1983 02 18

4/5

De D van D-zóne staat voor Desatreus, dat leest u op de middenpagina in een gesprek nnet Boekema, Hendriks en Verhoef van de economische fakulteit. Ruim baan voor op Engelse leest geschoeide alternatieven voor midden- en kleinbedrijf.

Tilburgs Hogeschoolblad - 18 februari 1983 - jaargang 20 - nummer 21

Weinig animo voor budgettaire neutraliteit Deze week is er een extra Hogeschoolraadsvergadering naar aanleiding van het voorstel van de Taakverdelingscommissie om Tilburg budgettair neutraal te behandelen. De positieve reaktie van het College van Bestuur op dit voorstel verhoogt de onrust bij de vier raadsfracties die hierin een afwijking zien van eerdere standpuntbepalingen. De vier raadsfracties PSF, Breed Front, PLM en Konstrul<tief achtten het wenselijl< om de ontstane situatie in een extra raadsvergadering te bespreken, nog vóór de Taal<verdelingscommissie op 18 februari bijeenl<omt. Deze fracties verzochten liet college tevens extern af te zien van enige stellingname met betrek-

king tot het TVC-voorstel tot né de extra vergadering van de HSR. Het college heeft ondertussen wel een antwoord verzonden aan de heer J . W . F . Hoffman, voorzitter van de TVC. Daarin schrijft het college, het TVCvoorstel binnen de KHT te zullen verdedigen. In dit voorstel blijft de KHT gevrijwaard van enige korting, maar de nieuwe activiteiten zal de instelling uit eigen middelen moeten financieren. Het college kan zich in dit 'meest slechte alternatief' vinden als blijkt dat de TVC "niet in staat of bereid is meer te concentreren en een substantiële financiële ruimte te creëren voor het opstarten van nieuwe activiteiten bij de groeiinstellingen". "Wij doen dit slechts onder de voorwaarde dat de opvatting van de TVC, dat financiering van het A-1 deel via het Plaatsen-Geld-Model gewaarborgd is, een realistische zal blijken te zijn," aldus het Tilburgse CvB. De vier fracties stellen vast dat met een dergelijke accoordverklaring in belangrijke mate afgeweken zou worden van eer-

dere standpuntbepalingen. Het college heeft in het nabije verleden steeds aangedrongen op een positief saldo voor nieuwe ontwikkelingen. Het accoord gaan met budgettaire neutraliteit is volgens de fracties 'een zeer belangrijke koerswijziging van het College'. Het College is kennelijk nu - anders dan vele maanden is betoogd - van oordeel dat het mogelijk is zelf, uit eigen middelen de aanloop-financiering van de groei te doen plaatsvinden. Het moge duidelijk zijn, dat dit een belangrijke ondergraving zou zijn van de eerder gegeven cijfers waaruit een relatieve achterstand van de KHT blijkt", aldus de fracties van de HSR. E.V.

D-Zönes

6

Agenda Na carnaval een dunne uitgave van het THB. De Houdoepagina sneuvelde. De Agenda, staat op pag. 6, onze kulturele tips verzeilden op de achterklappagina.

Saiarisstrooic over februari wordt sombere lectuur Minister mr. J. Rietkerk van Binnenlandse Zaken heeft in het landelijk overleg met de ambtenarenbond aangekondigd dat hij haast wil maken met de al in de Voorjaarsnota 1982 aangekondigde verlaging van de aanvangssalarissen van beginnende ambtenaren. De voorgestelde korting loopt op van 2,1% voor MA VOabituriënten (schaal 18, 17 jaar gaat van f 1368,- naar f 1339,-) tot 9,2% voor jonge academici (minimum schaal 112 is f 3298, - , zou worden f 2995, -). Rietkerk neemt hiermee een voorschot op de geplande wijziging van het Bezoldigingsbesluit Burgerlijke Rijksambtenaren, het BBRA. Al sinds 1971 wordt er gepraat over een herziening van het BBRA met zijn enorme aantal salarisschalen beginnend bij 1 en uitkomend bij 154. Dit overleg stond aanvankelijk in het teken van de salarisverhogingen, maar in de loop van de jaren is het uitgangspunt honderdtachtig graden gedraaid. Thans is het bezuinigingsoperatie nummer zoveel. In kort bestek komen de plannen erop neer, dat de schalenreeks van het BBRA wordt geclusterd rond een zestal functionele hoofdcategorieën, elk met drie schalen, totaal achttien 'nieuwe' salarisschalen dus. De maxima van de schalen blijven gelijk, de bezuiniging zit hem in het feit dat ze naar beneden toe worden uitgerekt. De nieuwbakken ambtenaar - het is niet de bedoeling dat wordt getornd aan de verworven financiële rechten van het zittend personeel - begint straks met een lager salaris dan zijn voorganger indertijd en hij doet er aanmerkelijk langer over om het eind van de schaal te bereiken. Het was de bedoeling dat de BBRAaanpassing in juli van dit jaar zou zijn afgerond, maar het ziet ernaar uit dat men dat niet haalt. De minister wil kennelijk echter niet langer wachten met sala-

rismaatregelen in de geest van de nieuwe richtlijnen. Dit vooruitzicht mag men optellen bij de onprettige aanblik van de salarisstrook over januari, die het universiteitspersoneei dezer dagen onder ogen heeft gekregen. Inleveren is het devies. Ten opzichte van het vorig jaar zijn de inhoudingspercentages fors gestegen. Enerzijds is de premiegrens verhoogd, dat wil zeggen het maximale bedrag waarover de werknemer zijn premies moet betalen; de grens ligt voor de sociale verzekeringen nu bij f 6 8 . 0 0 0 , - , voor het A O W bij f 61.000, —. Over wat men per jaar bruto meer verdient hoeft geen premie te worden afgedragen. Anderzijds zijn de premiepercentages zélf verhoogd. Het effect is voor schaal 1 een stijging van het inhoudingspercentage met 1,38% en dat loopt dan op tot een 4,90% extra aanslag op schaal 130-inkomens. Boven die schaal 130 daalt het percentage weer, een denivellerende tendens die wordt veroorzaakt door het fenomeen van de premiegrenzen. De stijging van het inhoudingspercentage treft het salaris van alle KHT-werknemers die ambtenaar in de zin van de pensioenwet zijn. Deze maand wordt het helemaal leuk, want dan komt ook de beroemde 1,85% er nog bij, of liever gaat er nog af. Aan die 1,85% ontkomt helemaal niemand, ambtenaar in de zin der wet of niet. Dus ook de tijdelijke werknemers gaan voor de bijl. Hetzelfde geldt voor de studentassistenten. Enige uitzondering vormen niet-onderwijzende en/of onderzoekplegende personeelsleden die lager zijn ingeschaald dan het maximum van schaal 57 (/ 3066,— per maand). In februari wordt trouwens ook de 1,85% korting over januari verrekend, men dokt deze maand bij wijze van uitzondering meteen even twee keer. (UP/KUN)

CvB-voorzitter Van Straaten op het TVC-overleg, geflankeerd door DEA-man Van Loon (rechts) en de Utrechtse bestuurder Roosenberg (links).

Gemeenteraad wil dat SSHT verder kijkt De gemeenteraad van Tilburg heeft zich uitgesproken voor een verbreding van de taakstelling van de Stichting Studentenhuisvesting Tilburg. De raad heeft bij de begrotingsbehandeling 1983 unaniem een motie aanvaard die door D'66 was ingediend. Daarin wordt het kollege van B en W opgeroepen om besprekingen te starten met de SSHT en de Tilburgse Hogeschool "teneinde een verbreding van het werkveld van de SSHT zo spoedig mogelijk te realiseren." De motie is ingediend vanuit de overweging dat "integratie en eerlijk delen ook in de volkshuisvesting belangrijke elementen zijn." Het woningenbestand van de SSHT, waaronder de 208 pas gereed gekomen HAT-eenheden aan het Wagnerplein, staat tot nu toe niet open voor nietstuderende jongeren, ook al hebben in het recente verleden verschillende instanties op een uitbreiding van de doelgroep aangedrongen. Ook de hogeschoolraad heeft zich onlangs nog in een motie voor uitbreiding van het werkveld uitgesproken. Drs. A. Hexspoor, bestuurslid van de SSHT, reageert korzelig op onze vraag om commentaar: "Bij de Stichting is men officieel niet op de hoogte van de motie, het bestuur is door niemand in kennis gebracht. Wel heeft de wethou-

der van volkshuisvesting ons in de wandelgangen aangeschoten en daarbij is afgesproken dat we binnenkort eens met elkaar rond de tafel gaan zitten." Hexspoor lijkt niet onder de indruk van de motie: " A c h , we hebben dat verhaal vaker gehoord. Het zijn steeds dezelfde mensen die 't voorkauwen. Dat zijn Jan van Rossum en Jan van Bergen." SSHT-voorzitter Frinkling is officieel ook niet op de hoogte van de gemeenteraadsmotie. Frinkling: "Ik zal er niet van wakker liggen. En dat bedoel ik echt niet denigrerend. Als men wil dat de SSHT zich breder opstelt dan zal de Stichting fundamenteel anders moeten gaan functioneren, bijna als een woningbouwvereniging. Maar met de huidige mankracht en middelen zit zo'n verbreding er eenvoudigweg niet in. Wij zijn een kleine stichting en we werken met weinig mensen. We kunnen niet teveel hooi op onze vork nemen. Een uitbreiding zoals voorgesteld door de gemeenteraad van Tilburg kan om pragmatische redenen niet. Het is geen principekwestie. De Stichting kan twee dingen doen: weigeren om uit te breiden vanwege de schaarse middelen of gaan werken als een woningbouwvereniging. We zien wel wat de toekomst brengt." T.G.

PERS

MATSERTJES

Uit de universiteitsbladen In alle bladen aandacht voor de in te leveren 258 miljoen. Zoals bekend heeft de minister de universiteiten en hogescholen opgedragen middels Taakverdeling en Concentratie (TVC) zelf voorstellen te ontwikkelen om dit bedrag in te vullen. Afgevaardigden van de Colleges van Bestuur proberen nu in de Landelijke commissie TVC een invulling voor dit bedrag te vinden. Dat er grote klappen gaan vallen is duidelijk. Dat het bij die 258 miljoen blijft is echter minder duidelijk. Weliswaar heeft het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen een "mazzeltje" van een half miljard binnengehaald, volgens het UTRECHTS UNIVERSITEITSBLAD, dat betekent dat in plaats van 1,6 miljard 1,1 miljard ingeleverd moet worden, de situatie blijft onzeker. Die 'winst' van een half miljard zal nu elders gehaald moeten worden. Een van de mogelijkheden die genoemd zijn is meer bezuinigen bij andere departementen (in plaats van 1 procent personeel 2 procent inleveren). Dat zou 292 miljoen opleveren. Verder noemt het Ublad een post van 60 miljoen die 0& W ontvangt middels de bevroren ambtenarensalarissen. Tenslotte wordt het budget voor het kort middelbaar onderwijs met 150 miljoen verhoogd. Dat levert in die sector, volgens de Rijksvoorlichtingsdienst, 4000 extra banen op en 40.000 opleidingsplaatsen. Een afslanking van het onderwijs van 1,1 miljard zal neerkomen op een verlies van 14.000 banen. "Welk deel het Hoger Onderwijs moet inleveren kon men 'absoluut niet voorspellen '. Bij een evenredige verdeling tussen alle onderwijstekorten zou dat neerkomen op drie a vierhonderd miljoen". Terug naar de huidige TVC-operatie. FOLIA CIVITATIS, het weekblad van de Universiteit van Amsterdam, meldt dat niet de subfaculteit farmacie aan de UVA moet verdwijnen maar die in Utrecht. Dat vindt een meerderheid van de TVC-commissie. Daartegenover zou staan dat Utrecht niet de subfaculteit Tandheelkunde behoeft in te leveren maar een samenbundeling met de in de Randstad bestaande vestigingen zou moeten nastreven. In FOLIA verder aandacht voor het verdwijnen van de studierichting andragologie in vier van de zes vestigingen. (Utrecht, Leiden, Nijmegen en de VU). In Folia een interview met woordvoerders van de studierichting. Alom boosheid en vertwijfeling. Men vreest nu ook dat bij nieuwe bezuinigingen de overgeblevene vestigingen om zeep zullen worden geholpen. Dat zou het einde van de andragologie in Nederland betekenen. Hoe heeft het zover kunnen komen? "Wij worden wel erkend en gewaardeerd in het veld, maar we hebben dat niet voldoende duidelijk gemaakt in

