluipende ziekte bezweken. Dit meldt ons een overlijdingsadvertentie in Kladblad. De Faculteit, de vrije boekhandel en ook de Kris lieten het afweten. Dat is jam mer, want zowel dag als avondstudenten waren, blijkens een enquête, goed te spreken over de CIS. Gelden die de CIS nog over had, zijn overgemaakt naar re keningnummers van Amnesty Internati onal, het Chilikommitee en het El Salvador Kommitee. Aan de subfaculteit der sociaalculturele wetenschappen zijn verschillende over leggroepen (OG's) van docenten en stu denten aktief. In Kladblad komen stu denten aan het woord die lid zijn van zo'n groep. Volgens studentlid Rob zien docenten studentendemocratie en in spraak als "iets belachelijks" omdat ze niet als deskundig worden gezien. Vol gens Rob zien zij "studenten als één mas sa, terwijl het verschillende laagjes zijn, van verschillende jaren.. Ook nemen sommige docenten de OG's niet serieus. "Ik zit in 43 commissies en je kan toch ook niet verwachten dat ik overal even serieus mee bezig ben". L .v.W. 24 februari 1984

Woongroepen

Groepsbewoners zoeken panden vooral in het centrum Er zijn ruim 550 groepen in Ti/burg die samenwonen zonder familieverband. De meerderheid van de groepsleden is student en is tussen de 18 en 25 jaar. Doorgaans hebben de woongroepen een minimum aan gemeenschappelijkheid zoals eten, koffie drinken en samen iets buiten de deur doen. Kinderen en samenwonende stellen komen slechts sporadisch voor in deze groepen, die meestal te kampen hebben met een groot verloop onder de bewoners. Dat blijkt uit een inventarisatie-onderzoek van het IVA, het Instituut voor Sociaal-Wetenschappelijk Onderzoek aan de KHT. De resultaten zijn vastgelegd in een boekje, dat op 25 januari aan wethouder Van Hasselt van Volkshuisvesting is aangeboden door de twee onderzoekers. "Het onderzoek Is niet geslaagd als het rapport in een laatje blijft liggen. Er moet iets mee gedaan worden. Wij hebben een inventarisatie gemaakt van wonen in groepsverband in Tilburg. Daar kunnen belangengroepen, ik denk bijvoorbeeld aan de woonwinkel, iets mee doen. De cijfers kunnen voor hen een goede basis vormen voor onderhandelingen met de gemeente". Dit zegt Bert Goessen, één van de onderzoekers. In januari 1982 nam hij het onderzoek over van Piet van de Kar. "Ik was afgestudeerd als socioloog en het onderzoek sprak me wel aan. Sinds een maand woon ik niet meer in groepsverband maar ik heb het jaren met veel plezier gedaan". In januari 1981 startte het onderzoek bij het IVA nadat financiële ondersteuning was verkregen via een Tijdelijke Arbeids Plaats-regeling. Piet van de Kar was toen actief in de werkgroep Leef-WoonWerkgemeenschappen Tilburg. Hij merkte steeds dat de gemeente geen huisvestingsbeleid voor woongroepen wilde voeren want zei de gemeente, wij weten niet hoe groot die groep is. Vandaar dat hij een onderzoeksvoorstel bij het IVA indiende om een inventarisatie te maken van het wonen in groepsverband in Tilburg. Het primaire deel van het onderzoek was: het inventariseren van de aard en de omvang van de bestaande vormen van wonen in groepsverband in Tilburg en de belemmeringen op het gebied van groepshuisvesting.

HET O N D E R Z O E K ^ ^ i M ^ ^ ^ Uit de woningcarthoteek en het bevolkingsregister van Tilburg zijn adressen geselecteerd die aan twee eisen moesten voldoen. Op elk adres moestea minimaal drie personen staan ingeschreven die geen gezin vormden en ook geen deel uitmaakten van een onvolledig gezin. Uiteindelijk bleven er 49 adressen over die in aanmerking kwamen voor onderzoek. Deze groep viel in twee delen uiteen. Op 29 adressen woonden mensen in groepsverband zonder familierelatie, bij de rest was wel sprake van familieverband (bijvoorbeeld samenwonende broers of zusters). Het response-percentage van de groepen zonder familieverband was tachtig procent, terwijl bij de andere groep dit percentage op vijftig procent lag, omdat mensen die in familieverband met elkaar samenwoonden dit niet ervaren als wonen in groepsverband. Er is gewerkt met een individuele lijst en met een groepslijst omdat de onderzoekers ook een inzicht wilden krijgen

Tilburgs Hogeschoolblad

in een aantal kenmerken van het totale groepsgebeuren. Bijna alle groepen zonder familierelatie wonen in een gehuurd pand in de directe omgeving van het centrum. De groepen bestaan uit drie tot zeven personen, ieder groepslid heeft minimaal één eigen privé-ruimte. De groepsleden betalen gemiddeld 205 gulden aan woonlasten. Naast de overeenkomsten op het gebied van huisvesting zijn er ook een aantal gemeenschappelijke kenmerken. De meerderheid van de groepsleden studeert en is tussen de 18 en 25 jaar. De groepsleden zijn alleenstaand en afkomstig van buiten Tilburg. Alle groepen wisselen voortdurend van samenstelling. Een groot gedeelte van de groepen ontstaat toevallig. In alle groepen is er sprake van een minimum aan gemeenschappelijkheid zoals eten, koffie drinken, samen iets buiten de deur doen. Kinderen en samenwonende stellen komen slechts sporadisch voor. Ook de groepen met een familierelatie hebben op huisvestingsgebied een aantal gemeenschappelijke kenmerken. De groepen wonen aan de rand van het centrum of in een buitenwijk in een nietparticulier huis of in een eigen woning. De groepsleden hebben weinig privacy en wonen vaak in een te kleine eensgezinswoning. Verder zijn deze groepen stabiel in samenstelling en het groepswonen is vaak het gevolg van de hulpbehoevendheid van een bepaald familielid. Hoe het wonen in groepsverband zonder familieverband zich in de toekomst zal ontwikkelen, is moeilijk te voorspellen. De onderzoekers zien een aantal remmende en stuwende factoren.

De overweging dat steeds meer studenten steeds minder bij een hospita zullen gaan wonen, dat ook niet-studerenden uit andere leeftijdskategorieën in groep zullen gaan wonen, doen veronderstellen dat wonen in groepsverband nog zal toenemen. Maar het beperkte aanbod van geschikte huurpanden en een eventueel ruimer wordend aanbod van zelfstandige woonruimte voor alleenstaanden en twee-persoonshuishoudens samen met het korten op uitkeringen van mensen die in groepsverband wonen kunnen het wonen in groepen afremmen. Bert Goessen is nogal bezorgd over dit korten op uitkeringen. "Als die maatregel er door komt dan weet ik niet of er nog veel woongroepen blijven bestaan. Kiest men dan voor het materiële of voor de solidariteit. Zelf heb ik toch wel de neiging om te zeggen dat men voor het materiële kiest. Vooral omdat uit het onderzoek blijkt dat de woongroepbewoners onderling vrij weinig contact hebben en dat de samenstelling voortdurend wisselt. Wat dat betreft is Tilburg echt een doortochtstad. De meeste studenten vertrekken als ze klaar zijn". De gemeente ziet de groepen waar alleen studenten wonen niet als woongroepen. Bert Goessen: "Bij de aanbieding van het rapport hebben wij gezegd dat dat niet klopt. De gemeente heeft vooral moeite met de grote wisselingen. Wij vinden dat geen probleem want het pand blijft bewoonbaar voor groepen. Mensen die in een groep willen wonen, komen op de een of andere manier wel aan huisvesting. Het zijn geen schrijnende gevallen. Maar de huren die sommige groepen betalen zijn veel te hoog. Woongroepen volgens de definitie van de gemeente zijn er nauwelijks in Tilburg. Ik hoop dat ze door dit onderzoek het wonen in groepsverband met andere ogen gaan bekijken". De onderzoekers geven naast cijfers en conclusies ook een aantal aanbevelingen in het onderzoeksrapport. Zij constateren dat drie procent van de Tilburgse bevolking in groepsverband woont: één procent in familieverband en twee procent niet in familieverband. Dit percentaEen woongroep uit de zeventiger jaren: "De medeklinkert".

ge is te klein om een apart huisvestingsbeleid voor wonen in groepsverband te starten. Vooral omdat het aantal groepen met familierelaties in de toekomst niet zal toenemen. Voor de andere groepen ligt het anders. De onderzoekers denken dat het percentage van twee procent aan de lage kant is. Een apart woongroepenbeleid is niet nodig maar er zijn wel een aantal structurele problemen waarmee groepsbewoners geconfronteerd worden. Daarom de volgende aanbevelingen. Er zouden meer mogelijkheden moeten komen om als groep een pand te kunnen huren. Om een beeld te krijgen van de totale vraag naar huurpanden is het noodzakelijk dat mensen die in groepsverband willen wonen zich laten inschrijven bij de gemeente en woningbouwverenigingen. Panden die voor groepsbewoning in aanmerking komen moeten vooral in de directe omgeving van het centrum worden gezocht.

