1982 11 05

g?jga'^»AS-'.^:*-!''g,--fe."Nk'it.'^«' ^'^-^-'SJify

Tilburgs Hogeschoolblad - 5 november 1982 - jaargang 20 - nummer 10

Voorwaardelijke financiering zet wetenschapswiniceis kiem

De wetenschapswinkels van de universiteiten en hogescholen in Nederland zien hun werk door de invoering van het voorwaardelijk gefinancierd onderzoek in de knel komen.

o.a. voorgesteld 'een struktureel deel' van het wetenschapswinkelwerk binnen de voorwaardelijke financiering te brengen. Wetenschapswinkels organiseren onderzoek voor groepen die geen geld voor en toegang hebben tot wetenschappelijk onderzoek. Primaire doelstelling is de toegang tot dat onderzoek te democratiseren. In tegenstelling tot de bij verscheidene universiteiten opgerichte tranferpunten leven de wetenschapswinkels bij de gratie van de middelen die de instelling er zelf voor vrijmaakt. Voor de transferpunten zijn wel door het ministerie aanvullende middelen toegewezen. In de brief worden de wetenschapswinkels goed funktionerende bureaus genoemd, die voorzien in een behoefte. Jaarlijks komen er zo'n duizend vragen binnen, waarvan 20% leidt tot wetenschappelijk onderzoek.

In een brief aan de Eerste en Tweede Kamer, de voorzitter van de Academische Raad en de CvB's van de instellingen zeggen ze te vrezen, dat door het nieuwe financieringssysteem de druk op wetenschappers en studenten zo groot wordt dat er geen tijd meer overblijft om onderzoek te verrichten voor de wetenschapswinkels. In de brief, die is opgesteld in samenwerking met de vereniging van wetenschappelijke medewerkers wordt

In het schrijven wordt betoogd dat wetenschapswinkels voor een belangrijk deel werken in de ruimte die door de autonomie van de vakgroepen wordt geschapen. Maar door de recente ontwikkeling binnen het wetenschappelijk onderwijs wordt die vrijheid in het inrichten van het onderzoek en het uitzetten van een onderzoeksstrategie, beperkt. Daardoor wordt het moeilijk om met succes een beroep te doen op de medewerking

Presidium wil uitbreiding college Het presidium van üe Hogeschoolraad heeft de leden van de Raad unaniem geadviseerd tot een uitspraak te komen vóór uitbreiding van het College van Bestuur naar vijf personen. Het Presidium neemt daarmee een standpunt in, dat diametraal staat tegenover het advies van het CvB. Het college meent dat 'n uitbreiding van drie naar vijf onnodig en ongewenst is. Deze week donderdag 4 november buigt de Hogeschoolraad zich over deze kwestie. Aanleiding tot het opnieuw openen van de diskussie over uitbreiding van het College van Bestuur was het verzoek van het Presidium om nadere informatie in te winnen over een eventuele uitbreiding van het CvB van de Rijksuniversiteit Limburg. Het Tilburgse College heeft vervolgens in Den Haag geïnformeerd of een uitbreiding van het Limburgse CvB tot de mogelijkheden behoort. Volgens de aldus ingewonnen informatie zal het departement die uitbreiding niet toestaan; voor de extra specifieke taken die de uitgroei van de RULi met zich meebrengt moeten 'hooggekwalificeerde ambtenaren' worden aangetrokken. Tegen deze achtergrond wordt het duidelijk dat het Tilburgse College negatief

heeft geadviseerd om tot uitbreiding van de eigen gelederen over te gaan. Bovendien vindt het College dat veel van de omstandigheden die vóór uitbreiding van het CvB pleiten sinds de verschijning van het rapport-Blasing in positieve zin gewijzigd zijn. Het College zegt zich niet meer in de probleemstelling van de commissieBlasing, die ruim twee jaar geleden haar rapport uitbracht, te herkennen. Daar komt bij dat in het verzoek van het Presidium om de zaak opnieuw in beraad te nemen eigenlijk geen nieuwe argumenten of problemen zijn genoemd, zo meent het College. De KHT blijft klein; De coördinatietaken zijn door een College van drie personen eenvoudiger te vervullen dan door een van vijf. De kosten van uitbreiding zijn hoog, het CvB denkt aan een bedrag van vier ton op jaarbasis. Weliswaar blijft de groei van de KHT doelstelling, maar die wordt de facto door de faculteiten en de zogenaamde KI P-verkenners ingevuld. (KIP staat voor Kleine Instellingen Pot, red.) Als aan een aantal voorwaarden kan worden voldaan, is het CvB ervan overtuigd dat uitbreiding van het College onnodig en ongewenst is. Maar dan moet er wel voldoende steun zijn van het ambtelijk apparaat en is een goed bestuurlijk samenspel tussen Hogeschoolraad en CvB een vereiste. Bovendien maakt h e t X v B zich sterk voor een vierjarige zittingstermijn van collegeleden, om de continuïteit van het collegewerk te garanderen. De argumenten die door het College worden aangedragen kunnen het Presidium niet overtuigen. Het Presidium wijst

van de wetenschappelijke staf en studenten. Daar komt nog bij, aldus de wetenschapswinkels, dat het bij de voorwaardelijke financiering gaat om samenhangende onderzoeksprogramma's van vijf tot tien jaar en een omvang van vijf tot tien onderzoeksplaatsen. Het gevolg is dat het steeds lastiger zal worden om onderzoeksthema's bij te buigen in de richtingen die door klanten van wetenschapswinkels wenselijk zijn. Ook door de extensivering van het onderwijs en door de afname van de 'eigen' onderzoekscomponent vanwege de tweefasenstruktuur, zijn er minder mogelijkheden om studie-onderdelen te gebruiken voor het wetenschapswinkelwerk. Alleen de universiteiten van Leiden en van Amsterdam blijken een beleid te voeren op klantgericht onderzoek. Niet alleen willen de wetenschapswinkels dat een struktureel deel van het voorwaardelijk onderzoek klantgericht is, ze vragen de minister ook menskracht te financieren onder de noemer 'maatschappelijke dienstverlening'. Tenslotte wordt er op aangedrongen bij het goedkeuren van tweede-faseopleidingen rekening te houden met de mogelijkheden die een opleiding biedt om aan onderzoek voor wetenschapswinkels te doen. U.P./THT-nieuws er in haar stemadvies aan de leden van de Hogeschoolraad op dat een tweetal argumenten, die ook door vorige Colleges van Bestuur onderschreven werden, op dit moment duidelijk aktueel zijn. Zo is men overtuigd van de zware belasting van het landelijk overleg en van de noodzaak dat de KHT daarin een adequate, bestuurlijke inbreng heeft. Bovendien moet de voorgenomen uitbreiding van de Tilburgse Hogeschool serieus ter hand worden genomen; het College moet werk maken van hetgeen in de nota 'Uitdaging en verandering' aan de orde is gesteld. Verder acht het Presidium het principieel ongewenst dat de portefeuille van financiën en begroting en die van personeelsbeleid in één hand zijn, zoals het nu het geval is. Men pleit voor een verdeling van portefeuilles die duidelijk is en niet overladen. Het Presidium hecht een groot belang aan de presentatie en de verantwoording van het beleid en de uitvoering ervan in de richting van de Hogeschoolraad, de faculteiten en de diensten. Die presentatie en verantwoording moeten volgens het Presidium vanuit bestuurlijke zijde en niet vanuit ambtelijke kanalen plaatsvinden. Tenslotte probeert het Presidium het financiële argument van het CvB te ontkrachten door voor te stellen de uitbreidingsoperatie budgettair neutraal te regelen. Het Presidium kiest voor een College van vijf personen met één secretaris. Op dit moment wordt het driemanschap geassisteerd door drie secretarissen. De secretaris-functie zal dan wel op een andere wijze ingevuld moeten worden, aldus het Presidium. L.K.

I.S.A. Baud

Vrouwen in India Een tribune van I.S.A. Baud. Leven in het convict IVO Dit Tilburgs instituut begeleidt kursussen agrarische vorming in Nicaragua.

8/9

Homoseksualiteit als fiktie Alles over het progrannnna van Studium Generale.

Protest tegen salarisinhouding De instellingen van W . O . tekenen ernstig bezwaar aan tegen de aangekondigde salarisinhouding van 1,65 % vooral het onderwijzend personeel per 1 jan. 1983. Dat staat te lezen in een conceptbrief die namens de instellingen verstuurd wordt aan de vaste commissie voor Onderwijs en Wetenschappen van de Tweede Kamer. Een directe koppeling tussen de budgettaire noodzaak tot bezuinigingen en een verlaging van salarisschalen voor een willekeurig deel van het rijkspersoneel is principieel verwerpelijk, aldus de instellingen. Het Tilburgse CvB heeft inmiddels haar instemming met de brief betuigd.

Regeling voor contractresearch aan de KHT Het College van Bestuur van de Hogeschool wil aan de faculteiten en parauniversitaire instellingen een regeling voorleggen om te komen tot contractresearch met een aanvullend transferpunt. Het College wil zich beperken tot het vaststellen van tarieven en het formuleren van algemene voonwaarden voor het aangaan van contracten. Faculteiten zullen zelf zoveel mogelijk contracten kunnen afhandelen, het mandaat daarvoor komt in handen van de faculteitssecretarissen. Een aanvullend transferpunt zal kontakterT met de buitenwereld opzoeken en stimuleren en vraag en aanbod op elkaar afstemmen. Onduidelijkheid bestaat nog over de plaats van dit transferpunt binnen de hogeschool. Wellicht zal het bestuur van de KHT een keuze maken tussen onderbrengen bij de Dienst Algemene Zaken (Pers en Voorlichting) of bij de Dienst Economische en Administratieve Zaken.

MATSERTJES PERS ^iHm a t s e r t j e S^IH 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,-, onder nummer ƒ 2,50 extra Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen WOONRUIMTE: Gebruik je tot april je kamer niet? Ik wil 'm zolang van je huren. Met meubels en al. Tot ƒ250,—. Vrouw, werkend, jong van hart, grijs van haar, toch pas 34 jaar. Wie belt? Na 19.00 uur: 030-345265. GEVRAAGD: Oppas m/v voor kind van ruim 3 jaar op woensdagmiddag. Inl.: 013-435431, na zondag 7 november. GEVRAAGD: Repetitor voor burgerlijk recht. Brieven o.nr. A 25. WONINGRUIL: Flatje (2 si. k.) a ƒ 260,— p.m. in Den Bosch. Gevraagd iets dergelijks in Tilburg, tel. 073-417872. b.g.g. 013-350193 (vragen naar Lieneke). TE KOOP: Austin Alegro 1300. Bouwjaar 1975 / 98.000 km. Tel. 636808. Bellen Irefst na 6 uur. WOONRUIMTE: In welk gezellig vrij huis komt per 1 december woonruimte vrij voor een meisje van 25 jaar. Reakties: 030-315282., TE KOOP: Berkel-Enschot: van part. halfvr.st woning (2/1-kap) met c v . en garage. Perc opp 375 m'. Vrijblijvend uitzicht. Ind hall met provisiekast, toilet, L-vormige living met open haard, ruime keuken. Ie Verd.: 4 sl.k. (1 met V.W.), badkamer met ligbad en 2e toilet. 2e Verd.. vaste trap naar zolder, 5e sl.k. c.q. hobbyruimte + bergzolder. Aanvaarding-n.o.t k Vraagprijs/205.000,-. Tel. 013-333230

Ander leesvoer NONDE

JURE

Om drie uur s'nachts wordt er nog gestudeerd aan de juridische faculteit. Tenminste dat verbeeldt (?) zich het voorblad van NONDE JURE Dit "vranke en vrije faculteitsblad" pakt uit met aardige illustraties Paul van Vught bespreekt het gebeuren in de faculteitsraad In de marge een tekening, een sprekende koffiepot die aandacht vraagt voor punt vijfj.c. de whisky Of twee typistes (?) tegenover elkaar. De een een meisje, de ander een robot. Vraagt het meisje aan de robot, "hoe denk jij over geluk?". Weer een stripavontuur van "Rinus Rees in de Tilburgse Tweefasen". Deze keer adviseert Rinus de juristen de NONDE JURE met te kopen maar te lenen zodat ze deze strip kunnen kopieren. Onder leiding van prof. Lowensteyn wordt gewerkt aan een juridische en financiële regeling voor kleinschalige bedrijven. Drie rechten- en twee ekonomiestudenten zijn gaan samenwerken naar aanleiding van een vraag uit de Wetenschapswinkel. De nieuwe rechtsvorm waartoe deprojektgroep wil komen, moet de "werkgemeenschap" gaan heten. In NONDE JURE een interessante schets hoe de opzet van deze werkgemeenschap geregeld moet gaan worden. "Ook al die afgetobde koppetjes van de twee-fasen-eerstelingen gezien? Die witte gezichten, bloeddoorlopen, zwartomwal-

Tilburgs Hogeschoolblad

gaan vallen onder een nieuwe Hoger Onderwijsraad.

Uit de Universiteitsbladen THT-NIEUWS Zoals bekend wil de CDA-fraktie in de Tweede kamer haar minister van Onderwijs en Wetenschappen fraktievoorzitter maken nu Lubbers is heengegaan. Twente doet een gooi naar een nieuwe minister. Twee kanshebbers: de Nijmeegse CVB-voorzitter van Lieshout en de huidige secretaris-generaal van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening van Wolfferen. Wie de post gaat bezetten hangt af van het touwtrekken tussen de CDA en de VVD. Over de "koehandel" in ministeries. Het concept-regeerakkoord van de beide partijen belooft niet veel goeds voor onderwijsland. Bovenop de bedragen die door het kabinet van Agt III waren genoemd wil het kabinet Lubbers I nog eens 6 miljard méér ombuigen, waarvan zo'n 750 miljoen op onderwijs. In een gezamenlijke brief hebben de universiteiten en hogescholen verontrust gereageerd op deze "dubbelbezuinigingen". Bij de nieuwe bezuinigingen zou het om de volgende begrotingsposten gaan: de studiefinancieringstoelagen worden bevroren op het huidige niveau; de (extra) uitgaven voor de invoering van de Wet Tweefasen Structuur worden beperkt, het onderwijs wordt (verder) geextensiveerd; de uitgaven voor wetenschapsbeleid worden gekort; er worden afspraken gemaakt teneinde ontwikkelingen te keren die in latere jaren tot niet extra-uitgaven zouden kunnen leiden, de open Universiteit moet kostendekkend gaan worden (eigen bijdragen cursisten). FOLIA Cl VITA TIS Deze laatste maatregel, zo meldt het weekblad van de Universiteit van de ogen, bibberende handen en knikkende knieën zielig hè!" De oorzaak is niet de Twee-Fasen Struktuur alleen maar ook de vakgroep Encyclopedie (Inleiding) die de huidige eerstejaars behoorlijk wat stof in de maag gesplitst heeft. De fractie Recht- Vooruit doet wat aan dat geklaag over tentamens. Men een van die fractieleden zelfs een interview. Jan Breed. In allerlei hoedanigheden heeft deze student aan de weg getimmerd, dé weg naar de verandering. Breed was al vroeg een critisch revolutionair, constateert NONDE JURE, die net zoals Toine Jacobs (de vorige geïnterviewde) voortijdig van de middelbare school verwijderd werd. De reden: een affaire met een muurkrant. Breed doet een opmerkelijke uitspraak over de rol van de faculteiten. Waren het vroeger studenten die veranderingen initierden, nu doen vooral de faculteiten dat. Uit vrees dat ze studenten en arbeidsplaatsen gaan verliezen. "Studentenvriendelijke en zelfs vrouwvriendelijke plannen rijzen als paddestoelen uit de grond... Puur eigenbelang van faculteiten derhalve."