^iHim a t s e r t j e S ^ H 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,-; onder nummer / 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. TE KOOP: Renault 5 TL bj. '77 in zeer goed staat. Vraagprijs ƒ 3.500,— Tel. 01620-53160 (na 18.00 uur). REPETITOR RECHTEN: Pas afgestudeerde jurist heeft tijd beschikbaar om rechtenstudenten te begeleiden bij de studie. Tel. inl. 076-651908

de wetenschappelijke wereld. Nu moeten we dat bezuren". De VU-Abva-Kabogroep: "Het gaat om pure machtspolitiek en de opheffing van de vakbondsvriendelijke studierichting andragologie is daar een sterk voorbeeld van". Het weekblad van de Leidse Universiteit MARE bericht van het voornemen van de TVC-commissie om enkele interuniversitaire instituten op te heffen. Op de eerste plaats gaat het om de opheffing van de universitaire vestiging in Leeuwarden waarin de Groningse Universiteit samen met de Agogische Academie Friesland werkt aan een Nieuwe Leraren Opleiding (NLO). Verder staat op het lijstje het Netherlands Institute For Advanced Studies (NIAS) te Wassenaar het Instituut voor Normen en Waarden te Rotterdam, het Instituut voor Missiologisch Onderzoek in Leiden en Utrecht en het Instituut voor Bedrijfskunde in Delft. Dit laatste instituut wordt in zeer afgeslankte vorm tezamen met de nieuwe studierichting Bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam voortgezet. Andere Interuniversitaire instituten zullen voor minstens 10 procent moeten bezuinigen. MARE wijst ook nog op een ander gevolg van de TVC-operatie. Minister Deelman wil de ervaringen die hij met de operatie heeft opgedaan verwerken in de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs (WWO) 1981. Dat betekent dat de schriftelijke voorbereiding pas in 1984 kan worden afgerond en de WWO '81 derhalve niet voor 1 september 1985 zal worden ingevoerd. Kortom: de werkingsduur van de Wet op de Universitaire Bestuursvorming (WUB), hèt resultaat van de democratiseringsbeweging van de zestiger jaren, zal nog met tenminste één jaar worden verlengd. Folia maakt melding van een aantal in te stellen plaatsingscommissies. Op grond van de te verwachten studentenaantallen voor het komende studiejaar zal aan de UVA een plaatsingscommissie worden ingesteld voor economie, econometrie, actuariaat, spaans, kunstgeschiedenis en archeologie. De nummerus fixus zullen dit jaar waarschijnlijk toevallen aan informatica en theaterwetenschappen en zeker aan de studierichtingen als geneeskunde, tandheelkunde, diergeneeskunde en lichamelijke opvoeding. Ook aan de Erasmus Universiteit zullen waarschijnlijk enkele plaatsingscommissies worden ingesteld. De belangstelling voor politicologie en sociologie is hier namelijk sterk toegenomen. Daar landelijk een toename van de interesse voor een studie aan het WO is geconstateerd zullen er komend jaar waarschijnlijk meer plaatsingscommis-

sies aan het WO en nummerus fixus worden ingesteld. L v W

Windenergie en waterkracht Op 4 februari is bij de staatsdrukkerij de "Appendix Windenergie en Waterkracht" door Ir. G. Plantema verschenen. Dit rapport is een aanvulling en een onderzoek naar de mogelijkheden van het plan-Lievense. In 1979 heeft ir. Lievense een concept gemaakt voor een electriciteltscentrale die opgebouwd is uit een combinatie van wind- en waterkracht. Met een groot aantal windmolens wordt electricJteit opgewekt, die als daar vraag naar is rechtstreeks in het net opgenomen kan worden. Als de vraag minder is kan de windenergie gebruikt worden om water op te pompen naar een hooggelegen spaarbekken. Bij weinig wind kan dit water op zijn beurt electriciteit opwekken. Met deze combinatie wordt flink wat gas en olie uitgespaard. Voor het spaarbekken Is echter een groot meer nodig dat hoog boven het omringende water moet liggen. Dat zou bijvoorbeeld In het IJssel- of Markermeer kunnen komen, of voor de kust. In 1981 werd naar aanleiding van een vooronderzoek geadviseerd het plan verder uit te werken: het zou een rendabele en haalbare zaak zijn. Plantema heeft In het aanvullend onderzoek uitgezocht wat de kosten zijn van grote windturbines als die door de Nederlandse industrie gemaakt worden. Hij Is zelf optimistisch, maar vindt dat de overheid nu een duidelijk beleid ten aanzien van duurzame energiebronnen moet voeren. In het rapport schrijft hij: "Uitstel van beslissingen kan leiden tot stagnatie van een gezonde en verantwoorde ontwikkeling van windenergie". Minister van Aardenne heeft tijdens de behandeling van het Wetenschapsbudget laten weten dat de regering binnenkort met een standpunt over de Appendix komt.

Weer meer inschrijvingen Tussen 1 december en 1 januari Is het aantal inschrijvingen aan de KHT toegenomen met 57. Het totaal komt hiermee op 5616. Dat betekent een toename van 415 ten opzichte van januari 1982. Bijna de helft van de nieuwe aanmelders vorige maand gaf zich op voor Economie.

IQP boekhandel pillot ^ ^ ^

HEUVEL 32 - 5038 CP

TILBURG - TEL. 013-426252/425218

Filosofie: Blaug - Methodology of Economics. Haack - Pholosophy of Logies Psychologie: Gregory - Eye and Brain Giere ■ Understanding Scientific. Reasoning Grain - Theories of Development Economie/Econometrie: Cassidy - Using Econometrics Hille - Analysis I + //. Ayres - Calculus Deze, en nog vele andere titels bij ons in voorraad.

ƒ 31,75 ƒ 59,15 ƒ 28,15 ƒ 56,90 ƒ 86,90 ƒ 86,90 ƒ 148,75 ƒ 34,55

Promotie A . J . van Soest Op vrijdag 11 februari promoveerde A . J . van Soest tot doctor in de rechtsgeleerdheid aan de Katholieke Hogeschool Tilburg. Zijn proefschrift is getiteld "De regeling van de fiscale eenheid in de vennootschapsbelasting". Van Soest pleit daarin voor internationalisering van de regelingen op het gebied van vennootschappen. Promotor w a s Prof. dr. Meelis, hoogleraar belastingrecht.

tilburgs hogeschoolblad weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, iennart kik, ellen nooyen, angela lodder (assistente) medewerkers pau! emonts, wouter van gils, peter penüartz, henk zomer, wilma okkerse, sjef stoop, klaudie biemans, john versieyen. samenstelling redaktieraad prof. mr. p. van seters (voorzitter), dr. j koning, dr. h. van erp, drs. j . van de riet, f. hummelman, m. ackermans (adviseur), t. nilsen, r. geurtsen, a. de laaf, drs. th. schouw. officiële mededelingen buro pers en voorlichting cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn. redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern: 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten: ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschoolblad, utrecht universiteitsblad, delta-nieuws (delft), thberichten (eindhoven), tht-nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen)

druk

drukkerij em. de jong bv, baarle-nassau abonnementen voor niet-hogeschoolleden f 15, — per jaargang

Vite-kongres: De moeilijke balans tussen economische flexibiliteit en sociale stabiliteit Op initiatief van de vereniging van internationale ekonomen en juristen, Vite, werd er donderdag 10 februari een kongres gehouden over medezeggenschap en werkeloosheid. Na een dag lang kongresseren mocht het inmiddels nogal uitgedunde publiek nog wat vragen afvuren op het slotforum. De eerste vraag uit de zaal was heel treffend, de vraagsteller had eigenlijk nog niks over het thema van die dag gehoord. De zes inleiders hadden ieder wel een aspekt besproken van het ruim op te vatten kongresthema, maar nog niemand was ingegaan op de verbanden tussen werkeloosheid en medezeggenschap. De voorzitter van het

kongres, de Leuvense prof. Th. Peeters beaamde dat hij ook nog met deze vraag zat. Nadat enkele sprekers alsnog op deze vraag ingegaan waren ontstond er een interessante tegenstelling van meningen binnen het forum. Aan de ene kant stonden Prof. Junne en de vakbondsekonoom Piet Vos, die meenden dat de huidige werkeloosheid een negatief effekt zal hebben op de ontwikkeling van de medezeggenschapsverhoudingen. De werkgeversekonoom G. Worm en prof. Blanpain stelden daartegenover dat er in de huidige tijd tendenzen zijn naar meer medezeggenschap en dat deze zich door

zullen zetten zonder dat daarbij de werkeloosheid deze ontwikkeling zou belemmeren. Maar helaas ontbrak de tijd om deze in aanzet interessante diskussie erg diepgaand te voeren. En dat op een kongres waar de inleider, de Engelsman dr. Hubert, zelfs heel openlijk toegaf eigenlijk maar weinig van het onderwerp af te weten maar nu eenmaal door zijn baas gestuurd te zijn. In zijn slotwoord stelde prof. Peeters dat het trekken van konklusies na deze dag niet mogelijk was. Wel wilde hij de woorden van zijn kollega uit Leuven Blanpain nog eens herhalen. Deze had gezegd dat

Taal en informatica: mens en machine Vorige week, op donderdag 10 februari, organiseerde de subfaculteit Letteren i.o. een themadag over TAAL EN INFORIVIATICA. Deze dag was bedoeld om informatie te verstrekken aan leken en ingewijden over het wel en wee van de communicatie tussen mens en computer. Het is namelijk de bedoeling dat over enige tijd een leerstoel Taal en informatica ingericht wordt op deze faculteit. Daartoe is ook een commissie aan het werk geweest waarin een van de sprekers van deze dag, dr. ir. H. C. Bunt, zitting had. Over zijn bijdrage gaat dit artikel. Ingenieur Bunt is medewerker van het IPO in Eindhoven. Dit is het Instituut voor Perceptie Onderzoek, verbonden aan de Technische Hogeschool aldaar. Het onderzoek dat hij daar doet, gebeurt in opdracht van Philips.

WEHENi Het is niet verbazend dat de wis- en natuurkundige Bunt in het kader van de Letterenfaculteit optreedt. Niet alleen vanwege voornoemd lidmaatschap van de voorbereidende commissie, maar ook omdat hij het zeer betreurt, dat het taalkundig onderzoek met de computer bijna uitsluitend in een technisch kader plaats vindt. Voor hem zou het accent veel meer op de taal moeten komen te liggen. De lezingen die de heer Bunt hield hadden de titels: De computer als gesprekspartner en Taal en kennis. In zijn eerste lezing ging hij in op wat Taal en Informatica nu is, en in de tweede lezing legde hij meer de nadruk op het onderzoek dat hij momenteel verricht en dat de doorzichtige naam PHLIQA draagt. (De Q van questions; de A van answers; de rest zal voor zich spreken). Wat kan een computer met taal doen? Ten eerste kan de computer transmissies