BETROUWBAAR I T. Weggemans, wetenschappelijk medewerker bij het IVAj is nogal te spreken over het onderzoek. "In 1981 is op de Erasmus-universiteit in Rotterdam ook een onderzoek naar wonen in groepsverband gedaan. De onderzoekers daar hebben de sneeuwbalmethode gebruikt. Een bekende woongroep wordt aangeschreven. De bewoners van die groep spelen op hun beurt de vragenlijsten door naar andere bekende woongroepen. Het bezwaar hiervan is datje in een gesloten circuit terecht kan komen. Je weet nooit of je iedereen bereikt. Bert Goessen en Piet van de Kar hebben met het bevolkingsregister gewerkt en daar zit iedereen in. De cijfers van de twee onderzoeken stemmen aardig overeen. De onderzoekers in Rotterdam kwamen ook uit op zo'n 600 groepen in Tilburg die samenwonen zonder familieverband. Dat geeft toch aan dat het onderzoek betrouwbaar is geweest". Bij het IVA staat nog een onderzoek naar groepsbewoning op stapel; " W a t is de plaats van woongroepen tussen de private en publieke sfeer". Wanneer dit onderzoek start, is nog niet bekend om dat er nog een geldschieter moet komen. Weggemans zelf is met drie anderen bezig met een boek over woongroepen. Dit populair-wetenschappelijke boek komt eind 1984 uit. Naast een wetenschappelijke analyse van het wonen in groepsverband staat er veel in over de verschillende soorten woongroepen en woongroepbewoners. Weggemans denkt dat het wonen in groepsverband in de toekomst toeneemt. "Ik bemerk allerlei signalen uit de maatschappij die daar op wijzen. Kijk naar de bejaarden die niet meer in een bejaardentehuis willen wonen. Zij willen zelfstandig blijven wonen zonder te vereenzamen. " Amee de Schipper

24 februari 1984

MATSERTJES

■■■m a t s e r t j e $■■■ 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze / 5,; on der nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. TE KOOP: Ned. wetgeving stud. ed. Elke prijs, tel. 076149458. TE HUUR: Een kamer, 3 x 4 mtr., prijs 205 gulden (incl.), vrij huis, helaas vanaf 1 maart tot ± juni/juli. Adres D.J. Jittastraat 29, tel. 013-674151. (Dicht bij Westermarkt). TE KOOP: Twee gloednieuwe exemplaren van het boek: "Inleiding tot de studie van het Nederlandse strafrecht" door Hazewinkel-Suringa, bewerkt door Mr. J. Remmelink - 8e herziene druk, tweede oplage 1983, vraagprijs ƒ 80,— p. St. Tel. 355484. OPGELET: Gerda wil je a.u.b. voorzichtig zijn met je nieuwe Puch Maxi op de wegen? VACANTIE: Ga met de studentenreisclub naar Parijs met Crocus- of Paasvacantie. 6-Daagse reis incl. reis en verblijf in goed hotel + ontbijt voor ƒ 169,—. Vertrek 2 maart, 13 april, en 20 april. Tel. 020-761010 (tussen 19.00 en 21.00 uur). VACANTIE: Ga met Pasen mee naar een zonovergoten Spanje! 10-Daagse reis per supertouringcar, incl. volpension, kamers met douche/toilet, hotel met zwembad vlakbij strand, slechts ƒ 299,—. Vertrek 13, 20, 27 april en 4 mei. Bel de studentenreisclub: 050-142386 of 0501330068. TE KOOP: Openhaardhout, beuken/eiken per gestorte m' / 90,—. Kachelhout per m^ ƒ 100,—. Gratis thuis. Tel. 013-367680 na 6 uur. UITNODIGING: Hoera! Marcel heeft z'n kandidaats en nodigt alle tukkers in Brabant woensdag 29 febr. 's avonds uit op z'n soep 'n en angoan-feest! Prof. Verbernelaan 92. PROFICIAT: Marleen & Jos, proficiat van de "vieze" mannen. UITNODIGING: Belofte maakt schuld: n.a.v. het behalen van haar eerste jaar zal Rinske W. op 2 maart om 15.00 uur in de vijver van de hogeschool springen. Belangstellenden zijn van harte welkom. BADMINTON: Ad, wanneer speel je nu eindelijk eens badminton tegen Els? Ko. TE KOOP: Honda Civic, 5 drs., juni 1982, 19.000 km, prijs / 13.500,—. Tel. 013-357949. GEZOCHT: "De Babel" van Jan Wolkers. Tel. 076137689, Menno. TE KOOP GEVRAAGD: Tweedehands kleurentelevisie, tel. 671916, vragen naar André. TE KOOP GEVRAAGD: Tweedehands draaifauteuil en reaustoel. Tel. 013-671916, John.

een

bu-

GEZOCHT: Al jaren zijn wij op zoek naar een schilderstuk van onze opa, geschilderd door de Vughtenaar R. Pijnenburg, voorstellend een in oude kleren gestoken Brabantse boer, wie kan ons daar aan helpen? Reactie na 18.00 uur, tel. 073-568673. BEDANKT: Spelers en coach van de D.B. Supporting Act bedanken Marleen, Jos en Arie voor de weike party. AANGEBODEN: Programma's voor CBM 64, te ruil aangeboden. Zowel Basic als Machinetaal RG. Informatie: F. de Beer, tel. (66)2388 of 426172. GEZOCHT: Tweedehands dynamo en spanningsregelaar voor VW Kever, tel. 013-362336. GEZOCHT: Doktoraal student rechten met kennis van het Spaanse recht, bel: Toon 020-726357. GEZOCHT: Parcival zoekt nog enkele mensen die zin hebben 1 of meerdere technische atletiekonderdelen in competitieverband te beoefenen. Informeer eens op de sporthal of bij Ruud Segers, Jan V. Brakelstr 2, tel: 357254. GEZOCHT: Ik kocht een Triumph Dolomite en prompt reed ik de koppakking lek. Ik heb geen geld voor een dure reparatie. Wie kan hem voor mij repareren? Ik kan het helaas niet alleen doch help natuurlijk graag mee. Wie o wie, tel. 04118-3082, Vught.

OPGELET: Vergeet niet Marijke en Richard te feliciteren met het gehaalde resultaat!

Tilburgs Hoges(:hoolblad

VERENIGINGEN OPGELET! Gratis af te halen: oud papier (kranten + dozen) bij Jongerenappartement. Graag met geïnteresseerden ook afspraak maken om bv. iedere maand langs te komen. TE KOOP: Openhaard-hout, beuken/eiken. Per gestorte m»: ƒ 90,—. Gratis thuis. Tel. 013-367680 (na 18.00 uur). TE KOOP: Pick-up met 2 boxen. Merk: Philips stereo 661 automatic. In prima staat ƒ 60,—. Tel. 016823567 (na 19.00 uur). TE KOOP: 2 Paar ski's met bindingen, prijs / 90,— per paar. 2 Paar skischoenen, prijs n.o.t.k. Skibroek + skipak. Tel. 01682-3567 (na 19.00 uur). TWEEDE OPROEP: In de raad v.d. Tilburgse economen Zal het tot een verkiezingsrei komen De PEF gaat eruit Dat komt Donders goed uit Want met Uw stem worden hun plaatsen door de VES ingenomen. BESTE ERIC: Laat je woensdag 29 febr. niet voor schut zetten, noch overmeesteren! De Wever en de Meester.

AANGEBODEN: ~ Meerdere fraaie etappes in de Batevierenrace, een estafetteloop van Nijmegen naar Enschede op zat. 28 april. Juist voor trimmers, de gezelligheid staat voorop, al mag je natuurlijk ook " h a r d " . Informatie en opgave op de sporthal.

VACANTIE: Zin in avontuur en ontspanning? Ga een weekend gezellig op stap met kleine groepen in de Ardennen. Wildwatervaren en rotsklimmen voor beginners en gevorderden. Vraag folder: tel. 013-346474. Doe-Yaks buitensportaktiviteiten, doen joh!

TE KOOP: Philips voorversterker AH270, geschikt voor MFB boxen e.a., ƒ 250,—. Tel. 682617, Vragen naar Johan.

AANGEBODEN: Kamer in studentenhuis te huur. Nabij hogeschool, afmetingen 3,80 x 3, 30. Huur: ƒ 210,— (incl. verwarming). Inl. 013-635876.