HBO-JOURNAAL Adriaan in 't Groen is hoofdredacteur van de maandelijkse spreekbuis van de HBO-raad. Hij opent met een artikel over de politiek: de strijd om het geld en de student. En de rol van het Hoger Beroepsonderwijs (HBO) daarin, 't Groen constateert dat het politiek stil is geweest

Amsterdam, betekent dat studenten hun studie volledig zelf moeten betalen. De Open Universiteit zal, wil ze kostendekkend opereren, zes maal zoveel collegegeld moeten vragen als de andere universiteiten doen. Volgens een woordvoerder van de Open Universiteit betekent de maatregel dan ook de sluiting van de Open Universiteit. De klap komt extra hard aan omdat minister Deelman altijd heeft gezegd de Open Universiteit te zullen sparen bij komende bezuinigingen. UK-GRONINGEN Afgelopen donderdag werd in de Tilburgse Hogeschoolraad geadviseerd over de kaderwet Hoger Onderwijs. In het Groningse Universiteitsblad een voorbeschouwing over deze wet. De Kaderwet is een soort mammoetwet die als koepel, boven de nog aan te nemen WWO'81 (Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs) en de HBO- Wet, een stelsel van Hoger Onderwijs moet gaan bewerkstelligen. De Kaderwet moet een zekere uniformiteit tussen het Wetenschappelijk en het Hoger Beroepsonderwijs mogelijk maken. Wederzijds kunnen dan studieonderdelen opgenomen worden. "Een en ander valt te regelen via een landelijk stelsel van studiepunten, waardoor individuele programma's kunnen worden opgezet. Hiermee samen hangt dat normering, diplomering, inschrijving als student of anders dan student, titulatuur en inschrijvingsduur in één raamwerk wordt ondergebracht'. Ook op bestuurlijk niveau zullen er veranderingen plaatsvinden. De HBO-raad gaat Hogescholenraad heten (de naam Hogeschool verdwijnt voor het WO) Tezamen met de Academische Raad (het overlegorgaan van de Universiteiten) zullen beide raden rond de HBO. Die jaren zijn voorbij. Vrijwel alle politieke partijen scharen zich achter de HBO-wensen. Tenminste dat bleek onlangs bij de behandeling van de HBO-(ontwerp)wet. Vrijwel alle wensen vanuit de HBO-raad werden gehonoreerd. De plotselinge belangstelling voor het HBO heeft zo zijn oorzaken. Er staat namelijk heel wat te gebeuren. Er moet fors bezuinigd worden, de opleidingscapaciteit wordt afgestemd op de arbeidsmarkt, oude taken worden herverdeeld en nieuwe taken niet automatisch toegekend. De eensgezindheid binnen het HBO zal op de proef worden gesteld. De demografische factor leidt immers tot minder studenten. Minder studenten betekent minder geld. Grotere concurrentie tussen de 400 HBO-instellingen om de resterende studenten binnen hun poorten te krijgen ligt dan ook in de verwachting. Er bestaat overigens ook een plan om te gaan komen tot grotere HBOinstellingen. Deze mammoetinstellingen krijgen waarschijnlijk nieuwe taken en privileges (Tweede Fase onderwijs, mogelijkheden studenten te laten promoveren tot doktor, etc) die de 'oude' instellingen zullen moeten ontberen, 't Groen meent dat de huidige sociaaleconomische ontwikkelingen de kans vergroot dat het principe 'onderwijs voor velen' verlaten gaat worden. Om dit te voorkomen heeft hij een uit 17 instellingen opgebouwd actieplan geconstrueerd dat zowel in het onderwijsveld als in het politieke circuit geaccepteerd zou worden en tamelijk snel tot resultaten zou leiden. Lucas van Wees.

5 november 1982

AD VALVAS "Manuur is mensuur, mankracht menskracht en manjaren mensjaren. We zijn het zat om onder de noemer man ook vrouwen te moeten scharen. Man is geen soortnaam, maar een geslachtsaanduiding en zolang de term "man" wordt gebruikt waar "mens" wordt bedoeld, wordt de vrouw impliciet vergeten... Bewust taalgebruik is een bijdrage aan het welbevinden van éénderde van de VUbevolking". Aan het woord is de emancipatiecommissie van de Vrije Universiteit Amsterdam. De commissie is woedend over het "voortwoekerend vrouwnegerend taalgebruik" aan de Universiteit. Het gaat de commissie overigens niet alleen om de woorden maar ook om de achtergrond en de gevolgen ervan. Het woord man mag alleen vervangen worden door het woord mens als daar een visie aan ten grondslag ligt. Lucas van Wees.

tilburgs hogeschoolblad weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts lennart kik ellen nooyen angeia lodder (assistente) medewerkers paul emonts wouter \,an giis peter pennartz henk zonner wilma okkerse sjef stoop klaudie biennans john versieyen samenstelling redaktieraad prof nnr p van seters (voorzitter) drs j koning, dr h van erp drs j van de net f hummelman m ackermans (adviseur) t nilsen r geurtsen a de laaf drs th schouw officiöle mededelingen buro pers en voorlichting cartoonist ad van haandel henk van de berg advertenties angeia lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week voor het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres /advertenties hogeschoollaan 225 tilburg telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam) wagenings hogeschoolblad utrecht universiteitsblad thd nieuws (delft) th berichten (eindhoven) tht nieuws (twente) en observant (maastricht) uk (groningen) ku nieuws (nijmegen) druk drukkepi] em de jong bv baarie nassau vormgaving Willem van zoetendaal abonnementen voor met hogeschoolleden M 5 - per jaargang

K

HTS-Studenten in KHT-sporthal Sinds vele jaren kunnen de studenten van de KHT een uitgebreid sportprogrannma volgen als ze in het bezit zijn van een sportkaart. Met ingang van 1 november kunnen ook HTS-studenten dit doen. Dit is echter aan enkele beperkingen onderhevig. HTS-ers kunnen geen lid worden van een studentensportvereniging, noch trainingen hiervan volgen. Ze mogen ook niet deelnemen aan kompetities, Nederlands Studentenkampioenschap of ESTD. Bovendien is het aantal sporten waaraan ze mogen deelnemen beperkt, een lijst hiervan hangt op de sportzalen. Reden van de samenwerking is dat de KHT er financieel, en de HTS er materieel mee opschiet. De KHT hoeft nu geen huur meer voor de HTS-zaal te betalen. En de HTS biedt haar studenten nu ook sport In de avonduren. Dit is vooral van belang voor de HTS-ers die op kamers wonen en dat zijn er ongeveer tweehonderd. Een aantal dat de KHTsporthal niet voor al te grote problemen zal stellen. De duur van de samenwerking tussen de KHT en HTS is voorlopig gesteld op één jaar. Het is misschien een aanzet tot een langdurige samenwerking, en tot samenwerking met andere HBO-instellingen op sportgebied. Studenten zelf vinden dit meer dan rechtvaardig, gezien het bedrag dat zij aan collegegeld moeten betalen. ^ ^

Katholieke docenten De faculteitsraad van de Theologische Faculteit Tilburg heeft na een jaar van overleg met het Curatorium in zijn vergadering van 7 oktober de door dit Curatorium voorgestelde benoemingscriteria en procedures geaccepteerd. De raad, die sinds het conflict met het Curatorium nog maar uit de helft van het oorspronkelijk aantal leden bestaat, merkt hierbij wel op dat niet alle suggesties die hij aan het Curatorium heeft gedaan, overgenomen zijn. Het gaat hier dan vooral om de vraag of een te benoemen docent lid moet zijn van de katholieke kerk. Het Curatorium is van mening dat iedere docent lid moet zijn van deze kerk, terwijl de faculteitsraad had voorgesteld, de noodzaak hiervan bij ieder vacature opnieuw te bekijken. Toch heeft het Curatorium haar standpunt gehandhaafd. Drs. H. Hopman, secretaris van het Curatorium: "Naar onze mening zijn de faculteitsraad en het Curatorium het in deze kwestie niet oneens. Wij hebben daarom gemeend ons voorstel niet te moeten wijzigen. Het beleid zoals dat tot nog toe door ons is gevoerd, zal gewoon worden voortgezet. Het ging er in deze zaak enkel maar om hoe je dat beleid het handigst kunt formuleren". Toch heeft de faculteitsraad haar teleurstelling hierover uitgesproken. Drs. H. Reumkes, secretaris van de Theologische Faculteit: "Wij hadden inderdaad liever een andere formulering gezien. Uiteindelijk hebben we toch alle benoemingdcriterla en -procedures geaccepteerd omdat we daarmee wilden laten blijken dat we al faculteit de kerkelijke wetgeving op dit gebied serieus nemen. Daarbij hebben we de hoop dat, ondanks de formulering van het Curatorium betreffende de katholiciteit van een te benoemen docent, zij het beleid, zoals ze

dat het afgelopen jaar gevoerd hebben, zullen voortzetten. Er zijn indie tijd namelijk verschillende niet-katholieke docenten benoemd. Verder is het ook voor de faculteit van belang dat er nu eigenlijk duidelijke regels zijn, waaraan zowel de faculteit als ook het Curatorium gebonden zijn. Dit kan in de toekomst eventuele conflicten hierover vermijden." J.D.

Werkloosheid voor hoger opgeleiden Aan de soepele opname van de stroom afgestudeerden van het HBO en WO op de arbeidsmarkt zal spoedig een einde komen, aldus prof. dr. J.M.M. Ritzen. Ritzen, hoogleraar onderwijskunde in Nijmegen sprak op het symposium 'Recente ontwikkelingen binnen het hoger onderwijs', dat 28 en 29 oktober werd gehouden in Gent in België. In de jaren zeventig kon door de uitbreiding van de kwartaire sector en de toename van het aandeel van hoger opgeleiden in de marktsector de snelle uitbreiding van het aantal afgestudeerden van HBO en WO nog soepel worden opgenomen op de arbeidsmarkt. De werkloosheid onder hoger opgeleiden bleef relatief beperkt. Bovendien was er slechts in beperkte mate sprake van daling van de (aanvangs)salarissen in deze groep. Ook substitutie van lager opgeleiden door hoger opgeleiden heeft in de jaren '70 nog nauwelijks plaatsgevonden. In de komende jaren gaat dit veranderen, meent Ritzen. De toekomstperspectieven van hoger opgeleiden worden slechter. Tegenover een toename van het aantal baanzoekende mensen met een hogere opleiding van 60 a 70 duizend in de komende vier jaar, staat een geschat aantal banen van niet meer dan 25 a 30 duizend. Alleen bij herverdeling van arbeid zal dit sombere perspectief zich verbeteren. Het gevolg van dit aanbodoverschot aan hoger opgeleiden is een hogere werkloosheid. Wel verwacht Ritzen, dat op de duur afgestudeerden werk zullen vinden op plaatsen, waar voorheen de kwalificatie-eisen en ook de beloningsnivo's lager lagen. Deze substitutie zal zich vooral in de marktsektor voordoen, aldus Ritzen. In het overheidsbeleid zou met deze ontwikkelingen op verschillende wijzen rekening gehouden moeten worden, meent Ritzen. Allereerst moeten studenten en toekomstige studenten duidelijke informatie krijgen over toekomstige werkgelegenheidsperspectieven. Bovendien zou de instroom voor specifieke opleidingen met slechte arbeidsmarktvooruitzichten beperkt moeten worden. Ritzen denkt hierbij aan opleidingen in de medische sector, leraren- en onderwijzers opleidingen. Daarnaast moet ook aan docenten en studiebegeleiders informatie verschaft worden over toekomstige arbeidsmarktperspectieven. Tenslotte pleit Ritzen voor 'vrije' studierichtingen, die een maximale flexibiliteit op de arbeidsmarkt met zich meebrengen voor pasafgestudeerden. _ _ I .(j.