Tilburgs Hogeschoolblad

via informatie in de natuurlijke taal doorgeven. Het gaat hier om de bekende systemen van Teletekst en Viditel. Ten tweede is de computer goed voor opslag en bewerking van taalmateriaal. Hierdoor kunnen gebruikers bijvoorbeeld woordfrequentietabellen maken. Verder is de computer bruikbaar bij het automatiseren van drukprocédés, waarbij echter de nodige problemen komen kijken. Ook kan de computer ingezet worden voor het toetsen van grammatica's en voor analyse van spraak. De zesde mogelijkheid van computer is die van automatisch vertalen. Voor het bewerkstelligen van een goed programma geeft de Europese Gemeenschap momenteel zeer veel geld uit. Zij heeft daar veel baat bij omdat tot op heden het grootste deel van het budget van de Gemeenschap opgaat aan vertaalkrachten en tolken. Als laatste onderdeel op het gebied van dienstbaarheid kan de computer als vraagbak in natuurlijke taal worden genoemd. De problemen die hierbij rijzen zijn vooralsnog gigantisch. Daarover dadelijk meer. De meeste landelijke bladen maken tegenwoordig gebruik van de faciliteiten van de computer voor het afbreken van woorden. Brandt Corstius was in Nederland de eerste die hier de aandacht op vestigde. Zoals we dagelijks kunnen kezen levert dit afbreken nogal wat problemen op. Hier is dan ook de eerste wet van Brandt Corstius van toepassing: " W a t je ook doet, de semantiek gooit altijd roet..." Het blijkt een groot probleem hoe je de computer bij voorbeeld moet instrueren bij het afbreken van buur-tje en buurt-je, wat toch twee verschillende woorden zijn en die, zoals te zien is, verschillende afbreek-regels met zich meedragen. Een ander voorbeeld is de instructie van het afbreken van woorden die een voorzetsel in zich dragen. Zo krijg je af-rit. Maar hoe maak je het programma zó dat de computer niet Af-rika maakt, maar A-frika? Het automatisch vertalen, waarvan eerder sprake was, levert eveneens grote problemen met betrekking tot de semantiek. Het is niet voldoende om hele woordenboeken in een computer te stoppen, daarmee kun je nog niet vertalen. Hier geldt de derde wet van Brandt Corstius die zegt dat je, als je een beetje werk maakt van een computerprogramma, zeer wel in staat bent een feilloos pro-

gramma te maken voor 8 0 % . De laatste 20% echter liggen zowat buiten bereik. Volledigheidshalve wil ik U de tweede wet niet onthouden die zegt dat een computerprogramma feilloos de fouten in de grammatica's aan kan wijzen. Via het laatste onderdeel in het rijtje van mogelijkheden, namelijk de computer als vraagbak in natuurlijke taal, komen we bij het specifieke onderzoek dat de heer Bunt momenteel uitvoert in Eindhoven. Het gaat hier om een vraag - antwoord systeem, een programma waarbij je in gewone, natuurlijke taal vragen kunt stellen aan de computer dan wel die vraen mutatis mutandis voor antwoorden. De gegevens zitten in reeksen tabellen in de computer. Dit is zo efficiënt mogelijk gedaan om bijvoorbeeld met een enkele handeling een wijziging in te voeren. Het onderzoek omvat op dit moment gegevens over de aanwezige computerinstallaties in Nederland. De vragen die gesteld zijn aan de computer, blijken niet alle eenduidig. Dat geldt overigens vrijwel altijd voor taalhandelingen. Op de vraag " D i d the Dutch companies buy more than t w o computers in 1975?" geeft de computer dan ook de antwoorden " y e s " en " n o " . Het vervelende is nu dat de computer (nog) niet in staat is aan te geven welk antwoord bij welke interpretatie hoort. In dit voorbeeld zit het probleem in het woordje " t h e " dat in het ene geval betrekking heeft op alle Nederlandse ondernemingen tezamen en in het andere geval slaat op elk van die ondernemingen afzonderlijk. Een dialoog met de computer over dergelijke problemen blijkt vooralsnog niet mogelijk. Het enige dat tot nu toe mogelijk is, is het praten over het gegevensbestand. Daarbij moet worden opgemerkt dat er een aantal grenzen zijn gesteld aan grammaticale vormen en dat een aantal aspecten zoals de werkwoordtijden zijn verwaarloosd. Een ander deel van het onderzoek betreft het vraag-antwoordsysteem waarbij de computer de vragen stelt en de mens antwoorden geeft teneinde informatie te krijgen. In dit geval gaat het om informatie van aankomst- en vertrektijden van de treinen van en naar Eindhoven. Om een dergelijk systeem op te kunnen zetten maken de computerlinguïsten gebruik van de modeltheoretische semantiek. Deze betekenisleer is ontwikkeld om kunstmatige taal te definiëren, en om zo

het probleem van de medezeggenschap en werkeloosheid een afweging betekent van de ekonomische belangen en de belangen van de werknemers. Een te zeer benadrukken van de hoofdzaak om de ekonomische flexibiliteit te vergroten zou de belangen van de werknemers zozeer kunnen schaden dat de noodzakelijke sociale stabiliteit er onder gaat lijden. En, zo vroeg Blanpain zich af, als men een systeem wil waar de ekonomische stabiliteit weer geheel overheerst, wie moet dan de daarvoor benodigde besluiten nemen? De lonen zullen flink verlaagd moeten worden, de arbeidszekerheid verminderen, e t c , en in het westen ontbreken de daarvoor noodzakelijke Jaruzelskis. J.S. een relatie te kunnen leggen tussen expressie in taal en dingen in de wereld. Ook hier speelt de grammaticale ambiguïteit een grote rol. Het voorbeeld dat ir. Bunt gaf is de volgende dialoog. Comp.: "Inlichtingenautomaat. Betreft aankomst- en vertrektijden van treinen van een naar Eindhoven. Wat voor U van toepassing i s . . . " Deze laatste zin dient geïnterpreteerd te worden als een vraag. De hoorder moet hier de plaats noemen waar hij naar toe wil. Vervolgens "vraagt" de computer: "Vandaag", echter niet met de ons bekende vraagintonatie. Daarop moet de hoorder slechts antwoorden met " j a " of " n e e " . Indien " n e e " , vervolgt de computer: "Welke andere d a g " , waarna volgen: "Ochtend, middag, avond" en "Welk uur tussen x-uur en y-uur'. De proeven die hiermee gedaan zijn werken op de lachspieren. De proefpersonen waren namelijk niet van te voren geïnstrueerd. Zij kregen de opdracht de Inlichtingenautomaat te bellen en op de vragen te antwoorden. Sommigen hoorders gaven meer informatie dan die waar de computer om vroeg. Aangezien hij dit niet kan verwerken stelt hij telkens zijn vraag opnieuw. Een hulpzame, niet-geïnstrueerde huisvrouw die de antwoorden gaf veroorzaakte de nodige hilariteit. De problemen die hier aan de orde zijn betreffen onder andere de zogenaamde "dialogue-control", die moet worden ingepast om correcties te verrichten, zowel preventief als therapeutisch (achteraf). De dialoogstructuur moet grondig bestudeerd worden. Vooralsnog zal het onderzoek zich op wetenschappelijk terrein bezig moeten houden met die structuur, niet alleen theoretisch, maar ook experimenteel. Een handreiking naar de Tekstwetenschap dus. De computer is leuk voor spelletjes, handzaam bij complexe wiskundige problemen en nu dan ook dienstbaar als informatieveverschaffer in de natuurlijke taal. Het zal nog lang duren voordat we een babbel kunnen hebben met de computer, maar de eerste stappen zijn gezet. De computer kan ons veel leren, kan veel evidenties zichtbaar maken, dingen waar we ons doorgaans niet bewust van zijn, die we als automatische handelingen zien. De constatering dat we in gesprekken op een ja/nee-vraag vrijwel nooit in eerste instantie met ja of nee antwoorden is nog maar een heel klein tipje van de sluier waaronder een gigantisch veld ligt dat langzaam door mens en machine opengebroken zal worden. ,., „ W.O.

18 februari 1983

Engeland als bakermat voor stimulering ET

De laatste tijd roepen economen en be­ leidsmensen in koor om de­regulering. Men wijst daarbij op de verstarring die op alle mogelijke terreinen onze samenle­ ving is binnen geslopen. Die verstarring uit zich o.a. in de te ver doorgeschoten overheidsregulering, de wildgroei in de regelgeving. Regulering mag dan wel be­ paalde groeperingen tegen de risico's van de markt beschermen, dat gaat wèl ten koste van de flexibiliteit, de weer­ baarheid en het aanpassingsvermogen van die beschermde groepen; uiteindelijk uit de verstarring zich in een verminderde bereidheid risico's te aanvaarden, zo luidt de redenering. "Er bestaan in het huidige bestel onvol­ doende stimulansen voor groei en ver­ nieuwing van de marktsektor.", conclu­ deert Jaap van Duijn in een recent artikel in ESB. Naar zijn mening is economische groei noodzakelijk voor de creatie van nieuwe arbeidsplaatsen om de nog steeds stijgende werkloosheid op z'n minst een halt toe te roepen. Anno 1983 wordt een dergelijke groei­stimulans vooral verwacht van het midden­ en kleinbedrijf. Niet voor niets werd 1983 al uitgeroepen tot het jaar van het Midden en Klein Bedrijf. " D e publicatie over D­zónes vond plaats binnen het kader van een groot onder­ zoek dat Leo en ik uitvoeren," legt F rans Boekema op docerende toon uit, " w e doen onderzoek naar de regionale sociaal­economische ongelijkheid in the­ orie en praktijk in een tijd van recessie in Nederland. Dat is althans de officiële titel van het onderzoeksprogramma. In con­ creto houdt het in dat we binnen het ka­ der van de regionale ontwikkeling zoe­ ken naar mogelijkheden om een stimule­ ringsbeleid te voeren. Als je nu regionaal stimuleringsbeleid wilt plegen kun je ge­ bruik maken van verschillende trajecten, je kunt bijv. bestaande bedrijven uitbrei­ den. Maar daarnaast kun je de aandacht richten op innovatieve kleine bedrijven of op beginnende ondernemers. Er zijn ver­ schillende doelgroepen te onderschei­ den, we richten ons niet enkel op het midden­ en kleinbedrijf."

CONCURRENTIEVERVALSING ■ ■ ■ ■ Een van de mogelijkheden om tegemoet te komen aan de roep om deregulering is het instellen van zogenaamde 'deregulerings­zönes'. In Engeland heeft men nu twee jaar ervaring met de verge­ lijkbare 'enterprise zones'. Welke bezwa­ ren kleven aan de D­zónes? Boekema: " H e t grootste bezwaar blijft volgens ons dat er sprake is van pure concurrentievervalsing. De bedrijven die binnen de zone zijn gevestigd genieten een aantal belangrijke voordelen, vooral in de Engelse situatie: dat betreft daar tien jaar belastingvrijheid, verder worden allerlei subsidieregelingen en andere faci­ liteiten zéér snel gerealiseerd. In eerste instantie was er nogal wat verzet tegen het terugdraaien van allerlei arbeidswet­ ten en milieuwetgeving, maar er is een toenemende druk om ook daaraan te gaan sleutelen. Je ziet overigens dat in Nederland in dezelfde richting gedacht wordt: er is een commissie ingesteld die zich moet beraden op het dereguleren van allerlei wetten op milieugebied. Op de tweede plaats blijkt dat dergelijke zo­ nes geen nieuwe werkgelegenheid aan­ trekken, maar juist andere bedrijven uit andere regio's; het gaat om verplaatsing. Wij zijn erg benauwd dat je dan vooral marginale bedrijven gaat aantrekken, die zeker niet bijdragen aan de versterking