BEDANKT: Marleen, Jos en Arie, bedankt voort het duivelse feest. Niek, Frenske, Pie en Bèrke.

OPGELET: Uitleenmogelijkheid voor boeken/tijdschr. op het gebied van homoseksualiteit: SWH-bibl. in het KRIS. De stud, werkgr. homofilie legt ook de gay-krant in het info-centrum van geb. B.

GEZOCHT: Het eerste herenteam van stud, volleybalvereniging Gepidae zoekt voor seizoen 83/84 nieuwe spelers op Ie klas nivo. Heb je interesse, kom dan nu al eens op de training kijken of neem kontakt op met Ronald. Tel. 635196. TE KOOP: 5 Salonstoelen (1 leder); 2 boekenkastjes, afm. h.b.d. 75.100.40; 2 salontafels (1 witte en 1 chroom met glas); lampen; gordijnen (ploegstof wit met zwart). Schuberstr. 29, Kaatsheuvel. Tel. 04167-76738. TE KOOP: Bruine vetleren jack met H.D. wing op de rug. Prijs n.o.t.k. Tel: 662132.

café met o.a. 13 koffiespecialiteiten! restaurant dagelijks een steeds variërend DAGMENU voor / 15,00 bar geopend van woensdag t / m zondag vanaf 21.00 uur.

GEZOCHT: Rechtenstudent zoekt enigszins gevorderde klassieke gitarist(e) voor gitaristisch verantwoord samenspel; i.v.m. vervoer liefst in West. Tel. 013-685336, Roel. REÜNIE: Ooit op Verbernelaan 48 gewoond? Neem dan deel aan onze pijnlijk gezellige reünie (waarschijnlijk sept. '84) - schrijf mi voor verdere gegevens: "Commando 48 forever young". A.j.b. postzegel voor antwoord bijsluiten.

TE KOOP GEVRAAGD: Een 50 tot 70 Watt Basgitaar versterker of losse versterker en speaker in. Ik wil ± 300 kwijt. Tel. 013-671988, vragen naar Ad.

BEIAARD

Heuvel 22, 5038 CP Tilburg Tel.: 013-365324

GEZOCHT: De NSSS, het overkoepelende orgaan van de studenten sport organisaties, zoekt een erkend gewetensbezwaarde militaire dienst voor de functie van a/gemeen secretaris. Inlichtingen en sollicitaties: NSSS, Nieuwe Koekoekstraat 97, 3514 EC Utrecht, 030731265. VERLOREN: Dupontpen groene chinese lak. Zwartschrijvend. Tegen beloning terug te bezorgen. Tel. 013-674985.

TE KOOP: Brochure BETERE ECONOMIE (geen recessie meer) toezegging na gireren van ƒ 7,50 op 1837878 van H. Dalebout, postbus 3341 Amsterdam. HOROSCOOP: Uw eigen horoscoop voor één tientje! Stort dit bedrag o.v.v uw geboortedatum én -uur op giro 3564479 t.n.v. H. Scheepers te Waalre. Binnen 2 weken uw horoscoop in de bus! TE KOOP: Hadjimichalakis: Modern macro-economics / 75,—. Schouten: Macht en wanorde / 37,50. Beide als nieuw. Tel. 073-145566. TE KOOP: Tennisrackets uit failliesement 40 tot 60% korting, alles fonkel nieuwe merken: Adidas, Dunlop, Donnay, Slazenger, Rucanor. Tel. 04164-1301/1446. SUCCES: Cecile heeft haar rijexamen niet gehaald, ze zakte falikant. Echter, ze heeft haar theorie ruim gehaald, met maar liefst 38 punten. Juichen we niet allemaal even mee? We wachten met spanning de volgende resultaten af! TE KOOP GEVRAAGD: Lelijke eend van 1975 of ouder, tel. 013426814. TE KOOP: Eettafel, 4 stoelen, dressoir, 2 fauteuils, salontafel (notenhout), alles in een koop ƒ 350,—. Peter Molenaar, Paduastraat 44. GEVRAAGD: Wie wil er software ruilen voor de ZX Spectrum? Heb je interesse? Bel dan 013-563429 (vragen naar Hugo). GEZOCHT: Band zoekt drummer. Gespeeld worden werken van E. Clapton, V. Morisson, J. Jackson e.d. Voorlopig alleen repeteren. Rien van Kampen, tel. 01615-1901. GEVRAAGD: Studieboeken behorende bij de cursus van Telea?. Bel zondag tussen 11 en 2 of maandagmiddag naar 076-871107. VERLOREN: Etui "Baby black bag", vorig semester kwijtgeraakt, zware slag. Bel 076871107. GEZOCHT: Wie heeft les 7 en 8 van de Teleaccursus "Programmeren met Pascal" opgenomen op een videoband? Graag zou ik deze lessen goed willen copiëren. Chiel Janssen, Studenten Sporthal, tel. 671898 of privé: 362786. TYPEWERK GEVRAAGD: Nannie Aerts, tel. 01612-5019. TE KOOP GEVRAAGD: Propedeuse economie: Boekhouden geboekstaafd deel 2(!) van Hoogheid/Fuchs. Tel. (073)-562574.

'NPAARSmUNm VANDEMBST

GBWuimEERDE Dimm

Krlps Repro - drukker van de meeste proefschriften in Nederland - stelde een aardig stellingenboekje samen. U ontvangt het als u uw dissertatie in produktie geeft bij Krips Repro. Bel voor informatie met de afdeling Dissertaties.

krips repro meppel Kaapweg 6, 7944 HV Meppel Postbus 106, 7940 AC Meppel telefoon 05220-53731

24 februari M

MEDEDELINGEN

~¥m.'^ UITSLAG PRIVAATRECHT HA (HERHALINGSCURSUS) Door ziekte van een der beoordelaars is de vaststelling van de uitslag van het tentamen privaatrecht IIA (herhalingscursus) vertraagd. In verband hiermede heeft men bij de tentamenbespreking op dinsdag 21 februari j . l . moeten volstaan met modelantwoorden. Voor hen die graag een tentamenbespreking willen, waarbij naast de modelantwoorden ook nog het eigen werk ingezien kan worden, zullen alsnog twee bepsrekingscolleges georganiseerd worden. Het eerste besprekingscollege zal plaatsvinden op dinsdag 28 februari a.s. te 20.45 uur in zaal SZ 174 en is speciaal bedoeld voor deeltijdse studenten. Het tweede besprekingscollege zal plaatsvinden op donderdag 1 maart a.s. te 10.30 uur in zaal AZ 9 en is speciaal bedoeld voor voltijdse studenten. CAMBRIDGE-LEIDEN-TILBURG LAW LECTURES 1984 Aankondiging Van 18 tot en met 30 maart zullen voor de zevende maal de CambridgeLeiden-Tilburg Law Lectures georganiseerd worden. Deze Lectures worden gegeven door twee visiting Professors van de Faculty of Law of the University of Cambridge (Engeland). Dit jaar zullen deze Lectures verzorgd worden aan de Katholieke Hogeschool Tilburg en aan de Rijksuniversiteit van Leiden. Van 18 tot en met 23 maart vinden de Lectures plaats in

Tilburg, van 26 tot en met 30 maart in Leiden. Mr. R . W . M . Dias, M A , LLB, Lecturer in Law is the University of Cambridge, Fellow of Magdalene College zal een tiental colleges in Tilburg geven over het onderwerp: 'The Caring Society', its philosophy and its practice. In Leiden zal Professor Dias een zestal colleges geven over 'Values and the Law of Torts', 'the unfortunate Consumer' en onrechtmatige daad in het Romeinse recht. Mr. J . G . Collier, M A , LLB, Fellow of Trinity Hall en Lecturer in Law in the University of Cambridge zal in Tilburg 8 uur doceren over onderwerpen uit het staats- en administratieve recht. In Leiden zal Professor Collier een aantal colleges verzorgen op het gebied van staatsrecht en Europees recht. De Cambridge-Leiden-Tilburg-Law Lectures zijn voor lederen vrij toegankelijk. Belangstellenden kunnen inlichtingen over deze Lectures verkrijgen bij het secretariaat van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Katholieke Hogeschool Tilburg: Hogeschoollaan 225, 5037 GC Tilburg. Telefoon: 013-662290. Daar is een brochure verkrijgbaar met vermelding van tijd en plaats waarop de lectures in Tilburg en Leiden zullen plaatsvinden, tevens een overzicht van de onderwerpen die besproken worden.