Tilburgs Hogeschoolblad

Studentenarts Klomp: "Mijn roeping is huisarts" De KHT-studentenarts Theo Mokking heeft zich gevestigd in een sociaal-arme buurt van Arnhem. Omdat Theo Mokking dit bedrijf snel heeft verlaten was er geen tijd voor een lange tijdrovende sollicitatieprocedure. Vandaar dat zijn plaats nu wordt waargenomen door de pas afgestudeerde arts Maarten Klomp. Op onze vraag of hij een dergelijke funktie voor langere tijd ambieert (de waarneming geldt voor een half jaar), antwoordt hij: "In feite ben ik praktijkzoekende. Mijn roeping is huisarts. Ik heb al enige tijd in een huisartsenpraktijk gewerkt en weet dat dat veel fascinerende kanten heeft. Ik weet nog niet of het hier ook zo boeiend is." Maar hij is nog niet tegen een aantrekkelijke praktijk aangelopen en wil derhalve een funktie als deze aangrijpen. "Je zit hier In een bijzondere positie. Zowel het ziekenfonds als de huisartsen zijn het nog niet eens over de plaats van de studentenarts binnen de KHT. In feite is het natuurlijk zo dat iedere student een eigen huisarst heeft. En natuurlijk haal je hier als arts ook huisartsgeneeskundig werk binnen. Dat is een bron voor konflikt. Vandaar dat er momenteel wordt gepraat over een nieuwe taakomschrijving van de studentenarts. En dat is maar goed ook. Alles is aan verandering onderhevig, dus ook de funktie van de arts." Maarten Klomp konstateert wel dat de 'vaste' patiënten van Theo Mokking nog niei bij hem binnen lopen. "Ik vind dat heel begrijpelijk. Die willen eerst de kat uit de boom kijken. Bovendien heeft Theo geprobeerd zoveel mogelijk af te werken en dat is prima. Ik krijg nu vooral eerstejaars studenten, momenteel zo'n vijftien mensen per dag." De meeste klachten liggen op het terrein van psychosomatiek. Studenten met koppijn, last van duizeligheid en dergelijke, die te kampen hebben met de problematiek die eigen is aan het studeren en zelfstandig

Bijna 53 honderd studenten Per 1 oktober 1982 waren 5293 studenten ingeschreven aan de Tilburgse Hogeschool. De peiling per 1 oktober biedt een redelijk betrouwbaar beeld van de aantallen studenten die aan de faculteiten onderwijs volgen. Een jaar geleden waren op hetzelfde tijdstip slechts 4590 mensen geregistreerd door Buro Inschrijving. Toen had de verhoging van het collegegeld tot gevolg dat veel mensen zich pas in de loop van het academisch jaar lieten inschrijven. Opmerkelijk is de terugloop van het aantal extraneï. Waren per 1 oktober 1981 nog 234 mensen als extraneus ingeschreven, per 1 oktober van dit jaar waren dat er nog slechts 61. Dat heeft te maken met een nieuwe bepaling in het Inschrijvingsbesluit W.O. die een gedeeltelijke restitutie mogelijk maakt van betaald collegegeld. Om voor die restitutie in aanmerking te komen, moeten studenten vöör het einde van het collegejaar hun studie beëindigen. Voorheen was het voor deze groep studenten voordeliger zich als extraneus te laten registreren.

Studentenarts Klomp wonen. "Op dat gebied heb je als studentenarts een wezenlijke taak. Het betreft hier een specifieke groep met haar eigen problemen. Een van de fijne dingen hier Is dat je tijd uit kunt trekken voor de studenten die langs komen. Die mogelijkheden heb je in een huisartsenpraktijk eenvoudig niet. Dat vind ik wel erg prettig, dat je echt de tijd hebt." Naast deze taak funktioneert de arts binnen de dienst als distributeur. Hij moet verwijzen naar psycholoog, psychiater en andere hulpverleners. Behalve de behandeling van de psychosomatische klachten besteden zowel de studentenarts als Theo Ammurlaan veel tijd aan (preventieve) voorlichting op het gebied van de seksualiteit en begeleiding van de sport. "Die twee laatste onderdelen lopen gewoon door. Daarbij maakt het niet zoveel uit welke arts het doet, als hij het maar goed doet. En wat de assistentie betreft zit ik hier heel goed. Ook dat verschilt met wat je in een huisartsenpraktijk tegen komt. Theo doet erg veel alleen. Dat loopt prima. " Op onze afsluitende vraag of hij denkt na zijn waarneming voor enkele jaren de funktie te willen bekleden, zegt hij: "Ach, dat weet ik nog niet. Het hele gesteggel rondom die taakomschrijving moet eerst nog losbreken. Ik zit hier pas zo'n drie weken, dus ik wil eerst bezien of het me hier bevalt. Maar een ding is voor mij zeker: het beroep van huisarts Is me op het lijf geschreven"..... Studenten, maak er wat van! ^^ Q

De meeste (sub)faculteiten lijken te delen in de gestadige groei die de Tilburgse Hogeschool doormaakt. Alleen de Centrale Interfaculteit Wijsbegeerte maakt een pas op de plaats; hier nam het aantal nieuw ingeschreven studenten in vergelijking met vorig jaar niet toe. De postdoctorale opleidingen blijken het minder goed te doen dan voorheen. Zowel voor de accountants-opleiding als voor de opleiding tot belastingkundige loopt de belangstelling terug. L.K.

Rectificatie In het artikel over jeugdwerkeloosheid n.a.v. het I.V.A.-symposium in het T.H.B, van 29 oktober is door het inkorten een fout geslopen. De laatste alinea moet zijn: Het symposium eindigde tenslotte tamelijk tumultueus, nadat een van de vraagstellers uit het publiek opmerkte dat het I.V.A. weinig aandacht had voor de specifieke problemen in Tilburg sn omgeving. De wetenschap en daarmede het I.V.A. zou slechts achter de feiten aanlopen. De aanwezige I.V.A.-medewerkers konden niet op een bevredigende wijze aantonen dat deze suggestie onjuist was. J.T. 5 n o v e m b e r 1982

Leven in het convict

Het convict is opgericht door zes congregaties en 2 bisdommen, te weten de Missionarissen van het H. Hart, de Priesters van het H. Hart, IVlissionarissen van het Goddeliji< Woord, Minderbroeders Kapucijnen, de Paters Montfortanen, de Missionarissen van de H. Familie, het Bisdom Den Bosch en het Bisdom Breda (dezelfde religieuse instituties die ook participeren in de Theologische Faculteit Tilburg). De doelstelling van het convict is een open en gezamenlijk aanbod te doen aan mannelijke theologiestudenten die voor het priesterschap of voor een religieus leven kiezen. Breder gesteld, voor mannelijke theologiestudenten die dat in ieder geval niet uitsluiten. Bovengenoemde organisaties gaven de opdracht aan een aantal priesters om samen met een groep studenten een evangelische levensvorm te ontwikkelen. Je kunt het convict vergelijken met een gedeelte van het vroegere Groot-Seminarie. Dat Groot Seminarie bestond globaal genomen uit twee gedeelten; de theologie studie en het gemeenschappelijk wonen. Toen de Seminaries eind jaren zestig gesloten werden, kwam er wel een alternatief voor het studiegedeelte, (de KIWTO'S, katholieke instituten voor wetenschappelijk theologie onderwijs, werden opgericht) maar niet voor het gemeenschappelijk wonen. Met de komst van het convict kun je stellen dat daar nu ook een alternatief voor gevonden is. Er zijn wel enkele belangrijke verschillen: het convict is opener en meer vrijblijvend, het staat los van de faculteit (niet helemaal, want er is een regelmatig contact met studenten van de faculteit en een van de priesters geeft er college) en de groep is kleiner. Een grote overeenkomst vormt het vormingselement: het gezamenlijke leven en de liturgievieringen in huis.

VREEMDE limmmĂ&#x160;Kammmmmmmm Het Is kwart voor acht als ik, natgeregend, aanbel bij het convict in de Poirtstraat. Van buiten af gezien lijkt 't veel op een grote pastorie, zoals je die wel meer ziet in Tilburg. Ludo doet open en ik loop achter hem aan de gang in. Het huis is veel groter dan ik van buitenaf had vermoed. Verwonderd om mij heenkijkend loop ik de trap op naar de kapel. De mis begint pas om acht uur en ik moet dus nog even wachten tot de bewoners komen opdagen. In het midden van de kapel staat een eenvoudig houten altaar met daarvoor in de vorm van een halve cirkel, een aantal stoelen. Terwijl ik daar zo zit merk ik dat er een grote rust uitgaat van deze ruimte, niet geheel onprettig zo vroeg in de morgen. Na verloop van tijd druppelen de bewoners binnen. Ze gaan zwijgend zitten en wachten, waarop is me niet geheel duidelijk. Maar opeens staat een van de heren op en de mis begint. Ik voel me een vreemde eend in deze bijt, als vrouw tussen al die mannen. Maar ik probeer, alsof het de gewoonste zaak van de wereld is, mee te doen met de andeten. Na het sobere ontbijt, ga ik maar eens het huis verkennen. De bovenste etage wordt bewoond door de studenten die daar alle drie een kamer van ongeveer 3 bij 4 hebben. Er zijn nog enkele kamers niet bezet, maar die worden tijdelijk gebruikt als opslagruimte. Als ik via de trap naar beneden loop, zie ik een lange gang waarop zeker vijftien deuren uitkomen. Dat blijken de gastenverblijven te zijn, alle uitgerust met een bed, bureau en een kast. Meer kan er dan ook niet staan. Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

Wie wil er in deze goddeloze tijden nog priester worden? l\/ledewerl<ster Juul Barten ging op onderzoel< uit en trof in een convict aan de Tilburgse Poirtstraat drie priesterl<andidaten aan: Ludo, Jan en Ca miei. Wat drijft fien tot deze uitzonderlijl<e levensl<euze, wie houdt fiun kamers scfioon en waarom wil de bisschop geen vrouwen in het convict toelaten?

ding bekrachtigen. Je kunt dat vergelijken met twee mensen die er voor kiezen om samen te leven. Sommige van hen bekrachtigen hun keuze dan met een huwelijksviering." De twee anderen denken er precies zo over. Camiel: "Het werk in de kerk boeit mij enorm en ik wil daar dan ook het grootste gedeelte van mijn beschikbare tijd aan wijden. Als ik dan een gezin heb, zal dat onder mijn werk lijden. Het zou niet genoeg aandacht krijgen. Ik denk dus dat een priester minder gehinderd wordt in zijn werkzaamheden. Je zou kunnen zeggen dat een priester iemand is die zijn vleugels helemaal kan uitslaan. Dat is nu precies wat ik wil. Er speelt voor mij ook wel een stuk roeping mee. Er zijn in mijn leven bepaalde dingen gebeurd, waarvan ik niet kan geloven dat het allemaal toeval is geweest. Ik heb het idee dat mijn spoor tot een zekere hoogte wordt geleid. Waar dat spoor uit zal komen, dat weet ik niet." Ludo: "Ik heb in mijn leven een aantal dingen meegemaakt waardoor ik ontdekt heb, hoe groot de steun van het geloof voor mij kan zijn. Daaruit is het verlangen gegroeid, om priester te worden. Als ik mijn leven aan de kerk wil wijden denk ik dat ik te weinig aandacht zou kunnen schenken aan een eventueel gezin. Het celibaat is dan voor mij een bevestiging van die levensstaat. Ik wil die keuze uitspreken voor God, de gemeente en mezelf."

''Ik heb een haat-liefde verhouding met de kerk Weer een etage lager en ik ben op de begane grond aangeland. Hier bevindt zich de eetkamer, een ontzettend grote keuken, de gemeenschappelijke huiskamer en de woonvertrekken van de priesters. Al deze vertrekken komen uit op een prachtige grote hal. Achter het huis ligt een grote tuin van ongeveer 400m^. Hij is prima onderhouden. De bewoners doen dat zelf, af en toe geassisteerd door een tuinman. Aan wooncomfort geen gebrek in dit prille onderkomen voor priesterstudenten. Maar hoe is 't met de geestelijke verzorging gesteld? Ik vroeg het de studenten zelf. Wat beweegt jullie om in een convict te gaan wonen? Ludo, 20 jaar, 3e jaars theologiestudent: "Ik had het verlangen om priester te worden, maar ik wilde dat in ieder geval niet alleen doen en ook zeker niet in Rolduc. Het uitoefenen van een pastoraal ambt kan volgens mij alleen maar als het in gemeenschap gebeurt. Daarom ben ik hier komen wonen, om in gemeenschap met anderen mijn weg tot een eventueel priesterschap af te leggen." Jan Paas, 32 jaar, doctoraal student theologie: "Voor mij is de keuze om hier te komen wonen van praktische en tijdelijke aard. Ik heb namelijk theologie in Heerlen gestudeerd, maar zoals je weet weigert Bisschop Gijsen om priesters te wijden die hun opleiding niet in Rolduc hebben gevolgd. Ik ben toen naar een ander bisdom gaan zoeken waar ze me wel wilden wijden. Zo ben ik terecht gekomen in het bisdom Breda. Maar voor ik hier tot

priester gewijd wil worden, wil ik eerst het bisdom een beetje leren kennen. Ook moet ik mijn scriptie nog afmaken. Door hier te wonen heb ik gelegenheid om dat allebei te doen. Ik woon nu alweer 6 weken hier en het bevalt me erg g o e d . " Camiel, 19 jaar, 2e jaars theologiestudent: "Toen ik er over dacht om theologie te gaan studeren en daarbij niet uit te sluiten me eventueel tot priester te laten wijden, ben ik eens gaan rond kijken naar alle mogelijkheden die er waren om dat te doen. Het leek me niet leuk om alleen maar theologie te studeren en verder niets. Ik las toen in het bisdomblad dat in Tilburg een convict was opgericht en heb me daar toen verder over laten informeren. Het sprak me erg aan om met andere mensen te wonen, samen iets aan liturgie te doen en pastorale ervaringen te horen van priesters die hier wonen. Ik heb toen gevraagd of ik hier kon komen wonen en dat k o n . " Waarom willen jullie persĂŠ priester worden? Jan Paas: "Ik wil heel duidelijk als priester en niet als pastoraal werker in de kerk werken. Hierin speelt mijn liturgische interesse een belangrijke rol. Als priester kun je, wat liturgie betreft, veel beter uit de voeten. Verder wil ik ook heel bewust kiezen voor het celibaat. Het pastorale werk is namelijk mijn eerste levenskeuze. Als ik dan een vastere relatie met iemand zou hebben, komt diegene voor mij op een gedeelde eerste plaats. Ik vind dat je van niemand mag vragen om dat te accepteren. Deze keuze om alleen te leven wil ik door midden van een wij-

Het priesterschap zoals jullie dat voorstaan, is gesitueerd in een kerk waarop nogal wat kritiek te leveren is. Jan Paas: "Mijn verhouding met de kerk kun je typeren als een haat-liefde verhouding. Sommige dingen die er gebeuren doen mij ontzettend veel pijn. Vaak denk ik dan, kan dat nu echt niet anders? Een van die dingen was het feit dat ik niet gewijd kon worden in het bisdom Limburg. Maar aan de andere kant gebeuren er ook veel dingen die de pijn weer wegnemen. Als je gewoon in de parochie werkt dan merk je van het instituut kerk niet veel. Verder denk ik dat je met dat instituut moet leren omgaan, je zult het moeten leren bespelen. Als je het op deze manier bekijkt dan ontmoet je in de kerk vaak dezelfde problemen als in andere instituties. Ik denk dan ook dat je moet beginnen bij dat wat er al is en vandaaruit kun je proberen om de dingen anders te doen. Zo zie ik het werken in die kerk."