Tilburgs Hogeschoolblad

van de economische structuur van de re­ gio. Wij zijn daarin min of meer be­ vestigd door de ervaringen in de Oostelij­ ke Mijnstreek. Je hebt daar een opeenstapeling van subsidiemaatrege­ len, bij aanvangsinvesteringen kon daar tot 50% subsidie worden verkregen. Uit een onderzoekje is gebleken dat een der­ tigtal bedrijven zich hebben laten ver­ plaatsen naar de Oostelijke Mijnstreek om een aantal jaren later toch failliet te gaan. Kortom, je trekt marginale bedrij­ ven aan die nog wel een graantje uit de ruif willen meepikken, maar je bereikt het tegendeel van wat je voor ogen staat". Verhoef: "Daar komt nog bij dat deregu­ lering leidt tot het ontregelen van bepaal­ de structuren. Stel bijvoorbeeld dat je een D­zóne krijgt in Amsterdam, dan kan het ruimtelijke ordeningsbeleid ge­ frustreerd worden, bijvoorbeeld doordat de pendelstromen vanuit Amsterdam naar groeikernen als Almere en Lelystad nog groter worden. Je ziet het ook op het gebied van de grondprijzen: binnen de zone gaan de prijzen omhoog, maar in de aangrenzende gebieden gaan ze omlaag. Wanneer je start met een D­zóne moet je bedrijven de zekerheid geven dat ze on­ der bepaalde voorwaarden kunnen draai­ en, meestal voor een periode van 10 é 15 jaar. Als het nu echter fout gaat zit je er wel 10 jaar aan vast! Dat is wel wat lang voor een experiment." Ook in Nederland lijkt concensus te bestaan over de noodzaak van het terug­ dringen van de bureaucratie, het sneller verstrekken van vergunningen e.d. Plaatselijke bestuurders, die vaak uit zijn op een korte termijn succesje, oefenen druk uit op Den Haag om de invoering van de D­zónes af te dwingen. De Euro­ pese Commissie, tot voor kort tegen­ stander van de zones, maakte een om­ mezwaai van standpunt. Jullie schrijven dat de weg naar de D­zónes geëffend lijkt, de bezwaren ten spijt. Wat zijn de consequenties? Boekema: "Het ESB­artikel is eind vorig jaar geschreven, we hebben het op het allerlaatste moment nog moeten aanpas­ sen. Eerst schreven we dat het zo'n vaart niet zou lopen, omdat de Europese Com­ missie tegen de zones was. Maar 24 de­ cember hoorden we dat de Europese Commissie om was, toen werd ook dui­ delijk dat de T­zönes in België een feit werden. Daarom schreven we: nu lijkt de weg geëffend voor Nederland, want men gaat zeggen: als de buurlanden beginnen moeten wij óók. Toen was de behande­ ling in de kamer nog niet geweest, maar we wisten ook wel dat de W D in princi pe vóór was. Minister van Aardenne heeft echter, onder druk van zijn ambte­ naren, de zaak tegen gehouden; de be­ handeling in de kamer is half januari aan de orde geweest. Wij zijn duidelijk zonder meer tegenstan­ ders van die D­zónes. In het ESB­artikel hebben we hele zware woorden ge­ bruikt, omdat we wilden dat er een dis­ cussie uit voort kwam. We hebben het daar over een ontregeling van de econo­ mie en een desintegratie van de lidstaten van de EG. Je ziet namelijk dat de regio's om het hardst gaan vechten om die D­ zónes. Vooral eind vorig jaar zag je zwak­ ke regio's als Groningen, Limburg, Al­ melo en Moerdijk steeds in de pers ver­ schijnen met verzoeken aan de minister om een D­zóne in te stellen. De gevolgen lijken mij desastreus, zeker als je het Engelse concept zou introduce­ ren met die grote "voordelen". Dan krijg

je een ontregeling van de economie: je trekt zwakke bedrijven aan, je hebt geen enkele garantie dat het leidt tot stimule­ ring van de regio. De D van D­zónes staat naar mijn mening voor desastreus". Hendriks: "Er kan, heel concreet, een ontreddering van de economische ver­ houdingen uit voortvloeien, waarbij de druk op de overblijvende gebieden van­ wege de afwenteling van werkloosheids­ vraagstukken steeds sterker gaat wor­ den. Die ontwikkeling op langere termijn zien wij als een heel reële en gevaarlijke mogelijkheid". Verhoef: "Een groot gevaar is de strijd tussen de regio's; als Amsterdam een D­ zóne krijgt wil Almere ook; Breda wil niet achterblijven bij Rotterdam. Zo krijg je een inktvlekwerking over het hele land. Brabant heeft al om compenstatie ge­ vraagd voor de concurrentievervalsende invloed die van de komst van een T­zóne in de Belgische Kemepen of in Belgisch Limburg uitgaat. Daar komt nog bij dat als blijkt dat de D­ zónes géén succes zijn, dat dan mogelijk gezegd wordt: dat komt omdat er té wei­ nig aantrekkelijkheden aangeboden wor­ den, laten we ook de milieu­eisen maar gaan verzachten en het minimumloon aanpassen, enz. Je kunt nog allerlei leu­ ke dingen bedenken waarmee je kunt experimenteren". Hendriks: " D e zaak kan gaan functione­ ren als een excuus om niets te doen aan de overregulering die er wel degelijk bestaat. Die over­regulering moet hoog­ nodig onder de loep genomen worden, maar dan wel voor het land als geheel". Boekema: "Er kan makkelijk gederegu­ leerd worden. Een voorbeeld: er zijn meer dan 186 subsidieregelingen binnen Economische Zaken, met name voor be­ ginnende ondernemers. Je hebt een des­ kundige nodig op het gebied van subsi­ dies, alleen al om dat veld te kunnen overzien, laat staan om te ontdekken welke regeling je zelf nodig hebt. Als er dan toch gedereguleerd moet worden, denk ik dat je aan die kant van het ver­ haal moet beginnen en niet ­ wat nu dreigt te gebeuren ­ aan de milieukant". Het lijkt wel of iedere kenner van subsi­ dieland z'n eigen getal hanteert. Van­ waar die 186? Boekema: "Ik hoorde dat aantal op de Dag van de Ondernemer: het laatste bod".

'D­zönes k u n n e n economie Q regelen', 'Gunstig effect van dereguleringsgebleden U /vist', 'Onverantwoorde crisispoiitiek', T i l b u r g s rappg riiet meer dan een publiciteitsstunt'. Dat zijn eni Je koppen uit de regionale en landelijke pers van de afg^ jpen w e k e n , die F rans Boekema en Leo Verhoef va^ ie KHT uitvoerig in de publiciteit brachten. Aanleidij was het door de Tilburgse e c o n o m e n geschreii n rapport over de Engelse ervaringen m e t deregulerings| ibieden ter stimulering van de economie. Het rapport wel I Intergraal geplaatst in Economische Statistische Be hten van 19 januari j l . onder de titel 'Enterprise zonj : adequaat i n s t r u m e n t of noodmaatregel?' Een gesprek met drs. F rans ekema en drs. Leo Verhoef en prof. A . Hendriksl espectievelijk wetenschappelijk medewerki en hoogleraar bij de vakgroep regionale economi n economische geografie, Een vakgroep die f l i n k aan d< /veg t i m m e r t in de regio. 'Wij brengen het oude idee) n het beeldenlint, o m de band tussen de Hogeschool e Tilburg te symboliseren, in de p r a k t i j k " . Veel kritiek op de D­zönes, niar daarnaast ruim baan voor op Engelse leest gescho de alternatieven en een Tilburgs initiatief. "De D#ne staat voor Desastreus".

Gesprek met Boekem Hendriks en Verhoef ALTERNATIEF

^ ^ m ^ ^ m mmm

Over de noodzaak van het voeren var) een stimuleringsbeleid zijn veel mensen het eens. Het gaat erom die voorwaar­ den te scheppen die zorgen voor een gunstig klimaat voor innovatie, al dan niet op het niveau van het midden­ en kleinbedrijf. De D­zónes wijzen jullie af, wat is jullie alternatief? Boekema: " W i j zien wel veel heil in de zogenaamde 'local initiatives', ook weer gebaseerd op Engelse voorbeelden. Op­ vallend bij die locale initiatieven is de lo­ cale/regionale invalshoek, in tegenstel­ ling tot de steunmaatregelen die wij ken­ nen die voornamelijk uit de richting van de overheid komen. Bij die Engelse initia­ tieven is vooral een grote rol voor het be­ drijfsleven weggelegd. Vooral het grote bedrijfsleven kan daar een belangrijke rol spelen bij de hulpverlening aan het klein­ bedrijf en aan de starters, dat uit zich op verschillende manieren: door financieel in te springen, door kennis, adviseurs en know how beschikbaar te stellen, in sommige gevallen door huisvesting aan te bieden, enz. Kortom, er is een enorme potentie aanwezig. Het probleem is echter: je moet een structuur bedenken om die potenties zo efficiënt mogelijk aan te wenden. Dat

lebben ze in Engeland gedaan, een aan­ al grote bedrijven hebben het voortouw lenomen, vooral de Engelse Shell heeft laarbij voorop gelopen. Ze voelen zich lede­verantwoordelijk voor de sociaal­ conomische problematiek en de werk­ )osheid en spelen daarop in door hulp te erlenen. Zij stellen o.a. mensen ter be­ chikking voor 'Local Enterprise Agen­ ies' ­ een Nederlandse naam heb ik nog teeds niet ­ dat zijn instituten die geheel ericht zijn op hulpverlening aan het leinbedrijf en aan starter. Ie Agencies stellen geld ter beschikking, e stellen mankracht op uitleenbasis ter eschikking ­ de zogenaamde 'secon­ es', mensen die over een grote ervaring 1 het bankwezen of het bedrijfsleven be­ chikken. Het secondes­systeem is erg lopulair in Engeland, vooral het bankwe­ en ziet er grote voordelen in. Immers, Is zo'n manager twee jaar wordt uitge­ 3end aan een bedrijf, dan wordt hij ge­ iurende die twee jaar geconfronteerd net alle problemen waar een beginnend indernemer mee te maken krijgt en i/aarvoor hij een oplossing moet zoeken. la twee jaar krijgt de bank iemand terug, ie, letterlijk en figuurlijk, een ervaring ijker is. laar het beschikbaar stellen van geld en liankracht is niet genoeg, locale en regi­

midden- en kleinbedrijf? onale overheid moeten er ook in partici­ peren; het opzetten van een onderne­ ming gaat altijd met relaties en de over­ heid gepaard. Een belangrijke rol is ver­ der weggelegd voor de bestaande hulp­ organisaties, dan denk ik met name aan de Kamer van Koophandel, dat is een in­ stituut waar een beginnend ondernemer sowieso mee te maken krijgt. De kracht van zo'n Local Enterprise Agency zit 'm daar ook in: op één punt heb je een geconcentreerde hulpverle­ ning. In de meeste gevallen kan de agen­ cy het probleem zelf afwikkelen, in som­ mige gevallen is rechtsstreekse doorver­ wijzing mogelijk. Dit in tegenstelling tot de gangbare situatie, waarbij een begin­ nend ondernemer verschillende loketten langs moet en vaak niet de hulp vindt die hij nodig heeft". Er worden nogal wat eisen gesteld aan de functionarissen bij zo'n agency. Hendriks: Ja, dat klopt. Hij moet be­ schikken over een grote ervaring, hij moet vertrouwen inboezemen bij de be­ ginnende ondernemers. En, wat heel be­ langrijk is, hij moet de taal van de begin­ ners spreken ­ dat zijn vaak mensen die in één richting deskundig zijn, met name op het vlak van de techniek. Onderne­ men is méér dan alleen maar produce­ ren, je moet ook verstand hebben van fi­ nanciën en juridische zaken; beginnende ondernemers hebben hulp nodig om al die zaken op een rijtje te krijgen". Verhoef: "Naast de passieve rol, het fun­ geren als doorgeefluik van kennis en er­ varing, vervullen de agencies ook een belangrijke actieve rol. Ze sporen poten­ ties op die in de regio voor handen zijn om die door middel van allerlei activitei­ ten te gebruiken. De belangrijkste activi­ teit is het opzetten van starterscursus­ sen, verder het organiseren van beurzen waar kleine ondernemers hun produkten kunnen tonen. Laatst was er bijvoor­ beeld in Londen een tentoonstelling 'Can you make it?', waar grote bedrijven lieten zien wat ze zoal aanschaffen in het bui­ tenland en waarbij kleine bedrijfjes de ge­ legenheid geboden werd de leverancier te worden van de grote. Daarnaast kun je denken aan het neerzetten van be­ drijfsverzamelgebouwen en het opzetten van bedrijfscontactenbureau's, er zijn al­ leHei initiatieven denkbaar. Op nationaal niveau worden de locale agencies begeleid en gecoördineerd door Business in the Community', een over­ koepelende organisatie waarin het grote bedrijfsleven, de banken en de overheid deelnemen. Opmerkelijk is dat ook de vakbonden participeren in Business in the Community, dat is voor Engelse be­ grippen al heel wat; dat betekent dat ze er vertrouwen in hebben gekregen". Boekema: "De vakbonden stelden zich aanvankelijke zeer gereserveerd tegeno­ ver de agencies op, maar toen ze merk­ ten dat er honderden nieuwe bedrijfjes en duizende nieuwe arbeidsplaatsen uit voort kwamen stelden ze zich achter de initiatieven.