STAATS- EN A D M I N I S T R A T I E F RECHT VOOR FISCALISTEN ONDERWIJSPROGRAMMA NIEUWE STIJL EN TWEEFASENSTRUCTUUR (DAGSTUDENTEN) Vanaf woensdag 15 februari a.s. geeft mr. F. Crijns colleges staats- en

administratief recht voor fiscalisten. Deze colleges zullen gegeven worden op woensdagen van 10.30-12.30 uur in zaal CZ 105 (laatste college woensdag 3 mei 1984). BESPREKINGSCOLLEGE VOOR A V O N D S T U D E N T E N V A N DE T E N T A M E N PRIVAATRECHT I-A EN H-A In verband met de faculteitsdag 1984, welke op donderdag 23 februari is gepland, worden de aangekondigde besprekingscolleges voor avondstudenten van de tentamens Privaatrecht I-A (verbintenissen uit de wet) en Privaatrecht ll-A (verbintenissen uit rechtshandeling) een week verschoven en wel naar donderdag 1 maart. Aanvang 18.30 uur voor Privaatrecht I-A en 19.15 uur voor Privaatrecht ll-A. Plaats: zaal AZ III. (n.b.: voor dagstudenten vinden de besprekingscolleges op donderdag 23 februari normaal doorgang: 14.00, resp. 14.45 uur in AZ III). SPREEKUUR STUDIE-ADVISEUR De studie-adviseur is afwezig van woensdag 29 februari tot en met maandag 12 maart a s

AFDELINGSBIBLIOTHEEK SOCIOLOGIE EN PSYCHOLOGIE In verband met reorganisatie is de AFDELINGSBIBLIOTHEEK SOCIOLOGIE EN PSYCHOLOGIE (S3) op vrijdag 2 maart GESLOTEN.

D O C T O R A A L 4-JARIG - Tentamen Onderzoekspracticum donderdag 1 maart, 13.30 uur, AZ 1 1 6 - AZ 117. - Tentamen (extra gelegenheid) Inleiding Klinische psychologie 15 maart, 14.00 uur, P Z 3 1 .

I N F O R M A T I E OVER OPENBARE F I N A N C I Ë N T.B.V. DOCTORAALE C O N O M E N O U D E STIJL EN NIEUWE STIJL Tijdens de dinsdagmorgencolleges (OF I: Stevers/Van den Heuvel) is gebleken dat er nogal wat onduidelijkheid bestaat over wat de verschillende studentenpopulaties moeten (en kunnen) doen voor het vak Openbare Financiën. Kort gezegd is dat het volgende. Doctoraal-economen oude stijl Mondeling tentamen bij Prof. Stevers over literatuur (zie hieronder) en collegestof I e en 2e semester studiejaar 1983/1984. Studiejaar 1984/1985 kan men dan Openbare Financiën kiezen als afstudeervak. Doctoraal-economen nieuwe stijl OF I is voor alle sociaal-economen en fiscaal-economen verplicht, voor anderen een keuzevak. Schriftelijk tentamen over literatuur (zie hieronder) en collegestof 2e semester studiejaar 1983/1984. Tentamendata: 9 mei en 3 augustus 1984. Voor sociaal-economen bestuurswetenschappelijke subvariant nationaal

gericht zijn in studiejaar 1984/1985 vervolgens OF II en OF III verplichte A-vakken. De andere sociaal-economen kunnen uit de vier A-vakken OF II of OF III keizen. Voor doctoraalstudenten bestuurlijke informatiekunde overheidsvariant is OF III verplicht. Voor fiscaal-economen is de cursus OF B in eerste semester van volgend studiejaar verplicht. Literatuur Ie semester (doctoraal oude stijl) - Koopmans/Wellink, Overheidsfinanciën - Dictaat De Rijksbegroting, m.u.v. H, VIM en IX. - Dictaat Openbare Financiën en Politiek. - Dictaat Inkomstenbelasting, m.u.v. par. 5. Literatuur 2e semester (doctoraal oude en nieuwe stijl: OF I) - Stevers, Na Prinsjesdag in de Volkskrant, hfst 1, 8 en 9. - Miljoenennota 1984, Hfst. 1, 2, 4, 5 en 7 lezen en hfst. 3 en 6 bestuderen. - Dictaat De Overheid in de Nationale Boekhouding. - Dictaat Conjunctuurpolitiek, twee delen. - Dictaat Structuurpolitiek. - Dictaat Overheidsschuld. - Dictaat Begrotingsnormering. N.B. Literatuuropgave wijkt af van studiegidsl

MEDEDELING VAKGROEP OPENBARE F I N A N C I Ë N Het spreekuur van Prof. Dr. T h . A . Stevers van maandagmiddag 15.3016.00 uur is verschoven naar dinsdagmiddag 15.30-16.00 uur.

emiel de jong b.y. de drukkers uit baarle-nassau

gespecialiseercj in: — —

brochures boeken kranten

voor inlichtingen: telefoon 04257-8922, toestel 25, j . de jong Tilburgs Hogeschoolblad

24 februari 1984

MEMO

Studenten^ INFORMATIE-BUEENKOMST AIESEC AIESEC-Tilburg organiseert donderdag 1 maart a.s. een informatie bijeenl<omst en wel "Tussen de bedrijven door"; om de studenten in de economie en management in contact te brengen met het bedrijfsleven en overheidsinstellingen, om zich op deze wijze op de arbeidsmarkt te kunnen oriënteren. Op deze dag zullen welgeteld 20 bedrijven en 4 overheidsinstellingen een presentatie op de hogeschool verzorgen. Dit als voorbereiding op de PSI (Programma Sollicitatie Informatie) en PIG (Programma Individuele Gesprekken). Opgave voor de PSI en PIG kan tot op 1 maart. Voor verdere informatie AIESEC Geb. B tel. 662573.

"BUSINESS MANAGEMENT" De E.A.P. is een Europese bedrijfskunde-opleiding met een driejarig programma dat zich afspeelt in resp. Parijs (Ie j.), Oxford (2e j.) en Düsseldorf (3e j.), telkens in de taal van het land. In ieder land maakt een stage tijdens het tweede trimester deel uit van het programma. Deelname aan het E.A.P.-programma is mogelijk na twee jaar universitaire studie, ongeacht de studierichting. Toelating geschiedt door middel van een vergelijkende toets, welke jaarlijks in alle E.E.G.-landen wordt georganiseerd. De Nederlandse toets is op 14 en 15 maart a.s. te Breukelen. Voor brochure en inschrijvingsformulieren: E.A.P., Service Concours, 108 Boulevard Malesherbes, 75017 - PARIJS, telefoon 766.51.34.

- Charlotte Dunnewijk - Arnold van Valderen - Gerard Paulides - Dirk-Jan Sjobbema - Peter van Rens (tel. 013-633023) of op de Vite-kamer.

Variai CONGRES "WITTEBOORDENCRIMINALITEIT" Op 18 en 19 mei organiseert de Nederlandse Vereniging voor Kriminologie een multidisciplinair congres over "Witteboordencriminaliteit". Het programma omvat lezingen, film, een forum en een groot aantal "workshops" ter keuze. Aan de orde komen theoretische en praktische onderwerpen zoals: slachtoffers van witteboordencriminaliteit, de rol van derden (adviseurs, notarissen, banken), belastingvlucht, koppelbazerij, beleggingsfraude, computercriminaliteit en de rol van het strafrecht. Medewerkenden o.a.: Prof. mr. H.U. d'Oliveira, drs. P. Lakeman, drs. F. de Kam, Prof. dr. A. de Swaan, drs. Marcel van Dam en vertegenwoordigers van de verschillende beroepsgroepen die nauw bij deze vorm van criminaliteit betrokken zijn. Kosten deelname: f 80, — p.p. incl. lunch etc. en congresbundel. Plaats: Vrije Universiteit van Amsterdam. Belangstellenden kunnen zich voor nadere informatie over programma en wijze van inschrijving wenden tot de uitgever van de bundel: Stichting Ars Aequi, Postbus 1043, 6501 BA Nijmegen, tel: 080-224441. Inschrijving sluit 1 mei 1984. Het aantal deelnemers is beperkt. Om zeker te zijn van toelating en indeling in workshop van eerste keuze, dient men zich dus zo spoedig mogelijk in te schrijven.