CREATIVITEIT ^ ^ ^ M H i ^ ^ Camiel: "Ook ik heb best kritiek op die kerk. Maar dat wil niet zeggen dat ik haar maar links laat liggen. Ik wil er juist middenin gaan staan zodat ik invloed kan uitoefenen. Het is volgens mij erg belangrijk dat veel mensen in de kerk actief worden en er weer creativiteit in komt. Daar zie ik voor mezelf een belangrijke taak liggen". Ludo: "Voor een gedeelte deel ik die kritiek, maar toch wil ik binnen die kerk gaan staan. Je kunt namelijk van binnenuit meer veranderen dan als er buiten staat. Ook denk ik dat geen enkele gemeenschap volmaakt is. Als je in de kerk gaat staan betekent dat niet voor mij dat je je dus maar overal aan moet conformeren. Je kunt je eigen positie blijven bepalen."

vervolg op pagina 11 5 n o v e m b e r 1982

Oldendorff­lezingen Sociologische Faculteit

Nederland als 'nest van beleefdheid'? Er moet een bres worden geslagen in het zakelijke en burokratlsche wetenschapsgebouw, opdat er weer ruimte komt voor de joyeuze essayist, die onverbeterlijke flirt met wetenschap en kunst, waarvan de één zijn vrouw, de ander zijn maïtresse is. Dat was de wens van de in 1970 overleden hoogleraar Antoine Oldendorff. De subfaculteit sociologie wil deze wens verwerkelijken door het organiseren van een jaarlijkse lezingencyclus rond een aktueel maatschappelijk vraagstuk. Dit jaar stonden de Oldendorff­lezingen in het teken van 'vreemdeling en vluchteling'. De lezingen vonden plaats tijdens de openingsweek van gebouw S.

□

Prof. Oldendorff was vanaf 1938 tot aan zijn dood in 1970 aan de Tilburgse Hoge­ school verbonden. Eerst als 'privaatdo­ cent' en later als buitengewoon hoogle­ raar in de sociologie. Prof. Adriaansens, hoogleraar in de algemene sociologie in Tilburg, schetste in de eerste lezing de achtergronden en denkwereld van Ol­ dendorff. Toen Oldendorff in 1956 zijn ambt als buitengewoon hoogleraar aanvaardde, deed hij dat met een openbare rede over de 'vreemdeling'. Anno 1956 waren er veel vreemdelingen in Nederland. Er wa­ ren Poolse, Sloveense en Italiaanse ar­ beiders in de Limburgse mijnen, Poolse militairen van na de oorlog en KNIL­ militairen van Molukse herkomst om slechts enkele groepen te noemen. Ol­ dendorff w?s met zijn rede de eerste die uit sociaal­wetenschappelijk oogpunt aandacht schonk aan het verschijnsel vreemdeling. Hij probeerde de vreemdeling te benade­ ren vanuit maatschappelijk en historisch oogpunt en zocht naar kenmerken waar­ mee de vreemdeling zich onderscheidt van de autochtonen. Bovenal probeerde hij te weten te komen waarom iemand vreemdeling is. Als we iemand 'vreemde­ ling' noemen, betekent dat op z'n minst dat de betreffende persoon om één of andere reden uit zijn land of gebied van herkomst is vertrokken. Denk maar aan 'ketters', joden, emigranten en gastarbei­ ders. In de tweede Oldendorff­lezing sprak Prof. Van den Eerenbeemt over de vreemdeling als vernieuwer. Van den Eerenbeemt gaf een historische schets van de vreemdeling en van de in­ vloed, die vreemdelingen op onze Neder­ landse samenleving hebben gehad. Hij presenteerde een rijke schakering van vreemde invloeden, beginnend bij de Ro­ meinen en eindigend met de 'eenvoudige arbeid voor de vreemdeling in de twin­ tigste eeuw'. Daartussenin hebben we dan nog het nodige 'geleerd' van de Spanjaarden, de Vlamingen, de joden en Duitsers op doortocht als emigranten naar Engeland om slechts enkele groe­ pen te noemen. Van den Eerenbeemt is kort over de invloed van de vreemdeling vandaag de dag. Hij legt er daarbij de na­ druk op, dat ­ hoe eenvoudig de maat­ schappelijke status van vreemdelingen op dit moment ook moge zijn ­ ze toch waarden zullen inbrengen , die ons kun­ nen helpen in de toekomst. Dat hebben we in het verleden al gezien; Nederland is er met de vreemdelingen alleen maar be­ ter op geworden; zij waren de prikkel tot innovatie in ons land. Datzelfde geldt nu nog voor de Turk, de Marokkaan en de bootvluchteling. Dat leek mij een ge­ schikte afsluitende opmerking van Van den Eerenbeemt, waar een groepering als de Centrumpartij rekening mee zou kunnen houden. Die Centrumpartij was iets, waar Molle­ man, de directeur voor de coördinatie

Tilburgs Hogeschoolblad

i

van het minderhedenbeleid van het mi­ nisterie van Binnenlandse Zaken, rechtstreeks naar verwees. Hij vindt, dat minderhedenbeleid niet meer een op zichzelf staand iets mag zijn, maar dat het steeds meer een kwestie is van soci­ aal beleid. Het minderhedenbeleid kan bijvoorbeeld niet worden losgezien van het beleid dat wordt gevoerd ten aanzien van mensen, die hun hele leven al in de Schilderswijk of in de Jordaan hebben ge­ woond. Hier zal iedereen het mee eens zijn, zolang we in tijden leven, dat het economisch goed gaat; de recessie van dit moment dwingt echter tot fundamen­ tele beleidskeuzes. Keuzes, die volgens Molleman nog dwingerder zijn geworden nu de Centrumpartij in de Tweede Kamer is gekozen. De markantste lezingen werden uitgespro­ ken door Peter Buiks van het sociolo­ gisch instituut te Utrecht en door Peter Rose, Sophia Smith Professor of Socio­ logy and Anthropology in Northampton, Massachusetts en speciale gast op deze Oldendorff­lezingen. Rose spitste zijn le­ zingen toe op een bepaald soort vreem­ deling, nl. de vluchteling. Hij deed dat op een vrij onorthodoxe manier met gebruik­ making van citaten van bekende schrij­ vers als Albert Camus, Joachim Simmel en Heinrich Böll. Volgens hem dienen immigranten te worden onderscheiden van vluchtelingen, omdat ze meer weg­ getrokken, dan weggeduwd worden ("rather pulled than pushed away"). Vluchtelingen hebben geen keus, ze worden op de een of andere manier ge­ dwongen weg te gaan. Er zijn mensen, die om sociale, politieke of religieuze re­ denen wegvluchten en er zijn zelfs ver­ schillende gradaties aan te geven. Is ie­ mand, die om de ekonomisch situatie zijn land 'ontvlucht' om in een ander land te gaan werken als gastarbeider, een vluch­ teling of een immigrant? Het laatste gedeelte van zijn eerste lezing en de hele tweede lezing gebruikte Rose om de stelling van Heinrich Böll te onder­ bouwen, dat we leven in "de eeuw van de vluchtelingen en de gevangenen". Hij deed dat land voor land en periode voor periode. De landen zijn gehergroepeerd tot 'vrij', 'kommunistisch' en 'derde we­ reld', ledere groep heeft echter zijn eigen vluchtelingenproblematiek gekend. Voor Zuid­Oost Azië, Afrika, het Middel­ Oosten en latijns­Amerika kunnen we dat nog dagelijks in de krant lezen. We heb­ ben het ook meegemaakt in Turkije en Griekenland en in Centraal Europa tijdens de oorlogen, die daar hebben gewoed. Helaas komt daarbij, dat de aantallen nog steeds stijgen. Na zijn algemene gedachten over deze 'marginale mensen', geeft Rose één kon­ kretisering. Hij heeft het over de Verenig­ de Staten, die maar liefst 600.000 Vietna­ mese vluchtelingen op hun gebied heb­ ben wonen. Na een korte uiteenzetting van de algemene voorwaarden voor de huisvesting van Vietnamezen in Amerika

(waarbij de 'refugee act' de belangrijkste schakel was) besteedt Rose nog een hele lezing aan dit Amerkaanse "debacle, dit pijnlijke verhaal, deze bittere reportage van "intrige, dubbeihartigtieid, zielsangst en vooral politiel< ­ de politiek van de red­ ding". Eigenlijk is dit de konklusie van Rose's verhaal, deze veroordeling van Amerika's houding: Een land dat op een gegeven moment ook heeft behoord tot degenen, die "voordeel trokken uit de misère van een ander". De rest van zijn lezing besteedt hij aan een onderbouwing van dit standpunt. Ook Peter Buiks behandelde in zijn lezing een aktueel thema. Hij sprak over de po­ sitie van Surinaamse jongeren in ons land.

HOSSELEN

^a^ÊÊ^^^^mmm

Buiks verwijst ons daarbij naar een on­ derzoek, waarbij 151 informanten wer­ den geïnterviewd en observaties plaats­ vonden in "natuurlijke settingen als her­ oïne cafe's, etablissementen waar gesto­ len goed werd verhandeld, een gekraakt ontmoetingscentrum, thuis, als vrijwilli­ gers, op straat en tijdens repetities van reggae­bands". Buiks komt naar aanlei­ ding van dit onderzoek tot nogal opzien­ barende konklusies. De dagelijkse leef­ wereld van Surinaamse jongeren van 15 tot 30 jaar is "niet naar school gaan, niet werken in de reguliere arbeidsmarkt, zv^ferven, drugsgebruik en 'hosselen' (een Surinaamse term voor deels legale, deels illegale inkomstenverwerving).". Volgens Buiks is heroïneverkoop de be­ langrijkste vorm van hosselen. Dit geheel noemt Buiks een proces van marginalise­ ring, hij definieert dat als 'het geheel van omstandigheden en invloeden dat de kans op een marginale sociale positie en daarmee de kans op toetreding tot etni­ sche randgroeperingen waarschijnlijk maakt. Er zijn drie fasen in dit proces te onderscheiden, de marginalisering en et­ nisering, de drift naar de randgroepen en het uiteindelijk aannemen van een overle­ vingsstrategie. Hoe Buiks tot deze drie fasen komt is waarschijnlijk het beste te illustreren aan de hand van citaten uit de interviews die in het kader van het onderzoek werden gehouden. " ... ik dacht in een 'nest van beleefd­ heid' terecht te komen. Die blanken zijn supergoed, in Nederland is het net zo als in Suriname 'alleen nog beter'. Neder­ land is dynamite". "Ik werd vaak uitgela­ chen door andere leerlingen en dan ga je je onzeker voelen". Vele Surinamers krijgen geen werk, om­ dat ze 'buitenlander' zijn en als ze toeval­ lig worden aangenomen, dan staan ze nieuwe vernederingen te wachten: ' ... dan komen ze met die geintjes ... "jongen je komt uit het oerwoud." Ik voel me trots, want ik weet dat het zo is. Ik zeg: "ja, natuurlijk ik ben een natuur­ mens." En dan beginnen ze met andere dinges: "maar hoe komt het dat je zo zwart bent"? Ik zeg: "dat zie je toch, ik ben zo. Ik vind het niet erg dat je me het vraagt, maar ik vind het wel stom, dat je het ziet en het toch vraagt". Op den duur wordt je gewoon eruit .. eh .. je voelt je niet meer gelukkig met de mensen hè, want je denkt als ze zo beginnen ....' Hierdoor komt het waarschijnlijk, dat: "als de Surinamer komt, voelt hij zich Nederlander; maar als dan in Nederland blijkt, dat hij er niet bijhoort, gaat hij zich Surinamer voelen". Dezelfde ervaringen hebben de Surina­ mers op school, op straat, overal.

prof. Peter Rose "Op het Centraal Station in Rotterdam staan wij met een vijftal Rastas te praten, en worden op een gegeven moment aan­ gesproken door een jongen. Hij had ons een poos staan bekijken en dacht dat we een '(heroïne)organisatie' waren, en dat er een grote 'deal' gemaakt werd. Hij wil­ de wat kopen. Er ontstond grote hilariteit onder de Rastas, die plaats maakte voor bezorgdheid: "Deze jongen is een slaaf van de heroïne!" De Rastas gingen er in goede overeenstemming toe over om de gebruiker te doordringen van het feit, dat hij moet afkicken. G een enkele tegen­ werping werd daarbij geaccepteerd. "Maar daar heb je wel hulp bij nodig". "Als je op hulp gaat zitten wachten, dan gebeurt het nooit". "Daar moet je wel een sterke wil voor hebben". "Iedereen heeft een wil, je moet nü afkicken .. je moet mediteren ... desnoods rook je er een kilo 'weed' b i j . " Maar .. je hebt drie dagen pijn"! "Er zijn mensen, die in de oorlog een arm verliezen, die hebben drie maanden pijn en komen erdoor. Je hebt maar twee weken pijn". Buiks konkludeert, dat de Surinaamse jongeren de Nederlandse samenleving niet verwerpen, ze klagen eerder over een tekort aan hulp. Hosselpraktijken zijn middelen om Westerse succesdoelen te bereiken, die deze Westerse maatschap­ pij ze zélf voorhoudt; het is er een symp­ toom van, dat deelnemen aan de Neder­ landse maatschappij vaak een financiële achteruitgang betekent. De zorg voor het heroïneprobleem daarentegen wijst o.a. op een gecamoefleerde betrokkenheid en op het verlangen naar aanvaarden van de samenleving. Hun emancipatiedrang is niet zozeer gericht op verandering van de samenleving, meer op een verandering van hun marginale positie daarin. Een marginale positie, die ze niet zelf hebben geschapen, maar die is geschapen door de Nederlanders en de context van de Nederlandse samenleving. Al met al zijn de eerste Oldendorff­ lezingen wat mij betreft een succes ge­ worden. De lezingen werden, naarmate de week waarin ze gehouden werden vorderde, steeds interessanter; vooral omdat in de laatste lezingen actuele pro­ blemen werden aangepakt, waar ieder een op dit moment mee te maken heeft. Het is de bedoeling dat de lezingen in een thema­nummer van Sociale Weten­ schappen gebundeld worden. De aan­ schaf van deze bundel zal de moeite ze­ ker lonen. Rik Hendriks