POHEKIJKERS

^ H M B I ^ ^ ^

De Nederlandse ondernemer heeft de naam wantrouwend van aard te zijn, hij heeft een hekel aan pottekijkers. Uiteindelijk is er sprake van een Engels idee. Kun je voorbijgaan aan de specifie­ ke culturele en sociaal­economische om­ standigheden in Nederland en die idee zomaar overplanten? Boekema: " J e moet niet de fout maken het Engelse initiatief zonder meer over te

planten in Nederiand. De Nederlandse si­ tuatie is niet gelijk aan de Engelse. Het gaat erom dat je in eerste instantie de fi­ losofie en het concept duidelijk maakt, dat proberen we door middel van onze publicaties en een studiedag te bereiken. Dan moet je heel goed oog hebben voor de afwijkende Nederlandse situatie, het aantal hulpverlenende instanties is hier in vergelijking met Engeland vele malen groter, daarnaast zijn de Engelsen van oudsher veel meer op coöperatie gericht in tegenstelling tot de individualistische aanpak in ondernemersland hier". De vakgroep regionale economie han­ teert een ruime taakopvatting. Jullie houden je niet enkel bezig met het ver­ spreiden van ideeën, binnenkort organi­ seren jullie ook een internationale studie­ dag om die ideeën op een nog ruimere schaal onder de aandacht te brengen. Boekema: "Het verspreiden van ideeën is een belangrijke functie van een univer­ siteit of hogeschool, maar dat is niet ge­ noeg: de kans bestaat dat ideeën een ei­ gen leven gaan leiden en dat niet gebeurt wat ons voor ogen staat. Uit de reacties op ons artikel over de D­zónes is ons ge­ bleken dat met name in kringen van loka­ le bestuurders de behoefte bestaat het concept van de lokale initiatieven eens breed uitgemeten gepresenteerd te zien. Wij willen door het organiseren van een studiedag het idee op een grotere schaal naar buiten brengen, met als uiteindelijk doel dat het hier ook ingeplant wordt. Op zo'n studiedag kun je een aantal doel­ groepen bereiken, zoals: bestuurders, beleidsmensen en onderzoekers. Uit zo'n studiedag moet dan een aktieplan rollen, in de zin van: hoe gaan we het nu in Ne­ deriand inplanten? We gaan daarbij op zoek naar participanten, die de structuur zoals ons die voor ogen staat, kunnen dragen. Daar moeten in elk geval het be­ drijfsleven, het VNO, het ministerie van Economische Zaken bij betrokken wor­ den. Verder willen we ook de Belgische equivalenten van VNO en Kamer van Koophandel uitnodigen". Daarnaast staat de vakgroep ook aan de wieg van een cursus voor startende on­ dernemers in Midden­Brabant. Hendriks: "Voor alle duidelijkheid, het is niet de bedoeling dat wij die cursus zelf verzorgen; wij hebben het project geën­ tameerd en gaan het begeleiden. Als de cursus door mensen van de Hogeschool zou worden gegeven, zou de afstand tot de mensen die in de praktijk bezig zijn veel te groot zijn. De cursusleiders moe­ ten over een specifieke deskundigheid beschikken, het stadsgewest en de Ka­ mer van Koophandel zijn dan ook bij de organisatie betrokken". Verhoef: "Uiteindelijk moet de cursus leiden tot het verkrijgen van krediet om de onderneming te starten, dat krediet wordt verkregen op basis van een tijdens de cursus uitgewerkt ondernemingsplan. Verder is de cursus van groot belang voor het leggen van contacten, vooral met bankmensen en accountants, men­ sen met wie de beginnend ondernemer in zijn latere loopbaan nog veel te maken krijgt. Is het opzetten van deze cursus nu één van de activiteiten die de Hogeschool gaat ondernemen op het gebied van con­ tractonderzoek, is er sprake van transfer­ activiteiten? Boekema: " D e vakgroep heeft taken met betrekking tot onderzoek en onderwijs. Wij hebben de voorkeur voor onderzoek

Boekema en Verhoef, auteurs van het rapport

DE LEVENSLOOP V A N EEN IDEE De laatste maanden doet een zekere mr. M. van Notten nogal van zich spreken. Hij trekt het hele land door om propaganda te maken bij locale bestuurders voor de D­zönes. Hij noemt zich een pleitbezorger van het pure kapitalisme, hij wil terug naar zeventiende eeuwse economische verhoudingen om Nederland weer op te stoten in de vaart der volkeren. Van Not­ ten beroept zich erop de idee van de dere­ gulerlngszöne geïntroduceerd te hebben. Boekema: "Dat klopt niet, de idee komt uit Engeland. Peter Hall, een Labour­ politicus, heeft het begrip aan het einde van de jaren '60 gelanceerd. Het was overigens een idee toegespitst op de bin­ nenstadsproblematiek. Door de toegenomen overheidsbemoeie­ nis kon de traditionele broedplaatsfunc­ tie van de binnenstad onmogelijk meer uit de verf komen. Peter Halle pleitte daarom voor een anti­interventie benadering". Het idee heeft sindsdien op z'n zachtst gezegd een merkwaardige carrière ge­ maakt: gelanceerd door een Labourman werd het later opgepikt door de voor­ naamste Conservatieve politicus Sir Ge­ offrey Howe. Toen Margaret Thatcher aan het bewind kwam, werd de bal snel aan het rollen gebracht. Howe werd zelfs minister van F inanciën en kon zijn ideeën in beleidsdaden vertalen. " A l in maart 1980 werden de nog onvol­ doende gerijpte plannen uit de doeken gedaan. De activiteiten en handelingen die volgden worden gekenmerkt door de grote tijdsklem die erop drukte. Dat had belangwekkende gevolgen. Hoewel de oorspronkelijke plannen geheel in het te­ ken van de binnenstadsproblematiek stonden, was uiteindelijk een formule tot stand gekomen waarbij deze relatie niet of nauwelijks aanwezig was. De oprich­ ting van de Zones was daarentegen steeds meer gericht op regio's met een ernstige mate van economisch en fysiek verval. Met andere woorden, het doel dat aan het aanvankelijke beleidsvoornemen ten grondslag lag was aanzienlijk ver­ schoven en verruimd", aldus Boekema en Verhoef in ESB van 19 januari j . l . dat in ieder geval maatschappelijk rele­ vant is, waar andere maatschappelijke sectoren iets aan hebben. Daarvoor moet je dan wel contacten leggen met die organisaties en instanties in de regio, die het werk van de vakgroep kunnen ge­ bruiken. Ik denk overigens dat ook ande­ re vakgroepen een dergelijke functie zou­ den kunnen vervullen. Hendriks: " W i j willen functioneren als een soort katalysator die wat op gang brengt, maar zélf moeten we op de ach­ tergrond blijven, de cursusdeelnemers moeten ons als het ware niet kennen. Boekema: "Ik denk dat er de laatste ja­ ren aan de Hogeschool veel onderzoek is gedaan zonder dat duidelijk was wie met de resultaten iets zou kunnen doen. Dat gaat nu veranderen, nu contractonder­ zoek en voorwaardelijke financiering zo belangrijk worden. We kunnen in elk ge­ val constateren dat de oude wens om de band met de regio te versterken door middel van een beeldenlint door ons op een andere manier wordt ingevuld". Valt er wat te verdienen voor de Hoge­ school aan zo'n cursus voor beginnende ondernemers; Hendriks: "Voorshands kost dit geld. Maar, je moet het anders zien: het is een uitstekend voertuig om het netwerk van contracten met de regio en het bedrijfsle­ ven te verbreden, misschien kan dèt voor de Hogeschool op langere termijn wat oplevere. Daar is het ons echter in eerste instantie niet om begonnen". L. Kik 18 februari 1983

MEMO

Tale neen trum

Agenda

^ Studenten \

FRANSE LEESCURSUS Het college Franse Leescursus I (voor studenten met 4 jaar Frans) is ver plaatst naar dinsdagmiddag van 15 30 17 30 De cursus wordt gegeven in het ta lenpracticum van gebouw C Aanvang 22 februan Nieuwe deelnermers zijn welkom Voor nadere informatie en inschrij ving kunt U terecht op het secretari aat van het Talencentrum gebouw A kamer 114 van maandag t / m donder dag tussen 10 30 en 12 30 uur of tele fonisch (66)2508 CURSUS EFFICIENT LEZEN Het Talencentrum verzorgt wederom een cursus Efficient lezen waarin U een methode leert toepassen die u in staat stelt u w wijze van lezen af te stemmen op uw verschillende lees doelen De cursus duurt 6 è 7 weken Tijd woensdag 23 februari 1983 van 11 00 tot 13 00 uur Docent drs M C Westermann Plaats AZ 20

Sport X PENDAGON CondKietraining met gewichten voor beginners Er zijn nu twee groe pen op de woensdag van 18 00 19 00 uur en van 19 30 21 00 uur in de bovenzaal van de HTS Aerobic dancing: dinsdag 22 februa n van 17 00 18 00 uur in de studentensporthal Turnen: toestelturnen en trampoli nespringen zowel voor beginners als gevorderden elke dinsdag om 18 00 uur in de St Maartensschool Atletielc: donderdag 24 februari is er weer een looptraining in de Loonse en Drunense Duinen Vertrek 14 00 uur vanaf de sporthal Inschrijven op de lijst in de sporthal 17 maart wordt de veertiende estafet teloop Parijs Orsay gehouden een estafette over 25 etappes van een ki lometer Belangstellenden kunnen hiervoor inschrijven op de lijst in de sporthal Honic- en sofbal: 19 februari is er een demonstratie met pichers op landelijk niveau verzorgd door H S C Til burg De demonstratie wordt ge volgd door een open training waa raan iedereen kan meedoen Het ge heel wordt opgeluisterd door een dia serie en videobanden Plaats van de ze activiteiten is de studentenspor thai

FEBRUARI

NOODFONDS Met ingang van 1 januan 1983 is een nieuwe regeling van kracht gewor den t a V de door studentendekanen te verstrekken voorschotten/lenin gen uit het noodfonds van de KHT Tot voor kort was het zo dat studen ten met het door de studentdekaan getekende formulier rechtstreeks bij de kassa terecht konden De nieuwe regeling voorziet echter in een andere wijze van betaalbaarstelling Het uit keringsformulier wordt door de stu dentendekaan toegezonden aan de financiële afdeling van de hoge school Na verloop van twee volle werkdagen is uitbetaling mogelijk aan de kassa (B 6) In spoedeisende gevallen kan direkt uitbetaling plaats vinden nadat de student zelf met de uitkeringsformulieren bij de afdeling financiën (B1123) is langsgeweest Van studenten die de afspraken te rugbetalingstermijnen met kunnen nakomen wordt verwacht dat zij zelf opnieuw kontakt opnemen met de studentendekaan Na overleg kan een nieuwe regeling worden af gesproken De uitkenngsregels liggen bij het in formatiecentrum van DSW (N 6) ter inzage Het informatiecentrum is da gelijks geopend van 11 00 tot 16 00 uur DROiVIEN In verband met een landelijk vergelij kend onderzoek naar droominhou den verzoeken wij studenten een of meer recente dromen op te schrijven en naar ons op te sturen Dit mag anononiem Gegevens die wij nodig hebben zijn leeftijd man/vrouw studierichting universiteit Adresseren aan dr M A de Jong Lab v Psychofy siologie I e Const Huygenstraat 20 1054 BW A M S T E R D A M

Variax COLLOOUIMSERIE SCHE FACULTEIT (inlichtingen drs tel 2419

ECONOMI-

VRIJDAG 18 FEBRUARI Stadsschouwburg, 19 30 uur Filmhuis Storm over Azie van de Russische regisseur V Pudovkin uit 1928 Stadsschouwburg, 22 00 uur Filmhuis Winterstadt van de Zwitserse regisseur Bernhard Giger uit 1981 Kuhureel Sentrum, 20 30 uur theaterzaal Merde solo kabaretprogramma van Paul van Soest Katholieke Hogeschool, 16 15 uur aula Promotie Drs H J G Soppe Promotor Prof Dr J M van Meel Titel proefschrift Zoeken en vin den Een ontwikkelmgspsychologi sche studie naar zoekgedrag ZATERDAG 19 FEBRUARI Kuhureel Sentrum 20 30 uur theaterzaal 30 Man werktitel van een nieuwe produktie van Stichting Orkater Met Margie Smit (danser / choreograaf) en Dick Hauser (musikus/akteur) ZONDAG 20 FEBRUARI Stadsschouwburg, 14 30 uur stu dio Folkkonsert Andy Irvine Ier se folkmuziek Maranatha, 11 15 uur Gezinsvienng bij het begin van de veertigdagen tijd M A A N D A G 21 FEBRUARI Stadsschouwburg, 19 30 uur Film huis Moeder van de Russische re gisseur V Pudovkin uit 1926 Olof, 20 30 uur Het Gheselscap goet ende fyn o I v Robbert van Lint met het programma Tenminste moet eick een liedeken quellen sing hen oft spelen Nederlandse en Vlaamse liederen dansmuziek muzi kale gedichten en volksgebruiken va naf de Middeleeuwen gezongen en gebracht op oude muzikale speeltuigen Olof, 18 00 uur Maaltijd der vrouwe lijke gastronomen