ROLLENSPEL EUROPESE TOP Op 18 april wordt in samenwerking met instituut Clingendael (Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen) en JASON (Jongeren Atlantisch Samenwerkingsorgaan Nederland) een rollenspel (EGmarathontop) georganiseerd. Aanvang 11 april, 10.00 uur. Duur ongeveer 24 uur tot 12 april, 10.00 uur. De onderwerpen die aan de orde zullen komen zijn: - Europese veiligheidsconferentie - Midden-Oosten - Internationale handelsproblematiek. Deze onderwerpen zullen in een plenaire zitting besproken worden. Daarna zullen ze in afzonderlijke onderhandelingen uitgediept worden en zal een gemeenschappelijke slotverklaring opgesteld worden. Door VITE zullen de volgende landen 'gespeeld' worden: Denemarken, Duitse Bondsrepubliek, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Nederland en Spanje. Voor VITE zijn 21 plaatsen gereserveerd. Echter getracht wordt 3 mensen van het K.I.B. uit Leuven mee te laten doen, zodat er 18 plaatsen resteren. Vooropgesteld dient te worden dat voor het welslagen van het spel een adequate voorbereiding meer dan gewenst is. Een snelle landenformatie (3 deelnemers zullen gezamenlijk één land vertegenwoordigen) is daarom heel belangrijk. Vooraf zal een informatiemiddag over de verschillende onderwerpen gehouden worden. Belangstellenden worden verzocht zich zo snel mogelijk op te geven bij:

Tilburgs Hogeschoolblad

DEMONSTRATIE DIGITALE AUDIO Donderdag 1 maart verzorgt het Audio Visueel Centrum in samenwerking met de omroeptechnicus Louis van der Veer een demonstratie met Digitale audio. Op deze (informatie) bijeenkomst wordt niet alleen de techniek uitgelegd, maar ook een demonstratie gegeven met o.a. live-opnamen en de compact disc. Belangstellenden zijn welkom op donderdag 1 maart om 13.30 uur in SZ 17. Inlichtingen Ben Smit AVC.

INFORMATIEMARKT ONDERWIJSDOCUMENTATIE Op 18 en 19 april 1984 organiseren de Stichting voor Onderzoek van het Onderwijs (SVO) en de Vakgroep Onderwijskunde van de Rijksuniversiteit Utrecht (VOU), in samenwerking met het Belgische Ministerie voor Onderwijs, een informatiemarkt over Onderwijsdocumentatie aan de Rijksuniversiteit te Utrecht (Centrumgebouw Zuid). Getracht zal worden een zo volledig mogelijk beeld te geven van de mogelijkheden op het gebied van de onderwijsdocumentaite in al zijn facetten. Een groot aantal instellingen en bedrijven die diensten verlenen ten aanzien van de ondenwijsdocumentatie in de breedste zin van het woord, zullen aan deze informatiemarkt deelne-

men. Naast de (nog) niet geautomatiseerde onderwijsdocumentatiebestanden zullen ook on-line systemen gedemonstreerd worden zoals ADION, IPB, PARAC, FRANCIS, ERIC, EUDISED, e.a. Het ligt tevens in de bedoeling een aantal soft-ware pakketten ten behoeve van bibliotheek- en documentatiedoeleinden op mini- en microcomputers te demonstreren. Op beide dagen zullen korte lezingen gehouden worden waarin de deelnemende instanties de mogelijkheden van hun specifieke dienstverlening op het gebied van de onderwijsdocumentatie uiteen zullen zetten. De R.U. Utrecht is gemakkelijk zowel per openbaar als per eigen vervoer te bereiken. De toegangsprijs zal f 10,— bedragen. Via de media en op aanvraag zal tezijnertijd gedetailleerder informatie gegeven worden. Inlichtingen zijn verkrijgbaar bij: SVO Den Haag, Pletterijkade 50, 2515 SH Den Haag; telefoon: 070-824321 tst. 26.

KAARTENACTIE AMNESTY INTERNATIONAL Turkeye herdenkt op 12 maart de geboortedag van Atatürk, de stichter van het moderne Turkije. De Tilburgse adoptiegroep II van Amnesty International grijpt dit aan als een gelegenheid om een kaartenactie te houden voor de vrijlating van Dogu Perincek. Deze man is op 4 mei 1983 veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf vanwege zijn - vreedzame politieke activiteiten in Turkije. Het ging hier om het leiderschap van de verboden Turkse Boeren- en Arbeiderspartij (TIKP). Amnesty International, en in het bijzonder adoptiegroep II uit Tilburg, heeft Dogu Perincek geadopteerd als gewetensgevangene, omdat hij enkel gebruik heeft gemaakt van een aantal fundamentele mensenrechten, zoals vrijheid van meningsuiting, van vereniging en vergadering. Deze rechten zijn geformuleerd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens; een verklaring die ook door Turkije is ondertekend. Om de kans op vrijlating te vergroten wil de Tilburgse adoptiegroep zien te bereiken dat zoveel mogelijk mensen kaarten sturen naar de Turkse president Evren. In het verleden is gebleken dat dergelijke kaartenacties soms succes hebben. De voorbedrukte kaarten, met een beleefd - verzoek om vrijlating, zijn te verkrijgen bij de De Vrije Boekhandel, Heuvelstraat 139, Tilburg, KRIS-informatiecentrum aan de Katholieke Hogeschool Tilburg en 's avonds na 18.00 uur bij Hans Segers, Bredaseweg 51, Tilburg è f 0,75 cent per stuk.

Talencentrumm CURSUS LEESVAARDIGHEID NEDERLANDS Doel: Het leren hanteren van wisselende combinaties van leesstijlen, afhankelijk van het leesdoel dat de lezer zich heeft gesteld (en al lezende bijstelt). Docent: Mare Westermann. Duur: ca. 8 weken è 2 uur, studielast 50 uur. Plaats: CZ 31. Tijd: 10.30-12.30 uur, Ie college donderdag 1 maart. U kunt zich voor de cursus inschrijven bij het secretariaat van het Talencentrum, kamer A 116 maandag t/m donderdag van 9.45 tot 11.45 uur.

SporU LOR4

ters in de benen hebben is géén voorwaarde tot deelname aan onze trainingen. Het fietsplezier staat voorop! Tot ziens op de fiets. Evt. inlichtingen bij Joost Hagenaar, tel: 433770. ATLETIEK

H.S.M.-BUITEN EN ANDERE MEDEDELINGEN Pendragon organiseert de H.S.M.buiten van 26 t/m 29 maart. De volgende sporten kunnen beoefend worden: veldvoetbal, veldhockey, cross en een wielertijdrit. Inschrijving mogelijk op de sporthal. N.B. sportkaart is niet verplicht, zowel W.O. als H.B.O.-studenten kunnen meedoen. De kosten zijn f 2,50 per sport per persoon en de inschrijfdatum sluit op 19 maart. Basketball: Op dinsdag om 20.00 uur wordt er voor dames de beginselen van de basketballsport gegeven in de H.T.S. Het acsent ligt op de basistechnieken en het recreatief een potje spelen. Als je toch meer wilt, kun je eventueel lid worden van de basketballvereniging Pendragon. Het is wel noodzaak dat je in het bezit bent van een sportkaart. Voor verdere informatie, Eric Mathieu, sporthal, Academiein 5, tel: 671898. Korfbal: Voortaan op iedere maandag-avoiid van 9.00 tot 10.00 uur een korfbaltraining in de H.T.S. Zowel beginners als gevorderden zijn van harte welkom. Wil je meer informatie, bel dan Leo Robben (tel: 04998-71572). Tot MAANDAG I Aan alle sportende studenten: Ook dit semester is het weer verplicht de Sportkaart mee te nemen, als je wilt komen sporten. Het is voor jullie en voor ons vervelend om je weg te moeten sturen, daarom een dringend verzoek hem niet te vergeten. Truien: De nieuwe truien met Pendragonopdruk zijn weer volop te verkrijgen. De kleuren zijn: grijs, licht geel en donker blauw. Heb je interesse wees er dan snel bij. Ze kosten f 35, — per stuk, te betalen aan een van de DBleden op de Pendragonkamer waar ze ook te krijgen zijn. Tot ziens. NSK ZAALVOETBAL EN TAFELTENNIS 8 EN 9 MAART De Nederlandse Studenten Kampioenschappen voor tafeltennis (individueel) en zaalvoetbal (dames/heren) vinden dit jaar plaats in Tilburg. Het voetballen speelt zich af in de studentensporthal en in sportpark "De Blaak", het tafeltennissen in de sporthal van de H.T.S, Begonnen wordt er op donderdag 8 maart om 9.00 uur, en de finales zijn op vrijdagmiddag. Natuurlijk wordt er op donderdagavond gefeest in de studentensporthal waarbij iedereen welkom is. We hopen dat er op beide dagen veel toeschouwers komen, tot ziens, de NSK-commissie WIELRENNEN Op 1 maart start de Wielervereniging DE MEET haar wielerseizoen 1984. Er wordt gefietst in pelotonvorm elke donderdagmiddag om 14.00 uur. Vertrek vindt plaats vanaf de studentensporthal. Ook fietsliefhebbers die het leuk vinden om in groepsverband een flink aantal kilometers te trimmen zijn van harte welkom. Véél kilome-