5 november 1982

Vrouwen emancipatie in India

Bekneld tussen opoffering en zelfstandigheid Toen ik in Nederland vertelde dat ik een jaar onderzoek in India ging doen zonder mijn man, keek iedereen zeer bedenkelijk. In Coimbatore op de YWCA wonen vrouwen die ook eens per jaar hun man en kinderen zien, omdat zij daar werken en het gezin elders woont. Daar kijkt men bedenkelijk vanwege de kinderen, niet vanwege de man. Dit is slechts een voorbeeld van de sterk verschillende opvattingen omtrent relaties van vrouwen met anderen die ik vond in India. Het doel van mijn onderzoek in India was om na te gaan hoe de emancipatie van vrouwen bevorderd kan worden door hun deelname aan betaalde arbeid. Het ging er vooral om een vergelijking te maken van verschillende typen produktie— organisatie in de textiel, om na te gaan wat het meest gunstige was voor vrouwen. Maar hoe moest ik deze vragen beantwoorden? Schriftelijke bronnen die mij verder konden helpen, waren er nauwelijks. Dat betekende dat ik aangewezen was op rechtstreeks veldwerk in een regio waar vrouwen werken in de textielnijverheid. Er waren twee gebieden in India waar de textiel-industrie m zijn diverse vormen geconcentreerd was, namelijk Bombay en omgevmg in het noorden, en Coimbatore en omgeving in het zuiden. Ik koos het tweede gebied, omdat in het zuiden minder onderzoek gedaan was. Maar voordat ik in Coimbatore kon beginnen, waren er al de nodige organisatorische verwikkelingen geweest. Het samenwerkingsaccoord tussen India en Nederland, waaronder dit onderzoek viel, werd pas na vier jaar onderhandelen ondertekend. Omdat er twee ministeries en een semi-overheids onderzoeksorganisatie bij betrokken waren, duurde het langer dan gebruikelijk om alle handtekeningen bij elkaar te krijgen. Gelukkig had ik minder problemen met een keuze maken van een onderzoeksinstituut om mee samen te werken. Dit werd het Madras Institute of Development Studies, dat in dezelfde staat als het onderzoeksgebied was gelegene, en waar enkele stafleden met gelijkgericht onderzoek bezig waren. Omdat dit Instituut bij onze counterpart-organisatie hoorde, gaf de formele samenwerking geen problemen. Het vertrouwd raken met de stafleden van het Instituut kostte meer tijd; zij waren gewend aan Amerikaanse onderzoe-

"Boeken en brood op de plank" Voorbij is de tijd dat je van je ouders zakgeld kreeg om het meteen weer in de spaarpot te stoppen. Als nieuwbakken student sta je op eigen benen. Met het geld, dat je nu krijgt via toelage, beurs of kinderblijslag, moet je financieel de touwtjes aan elkaar zien te knopen. Je bepaalt zelf of je alles uitgeeft aan brood, bier of boeken. En aan het eind van de week kom je er achter, dat met 't geld dat er nu doorheen is gejaagd, je eigenlijk nog een hele maand moest doen. Voor deze chaotische geesten is de brochure "Boeken en brood op de plank" 'n uitkomst. Daarin staat alles over de verschillende bronnen van inkomsten, met welke uitgavenposten je te maken krijgt en hoe je er voor kunt zorgen jouw hoogst persoonlijke budget sluitend te krijgen. Wat het inkomen betreft geeft het boekje duidelijk aan wanneer je recht hebt op 'n studietoelage en hoe hoog die

Tilburgs Hogeschoolblad

Vanuit de IVO wordt sinds enkele jaren onderzoek verricht naar verschillende aspecten van sociaal-economische ontwikkeling in India; een van de onderzoeken is gericht geweest op de vraag hoe vrouwen-emancipatie bevorderd kan worden door deelname aan produktieprocessen. In dit artikel gaat een onderzoekster in op haar ervaringen bij het doen van veldwerk onder vrouwen in India.

De onderzoekster (op de voorgrond links) temidden van de mensen m e t w i e ze w e r k t e .

kers die een week in Madras waren, opdracht gaven aan een staflid om veldwerk te laten uitvoeren, en de resultaten naar hun Amerikaanse adres op te sturen. Pas na enige tijd op het Instituut was er sprake van inhoudelijke samenwerking. Naast het verband met een onderzoeksinstituut werkte ik samen met Indiase onderzoeksters die binnen dit programma elders vrouwenarbeid bestudeerden. TEMPO I Hoewel wij op hetzelfde moment startten, lag het tempo van onderzoek bij de Indiasen veel lager, zodat ik mijn veldwerk bijna beëindigd had voordat de anderen begonnen. Dit maakte het moeilijk om onderling veldwerk ervaringen te vergelijken; dit was jammer, aangezien mijn ervaringen als buitenlandse waarschijnkan zijn, of je nog aanspraak maakt op kinderbijslag en hoeveel je kunt bijverdienen; alles gelardeerd met voorbeelden. Dat geld zul je helaas ook weer moeten uitgeven. Wat je zoal kunt verwachten aan "portemonnaie-vreters" wordt ingedeeld in drie rubrieken: vaste lasten (kollegegeld, boeken, huur, verzekeringen etc), huishoudelijke uitgaven (het "vreten", de wasserette en zakgeld) en, heel belangrijk, de reserveringsuitgaven voor onverwachte en grote aankopen (kleren, vakantie, lamp, stoel, buro, radio). Hoewel de brochure het opstellen van een begrotingsstaatje aanbeveelt, zie ik 'n normale student nog niet zo gauw met zo'n papiertje op z'n buik lopen en elke maand het inkomsten- en uitgavenhokje invullen. Maar dat hoeft ook niet. Als je met je wakkere kop er maar op let hoe raar 't geld kan rollen. Belast de post Onvoorziene Uitgaven alvast met f 4,90. Want zoveel kost de brochure. 'Boeken en brood op de plank', richtlijnen voor het maken van een studentenbegroting, Nibud, Den Haag

lijk anders waren dan die van Indiase onderzoeksters (zelfs al worden zij - komend uit een ander gebied - ook als vreemdeling beschouwd). Toen ik naar Coimbatore afreisde had ik dus al de nodige ervaring met de Indiase wijze van denken en organiseren. Ik wist dat 'goede instructies' zeer belangrijk waren, voor zowel vrouwen als ondernemers wilde ik werkelijk te weten komen hoe de textielindustrie funktioneerde. Maar op het moment van aankomst was de lokale situatie mij onbekend, en wist ik niet welke waarde ik moest hechten aan de introducties die ik gekregen had in Madras. Indiase onderzoekers hadden mij reeds gewaarschuwd voor de fabrieksondernemers; hun achterdocht en terughoudendheid ten opzichte van onderzoekers was notoir. Lokale onderzoekers werden ervan beschuldigd vakbondsleiders te zijn die arbeiders opruiden. Als buitenlander was ik een volledig onbekend element. Bij het overheidstextielbedrijf ter plaatse vond ik iemand van het management die uit een van de 'textielbaronnen' families van Coimbatore stamde, die mij een groot aantal introducties aan andere bedrijven gaf. Motief voor de hulp die hij bood waren zijn ervaringen in Europa. Daar had hij als jonge man een industriële opleiding in Engeland gevolgd, en een korte reis door de rest van Europa gemaakt. Door de hartelijke ontvangst die hij o.a. van Nederlanders had gekregen voelde hij het als zijn verantwoordelijkheid om anderen te helpen bij hun werk. Via de vakbonden benaderde ik in eerste instantie de vrouwen die in de fabrieken werkten en vervolgens via hen andere vrouwen. Sommige vrouwen waren gemotiveerd om met mij te praten omdat zij mij wilden laten zien hoe hun situatie verslechterde; anderen omdat zij persoonlijk voordeel verwachtten van mijn relaties met ondernemers en overheid.

TRIBUNE In de rubriek , Tribune' geven lezers hun opinie op uitnodiging van de THB-redaktie. Deze weekDrs. I.S.A. Baud Vaak uitten zij de klacht dat zij al zo vaak ondervraagd waren (door de studenten van de lokale hogeschool), maar dat er nog nooit iets was veranderd aan hun situatie. Dezelfde klacht kreeg ik te horen van de vrouwen (en hun echtgenoten) in de 'handloom' sector; ondanks het feit dat de overheid juist voor deze groep jarenlang programma's heeft ontwikkeld ter verbetering van hun welvaart, was hun levenspeil veel lager dan dat van de fabrieksarbeidsters. Een van de meest belangrijke en intensieve relaties tijdens het onderzoek was die met mijn assistente, die als tussenpersoon tussen mij en de lokale vrouwen optrad. Als assistente /vertaler moest zij zowel met de mensen betrokken bij het onderzoek kunnen opschieten, als mijn uitgangspunten en vragen begrijpen, zo niet onderschrijven. Dhanalakshmi, mijn assistente, had al voor mijn komst een onderzoek gedaan onder textiel-arbeiders voor een van de vakbonden, en had dus bij voorbaat belangstelling voor mijn onderzoek. Tijdens het onderzoek discussieerden wij voortdurend over de situaties die wij meemaakten; discussies die een toetssteen waren voor mijn begrip van de Indiase denkwijze. Een van de belangrijkste discussiepunten die steeds weer terugkwamen, ging over het verschil tussen het werkelijke leven van een Indiase vrouw en het ideaal type van de Indiase vrouw. Hoewel zijzelf evenmin als de meeste vrouwen uit onze nabije omgeving dat ideaal verwezenlijkten, zei zij te staan achter het ideaal van de zich volledig opofferende vrouw. Dat was het type vrouw waar men het meeste respect voor had, en het ideaal waarnaar iedereen zou moeten streven. Zij kende wel vrouwen die zeer zelfstandig waren in haar dorp, maar zij had meer respect voor de vrouw die zich door haar man liet slaan omdat hij haar verdacht van ontrouw, dan de vrouw die voor zichzelf opkwam. SLOTSOM ^ ^ ^ ^ ^ ^ H i i i ^ Door deze discussie ging ik de uitgangspunten van mijn onderzoek herzien. Ik was er van uitgegaan dat de zelfstandigheid van vrouwen bevorderd moest worden; en dat een inkomen daar een eerste voorwaarde voor was. De Indiase overheid was het zelfde standpunt toegedaan, maar de mensen om wie het ging niet. Moest ik nu, zoals de missionarissen van vroeger, zeggen dat mijn standpunt het beste was, en proberen de mensen te bekeren, of zoals de klassiek antropologen, de mensen vooral proberen te laten zoals zij waren? Het laatste leek mij nauwelijks mogelijk, omdat deze industrie in verandering was, en het een zich snel industrialiserend gebied was. Het eerste leek mij weinig aantrekkelijk, omdat ik niet bereid was om mensen ideeën op te dringen die hen niet aanstonden. Evenmin was ik echter bereid om mijn eigen ideeën op te geven, en achter de lokale idealen te gaan staan; daarvoor was ik te veel een produkt van mijn eigen westerse cultuur. Ik kwam dan ook tot de slotsom, dat het beter was om de informatie die ik verzameld had, ter beschikking te stellen van lokale vrouwen (en andere) groepen, die de positie van vrouwen probeerden te veranderen vanuit een Indiaas perspectief. Drs. I.S.A. Baud

5novennber 1982

IVO begeleidt kursussen in Nicaragua

Agrarische vorming van essentieel belang "Als jullie over onze kursus schrijven, leg dan vooral uit welke nieuwe vormen van onderwijs hier toegepast worden", roept een kursiste ons bij het afscheid na. In een voormalige villa van een gevluchte somozist volgen zestig mensen uit Nicaragua en omliggende landen anderhalf jaar lang kursussen in agrarische ontwikkeling. Deze worden gegeven in het kader van een projekt dat het Nicaraguaanse Onderzoeks­ en Studiecentrum voor Agrarische Hervorming (CIERA) en het Instituut voor Ontwikkelingsvraagstukken (IVO) uit Tilburg, met steun van het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking, sinds een jaar uitvoeren. Peter Blok en Hans de Wit bezochten het kursuscentrum en een toekomstige dependance in Zuid­ Nicaragua, en spraken met de Nederlandse coördinator, Holke Wierema. D Het centrum waar de thans lopende kursussen worden gegeven, ligt op een uur afstand van de hoofdstad Managua, vlak bij Masaya. Een groot hek geeft toe­ gang tot een brede oprijlaan en een prachtige villa. De villa is na de ovenwin­ ning van 19 juli 1979 onteigend en toege­ wezen aan de vakbond van landarbei­ ders, ATC. Deze gebruikt het uitgestrek­ te landgoed, Pikin G uerrero, voor de ver­ bouw van groenten en fruit, en is met be­ hulp van Cubaanse adviseurs bezig er een kippenfarm aan te leggen. De villa wil men gaan gebruiken voor vormings­ kursussen voor leden van de bond. D In afwachting van het gereedkomen van een nieuw te bouwen eigen kom­ pleks, worden in deze villa de kursussen van het programma voor Agrarische Ont­ wikkeling gegeven, dat CIERA (onder­ deel van het Nicaraguaanse Ministerie van Landhervorming) samen met het Til­ burgse IVO uitvoert. De eerste groep van 30 studenten is bezig aan haar tweede semester; in april is een tweede groep van start gegaan van gelijke omvang. Eenderde van de 60 studenten komt van buiten Nicaragua.