Duffhues)

24 februari 1983 B serie Algemene Economie dr C Sterks ( R U G ) Begrotings normen Zaal CZ 21 Tijd 13 30 15 30

24 februan 1983 B serie Econometrie dr Th ten Raa ( E U R ) Profijtbeginsel en machtsevenwicht Zaal CZ 21 Tijd 10 30 12 30 uur

Infiaiie

EJk beroep kent zijn eigen deformatie Wie buitenland doet weet van verre reizen, veel verhalen Dat stimuleert de fantasie De Kaihoheke Hogeschool heeft haar eigen buitenland in Indiana, U S A Tilburg zit m en samenwerkingsverband met Indiana University Aan de Hogeschool bestaat een European Studies Program, voor reislustige Amerikanen Indiana biedt nu vier fellowships voor Tilburgse doctoraal studenten Een semester vrijstelling van collegegeld, subsidie op kosten van levensonderhoud Reiskosten voor rekening van de student So far so good Het Buro Buitenland, recentelijk voorwerp van kritiek in de Hogeschoolraad, aast op een verkoopstunf 'Indiana University behoort tof de z g n top-tien universiteiten in de V S , "adverteert het met overtuiging Kijkt u ook ieder kwartaal halsreikend uit naar de nieuwe aflevering van de Indiana Law Review'^' Hoeveel

Tilburgs Hogeschoolblad

DINSDAG 22 FEBRUARI Olof 19 30 20 30 uur jazzballet voor beginners 20 45 21 45 uur jazzballet voor beginners 19 00 uur Pauzekonsert door SMET 21 30 uur Raad van 50 vergadering WOENSDAG 23 FEBRUARI Stadsschouwburg, 19 30 uur Film huis Moeder (zie 21 febr ) Stadsschouwburg, 20.15 uur Henk Elsink & Liesbeth List (zie 22 febr.) Stadsschouwburg, 20 30 uur stu dio Konsert door de vermaarde jazz gitansten Jimmy Raney en Doug Ra ney met Jesper Lundgaard (bas) en Enk Ineke (drums) Stadsschouwburg, 22 00 uur Film huis Winterstadt (zie 18 febr )

DONDERDAG 24 FEBRUARI Paradoks, Willem II straat 21 30 uur Session o I v Ron van Rossum Stadsschouwburg, 19 30 uur Film huis Yol van de Turkse regisseur Yilmaz Guney uit 1982 Stadsschouwburg, 20 30 uur Henk Elsink & Liesbeth List Stadsschouwburg, 20 30 uur stu dio Spiegeltheater De Beemter voorbij toneelstuk van Marianne Fennema MaraNatha, 20 00 uur Extra alge mene leden vergadenng Kuhureel Sentrum, 20 30 uur Werktheater De ijzeren weg Stadsschouwburg, 22 00 uur Film huis Light years away van de Zwitserse regisseur Alain Tanner uit 1981 Katholieke Hogeschool, 13 30 uur AZ 8 lezing Irene Ascher Vonk over De Wet Gelijke Behandeling Stud Gen Cyclus Hoe Zedig is Vrouwe Justitia' Olof, 21 00 uur Hooizolder

Damesborrel op de

VRIJDAG 25 FEBRUARI Stadsschouwburg, 20 15 uur Hoofdstad Operette Viktona und ihr Husar van Paul Abraham in een re gie van Alexander Pilcher

24 februari 1983 B sene Ovenge vakgroepen drs F W M Boekema en drs L H J Verhoef De kleine onderneming en het regionale beleid Zaal C Z 2 2 Tijd 10 30 12 30 uur

Katholieke Hogeschool, 20 15 uur Koninklijke Liedertafel met het Alan Berg Kwartet Kultureel Sentrum, 20 30 uur Waste of time met de nieuwste produktie De Kloof

m

TENTOONSTELLINGEN Kultureel Sentrum Tot en met 27 februari Fototen toonstelling met werk van Michel Scuiz Kryzanowski Jean Ruiter Hans van Meenlijk Andre Thijssen en Albert Giordan

Menu PERIODE 21 T / M 25 FEBRUARI 1983 M A A N D A G 21 2 1983 vermicellysoep kafisbouillonsoep gehaktbal chamignonschnitzel tomatensaus snijboontjes met witte boontjes savoyekool DINSDAG 22 2 1983 oxtail claire gebonden groentensoep rundergoulash varkensvleesragoüt mexico mix komkommersalade WOENSDAG 23 2 1983 bruine bonensoep flondasoep varkenslapje papnkaburger champignonsaus schorseneren met kerrysaus chinese kool DONDERDAG 24 2 1983 schotse boeresoep heldere seldersoep hamburger koude markreel ravilottesaus gemengde groente witte koolsalade VRIJDAG 25 2 1983 tomatengroentesoep kip grand mère leverlapje met uiensaus spruitjes gemengde sla

Nobelprijswinnaars van deze illustere universiteit kent u weJ nief^ Indiana bij de top-tien Ha ha De Friese Academie bij de top drie van de Nederlandse sociale wetenschappen Wat je ver haalt, kan niemand controleren Wie in het raadswerk zit leest veel stukken, en dus minder boeken Ook dat stimuleert, maar niet noodzakelijkerwijs de fantasie Faculteiten worden bedreigt met leegloop, maar weten in de avondstudie een melkkoe Twee halen, een betalen Belangen van avondstudenten worden sinds jaar en dag veronachtzaamd Raadsleden van de rechtenfaculteit is dat al lang een doorn in het oog Afgelopen zomer dwongen zij het bestuur tof actie Er volgde een kandidaatstelling en, tijdens de raadsvergadering vorige maand, een schriftelijke stemming onder toezicht van het stemburo Uit de bus kwam een heuse "avondrector" Zijn status wordt omschreven als "staatssecretaris met adviesrecht" Avondrecfor' Staatssecretaris" Belangstellenden voor de functie van chauffeur kunnen zich in verbinding stellen met de opperstalmeester En wat IS de nieuwe avondstaatssecretaris van plan te doen voor zijn avondstu denten''' De gedachten gaan vooral uit naar een "plezierige ambiance" Alles in Gebouw S, bijvoorbeeld, waar "studenten" en docenten elkaar kunnen ontmoeten" ;a gezellig' En helemaal in de traditie van de Nederlandse academische cultuur, waar je met gezelligheid altijd hoog scoort Bakkie leut voor zo'n avondrector

18 februari 1983

MEDEDELINGEN

A A N ALLE GEBRUIKERS V A N DE BIBLIOTHEEK KHT De bibliotheek is voorbereidingen aan het treffen om een nieuw uitleen systeem in gebruik te nemen Het is een online real time systeem, waarbij elke uitleentransactie via een terminal direct verwerkt wordt op de bibliotheekcomputer die m het rekencen trum staat opgesteld Een dergelijk inter actief systeem biedt meer mo gelijkheden dan elk ander snelle informatie of een werk be schikbaar is, ook als het zich elders (magazijn of andere afdelingsbiblio theek) bevindt vereenvoudiging van de uitleenprocedure Het invullen van formulieren zal t z t geheel komen te vervallen bij uitleningen uit eigen collectie de beschikbaarheid van boek en tijdschrift zal optimaal gehouden kunnen worden Door handhaving van het uitleenregiement kan voorko men worden dat werken onnodig lang in het bezit blijven van leners de kans, dat boeken verloren raken, kan worden verkleind door een bete re lenersindentificatie De ongeveer 200 000 titels, die reeds machinaal leesbaar voorhanden zijn, alsook de namen van de leners, worden als initiële vulling naar deze com puter overgebracht Zodra deze ope ratie voltooid is, zal met een proefperiode worden begonnen Deze proefpenode die volgens planning tot 1 juli zal duren verloopt in twee fasen In de eerste fase worden alle systeemfunkties geleidelijk aan in gebruik genomen Er zal voornamelijk getest worden met zo reëel mogelijke gegevens en eventuele systeemfouten moeten in deze penode wor den hersteld Na een maand volgt de tweede fase, waann de productie geheel door de machine moet worden overgenomen Het is daarbij van het grootste belang dat de overgang soepel verloopt Wij streven er naar U in de testperiode zo weinig mogelijk hinder te laten on dervinden van deze omschakeling, maar omdat het systeem ook nieuw IS voor de bibliotheekmede werk(st)ers, zal het wel met altijd luk ken deze overgang geruisloos te laten verlopen Voor het begin van fase twee zullen WIJ U informeren over de verdere gang van zaken, want het nieuwe systeem brengt voor U, zodra het in productie genomen is, enkele wijzi gingen met zich mee De belangrijkste daarvan zijn Uitlenen geschiedt alleen tegen overlegging van een lenerspas of een collegekaart Wangedrag heeft uitsluiting tot gevolg - Het maximum aantal gelijktijdig geleende boeken wordt gelimiteerd BIJ de introduktie van dit systeem wil len WIJ duidelijk stellen dat wij er van overtuigd zijn, dat het goed funktio neren van onze bibliotheek centraal moet blijven staan De gebruiker mag dan ook een goede service verwach ten De bibliotheek verwacht echter van hem dat ook hij zich loyaal opstelt en meewerkt aan een snelle boekcirculatie Sanctiemaatregelen in de vorm van boetes en uitsluiting zijn mogelijkheden, die wij liever on gebruikt laten WIJ hopen, dat U snel vertrouwd raakt met de nieuwe procedures en tevreden zult zijn over uw bibliotheek

Tilburgs Hogeschoolblad

OPENINGSTIJDEN BIBLIOTHEEK KHT

PROPEDEUSE E C O N O M I E ECONOMETRIE

Alle afdelingsbibliotheken, evenals het Bibliotheek Informatie Centrum en de centrale uitleenbalie, zijn geo pend op werkdagen van 09 00 uur tot 17 30 uur Daarenboven zijn aansluitend geopend tot 21 30 uur Het Bibliotheek Informatie Centrum (BIC) en, via het BIC, de Leeszaal Al gemene Bibliotheek (LAB) op dins dag en op donderdag In het BIC kan men terecht voor de catalogi, bibliografische en andere naslagwerken, speciale collecties, zoals EEG en statistieken, het gebruik van het talenpracticum, aanvragen voor interbibliothecair leenverkeer, enz In de LAB leeszaal bevindt zich o m een collectie verplichte litera tuur voor alle studierichtingen, - de afdelingsbibliotheken SOC en PSY op dinsdag en vrijdag, (gebouw S)

De aanvullende cursus Administratie ve Technieken welke verzorgd wordt t b V de studenten met een voor waardelijke vrijstelling voor Admi nistratieve Technieken (voldoende eindcijfer Economie ll-V W O ) , zal plaatsvinden op 25 februan, 4 maart, 11 maart en 18 maart steeds van 10 30-12 30 uur in AZ 13 Ten behoeve van deze cursus dient U te beschikken over het dictaat A d m Technieken propedeuse, collegejaar 1982 1983 (kenmerk 324 82 079)

Deze openstelling gedurende avond uren geldt tot 1 juli 1983, met uitzon dering van de week van Kerstmis tot Nieuwjaar en van Carnavalsdinsdag Tijdens de vacantiepenoden (penode Kerstmis-Nieuwjaar, zomervacantie) kan de openingstijd in een of meer leeszalen gereduceerd worden van 09 00 tot 13 00 uur wegens onvoldoende beschikbaar personeel De bibliotheek is gesloten op zater dag, op zon en feestdagen en op da gen waarop de KHT gesloten is Voor studenten die een rustige plaats zoeken om te studeren, is een studiezaal beschikbaar op de eerste verdieping van gebouw B en een studiezaal in het souterrain van gebouw A De ze laatste is toegankelijk van 09 00 tot 23 00 uur van maandag tot en met vrijdag en van 09 00 tot 16 00 uur op zaterdag