24 februari 1984

De studentenatletiekvereniging PARCIVAL organiseert in het tweede semester o.a. de volgende evenementen waarvoor we nu al de aandacht willen vragen: - de BATAVIERENRACE, een estafetteloop van Nijmegen naar Enschede waar we met 2 teams aan meedoen. Per team lopen er 18 heren en 7 dames en de afstanden per etappe variëren van 4,5 tot 9,2 voor de heren en van 3,3 tot 7,5 voor de dames. Met busjes wordt het vervoer geregeld en het is werkelijk een zeer gezellig evenement, startend vr. 27 april om 12.00 uur 's nachts en op de campus van de T.H. Twente eindigend za. om 17.00 uur. 's Avonds is er daar in de Bastille een groot feest. De terugreis is zondagmorgen. Inschrijvingen eind maart op de sporthal. - COMPETITIE, we doen ook mee aan de officiële atletiekcompetitie, waar we nog enkele mensen kunnen gebruiken die min of meer vaardig zijn op 1 of meerdere van de zgn. "technische onderdelen". Als je belangstelling hebt, informeer dan eens op de sporthal. Op het moment wordt er in de hal getraind op woensdag van 16.00-17.00 uur, maar zodra het mogelijk is gaan we weer naar het Willem-2 stadion. Kom eens vrijblijvend langs.

f^J

PERIODE 27 FEBRUARI T/M 2 MAART 1984 MAANDAG 27-2-1984 bruine bonensoep - flondasoep varkenslapje met abrikoos shoarmaburger - andijvie a la crème bleekseldery DINSDAG 28-2-1984 bouillonsoep aspergesoep nasi goreng - kroeppoek atjarsalade - saté + satésaus + een plakje ham indische schijf chinese kool WOENSDAG 29-2-1984 schotse boeresoep franse uiensoep blinde vink alpenschnitzel stroganoffsaus - spercieboontjes koolraap DONDERDAG 1-3-1984 kippegroentesoep linzensoep peperburger - kerryschnitzel groene pepersaus - gemengde sla van sla - andijvie - rettich tomaat komkommer - olie -i- azijn VRIJDAG 2-3-1984 kerrysoep met rijst - 2/3 kip grand mère rabarbercompote portie fricandeau - gemengde sla

MO^pQ^ Maar Beckmann wil juist niet vergeten. Hij heeft nog een hoop vragen waarop hij een antwoord wil. Hij ziet overal om zich heen de tekenen die een nieuwe, en een nog verschrikkelijker moordpartij mogelijk maken. Dus wordt hij voor gek versleten, uitgestoten. Hij staat buiten voor de deur. En op al zijn vragen volgt slechts een zwijgen, zodat hij aan het einde vertwijfeld uitroept: "Gibt denn keiner, kelner Antwort???" De regie van de bekende regisseur Bernd Hoffmann benadrukt de aktualiteit van het gegeven. Het is danook zeker waar dat de wereld van Borchert in 1947 weinig verbeterd is. Integendeel. De doodskreet van Wolfgang Borchert, die zelf op 26-jarige leeftijd letterlijk ten onder ging aan de gevolgen van de oorlog, echoot nog kracht na.

COC-PAND

Homodemonstratie Leiden 1983

STADSSCHOUWBURG

"Draussen vor der Tür" zaterdag 25 februari, 20.15 uur, schouwburg-zaal. "Draussen vor der Tür" van Wolfgang Borchert, gespeeld door Kammerspiele Düsseldorf, is een felle aanklacht tegen de oorlog, en vooral tegen de gelatenheid die oorlog mede mogelijk maakt. Het stuk wordt in het Duits opgevoerd, en is daarom zeer geschikt voor studerenden, maar niet alleen voor hen... Een soldaat, Beckmann, gespeeld door Michael Thiele, keert terug uit Russische krijgsgevangenschap naar Duitsland. De oorlog is voorbij, het leven heeft alweer min of meer zijn normale loop genomen. Beckmann's ouders zijn dood, zijn meisje heeft een ander en niemand wil graag herinnerd worden aan wat er gebeurd is.

THB

Video-avond, donderdag 25 februari, 21.00 uur. De Nederlandse Vereniging tot Integratie van Homoseksualiteit (NVIH COC) te Tilburg organiseert op zaterdagavond 25 februari a.s. weer een video-avond. We tonen dan de video van de homodemonstratie die in juni 1983 in Leiden werd gehouden. Een dergelijke demonstratie is de afsluiting van de Roze Week die elk jaar in de laatste week van juni wordt gevierd. Homoseksuele mannen en vrouwen nemen dan middels allerlei aktiviteiten nog eens nadrukkelijk stelling tegen discriminatie waaraan zij bloot staan door gezamenlijk te laten zien dat ze echt bestaan! De video is voor iedereen toegankelijk. We beginnen om 21.00 uur. Plaats: COC-pand, Koestraat 73 Tilburg. Tel. 013-359050. Vrijdagavond 24 februari wordt de video vertoont op de Vrouwenavond.

Gratis matseren Naar aanleiding van 20 jaar THB krijgt de lezer als verjaardagsgeschenk de gelegenheid om gedurende een korte periode gratis matsertjes te plaatsen. De matsertjes mogen geen commercieel karakter hebben en kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken of spatie per blokje) bij de redactie worden ingediend. Voor matsertjes die onder een andere vorm worden aangeboden geldt het gebruikelijke tarief. Vergeet niet ook naam en adres in te vullen.

STUDIUM GENERALE "VIERENTACHTIG UTOPIEËN"

Agenda

MAART

"Over de atopische methode "

FEBRUARI

DONDERDAG 1 MAART Stadsschouwburg, 20.11 uur: Kruikenconcert. Dit tweede kruikenconcert krijgt een Spaans tintje door de medewerking van MexicaanseSpaanse Lucena Tena (castagnetten, flamenco) een Spaanse dansgroep en de keuze van Spaanse en ZuidAmerikaanse composities. Concert door het Brabants Orkest o.l.v. dirigent Jan Stulen en daarna feest. Katholieke Hogeschool, 14.00 uur, AZ-115: Films: "Understanding Japan" en "The Japan Import Promotion Mission to the Benelux". Org. Euro Buitenland. Katholieke Hogeschool, 15.30 uur, AZ-7: Lezing door J. Kaufmann, voormalig ambassadeur in Tokyo, over "Japan internationaal bezien: politiek, militair en economisch. Org. Buro Buitenland. Katholieke Hogeschool, 13.30 uur, AZ-7: Lezing door Henk Hillenaar over "De atopische methode". Org. Studium Generale. Theologische Faculteit, 14.(X) uur, T-8: Lezig door Dr. Ab Thiadens over "Ervaringen met doodgaan en sterven". Org. Culturele Commissie Theologische Faculteit. Olof: EDEL Bierestafette.

Donderdag 1 maart, 13.30 uur, AZ 7. Lezing door Henk Hillenaar. Het schrijven van Roland Barthes beweegt zich voortdurend tussen de utopie en de atopie. Ergens ver voor of ver achter hem lokt het visioen van de utopie, de plaats waar elke betekenisgeving in de taal volledig samenvalt met de wereld en de dingen waarnaar ze verwijst. Zo ontstaat een volledig doorzichtige en inzichtelijke wereld. Tegenover dit ideaal staat de dubbelzinnigheid van taal. Als men goed luistert blijken woorden naar een veelvoud van werelden te verwijzen. In de atopische methode gaat Barthes op de loop met de gangbare zingevingen in de taal door de woorden op een andere manier of op niet verwachte plaats te gebruiken, waardoor ze weer mooi en verleidelijk worden. Henk Hillenaar is wetenschappelijk hoofdmedewerker in de Franse letterkunde aan de Rijksuniversiteit Leiden en schreef een zeer leesbare inleiding op het werk van Barthes. STADSSCHOUWBURG Filmhuis

Subway Riders Donderdag 23 tot en met woensdag 29 februari, 22.00 uur. Amos Poe is een New Yorkse underground-filmer die op diverse festival zoals Berlijn en Rotterdam bij het publiek hoge ogen gooide met Subway Riders. De film is een detective-film, een film noir maar vooral een sfeertekening van een bepaald bestaan in New York. John Lurie en Poe zelf spelen in deze film de hoofdrol van Ant Zindo, een waanzinnige schrijver, die zich met een psychopatische saxofoonspeler identificeert en bij metrostations mensen vermoordt. Poe zelf beschouwt de film als 'een geluidsgedicht' over New York, een geschiedenis over vervreemding en gebrek aan samenhang'. Maar ook als 'melodrama, dat in zeer gestileerde beelden het gevoel van ontworteld zijn, morele ambivalentie en vervreemding vangt, zoals thans in belangrijke mate de atmosfeer van New York is. Een stemming van vertwijfeling, angst voor de stad en decadentie vermengt zich met een gecompliceerde thriller, waarin zes anonieme typen - naast de schrijver, een agent, een junkie, een hoer en een waarzegster - gevangen zijn in cycli van obsessies, frustraties en opnieuw obsessies, die het hun opgedrongen leven bepalen, met elkaar vervlechten en verwarren. Filmisch gezien is Subway Riders ook een kleurenspel. leder personage wordt met een andere kleur voorgesteld. De personen in de film leven in verschillende werelden, ze hebben geen contact met elkaar, zijn van elkaar gescheiden en vermengen zich niet. En als ze elkaar ontmoeten, leidt dat tot confrontaties. Ze versmelten. STADSSCHOUWBURG Filmhuis