Volksorganisaties ■ ■ ■ ^ ■ ^ D De Nicaraguaanse kursisten komen uit volksorganisaties als de landarbeiders­ bond ATC; de organisatie van kleine boe­ ren, UNAG ; de Sandinistische Jeugd; de vrouwenorganisatie AMNLAE en de vak­ centrale CST. Ook nemen funktionaris­ sen van CIERA zelf, van het Ministerie van Landhervorming, de Nationale Ont­ wikkelingsbank en andere overheidsor­ ganen deel, evenals enige studenten van de twee universiteiten, UNAN en UCA. De nadruk ligt op mensen uit de volksor­ ganisaties. Het projekt is opgezet vanuit de behoefte die Nacaragua heeft aan ge­ schoolde kaders bij de uitvoering van de landhervorming. Het gebrek aan scholing is erg groot. De meeste leden van volksorganisaties heb­ ben de laatste jaren meer tijd in de bevrij­ dingsstrijd dan in de schoolbanken moe­ ten doorbrengen. De nieuwe situatie in Nicaragua vereist kaders die zich voor de wederopbouw kunnen inzetten. De volk­ sorganisaties hebben in dat proces een belangrijke rol. Vooral agrarische vor­ ming is in dit landbouwland van essen­ tieel belang. Vandaar de nadruk op de kursussen op agrarische scholing van le­ den van volksorganisaties. D De kursussen zijn zijn zo opgezet dat de deelnemers de resultaten ervan in hun eigen organisaties door kunnen laten werken. Bovendien besteden de kur­ sisten de helft van de week aan onderwijs en de andere helft blijven ze hun normale werk doen, om het kontakt met de orga­ nisatie niet te verliezen. Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

D De studenten vertrekken om half acht 's ochtends met de bus vanuit Managua naar het centrum Pikin Guerrero. Om half negen beginnen de eerste twee lessen, waarna twee uren aan zelfstudie worden besteed. Na de gezamenlijke lunchpauze studeren de deelnemers in kleine studie­ groepjes van half drie tot half vijf. Van vijf tot zeven uur volgen dan nog twee uur colleges. In de lessen ligt het aksent op diskussie en participatie van de kur­ sisten. De individuele inbreng van de kur­ sisten in het onderwijs is erg groot. Dat mag voor Nederlandse begrippen vrij normaal klinken, in Nicaragua is het zeer uitzonderlijk. n Het onderwijsprogramma bestaat on­ der meer uit lessen ekonomie, geschiede­ nis, internationale vraagstukken, be­ drijfskunde en statistiek, met speciaal ak­ sent op de agrarische problematiek. Naast twee full­time docenten, waarvan er een koördinator is, werken er nog vijf part­time in de cursus. De totale cursus duurt anderhalf jaar. D Veel Nicaraguaanse kursisten zijn nog jong. Ze hebben een zware periode van strijd tegen de diktatuur achter de rug. Zoals de meeste andere Nicaragua­ nen willen ze over van alles praten maar niet over die moeilijke periode. De weder­ opbouw ­ de toekomst ­ dat is het enige wat telt. De beproevingen van het verle­ den manifesteert zich als ze aan het einde van de cursus het Sandinistisch strijdlied zingen. Wij, nuchtere Nederlanders, hebben daar enige moeite mee, maar Holke, de IVO­man in het projekt, zegt terecht: "je moet niet vergeten dat de mensen hun leven hebben ingezet voor de revolutie en onder extreme spannin­ gen hebben moeten strijden: martelingen hebben ondergaan, vrienden hebben zien sterven. Voor hen betekenen strijd­ liederen en leuzen dat ze uitdrukking wil­ len geven aan hun bereidheid en ook nu nog de revolutie met hun leven te verde­ digen".

D "Prioriteit hebben nu het realiseren van een gebouw voor het kursuscentrum in Managua en het opzetten van depen­ dances voor het kursusprogramma in een of meerdere regio's van Nicaragua". D De participatie van het IVO in dit pro­ jekt, evenals de financiële ondersteuning vanuit Nederland, is bedoeld voor vier jaar. Daarna moet het projekt zelfstandig kunnen draaien. Hoewel het hoofdge­ bouw een centrale plaats in het projekt inneemt, hechten IVO en CIERA sterk aan het realiseren van dependances om tot een gedecentraliseerde agrarische vorming te komen. D "Het ministerie van landbouw en CIE­ RA hebben voorgesteld om te starten met een dependance in de provincie Rio San Juan. Het is een wat geïsoleerd agrarisch gebied, met vooral veel kleine boeren. De bevrijdingsstrijd is er, met uit­ zondering van het eiland Solentiname, grotendeels aan voorbij gegaan. Onder Somoza was het een onbelangrijk, ver­ waarloosd gebied. De revolutionaire jun­ ta heeft de provincie echter tot prioritair ontwikkelingsgebied uitgeroepen en ons gevraagd daarin bij te dragen door agrari­ sche vorming te geven". D Samen met Holke brengen we een be­ zoek aan Rio San Juan, heen met een vier persoons piper­cup, een uur vliegen over het Meer van Nicaragua; terug gaan we met de boot, ruim 7 uur varen tot Granada en vandaar met de bus terug naar de hoofdstad. D Het is Holke's tweede bezoek aan de provinciestad San Carlos. We worden enthousiast ontvangen door het ge­ meentebestuur en medewerkers van het plaatselijke kantoor van het ministerie van landhervorming. " W e zien hier veel mensen en instanties komen en gaan met allerlei mooie plannen; maar meestal ho­ ren we daarna nooit meer van ze", ver­ klaren ze hun enthousiasme over onze komst. Nederland is trouwens geen on­ bekende voor ze. Op het stadhuis hangt een affiche: "Groningen helpt San Carlos". Er is in de provincie veel belangstelling voor een kursus agrarische vorming. Het ministerie is bereid een voormalige villa van Somoza ter beschikking te stellen, een half uur varen van San Carlos, bij Murille aan het Meer van Nicaragua. In de gesprekken met vertegenwoordigers van lokale overheidsinstanties en van or­ ganisaties als ATC en UNAG worden de voor­ en nadelen van het kursusprogram­

ma zoals dat thans in Managua wordt ge­ geven, besproken. Het is duidelijk dat de kursus op een lager nivo zal moeten be­ ginnen. Voor de alfabetisatiekampagne was hier ruim 95% van de bevolking analfabeet. Thans is dat nog 45%. Ook zal gezien de grote afstanden de kursus niet wekelijks drie dagen kunnen worden gegeven. G ekozen wordt voor veertien dagen kursus, veertien dagen werk. D Holke is erg positief over de keuze voor Rio San Juan. "Juist in dit gebied zijn de agrarische problemen erg groot en is er een enorme behoefte aan vor­ ming. Bovendien is er sprake van een enorme inzet bij de lokale autoriteiten om het gebied tot ontwikkeling te brengen, dus je kunt snel en efficient werken". Dat moeten we beamen. Nog met eerder hebben we in twee dagen zoveel kunnen doen en toch ruimte gehad om te genie­ ten van het prachtige natuurschoon in deze provincie.

Doorwerking t D Het projekt loopt nu ruim een jaar. Het terrein voor het hoofdcentrum van de kursus in Managua is gevonden. De eerste dependance is uitgekozen, en twee kursussen draaien met sukses. De doeleinden lijken bereikt te worden. Zo is het al zeker dat een aantal kursisten van de ATC als docent gaat werken in een ei­ gen vormingscentrum van de bond. Ook de UNAG heeft plannen daarvoor. Uit het eerste programma gaan drie kur­ sisten werken als docent in de dependan­ ce van Rio San Juan. Napoleon Alvara­ do, docent en coördinator van het IVO / ClERA­projekt, en Holke zien dat als be­ wijs van de doorwerking die de kursus geeft naar de overheidsinstanties en volksorganisaties. " M e t al de administra­ tieve, financiële en organisatorische pro­ blemen die zo'n projekt onvermijdelijk met zich meebrengt, kan ik niet anders konkluderen dan dat het programma voorziet in een direkte behoefte van Ni­ caragua en de omringende landen", al­ dus Napoleon. D De projektbus rijdt docenten, kur­ sisten en ons, gasten op woensdaga­ vond vanuit Pikin G uerrero terug naar Managua. Nicaraguaanse, Salvadoreen­ se en andere Caribische liederen schallen door de donkere avond ter afscheid.

Dependances} D Voor Holke Wierema, de Nederlandse representant van het IVO in het projekt, was het even wennen in Nicaragua. In Nederland werkte hij op een bank en stu­ deerde ontwikkelingsekonomie. Nicara­ gua, waar hij nu een jaar met zijn vrouw en hun in dat land geboren kind, verblijft, is hun eerste Derde Wereld ervaring. Mo­ tivatie en de goede samenwerking met de Nicaraguanen kompenseren zijn ge­ brek aan ervaring ruimschoots. Hij heeft zich redelijk snel kunnen inwerken en is, ondanks de vele praktische problemen die voortkomen uit de moeilijke ekonomi­ sche situatie van het land en het gebrek aan gekwalificeerde krachten, erg tevre­ den over de voortgang van het projekt. 5 n o v e m b e r 1982

f

iG CG V'iCo AVE5/ . ­■ V' "f

fL iwi h'G SOMGb :TCEï ï>lt^ ^­'\R4 V!V!(. C£ l /i I

Peter Blok Hans de Wit

ontwerp: Jaap de Jonge/Ferryzicht design

^

Op 4 november zal de Engelse psycholo­ ge Diane Richardson een voordracht houden rondom de vraag hoe definitief een homoseksuele identiteit in feite is, en wat daarvan nog de betekenis kan zijn. In 1981 publiceerde zij samen met John Hart het boek "Theory and Practice of homosexuality" (1) waarin zij een hoofd­ stuk wijdt aan dat thema. Het is haar be­ doeling om het absolute karakter van het etiket "homoseksueel" aan te tasten. Zij doet dit o.a. door te verduidelijken dat de ontwikkeling en handhaving van een ho­ moseksuele levensstijl (al dan niet bestaand uit een kombinatie van waar­ neembaar gedrag met verlangens) wordt gekenmerkt door serieuze keuzemomen­ ten, en in dat opzicht niet fundamenteel te scheiden is van een heteroseksuele, bi­ seksuele of welke levensstijl dan ook. Die keuze­momenten dienen zeker niet dra­ matisch opgevat te worden als onherstel­ bare deuken in een potentieel harmo­ nisch jeugdleven dat door traumatische gezinsomstandigheden is verstoord. Ri­ chardson bepleit een grote nadruk op het natuurlijke karakter dat het verloop van welke levensstijl dan ook heeft, betref­ fende de seksualiteit, daarbij stellend dat, seksuele ervaringen een betekenis ople­ veren voor een individu die hem of haar in een keuze­patroon doen evolueren. Ri­ chardson is niet langer geïnteresseerd in zuivere en geïsoleerde variabelen die "de homoseksualiteit" perfekt zouden kun­ nen verklaren. Waarom zou homoseksu­ aliteit ook verklaard moeten worden? In een eerder hoofdstuk in hetzelfde boek trekt Richardson dan ook van leer tegen de pretenties van diverse wetenschappen die zich bezighouden of bezig gehouden hebben met het onderzoek naar homo­ seksueel gedrag en gevoel, en de verkla­ ring c.q. de bestrijding daarvan. Haar scherpe kritiek varieert van het aanwijzen van fouten in veel statistisch onderzoek, tot slordige vergelijkingen van bepaalde resultaten op basis van onduidelijke en gammele definities. G enetisch, hormo­ naal, ontwikkelingspsychologisch, psy­ cho­analystisch en sociologisch onder­ zoek naar homoseksualiteit blijkt tot nu toe geen steekhoudend resultaat opgele­ verd te hebben. Wetenschappelijke pro­ gramma's blijken veelvuldig te bulken van uitgangspunten die een rechtstreeks gevolg zijn van willekeurige vooroorde­ len.

W](0) DISCIPLINERING EN "SODOMIE" Op deze plaats is het wellicht reeds noodzakelijk enige kanttekeningen te plaatsen bij het verhaal van mevrouw Ri­ chardson, om het perspektief waarin de lezingencyclus "Homoseksualiteit als fil(­ tie" tot stand kwam, te verduidelijken. Duidelijk is dat het werk van Richardson en Hart uit 1981 steunt op de gedachte van homoseksualiteit als positieve keuze. Het boek rekent af met het idee van de gefrustreerde flikker of pot, als prototype van een pathologische persoonlijkheid. In zoverre vormt het een wapen in de strijd tegen de stigmatiserende tenden­ sen binnen de medische­sociale weten­ schappen. Maar toch kent hun theore­ tisch fundament een belangrijk verschil­ punt, met een groep van kontinentale theoretici die van belang zijn geweest en nog steeds zijn voor homoseksuelen. In die groep kan men de namen plaatsen van Michel Foucault, het duo Deleuze en Guattari, Luce Irigaray, G uy Hocqueng­ Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

hem en andere Franse denkers. In het universitaire deel van Nederland treffen we mensen als Mattias Duyves, Paula Koelemeij, G ert Hekma e.a. (de drie laatstgenoemden zullen hun bijdragen le­ veren in de lezingencyclus). In het boek "Theory en Practice of Homosexuality" is weliswaar sprake van een zekere af­ braak van "dé homoseksualiteit" door het opvoeren van de diversiteit van de persoonlijkheidsontwikkeling, alsmede de theoretische onhoudbaarheid van concepten als "de homoseksuele per­ s o o n " tegenover "de hetero", "de bisek­ sueel". Ook wordt door Richardson en Hart op verschillende plaatsen een link gelegd met het probleem van het ontwik­ kelen en het al dan niet manifesteren van een duidelijk omlijnde identiteit die in het maatschappelijk verkeer wordt afged­ wongen. Door homoseksuelen moet vee­ lal verantwoording worden afgelegd voor zo'n identiteit. Doch, deze problematiek wordt niet konsekwent doorgetrokken naar een kader waarin de genoemde Franse theoretici ­ en velen die hun me­ ning delen ­ hem jui^t wèl hebben ge­ plaatst: dat van de normerende macht van de taal. Voor een uitgebreide uiteenzetting over dit filosofisch uitgangspunt is hier geen plaats. Toch nog het volgende: Volgens de filosoof Michel Foucault is de wester­ se samenleving na de Franse revolutie er een geworden van disciplinering, norma­ lisering en panoptisme ( = gezien kunnen worden zonder dat je je zelf ziet). Dit panoptisme maakte de disciplinering anoniem, en zo kon de sexualiteit wor­ den opgedeeld in talloze segmenten waarvan de homoseksualiteit er één is, zonder dat iemand direkt verantwoorde­ lijk gesteld kon worden voor de opdeling. "De homoseksueel" is geboren zonder dat hij of zij er om gevraagd heeft, en hem of haar worden een heel leven lang eigenschappen toegeschreven die sa­ menhangen met de veronderstelde te­ gennatuurlijke daad, de daad der "sodo­ mie" bij de mannen bijvoorbeeld. Norma­ lizeringsmiddelen in de vorm van thera­ pieën worden ontwikkeld, en de mens­ wetenschappen gaan zorg dragen voor een objektiveerbare homoseksuele mens temidden van andere soorten van een­ heidsmensen. De mens wordt vastgek­ noopt aan één bepaalde seksuele daad, en op grond daarvan wordt een bepaalde levensloop af gedwongen. Deze inzichten, die ondermeer door Fou­ cault in de loop van de zestiger en begin zeventiger jaren zijn ontwikkeld, vinden we in sterk gekondenseerde vorm terug in een aantal bekende boeken. Zo ver­ scheen in 1972 van de hand van het duo Deleuze en G uattari het boek "L'antiOe­ dipe" (2) en in datzelfde jaar van G uy Hocquenghem "Le desir homosexuel" (3). Beide boeken zijn in belangrijke mate doordrenkt van een behoefte om af te re­ kenen met een kreatie van een model­ matige blauwdruk van wat " d e " seksuali­ teit (c.q. " d e " homoseksualiteit) zou moeten zijn. Ook de door Sigmund ^Freud geformuleerde opvattingen over de seksuele ontplooiing van de mens, en het door hem beschreven Oedipuskom­ pleks worden gekritiseerd als een onder­ drukkingsstruktuur waardoor het klassie­ ke burgerlijke gezin tot kern van het men­ selijk verlangen wordt gemaakt. In 1976 verscheen van Michel Foucault het in­ middels veelbesproken boek "Histoire de la sexualité 1, la volonté de savoir" (4) waarin een herbepaling van de seksuali­ teit plaatsvindt met "de wil tot weten" als historische verklaringskategorie.