De faculteit der Rechtsgeleerdheid vraagt voor de vakgroep rechtsgeschiedenis (sectie Nederlandse rechtsgeschiedenis) een WETENSCHAPPELIJK AMBTENAAR ( M / V ) Benoeming zal geschieden voor de tijd van een jaar, verlenging is met bij voorbaat uitgesloten BIJ de vakgroep Besliskunde, Statisti sche en Wiskundige Methoden der Econometne van de subfaculteit der Econometrie is plaats voor een STATISTICUS PROGRAMMEUR ( M / V ) De functie betreft een aanstelling tot 1 januan 1984 Inlichtingen tel 2636, gebouw B, kamer 1028 COLLEGES PROFESSOR POLLOCK De eerder aangekondigde colleges van Prof D S G Pollock over " c a u saliteit in de sociale wetenschappen" zullen worden gehouden op maandag in zaal CZ 23 om 10 30 uur Nadere inlichtingen kunnen worden verkregen bij de secretaresse van de subfaculteit Econometne, Mevr M Lukkenadr, tst 2430

TILBURGSE ECONOMETRISTENVERENIGING Op 3 3 1983 IS er een borrel bij O LOF Tegelijk wordt daar dan ook een schaaksimultaan gehouden deze be gint om 15 00 uur Je speelt tegen dhr Moors Een inschrijflijst ligt op de T E V kamer, B 409

P S Voor avondstudenten met een voorwaardelijke vrijstelling zijn bovenstaande colleges NIET bedoeld met deze studenten zal persoonlijk contact worden opgenomen om een aantal colleges in de avonduren te organiseren

FISCAAL JURISTEN Het onderwijs voor het onderdeel administratief recht van het van staats en administratief recht voor fisca listen begint op 1 maart De fiscaal juridische studenten volgen vanaf die datum het onderwijsprogramma voor het vak Staatrecht II van de studie richting Nederlans Recht Bij het werkgroepsonderwijs wordt ervan uitgegaan dat de in de syllabus staatsrecht II, onderdeel admimstra tief recht, gestelde vragen door de deelnemers aan de cursus worden voorbereid CAPITA SELECTA STRAFRECHT Studenten die in de differentiatiefase zitten en belangstelling hebben voor het volgen van het vak capita selecta strafrecht, kunnen op maandag 21 februan a s om 13 30 uur in CZ 35 het eerste college bijwonen STRAFRECHT

AVONDCOLLEGE BURGERLIJKEN HANDELSRECHT KANDIDAATSEXAMEN ECONOMIE Op verzoek van de studenten zijn de tijden voor bovengenoemd avondcol lege van Mr M J van Vliet als volgt vastgesteld

(steeds op donderdagavond) 17/2 18 30 uur, 24/2 20 30 uur, 3/3 18 30 uur, 10/3 20 30 uur, 17/3 18 30 uur, 24/3 20 30 uur, 31/3 18 30 uur, 7/4: 20 30 uur; 14/4 18 30 uur 21 /4 en 28/4 nog nader te bepalen N B indien aanvang 18 30 is, dan in A Z 11, indien 20 30 uur, dan in A Z 1

STAATSRECHT il Studenten die daar prijs op stellen kunnen wekelijks de antwoorden op de vragen die in de werkgroepen Staatsrecht II behandeld zullen worden inleveren bij de secretaresse van de vakgroep. Marijke Hornman, ka mer B 826 Als voldaan wordt aan de volgende voorwaarden valt daarmee een bonuspunt te verdienen op het tentamen - Het bonuspunt wordt alleen toege kend als de kandidaat voor het schrif telijk tentamen een cijfer tussen 4,5 en 5,5 scoort, - de antwoorden moeten van behoor lijk kwalitatief niveau zijn - ZIJ moeten tenminste zeven maal worden ingeleverd, de antwoorden moeten vóór dinsdag 11 00 uur binnen zijn

HERHALINGSCURSUS PRIVAATRECHT IA (zakenrecht) Onlangs is besloten de herhalingscursus pnvaatrecht IA (zakenrecht) met meer voor dag en avondstudenten tegelijkertijd te geven De cursus wordt voor dagstudenten gegeven op dinsdag van 15 45-17.30 uur in zaal CZ 26 en wel vanaf 22 februari a s Avondstudenten kunnen de cursus volgen op dinsdag van 18 15 20 45 uur in zaal AZ 20 en wel vanaf 22 maart a s Voor de vraag wie de herhalingscur sus dienen te volgen zij verwezen naar de publicatie in het THB van 21 januari j I

De werkgroepen 2 en 8 van prope deuse strafrecht zijn verplaatst van CZ 25 naar SZ 174 (tijd dinsdag 10 30 uur tot 12 30 uur) docent mr E M A van Sprang Helmig N O R M E N VOOR RIJKSSTUDIETOELAGE In aansluiting op hetgeen vermeld staat op pagina R 16 en R 17 van de studiegids en in de verschillende informatiepakketten, die zijn uitgegeven als aanvulling op de studiegids, zijn onlangs voor de onderstaande programma's de normen vastgesteld voor continuenng van de rijksstudie toelage 1 Basisprogramma vrije studiench ting (cursusduur twee jaar) Op basis van het behalen van het C1examen nieuwe stijl (propedeuse) wordt een toelage toegekend voor een jaar Studenten die - na 1 jaar 2 tentamens - na 2 jaar 5 tentamens na 2 Vi jaar 8 tentamens - na 3 jaar 13 tentamens ( = het totale aantal) hebben behaald, hebben recht op continuering van hun toelage Elk van de onderdelen van privaatrecht I en II geldt voor de vraag of een toela ge kan worden gecontinueerd als afzonderlijk tentamen Indien men met aan deze norm voldoet, heeft men toch recht op continuering als de totale studiebelasting van de vakken, waarvoor men een voldoende heeft gescoord, bedraagt - na 2 jaar 1300 uren na 2Vï jaar 1950 uren 2 Diffenrentiatieprogramma Nederlands recht (cursusduur één jaar) Op basis van het met voldoende re sultaat afsluiten van het basispro gramma wordt een toelage toegekend voor een jaar Studenten die na één jaar twee ver plichtingen (tentamen of scnptie) van het differentiatieprogramma met vol doende resultaat hebben afgerond, hebben recht op continuering van de toelage gedurende een half jaar 3 Differentiatieprogramma fiscaaljuridische studierichting (cursusduur twee jaar) Op basis van het behalen van het basisprogramma van de fiscaaljuridische studierichting wordt een toelage toegekend voor één jaar Studente die na 1 jaar 3 tentamens na 2 jaar 6 tentamens na 21/2 jaar 9 tentamens na 3 jaar 15 tentamens ( = het totale aantal) hebben behaald, hebben recht op continuenng van hun toelage

VERGELIJKENDE C O N S T I T U T i a NELE RECHTSGESCHIEDENIS Studenten die belangstelling hebben voor het vak Vergelijkende Constitu tionele Rechtsgeschiedenis worden verzocht schriftelijk of telefonisch contact op te nemen met prof mr J Coopmans (tel 013 662294) In dit keuzevak wordt de wisselwer king van praktijk en politieke theorie van de constitutionele vormgeving van de Nederlanden, Engeland en de Verenigde Staten behandeld Van de studenten wordt verwacht dat zij in de vorm van een paper, dan wel een scriptie een eigen inbreng leveren Dit vak geldt als rechtsvergelijkend vak J U R I D I S C H E LOGICA EN A R G U MENTATIELEER De colleges voor dit vak vangen aan 22 februan 1983 Van de studenten wordt verwacht dat zij het boek van Alexy "Theone der juristischen argumentation", Frankfurt 1978, glo baal hebben doorgejezen Verdere li teratuur wordt tijdens de colleges be kend gemaakt

UITBREIDING OPENINGSTIJDEN SOCIOLOGIE- EN PSYCHOLOGIEBIBLIOTHEEK De afdelingsbibliotheken sociologie en psychologie (SI) zijn twee avon den per week geopend op dinsdagen vrijdagavond tot 21 30 uur De openingstijden zijn dl, vrij, 9 00 21 30 uur ma, woe, do, 9 00-17 30 uur VROUWENSTUDIES 31 jan j I heeft de (sub)faculteits raad van de subfaculteit der sociaal culturele wetenschappen besloten het vak Vrouwenstudies op te nemen als doctoraal keuzevak in het onderwijsprogramma Het IS de bedoeling dat er in het tweede semester twee cursussen é 200 uur studie begeleid worden door Angela Bachus en Koosje Coupne Voor informatie over deze cursussen kunnen doctoraalstudenten van alle faculteiten terecht op 22 februan na 11 30 uur op kamer S 183 Kun je met komen, bel dan 2537

REKTIFIKATIE K O L L O Q U I U M EMOTIE Donderdag 24 maart 1983, 13 00 uur in PZ 31 Katholieke Hogeschool Tilburg De vakgroep Wetenschapstheorie, Historische Psychologie en Wijsgerige Antropologie van de Subfacultiet Psychologie organiseert, in samenwerking met de vakgroep Filosofie van de Psychologie van de Centrale Interfaculteit een kolloquium EMOTIE 13 00 uur L van Buchyem (Katholie ke Hogeschool Tilburg) James, Schachter, Sartre en verder 14 00 uur H Parrat(NFWO Katho lieke Universiteit Leuven) Emoties en Passies 15 00-15 30 uur Pauze 15 30 uur J Rijsman (Katholieke Hogeschool Tilburg) Problemen rond de verbale expressie van emoties 16 30 uur N Frijda (Universiteit van Amsterdam) Representatie van emoties

18 februari 1983

■4 l«

H

I

I"

Folkliefhebbers moeten 'mannen met baarden zijn' Studio­zaal van de Stadsschouw­ burg. Ierse Folkzanger Andy Irvine, zondag 20 februari 14.30 uur. In het begin van de jaren zeventig was de anglo­ierse folkmuziel< nog een boeiende zaak. Steelye Span, Magna Carta en Fairport Convention zorgden voor vernieuwing door de folk te vermengen met andere mu­ ziekstijlen, zoals rock. De legendari­ sche groepen zijn inmiddels te ziele of leiden een kwijnend bestaan (Mag­ na Carta). Hun opvolgers Clannad, Silly Wizard, Planxty e.a. kunnen nauwelijks voor enige vernieuwing zorgen en het faillissement van de folk lijkt nabij te zijn. De folkartiesten en bands van nu lijken op het eerste gehoor qua stijl onderling te verschil­ len, maar dat is schijn. Een opletten­ de luisteraar concludeert al snel dat de verschillen moeten worden toege­ schreven aan de afwijkende bezettin­ gen. Waar de een op een panfluit blaast trekt de ander aan een harmo­ nica. De doorsnee folkmuzikant over­ treft zijn klassieke muziekbroeder in conservatisme. Voor hem is de elek­ trische versterking van instrumenten hetzelfde als de duivel in huis halen. Hij heeft thuis een stapeltje traditio­ nals liggen die genomen lijken uit de bundels 'Zoals de ouden zongen' en 'Als je mee kunt zingen, zing dan mee'. Dit zou allemaal niet zo erg zijn als de liedjes maar niet zo fantasie­ loos vertolkt zouden worden. F olk is

dus een vervelende muzieksoort ge­ worden. Het publiek, dat verslingerd is aan de folk, is al even conservatief en draagt de muzikanten op handen. De con­ certen en festivals vormen dan ook een folkloristisch gebeuren. Als je van een 'toffe jongens krenten­ brood'­sfeertje houdt, geen bezwaar hebt tegen vertegenwoordigers uit de half­zachte sector en het een belevenis vindt om écht roggebrood met boerenkaas te eten, dan moet je daar zeker eens naar toe gaan. Laat de kritische zin thuis, want publiek en muzikant zijn niet gesteld op disso­ nanten. Het verbaast me trouwens steeds meer dat er nog publiek te vin­ den is voor folkconcerten. Wat de overweging van velen is om naar uit­ gekauwde en archaïsche muziek te gaan luisteren is me een raadsel. Een folkconcert is blijkbaar toch een lucratieve zaak. De Stadsschouw­ burg in Tilburg heeft bijvoorbeeld el­ ke maand een dergelijk concert op het programma staan. Deze maand is het de beurt aan de Ier Andy Irvine om met zang, bouzouki, draailier, mandoline of mondharmonica de akoestiek van de Studio­zaal te testen. Irvine is geen onbekende in het folkwereldje. Hij heeft deelgeno­ men aan gelegenheidsformaties als 'The Silly Sisters' en 'De Danann' en heeft zich bezig gehouden met so­ listisch werk. Sinds 1979 is Irvine lid van Planxty. Deze groep gaat weinig

op toernee en Irvine kan daarom zijn loopbaan als soloartiest gedeeltelijk voortzetten. Ook bij Irvine zijn er geen revolutio­ naire muzikale ontwikkelingen te ver­ wachten. Maar dat zal de folkliefheb­ ber pur sang een zorg wezen. De spaarzame kritische luisteraar tijdens het concert van Irvine zal zich afvra­ gen hoe de muziek van zijn saaiheid ontdaan kan worden. Het op zijn minst luisteren naar andere volksmu­ zieksoorten zou voor de muzikant wel eens verfrissend kunnen werken. Joop Teunissen