All about Eve Naam: Adres: (Tel:

)

Donderdag 23 tot en met woensdag 29 februari; 19.30 uur. Als Hollywood zich gaat bemoeien met het grote toneel ligt een kritische aanpak voor de hand. Immers, van de kant van het toneel is, vooral in

Tilburgs Hogeschoolblad

VRIJDAG 24 FEBRUARI Stadsschouwburg, 20.15 uur: Brabants Orkest o.l.v. dirigent André Vandernoot m.m.v. het Brabant Koor en de pianist Arnoldo Cohen. Uitgevoerd worden het derde Brandenburgse konsert van Bach, het derde pianoconcert van Beethoven, de koorfantasie van Beethoven en de psalmensymfonie van Stravinsky. Stadsschouwburg, 20.30 uur, studio: Hooker met "Rituelen". Twee acteurs en één actrice proberen door middel van woord en handeling achter de grond van het bestaan te komen. Met Rudolf Damsté, Gertian Maassen, Wim Serlie en een kwartet o.l.v. Henk de Jonge. Stadsschouwburg, 19.30 uur: Filmhuis met "All about Eve" van de Amerikaanse regisseur Joseph Markiewics uit 1950. Stadsschouwburg, 22.00 uur: Filmhuis met "Subway Riders" van de Amerikaanse regisseur Amos Poe uit 1981. Olof, 20.15 uur: V.V.O. Het Brabants Orkest met Arnaldo Cohen. ZATERDAG 25 FEBRUARI Stadsschouwburg, 20.15 uur: "Draussen vor der Tur". Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis (zie 24 februari). ZONDAG 26 FEBRUARI Stadsschouwburg, 12.30 uur: Koffiekonsert 'onder invloed van de jazz' door Vera Beths (viool) en Reinbert de Leeuw (piano). Uitgevoerd worden werken van Andriessen, Grosz, Gruenberg en Copland. Organisatie: SMET.

MAANDAG 27 FEBRUARI Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis (zie 24 februari). Olof, 21.00 uur: Klassieke muziekavond. DINSDAG 28 FEBRUARI Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis (zie 24 februari). Olof, 21.00 uur: Traditioneel Schrikkelbal. WOENSDAG 29 FEBRUARI Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis (zie 24 februari). vroeger tijden, met grote minachting op Hollywood neergekeken. Het werd dus tijd, zo moet regisseur en scenarioschrijver Joseph L. Mankiewicz in 1950 hebben gedacht, om eens flink terug te katten. Zijn script voor 'All about Eve' druipt van de hatelijkheden, is sarkastisch en cynisch, maar onder alle omstandigheden amusant. Bette Davis speelt een van haar glansrollen als een oudere actrice, die zich ontfermt over een jongere collega en daarmee een adder aan haar borst koestert. De jonge vrouw (Anne Baxter) blijkt een meedogenloze carrièremaakster te zijn, die met de hulp van een amorele toneelcriticus (George Sanders) over de rug van Bette Davis de weg naar het podium in een verbazingwekkend vlot tempo aflegt. Als ze eenmaal het grote applaus in ontvangst heeft genomen komt zij op haar beurt tot de ontdekking dat een nog jongere aankomende ster op het punt staat haar een

VRIJDAG 2 MAART Stadsschouwburg, 20.15 uur: Carnavalsshow.

TENTOONSTELLINGEN Theologische Faculteit Tot en met 15 maart: Beknopte tentoonstelling ingericht van historische voorwerpen, bidprentjes, ritualia die op één of andere wijze betrekking hebben op het thema 'dood'. Katholieke Hogeschool Tot en met 1 maart: Fototentoonstelling "Een historie van de sociale utopieën" over sociaal utopisten uit de geschiedenis. Volkenkundig Natuurmuseum Tot en met 31 mei: "Overleven in de Sahel". Noordbrabants Natuurmuseum Tot en met 3 maart: "Het leven van Charles Darwin". Nederlands Textielmuseum Tot en met 18 maart: "Textiel Nu 13", moderne textielkunst rond het thema 'Landschap'. Stadsschouwburg Tot en met 16 maart: Fototentoonstelling van vijf fotografen. beentje te lichten. In deze kleine bijrol zien we Marilyn Monroe, in 1950 nog een onbekende naam. 'All about Eve' werd bekroond met zeven Oscars en werd overal een groot succes, ook in ons land, waar de film vele maanden in Kriterion draaide. De bijtende dialogen werden beroemd en filmfans citeerden in die jaren het script van Maniewicz uit het hoofd.

RECTIFICATIE FILM VROUWENOVERLEG In THB d.d. 17 februari jl. stond op de Houdoe-pagina in de agenda bij woensdag 22 februari abusievelijk vermeld de vertoning van de film "Toute une nuit". De vertoning vindt echter donderdag 23 februari plaats om 20.00 uur in KHT, SZ-11.

24 februari 1984

LEKKENDE KRANEN Persvrijheid 1 Zoals u weet is het verschijnsel universiteits en hogeschoolbla den een typisch Nederlands fe nomeen. In de meeste Europese landen kunnen studenten en per soneel in het Wetenschappelijk Onderwijs slechts dromen van een min of meer onafhankelijke universiteitspers. Her en der bestaan er wel voorlichtingsbla den en de grotere universiteiten kennen een gevarieerde studen tenpers. Soms worden deze stu dentenbladen gesubsidieerd zo als het blad van de Algemene Studentenraad van Leuven "Ve t o " . Dit blad neemt meestal geen blad voor de mond als het gaat om het verdedigen van studen tenbelangen terwijl de redactie ook alert reageert op gebeurte nissen buiten de universiteit. Zo volgde " V e t o " op de voet de ac ties van de antimilitaristische groep 'Onkruid' rond enkele Leu vense totaalweigeraars. Toen in april 1982 een van deze totaalweigeraars voor de 'boet straffelijke rechtbank' moest ver schijnen was dit aanleiding voor een onzachte behandeling door de Belgische Rijkswacht van de massaal opgekomen studenten en sympathisanten. Tijdens de tumultueuze rechtszitting maak te een ongeïdentificeerde groep onder de naam Kommando Hem Day naar de Belgische anar chistische dienstweigeraar en oudSpanjestrijder gebruik van de verwarring om een aantal ge rechtsdossiers van dienstweige raars te 'ontlenen'. Een week la ter publiceert het studentenblad 'Veto' uit deze dossiers een com promitterende rijkswachtmede deling aan de overheid. Volgens de redactie werden kopies van stukken uit de dossiers anoniem op de redactie afgeleverd. Nog een week later wordt in de vroe ge ochtend de verantwoordelijke uitgever van 'Veto' van zijn bed gelicht en volgt een huiszoeking in de redactielokalen. De schrij ver van een bericht over de rechtszitting wordt eveneens voorgeleid en ondervraagd. Bei de Vetomedewerkers krijgen

een aanklacht voor heling van vertrouwelijke documenten' aan het been. Twee jaar na deze fei ten, namelijk op 15 februari, moesten beide medewerkers voor de korrektionele rechtbank in Leuven verschijnen. Veto vraagt zich af welk precedent een mogelijke veroordeling van beide medewerkers zou schep pen in verband met de persvrij heid. Het afdrukken van informa tie die de redactie door een gunstige wind bereikt blijft dus voortaan verboden. Of krijgen we toestanden zoals in Duitsland waar n.a.v. de "FlickAffaire' een wetsvoorstel werd inge diend, dat het publiceren van 'vermoedelijk vertrouwelijke in formatie' strafbaar maakt, aldus Veto, dat opriep om massaal aanwezig te zijn op de zitting 'zich niet neer te leggen bij de Or welliaanse beperkingen van een vermeende perswet'. Volgens de Algemene Studentenraad bete kent dit een inbreuk op de pers vrijheid en het informatierecht. Op 8 maart volgt de uitspraak van de rechter. Alleen de aan klacht tegen de schrijver van het stuk werd gehandhaafd. De le den van het Kommando gaan vrijuit.