LUCHTKASTEEL Terug naar de inhoud van de lezingency­ clus. Op 11 november houdt G ert Hekma een voordracht ontleend aan een artikel dat hij in het Homojaarboek 1981 (5) heeft gepubliceerd. In dat artikel, getiteld "de medische fundering van een lucht­ kasteel" levert hij een wat men zou kun­ nen noemen 'beknopte archeologie van het begrip homoseksualiteit' binnen de medische wetenschap. Hekma blijft een zorgvuldig en geestig schrijver, en geeft in het artikel een voorbeeld van wat Fou­ cault bedoeld heeft met een "genealogie van de macht". Denkinhouden uit de theorieën van Foucault duiken in het arti­ kel van Hekma op, zoals bijvoorbeeld: "Teneinde de verwarring te verminderen lijkt het gewenst een onderscheid te ma­ ken tussen de woorden en de dingen en steeds uitdrukkelijk te omschrijven in welke betekenis de woorden worden ge­ bruikt. En verder staan de termen niet op zichzelf. Er zullen steeds strategische relaties bestaan met andere woor­ den, (vet van mij ­ WvG) In de moderne Nederlandse taal zijn dat in het geval van homoseksualiteit bijvoorbeeld huwelijk, heteroseksualiteit, psychiatrie, kinderen, minderheid, mannelijkheid, verwijfdheid, privé...." Het valt te verwachten dat Hekma in zijn voordracht zal putten uit de grote hoe­ veelheid gegevens die hij tijdens zijn stu­ dies over de begripsontwikkeling rond mannelijke homoseksualiteit in Neder­ land van 1850 tot 1920 gevonden heeft. Over dit onderwerp bereidt Hekma mo­ menteel een dissertatie voor, waarop hij binnenkort hoopt te promoveren. Tevens is Hekma gevraagd te trachten enige ver­ banden te leggen tussen de resultaten van zijn historische studies en de sinds enige tijd groeiende theoretische tendens "de homo identiteit af te zweren" (6). Die verbanden zijn met name zo belang­ rijk omdat zij diep snijden in het gevoeli­ ge vlees van de nog maar zo recentelijk verworven overtuiging van veel homo­ seksuelen dat het er juist op aankomt je­ zelf als flikker of als pot te manifesteren. Demonstratieve optochten, roze driehoe­ ken, jurken voor heren en smokings voor dames zijn elementen van wat in de Amerikaanse en Engelse homobeweging van de zeventiger jaren "coming out" werd genoemd. Deze dingen lijken nu tot onzinnige aktievormen verklaard te wor­ den, en te moeten worden vervangen door een strategie die de homoseksuali­ teit lijkt te willen gaan vergeten. Deze te­ genstelling is natuurlijk gedeeltelijk schijnbaar, want uiteindelijk komt het er zowel in de "coming out" als in "het af­ zweren van de homo identiteit" op aan om " . . . de maatschappelijke regels van een Ingedeelde seksualiteit (te) tarten...." (7).

LESBISCH ARCHIEF De publiciste Maaike Meijer zal op 18 no­ vember nader ingaan op het lesbisch bestaan als een verborgen kategorie in de geschiedenis. Opmerkelijk is de grote na­ druk die de zelf­beleving van lesbische vrouwen krijgt, bij Maaike Meijer. Zij richt zich daartoe o.a. op de romanlitera­ tuur en de biografieën van vrouwen die tot op heden zo perfekt verborgen geble­ ven zijn in de geschiedenis van het westers denken. Zij lijkt te ijveren voor het zichtbaar worden van het lesbisch bestaan, via het doorzoeken van archie­ ven, het samenstellen van nieuwe infor­

Mt dez( le­ zingÈ ­cy­ clus 11 de Stucif iten Werkgroïp Ho­ mofilie en Studium Generale na Ier ingaan op de relatie tussen het wetenschappeijk vertoog over homosek|ualiteit zoals dat in de afgelop­n eeuw is ont­ wikkeld, en de v^zes waarop ho­ moseksuele manneken vrouwen hun leven vorm (kunnen) geven. Lange tijd ■heeft een positief oorieel over de invloed en mogelijkheden van ie wetenschap m.b.t. de homoseksuele persooalijkheid een ethos ge­ produceerd waarin ideeë| over verklaring, gene­ zing, aanvaarding, onderdillkking en soms zelfs eli­ minatie van homoseksualit ;it werden aanvaard. Die tijd lijkt definitief voorbij te jijn. Groepen homoseksue­ len komen in opstand tegen dj' wetenschap. Zij verwerpen de medische en sociale theorieëit, bespotten het laboratorium­ onderzoek naar het homoseksuee verlangen, en propageren de vernietiging van de homo­identiteit om te kunnen ontkomen aan de wetenschappelijke "vervolging". Homoseksualiteit als ziektebeeld ^ordt door hen tot een fiktie ver­ heven, een verzinsel dat door de tiflen heen slechts gefungeerd heeft als een machtsmiddel tot het onde'drukken van het homoseksuele verlangen, tot regulering van het er )tisch gedrag en tot de uitputting van een levendige seksualiteit in bt algemeen. Homoseksualiteit is een weg tot vriendschap, tot genot, :ot vreugde en lol, en kent einde­ loos veel vormen. j In onderstaand artikel gaat Wouten^van Gils nader in op de inhoud van de diverse lezingen in deze cycl&s "Homoseksualiteit als fiktie". Tevens gaat hij in op enige filosofische achtergronden en bespreekt literatuur die in dit verband recentelijk is verschenen.

rmatie over lesbisch leven (foto's, dag­ boeken, biografieën) en het publiceren daarover. In een artikel dat getiteld is "De roddel van de een is de geschiedenis van de ander" (8) stelt zij o.a.: "Het les­ bisch archief werkt als een kollektief les­ bisch geheugen: het geeft ons de kans te leren van onze geschiedenis, doordat het ons de kans geeft met die geschiede­ nis in diskussie te blijven". Soms lijkt Maaike Meijer te vervallen in de rol van troosteres van de lesbische vrouwen, met haar plan tot het zichtbaar maken van het lesbisch bestaan als een geheel eigen levenswijze naast (en tegen!) het heteroseksuele leven en het homoseksuele mannenleven. Op 4 juni 1982 schreef zij in de Volkskrant: " . . . de­ gene die van de drie romans die ik hier heb besproken in een neerslachtige stemming is geraakt, weet dan tenminste dat zij absoluut niet bij de pakken be­ hoeft neer te zitten...." Meijer doelde daar op drie romans over lesbische le­ vens die beeld geven van de grote mate van eenzaamheid en tragiek waarin het leven van lesbische vrouwen zich kenne­ lijk voltrekt. Het werk van Meijer kan ge­ zien worden als een middel in de strijd te­ gen de heteroterreur waaronder lesbi­ sche vrouwen gebukt gegaan zijn en vaak nog gaan. Toch dient een kritische opmerking gemaakt te worden. Maaike Meijer gooit nl. de lesbische vrouw met alle macht in heïvijvertje van de kode­ ring, door zo'n sterke nadruk te leggen op de betekenis van de beschrijving en de onderlinge herkenning via teken en beeld. Het gaat weliswaar om de herken­ ning van wat zij "een verborgen konti­ nent" (9) noemt, maar de rigoreuze ex­ ploratie daarvan die door haar wordt ge­ propageerd, zou wel eens heel snel on­ vruchtbare grond kunnen worden, uitge­ put door de eindeloze hoeveelheid be­ kentenissen. Of, enigszins kryptisch uitge­ drukt, "sommige bloemen bloeien alleen in het geheim". Op 2 december is Mattias Duyves ge­ vraagd een voordracht te verzorgen over het vakgebied "Homostudies" zoals dat door hem een aantal jaren is geleid bin­ nen de vakgroep Verzorgingssociologie aan de Universiteit van Amsterdam. In het voorjaar van 1982 verzorgde Duyves bijvoorbeeld een kursus met als titel "Konsolidatieprocessen en emancipatie­ perspektieven". Wanneer men zich door het eigenzinnig vokabulaire van Duyves heenbijt, ont­ dekt men een interessante probleemstel­ ling die door hem wordt aangevoerd als een uitgangspunt voor homoweten­ schap. Duyves spreekt van een "verdub­ belde probleemstelling" waar zij uiteen­ valt in een terugblik op de konsolidatie van homoseksualiteit, en in een vooruit­ blik op enige emancipatieperspektieven. In zijn terugblik op de konsolidatie van homoseksualiteit blijkt Duyves ook ken­ nis genomen te hebben van Foucault's werk. Hij schrijft op biz. 3 van zijn pro­ grammavoorstel 1982 (10) bijvoorbeeld: "Het kan heel goed zijn dat konsolidatie­ processen vergezeld gaan van diskrimi­ natieprocessen; uitdoktering en inburge­ ring leveren daarvan voorbeelden te over in de vorm van schandalen, processen, therapieën, wettelijke maatregelen enz. " In dergelijke termen schrijft Foucault in zijn "Histoire de la sexualité, deel 1" ook over de evolutie van de inkadering van de menselijke verlangens. Met "uitdokte­ ring" bedoelt Duyves overigens de kog­ nitieve konstruktie "homoseksualiteit" en de daarmee samenhangende begrips­

vorming. Met "inburgering" wil hij juist verwijzen naar de sociale oganisatie van "homoseksualiteit" door wederzijdse aanpassingen en heraanpassingen tus­ sen homo's en de samenleving. Waar hij gewag maakt van een vooruit­ blik op de emancipatieperspektieven doelt Duyves op het langzaam maar ze­ ker verdwijnen van de overeenstemming over emancipatie van homoseksuelen in de loop der zeventiger jaren. Hij konklu­ deert dat geen samenhangende theorie van emancipatie is aanvaard, iets wat eenvoudig bewezen kan worden door te kijken naar de diepe meningsverschillen tussen homogroeperingen als "De Rooie Vlinder" (België), "De Rooie Flikkers" (Nederland), het COC en de Belgische GOC in die jaren. Duyves zegt van de homo­emancipatie dat ze een overwinning van de homosek­ suele begripsvorming vereist, alsmede een voorbijstreven van het toezicht via staat, wetenschap en moraal op de ho­ moseksualiteit. Duyves propageert min of meer het stre­ ven naar een sociale en kulturele vorm van onafhankelijkheid van flikkers, als pendant voor het negatieve standpunt van het afschaffen van de afhankelijk­ heid, dat lange tijd de voedingsbodem is geweest van een radikaliserende homo­ beweging. In een artikel in het tijdschrift KRISIS gaat Duyves zelfs zo ver in het postuleren van dat onafhankelijkheidsstreven als de enige echte emancipatie dat hij zegt: "Flikkers. Hun recente programma is misschien samen te ballen in de vraag waar ze in de lichamelijke organisatie van de samenleving met hun lichamen moe­ ten blijven. Beter gezegd: waar is hun li­ chamelijkheid gebleven?. . . . " ( 1 1 ) . Op 2 december om 20.00 uur zal de lezin­ gencyclus worden afgesloten met een fo­ rumdiskussie over de diverse tegenstel­ lingen in wat met een verzamelbegrip "de homobeweging ' genoemd wordt. In die forumdiskussie zullen naar verwach­ ting de vonken gaan opspatten bij thema's als organisatievorm (de groot­

Programma: "HOMOSEKSUALITEIT ALS FI KTI E" Diane Richardson ­ donderdag 4 november, 13.30 uur, AZ 8. Een engelstalige lezing over de onhoudbaarheid van een homoseksuele identiteit als wetenschappelijk concept. "DE MEDI SCHE FUNDERI NG VAN EEN LUCHTKASTEEL" Gert Hekma ­ donderdag I I november, 13.30 uur, AZ 8 Een voordracht over de ontwikkeling van het begrip homoseksualiteit in de medische wetenschap, en de betekenis daarvan als normerend machtsmiddel. HAARBAND Een vijf­vrouws­formatie uit Arnhem ­dinsdag 16 november, 12.30 uur, aula. Een programma van met zelfgemaakte luisterliedjes, o.a. over lesbisch zijn, kernenergie e.d. Bezetting: klarinet, fluit, zang, gitaar, perkussie. "LESBISCH BESTAAN ALS VERZET TEGEN GEDWONGEN HETEROSEKSU­ ALITEIT" Maaike Meyer ­ donderdag 18 november, 13.30 uur, AZ 8 Een overzicht van de ontwikkeling van het lesbisch zijn in een sfeer van onderdrukking^ naar het lesbisch bestaan als strijdmiddel tegen o.a. de gedwongen heteroseksualiteit.