Afgeschreven Enkele gepensioneerde ex­ medewerkers van de Hogeschool voelen zich in de steek gelaten. Van de ene dag op de andere bestaan ze niet meer voor hun ex­collega's, dat voelen ze aan allerlei grote en kleine dingen. Dat werd duidelijk op 18 au­ gustus vorig jaar toen ongeveer twin­ tig oudgedienden op de Hogeschool bijeenkwamen. Op het programma stond ondermeer een wandeling door het nieuwe gebouw S, een lunch in het bedrijfsrestaurant en een verhaal over het verleden en de toekomst van de Hogeschool. Dit alles werd door de gepensioneerden naar eigen zeg­ gen zeer op prijs gesteld, 's Middags bleek dat toch niet alles

Aantekeningen van een kamerbewoner

Hondenleed door Bina Enkele jaren voordat ik op kamers ging besloot mijn vader, na een periode van zes maanden rouw vanwege Boyke, onze vorige hond, een Dobermann Pincer aan te schaffen. We hadden er al vaak over gepraat: er moest toch absoluut een hond komen. Het was anders zo eng alleen thuis 's avonds en bovendien waren honden zo gezellig. Met algemene stemmen, doch niet zonder de nodige vinnige en jaloerse opmerkingen van deze of gene, werd besloten dat het mijn hond zou worden. Ik kreeg de verantwoordelijkheid voor opvoeding, eten geven en uitlaten. Op een vrijdagmiddag kwam mijn vader thuis met een imponerende, gitzwarte en hoog glanzende hond aan een oude lijn. De felheid die uit zijn ogen straalde wekte ontzag. Toen hij zich in de tuin had uitgeleefd - ik geloof dat hij daar wel een uur voor nodig heeft gehad - wist ik zijn niet al te originele naam: Iwan. Ik ging niet op vakantie maar besteedde al mijn tijd aan zijn opvoeding, wat een hele klus was. We schatten zijn leeftijd op ruim twee jaar. Zijn voorgeschiedenis was ons onbekend. We wisten dat hij door de politie aan de rijksweg bij Utrecht was gevonden, vastgebonden. Verder hadden we het vermoeden dat hij vroeger met stokken was geslagen. De eerste maanden kon je niet met een veger of bezem bij hem in de buurt komen. Ook voor stofzuigers en scheerapparaten - althans het geluid daarvan - was hij bang. Dan kroop hij weg; zijn buik over de grond schurend, zijn kop half tussen zijn voorpoten zocht hij zich jankend een heenkomen. Toch wende hij snel, leerde van alles af en aan. Hij lag dagelijks bij mij op de kamer. Ik had een hoes gemaakt om een stuk matras en dat op de grond neergelegd. Voor alle zekerheid had ik vlak boven het matras zijn foto op de muur geplakt. Na verloop van tijd wist iedereen, ook Iwan zelf, dat dat zijn plaatsje was. Iwan betekende veel voor mij. Ik pronkte met hem en hij beschermde mij. Blaffend en grommend hield hij de anderen op een afstand. Mij kon niets gebeuren en zo kwam het dat ik leerde alleen in parken te wandelen en hele nachten alleen thuis te zijn. Op zolder zat ik meer dan ooit. Als ik thuis kwam uit school kwam Iwan van mijn kamer af naar beneden gerend. Hij had dan de hele middag op mij liggen wachten, was de dagelijkse toelichting van mijn moeder. Na verloop van tijd kwam dan eindelijk het bevrijdende moment van op kamers gaan. Ik had er üard voor gewerkt, wilde graag zelfstandig wonen maar had me nooit gerealiseerd dat Iwan daar niet bij kon. Jammerend heb ik nog geprobeerd of ik hem niet tóch mee kon nemen, maar natuurlijk was daar geen sprake van. Ik ging naar een kamer van twee bij drie: hij kon er echt niet bij. Ik kan nauwelijks het gevoel van machteloosheid beschrijven dat mij de eerste maanden

koek en ei was. Tijdens een diskussie onder leiding van pater Archilles over wensen en behoeften, kwam naar boven dat medewerkers die de Hoge­ school verlaten, zich van de ene op de andere dag afschreven voelen. Dit gevoel wordt nog versterkt door slechte toezending van THB, circulai­ re of uitnodiging. De aanwezigen wil­ den na hun pensionering graag bij de personeelsvereniging blijven, maar volgens de statuten kon dat blijkbaar niet. Ook was het voor velen onduidelijk op welke regelingen en faciliteiten ze na hun pensionering konden reke­ nen. De Katholieke Hogeschool zou voor een betere begeleiding naar de pensionering moeten zorgen, en in­ formatie moeten geven over de pro­ blemen die dat met zich meebrengt. Toch hadden de meeste deelnemers aan de dag geen behoefte om een ei­ gen bestuur op te richten. Voortaan willen ze wel ieder jaar een dag bij el­ kaar komen. De achttiende augustus heeft wel wat opgeleverd. De gepensioneerden mogen voortaan gewoon lid blijven van de personeelsvereniging, aan de dienst personeelszaken is gevraagd om eens te denken over de begelei­ ding naar de pensionering en om daar een boekje over te maken, en dezelfde dienst maakt een enquête waarin ze nagaat aan welke informa­ tie en uitnodigingen behoefte bestaat. "Het was een erg prettige dag", al­ dus besluit het verslag van de bijeen­ komst van de gepensioneerde medewerkers.

KULTUREEL SENTRUM

Ontwerpen voor de massamedia 28 januari t/m 27 februari 1983 in de Ontmoetingsruimte van het Kultureel Sentrum Grafische vormgeving speelt in onze, door massamedia beheerste kuituur een belangrijke rol: het gezicht van iedere krantenpagina, ieder tijd­ schrift, boek of televisieprogramma, wordt niet alleen bepaald door de in­ houd ervan, maar zeker ook door het uiterlijk. Vormgevers, werkend voor een massamedium, hebben tot taak de inhoud van bovengenoemde pro­ dukten duidelijk en overzichtelijk aan het publiek te presenteren. Voor deze tentoonstelling zijn vier vormgevers, professioneel verbon­ den aan een massa­medium, uitge­ nodigd: Swip Stolk werkzaam voor de VARA, Kees Endenburg, als op­ maakredakteur in dienst bij het NRC Handelsblad, Pieter van Delft en zijn puzzelboek, Anthon Beeke, de vorm­ gever van het Kunstschrift van Open­ baar Kunstbezit. Door middel van kijkmappen, videobanden en een dia­ programma krijgt de tentoonstel­ lingsbezoeker een goede indruk van de ideeën en de werkwijzen der vormgevers. In een informatieve ka­ talogus (te koop bij het sekretariaat voor ƒ 5, — ) worden persoon en werk van deze vier vormgevers nader belicht, daaraan vooraf gaat een algemeen inleidend gesprek met een ervaren opdrachtgever.

volledig beheerstte. Ik belde twee keer per week naar huis op, "hoe is het nou met Iwan?", en probeerde, behalve de week-ends, door de week snel op en neer te gaan. Als we elkaar dan weer zagen kreeg ik het heel warm en hij werd weer zo wild, sprong tegen me op en liep me permanent achterna. Eenmaal tot rust gekomen kwam ie bij me liggen of ik ging tegen hem aan zitten en dan kwam alweer gauw dat verdrietige moment van afscheid nemen. Dan kreeg ik weer dat beklemmende gevoel van machteloosheid. Had ik het hem maar één keer uit kunnen leggen. Mijn herinneringen aan die eerste maanden van het vrije en begeerde studentenleven zijn vooral die van het kleine, stille verdriet. ledere keer als ik aan Iwan dacht kreeg ik een brok in mijn keel of er kwamen tranen al naar gelang mijn algehele gemoedstoestand. Hij moest zich in de steek gelaten voelen, zijn bazin had hem verlaten en hij had toch niets verkeerd gedaan? Pas later heb ik van mijn moeder gehoord dat hij maandenlang iedere dag op mijn oude zolderkamer op mij lag te wachten en dat ze hem daar vaak zachtjes hoorde janken. Ofschoon ik toen dat vermoeden zelf al had (hij lag er immers ook altijd als ik onverwachts thuis kwam) hoopte ik toch dat hij mij sneller zou vergeten dan ik hem. Toen ik wat beter kwam te wonen mocht hij wel eens een week-end komen. Ik kocht dan grote stukken rauw vlees voor hem en we renden samen in de bossen achter oude, kapotgebeten tennisballen aan. Als hij voor me uit rende stond hij ook af en toe heel plotseling stil, alsof hij daar een noodrem voor had. Hij keek dan achterom in mijn richting. "Okee hoor jochie, ik ben d'r", riep ik steeds en dan zette hij de vaart er weer in. Het is nu precies vier jaar geleden dat ik tijdens een vakantie van mijn ouders Iwan weer ging halen. We gingen samen naar de bossen. Hij droeg zelf zijn riem en we vochten er mee. Hij was minder uitgelaten dan ik gewoon was, rende niet zo hard meer en sprong ook niet zo hoog en vaak op als voorheen. De ouderdom kon het niet zijn. Ik riep hem bij me en betastte hem. Ik zag toen pas dat hij niet meer zo mooi glansde en zijn ogen waren wat doffer dan normaal. "Iwan, beestje, wat heb je toch?" Zijn buik en rug waren in orde. Toen mijn handen in de buurt van zijn keel en lymfeklieren kwamen en ik zacht drukte om de omvang ervan te controleren, trilde hij even. Hij bleef doodstil staan en keek me met zijn lieve ogen vragend aan. Oh nee toch. De klieren hadden een omvang van kleine gummiballen en uit ervaring wist ik dat dat meer te betekenen kon hebben dan een gewone ontsteking. We gingen naar huis. Ik maakte bouillon, gaf hem een extra kleed, legde hem dicht bij de verwarming en ging bij hem zitten, aaide hem, veel en langdurig. Toen ik hem weer naar mijn ouders bracht, constateerde mijn vader beroepsmatig: "Ik vrees voor bloedkanker meiske en daar kunnen we niet veel aan doen". Het ging toen allemaal heel snel. Hij is nog een keer bij me geweest en toen besloot mijn vader om hem af te maken. Ik zou naar hem toekomen en samen zouden we de treurige ingreep doen. Iets waarbij ik mijn vader zo vaak had geholpen, koel en zonder emotie alsof het ook mijn beroep was, viel me nu zo zwaar. Heel voorzichtig, zachtjes tegen hem pratend, spoot mijn vader Iwan bewusteloos. Toen hij helemaal "weg" was gaf hij liem de definitieve spuit. Ik omarmde Iwan, aaide met een hand over zijn kop en wachtte tot hij echt dood was. Ik meende dat hij al begon af te koelen. Heel langzaam werd hij wat stijf. Mijn vader vond dat het genoeg was. "Kom, we doen hem samen in een zak", zei hij " en dan breng ik hem vanmiddag naar het asiel", want we hielden niet van mensen die hun huisdieren met veel poespas in de tuin begraven. Daar lag hij, lief beest, in een grijze vuilniszak in een ongemakkelijke houding, maar verlost van die vreselijke pijn. Pas toen ik een traan bij mijn vader zag wilde ik ook huilen. Even maar. Toen stapten we moedig naar binnen en vertelden aan de rest van het gezin dat het gebeurd was.

B