Persvrijheid 2 Dat het met die persvrijheid in het Nederlandse universitaire perswereldje ook niet allemaal koek en ei is bleek tijdens de vie ring van het 25jarig jubileum van de Eindhovense THBerichten. Het blad organiseerde bij die ge legenheid, op 9 februari, een symposium over "Universiteits en bedrijfsbladen, platform of spreekbuis". Een vergelijking tussgn beide soorten bladen werd door de aanwezigen van andere "universiteitsbladen" met enig ongemak afgewacht, maar die vergelijking kwam nauwelijks van de grond. Trouwens, binnen de "universiteitsbladen" zijn er al genoeg verschillen schreef E. Hageman in een beschouwing in Delta (THDelft) naar aanleiding van het symposium. "Voor men het weet vergelijkt men appelen

/uc/

SJjgts^n,

4ts, fi&^M: sMg ms t&idfig gele

^m^mS&'M oproken. fan den mag die ^0(0 rg"»i» ■cfe'mensenrecht&m»' in de mottenballen. £ f } J, ^ i a s , het ligt aan Van den Bwek^Ome Wereld maakt de tussentijdse ba lans op van een christendemo cratisch ministerschap. En moet concluderen dat de enige lijn die daarin valt te ontdekken de on voorwaardelijke trouw aan de Amerikaanse Grote Broer is. Dat kan voor de mensenrechten nooit veel goeds betekenen. Een enkele keer heeft Van den Broek wel afwijkende taal gebe

zigd. Maar, aldus Onze W ereld "Zouden Van den Broeks uitlatin gen nog enige onzekerheid over de Nededandse loyaliteit aan de Navobondgenoot kunnen wek ken, dan nemen zijn beleidsda den dat laatste spoortje twijfel wel mag". Als eerste Europese minister haastte Van den Broek zich vorig jaar voor een allervrien delijkst bezoek naar El Salvador. En hij loopt nu voorop in zijn kri

met peren, ofwel heren in een driedelig maatkostuum met jon gens in korte broek." Het accent kwam tijdens het symposium vooral te liggen op die verschillen binnen de universitaire pers en gastspreker Hein Meyers van het Rotterdamse universiteitsblad Quod Novum trok een scherpe scheidslijn tussen bladen die af hangen van een stichting en bla den onder de verantwoordelijk heid van een bestuur van een W.O.instelling vallen. Is een uni versiteitsblad een uitgave van een stichting, dan is de kans dat het blad een spreekbuis wordt van een College van Bestuur klei ner, aldus Hein Meyers. In Nij megen, Tilburg, Leiden, Amster dam (VU), Twente en Eindhoven zitten de bladen nog onder de paraplu van de Diensten alhoe wel deze bladen al geruime tijd en THBerichten sinds kort kun nen beschikken over een redac tiestatuut en een redactieraad. Een interessante vraag nu is, of de grotere juridische onafhanke lijkheid die de stichtingsuitgaven kennen ook al geleid heeft tot een onafhankelijker, en dus be ter, soort journalistiek, filosofeert Delta. "Er zit onder het gras van de stichtingsvormen in elk geval een

addertje. Universitaire journa listen hechten aan onafhankelijk heid, maar ook aan een goede pensioenvoorziening. W ie in dienst is van een gewone stich ting, deelt niet in de pensioen voorziening van ambtenaren, bij het Algemeen Burgerlijk Pensi oenfonds. Er bestaat wel een mogelijkheid om, als perso neelslid van een stichting, onder het ABP te geraken: dan moet zo'n stichting de zogenaamde B3status aanvragen. Die status houdt echter tegelijk een wat grotere zeggenschap in van Uni versiteitsraad en College van Bestuur." Maar, vervolgt Delta, als een CvB een blad zou willen opheffen kan dat, stichting of niet, door enkel de geldkraan dicht te kraaien. En hoe onafhan kelijk maakt een stichting als we kijken naar het voorbeeld Maas tricht. Daar zit het blad Obser vant, afhankelijk van een stich ting, met een voorlichter op schoot. CvBlid van de Biggelaar van de Maastrichtse universiteit was aanwezig op het symposi um. THberichten schrijft in zijn versie van die dag: "Hij stelde dat een universiteitsblad de func tie heeft om kritisch te volgen, en dat kan alleen als het wordt uit gegeven door een onafhankelijke

Bchrljfi

jaim^^t

V ^ Clin D» yen

kfWek:^^ dü^k ¥^ de vij andjes vattM^mm^t, omge keerd, hetzelfde op Heeft u die fantastische prent ir Vrij Nederland gezien, waarop premier Lubbers verlekkerd de zadelpijne kont van Ronald Rea gan likt? Als oudminister Van der Stoel dood was, zou hij zich ze ker vaak in zijn graf omdraaien Wilt u zich ook weer eens lekker kwaad maken, lees dan Onze Wereld Een abonnement op dat blad kost per jaar vierenvijftig gulden en vijftig cent

stichting. Het CvB mag zich vol gens Van de Biggelaar niet be moeien met de inhoud van het blad. Bij de eerste vraag ging het MaastrichtseCvBlid al onderuit. Zijn eigen blad. Observant, is he lemaal niet onafhankelijk. Het is namelijk ingebed in de voorlich tingsdienst. Van de Biggelaar trachtte zich uit deze kritische si tuatie te redden door de aanwe zige hoofdredacteur een halve formatieplaats in het vooruitzicht te stellen," aldus Rob Weijs in THberichten. Nog meer tegenstellingen? Hein Meyers besloot zijn rede op deze manier: "THBerichten: doe je zelf eens het cadeau van een on afhankelijk blad. Na 25 jaar voor lichting gepleegd te hebben wordt het daar tijd voor." Maar het blad dat een aantal jaren ge leden samen met Mare en Folia de "Gemeenschappelijke Univer sitaire Persdienst" verliet omdat ze twijfelden aan de onafhanke lijkheid van de meeste andere bladen, verkeert nu in verdacht gezelschap. "Folia" de motor van de split in de GUPD, ooit trendsetter in onafhankelijkheid, publiceert nu als eerste universi teitsblad voorlichtingspagina's. E.V.

Uit 20 jaargangen THB Vraag

D e n k t U (hoopt U) dat er over 20 jaar, relatief gezien, meer meisjes aan de hogeschool zullen studeren? Z o ja, zal dit de mentaliteit van de mannelijke studenten beïnvloeden o p d e hogeschool?

Antwoord P r o f

6 H

W J

B o s m a n

Ik denk wel dat er over 20 jaar relatief meer meisjes zuilen studeren omdat de hogeschool aan aantrekkingskracht zal winnen nu men over de drempel van het tn absolute zm te kleine aantal heen is Op de vraag naar de mentaliteitsbemvloeding der mannelijke studenten kan ik geen antwoord geven Dat veronderstelt een betere kennis van deze mentaliteit dan ik meen te bezitten

Prof

B r o n k h o r s t

S c h o o r d i j k

Z o w e l uit oogpunt van verlevendiging van het collegebeeld

Vrijheid van drukpers: in redactiestatuut gewaarborgd

P r o f

als

S t o u t h a r d

Oy^T 20 jaar zullen aan onze universiteit relatief veel meer meisjes studeren dan thans het geval is Gedrag en houding van een gedeelte van ons zal hierdoor wel veranderen ja for better and for worse

Vraag

D(t vind ik een belangrijke vraag omdat zij aanleiding geeft aan de positie van het meisje en de vrouf in het hoger onderwijs aandacht te besteden Ik ben van oordeel dat in de toekomst v r o u w e n in alle opzichten gelijke kansen moeten hebben als mannen Ik acht het opvallend dat de tweede vraag onder 6 w e e r b e t r e k k i n g heeft op beïnvloeding van mannen alsof de v r o u w toch altijd in dienst staat van de man en daaraan haar waarde ontleent Prof

vanwege de eigen inbreng waar het de discussie betreft van de v r o u w IS haar aanwezigheid voor student zowel als docent onont beerlijk Een universiteit trekt meer meisjes De geestes houding van de student is zo persoons gebonden dan dat een generaliserende o p m e r k i n g over zijn te verwachten gedrag mij ongepast voorkomt De o n d e r w i j s i n v e s t e n n g e n van de gemeenschap in de v r o u w zijn over het algemeen waarschijnlijk rendabeler dan die waar het de man betreft De v r o u w die van de academie een vragende houding heeft over gehouden draagt als zij trouwt deze verworvenheid veelvoudig aan haar kinderen over

Z i e t U nog andere duidelijke verschillen tussen de universiteit van het

2000 en 1967' Antwoord Prof

7 H

W J

B o s m a n

De vragen w o r d e n steeds lastiger Ik denk echter al juich ik het allerminst toe dat in het jaar 2000 de drang naar onmiddellijk toepas bare kennis zo groot zal zijn dat er voor liefhebberijvakken weinig plaats meer zal zijn

Uit THB december 1967