schalige, parlementair georiënteerde klub versus de anarchistisch geïnspireerde ak­ tiestelsels van klein formaat), pornografie (wel of geen verbod, wel of geen moreel kriterium, wel of geen lust zonder maat) vrouwen en mannen in de homobewe­ ging (mèt elkaar, nèèst elkaar of, juist té­ gen elkaar?) enz. In het forum zullen per­ sonen zitting nemen die allen in sterke mate betrokken zijn bij het "homogebeu­ ren" in Nederland. Het is aan te nemen dat de verschillen tussen bijvoorbeeld de emancipatorisch georienteerden en de radikaler denkenden aanleiding vormen tot diskussie. Maar het zou te ver voeren bij een dergelijke gelegenheid door te stoten naar de fundamentele ideëen die in wezen grondslag blijken te vormen van tegenstellingen binnen de wereld van de homo­theorie. Toch is het wellicht mo­ gelijk hier afsluitend in het kort nog iets over te zeggen, ofschoon men moet aan­ nemen dat hier spekulatieve overwegi­ nen meeklinken. Bekijkt men de homo­theorie en de "ho­ mologie" die wordt geformuleerd door ■mensen die denken in de lijn van Fou­ cault en andere Franse auteurs, dan mag men niet vergeten dat aan een dergelijke theorie een anti­humanistische mens­ en maatschappijvisie ten grondslag ligt. Mi­ chel Foucault zegt hierover in het boek "C'est demain la veille" (12) het volgen­ de: "De kern van het humanisme is de theorie van onderwerp en onderworpen­ heid. Daarom verwerpt het westen met zoveel verbetenheid alles wat de impasse kan doorbreken. En dat zou op twee ma­ nieren kunnen: hetzij door een ontonder­ werping van de wil om aan de macht te komen..., hetzij door een poging het "onderwerp" als pseudo­soeverein te ontmantelen..." Foucault stelt hier dus het belang van het erkennen van de wil tot macht op alle plaatsen, op alle tijden, bij iedereen, en suggereert een definitie­ ve ontmaskering van de mogelijkheid tot volstrekte zelfbeschikking van de mens over zijn eigen lot, die het humanistische

imil

^

vervolg op pagina 10 "HOMOSTUDIES I N TI LBURG: VRAAG ZONDER AANBOD" Mattias Duyves ­ donderdag 2 december, 13.30 uur, A Z 8 Duyvis zal een uiteenzetting geven over de wijze waarop hij aan de Universiteit van Arasterdam de kursussen "Homostudies" heeft ingevuld, en de mogelijke betekenis daarvoor aan de Tilburgse Hogeschool. "VERSCHILLENDE RI CHTI NGEN I N EN VOOR DE HOMOBEWEGI NG" Forumleden: Sylvia Borren, Joop Keesmaat, Paula Koelemeij, Hans van Oort. Voorzitter: Wouter van Gils ­ donderdag 2 december, 20.00 uur, AZ 8 Een debat over de verschillende strategieën en filosofieën die momenteel binnen een zeer diverse homobeweging worden gehanteerd. Bij de lezingen op 4 en 18 november zal door de KRI S (Kritisch I nformatie Sentrum) een stand worden verzorgd waarin boeken en tijdschriften van recente datum worden aangeboden, die betrekking hebben op het thema van het wetenschappelijk denken rondom homoseksuahteit. Bij elke lezing zal door Studium Generale een intekenlijst worden neergelegd, waarop men zijn belangsteUing voor een eventuele uitgave in de vorm van een bundel van alle lezingen kenbaar kan maken. Bij voldoende belangstelling zal die bundel na afloop van de lezingenserie verschijnen en te koop zijn bij Studium Generale, het COC, de Studenten Werkgroep Homofilie en het KRI S. Ook het COC­Tilburg en de Studenten Werkgroep zullen bij diverse lezingen informatie­stands verzorgen.

I

1

UuU

[p 'M 5 n o v e m b e r 1982

I

De kwaliteit van psychiotlierapie Op 17 september jongstleden promoveerde Karel Soudijn te Amsterdam met een proefschrift over de kwaliteit van psychotherapie, dat als "een probleem analyse" wordt betiteld. Veel van de psychotherapie-situatie in Nederland lijkt als het ware organisch te zijn gegroeid: een bos. Afgezien van de vraag of men door en in het bos de bomen nog wel kan zien, blijken er ook externe krachten te zijn die dit Amelisweerd niet intact willen laten. Soudijn tracht in zijn boek te inventariseren wat er bij beide problemen (het bos en de bomen, en het kappen) komt kijken. Deze onderneming hangt hij op aan: de kwaliteit van psychotherapie. In gecondenseerde vorm zegt hij dat die kwaliteit op zijn best een vluchtig iets is, en m de eerste, bij dit proefschrift behorende stelling vernemen we dan ook dat de waarde van een behandeling met definitief vast is te stellen. Vandaar is de stap schijnbaar niet zo groot meer naar de opvatting dat psychotherapie dermate geen waarde, of althans aantoonbare waarde heeft.

EEN DOORSLAGGEVEND 'BEWIJS' VAN DE WAARDE IS ONMOGELIJK Soudijn analyseert de diverse pogingen die de vakbroeders (en -zusters?) doen om wél waarde aan hun werk toe te kennen op een gedistantieerde en naar het mij voorkomt ook wel licht geamuseerde wijze. HIJ laat zien dat die pogingen geen van alle ooit een doorslaggevend "bewijs" voor de waarde of kwaliteit van psychotherapie kunnen zijn. Wat dit betreft is de omslag van het boek al veelzeggend in een cirkelvormige figuur, die sterk doet denken aan het keurmgsstempel voor rundvlees, staat gedrukt: Kwaliteit van psychotherapie

Toch komt Soudijn nimmer tot de uitspraak dat psychotherapie waardeloos is, integendeel Hij gaat er kennelijk vanuit dat er goede en slechte psychotherapie is, dat die twee te onderscheiden vallen en dat kwaliteitsverbetering mogelijk is. Hij streeft met in eerste instantie naar concrete antwoorden of "recepten", maar hij lijkt het primair zijn taak te achten vragen en problemen te signaleren. Bestaande oplossingen worden daaraan getoetst en allen onvolledig bevonden. Bovendien blijkt elke oplossing weer nieuwe problemen en vragen te genereren. Dit procédé blijkt een merkwaardige parallel te vormen met een opleidingsmodel uit de psychotherapie, n.l de spiraal van Ekstem en Wallerstein: de (aspirant) psychotherapeut komt steeds dezelfde vragen en problemen tegen, zij het telkens op een ander nivo van "expertise". Soudijn IS ambitieus. Een studie over de kwaliteit van psychotherapie, dat geldigheid moet hebben voor al die verschillende scholen, dwingt de schrijver naar een abstractienivo waar de praktizerende en de prakkizerende psychotherapeut misschien teleurgesteld van terugkeren. Dit IS dan ook één van mijn bezwaren: het gaat in dit boek eigenlijk helemaal niet over psychotherapie sec, maar over allerlei vormen van geestelijke hulpverlening. Soudijns overwegingen om "psychotherapie" echter met te definiëren zijn in elk geval helder en respectabel Per implicatie doet de auteur natuurlijk toch wel uitspraken, en het kiezen van posities kan niet geheel worden vermeden. Toch blijft Soudijn over het geheel een "onpartijdig"standpunt ten aanzien van de verschillende scholen innemen, en dat IS eigenlijk erg fris Een enkel kritisch woord over sommige termen. Soudijn heeft een betrekkelijk maagdelijk gebied betreden en moet dan soms wel namen geven Daar vind ik hem niet altijd even gelukkig in Het begrip "schaalvergroting" bijvoorbeeld is niet erg gelukkig, omdat het steeds gaat om "meer" van iets. van gegevens, van cliën-

vervolg van pagina 9

l-lomosel<sualiteit als fiktie denken zo kenmerkt In deze opzichten is hij sterk geïnspireerd door het denken van de filosoof Friedrich Nietzsche Foucault's denken impliceert geen fatalisme, zoals sommige kritici wel eens willen beweren Wat het wel impliceert is een af rekening met een denkbeweging waarin de mens wordt voorgesteld als op weg naar een gouden toekomst, bereikbaar via een rationele manier van leven. Altijd IS en zal de mens verweven zijn en blijven in netwerken van machtsrelaties Ook de flikkers en de potten, die daann juist een reden moeten vinden te gaan twijfelen aan emancipatie-strategieën als dé oplossing voor homobevrijding Het spreekt voor zich dat tegenover deze denktrant die van de humanistisch Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

geinspireerden geplaatst kan worden Een belangrijk humanistisch denkend mens voor een groot deel van de maat schappelijke evolutie van de afgelopen honderdvijftig jaar was ongetwijfeld Karl Marx Zijn leven en werk heeft een grote invloed gehad, ook op het denken bin nen de homobeweging Marx, zoals alle humanisten, onderschreef de "maakbaarheid van de geschiedenis" en leverde talloze inzichten die vele maatschappelijke veranderingen hebben be werkstelligd In meerdere of mindere mate zijn aan zijn humanistisch mens- en maatschappijmodel talloze homo strategieën ontleend Deze hoeven momenteel natuurlijk met per definitie te botsen met het Foucault model maar

Faculteitsbladen SCRIPSI Het blad van de subfaculteit psychologie is uit. Een "introductienummer" volgens de redactie. En dat betekent bij SCRIPSI gelukkig meer dan de introductieervaringen van eerstejaars. Want méér is het deze keer wel. Om te beginnen een uitsmijter over de "proefpersonen". Deze zaak heeft de landelijke pers gehaald ten, van behandel-duur. Dat is nu net en ook in het THB werd hier al ruim aanniet het vergroten van de schaal, maar dacht aan geschonken. Zoals bekend helaas het meer volproppen van dezelfde gaat het om studenten die verplicht worschaal met meer elementen. den mee te doen aan allerlei tests teneinde hen een "belangrijke leerervaring" bij te Kwaliteit van psychotherapie: Soudijn brengen. zegt nét niet dat het, zo ongeveer als bij de kwadratuur van de cirkel, een princiHet laatste woord is nog met gezegd over pieel nooit definitief beantwoorde vraag "Dossier PP" IS. Die conclusie mag de lezer zelf trekEen interview met Prof. Willems, samen ken. Daarmee wordt psychotherapie gemet Van Doorn dè verantwoordelijke rangschikt bij andere transactie systeman voor het bestaan van een Tilburgse men, zoals bijvoorbeeld Het Huwelijk, subfaculteit psychologie. Willems is alwaar "self-reference" (in de zin van Hoftijd goed vooreen aantal "boute uitsprastaedter) ook zo'n essentieel element in ken": "Ik zou met graag in Tilburg stuvormt En waarvan de kwaliteit al even deren", "mensen raken buiten adem van moeilijk vast te stellen is, zonder dat het al dat getoets", "een jaar minder is gehanteren van dat criterium nochtans zinwoon een jaar minder" (over de Twee loos wordt. ^ Fasen structuur). Een aardig gesprek met de hoogleraar van de 'toeters en bellen' Voor wie dit boek is? De I.D.I.L. (we le- (functieleer). Dirk-Jan Mulders klapt op ven tenslotte in Tilburg) beveelt het werk leerzame en overzichtelijke wijze uit de dringend aan voor alle psychotherapeuschool met een "wegwijzer tweefaten die nimmer op een wat systematische senstructuur". Wat betekent de nieuwe wijze aan kwaliteitscontrole doen; evenstructuur nu precies voor de verschillende zeer voor alle beleidsfunktionarissen bij wijzen van inschrijving aan een universicentrale en regionale overheid, die voor teit? Wat IS er veranderd? Het "schema de klus staan mede vorm te geven aan de van Mulders" zou boven het bed van ieorganisatie van de psychotherapie in Ne- dere student moeten hangen. Elders gaat derland hij wat dieper in op het deeltijdsstuderen. "Het studieprogramma wordt Met de hele teneur van het proefschrift daarbij gespreid over een langere kan ik het, als psychotherapeut en onderzoeker, hartgrondig eens zijn. ook al is er tijdspanne dan bij het voltijdse programma het geval is" Interessant voor als je geen "waterdichte" procedure voor studietermijn gaat verlopen. Het wachten psychotherapie-onderzoek, het ontslaat IS nu of de minister de subfaculteit de behandelaar (of het behandeltoestemming geeft voor deze vorm van instituut) met van de plicht kwaliteitsononderwijs derzoek te verrichten. Dat Soudijn daarvoor een kader aanreikt Jopy Sol beschrijft wat het is om te stulijkt me een belangrijk element voor de deren als slecht horende Verder een preNederlandse psychotherapie, ook al zal sentatie van de aktieve studentengroepehet praktische en onmiddellijke renderingen en een oproep om voor de tweede ment van dit onderzoek dan met zo groot maal een dichtbundel samen te stellen zijn. L.v.W. M.P. Bolten NOTEN (psychotherapeut in Halsteren) KA. Soudijn, kwaliteit van psychotherapie - een probleemanalyse. Boom, Meppel 1982, f 33,50. heel wat diskussies, in bijvoorbeeld een tijdschrift als "Homologie" zijn op deze grove dichotomie terug te voeren Een aardige illustratie daarvan vormde zeker de polemiek tussen Rob Tielman en lezers van zijn inmiddels bekende proefschrift "Homoseksualiteit in Nederland" (13) Dat Rob Tielman momenteel voor zitter van het Humanistisch Verbond is, en tot voor enige jaren voorzitter was van het COC, mag men in dit verband meer dan louter ironie noemen . Homoemancipatie en humanisme leven nog steeds in een hecht konkubinaat Homotheorie en humanisme helaas ook nog steeds, en dat dit met onverdeeld tot blijde bevindingen hoeft te leiden wil nu juist de lezingen cyclus "Homoseksualiteit als fiktie" aantonen Humanistisch bezorgde wetenschappers en andere bemoeizuchtigen hebben lang genoeg de kans gehad homoseksualiteit als plezier te laten bederven tot een fiktieve ziekte Wouter van Gils

Dit artikel kwam mede tot stand op basis van de kur sus Homostudies aan de universiteit van Amster dam in het vooriaar van 1982

(1) Hart J Richardson R The theory and practice of homosexuality LONDON 1981 (2) Deleuze D GuaHan F PARIS 1981 (3) Hocquenghem PARIS 1972

G

L anti Oedipe

Le desir homosexuel

(4) Foucault M Histoire de la sexualite 1 La volon té de savoir PARIS 1976 (5) Homojaarboek 1981 A M S T E R D A M 1981

Uitgeverij Van Gennep

(6) Citaat uit Hielkema A De homo identiteit af zweren in HOMOLOGIE 4e jaargang nr 2 zomer 1982 (7) Citaat uit de inleiding in Interviews met Michel Foucault uitg DE WOELRAT BOSKOOP 1982 (8) Artikel in

LOVER

1981 nr 4

(9) Citaat uit De roddel van de een is de geschiede nis van de ander LOVER 1981 nr 4 110) Duyves M Programmavoorstel Homostudies Verzorgingssociologie met gepubliceerd Universi teit van Amsterdam 1982 111) In Duyves M Het vege lijf Michel Foucault tussen de flikker KRISIS tijdschrift voor filosofie no 8 augustus 1982 (12) Burnier A (redaktie) C est demain la veille PARIS 1973 (vertaling Morgen is het misschien zover B A A R N 1973) (13) Tielman R MEPPEL 1982

Homoseksualiteit in Nederland

5 n o v e m b e r 1982

[Q

Studentenfraktles samen in landelijk overleg Vorige week zaterdag hebben de studentenfraktles van negen universiteits- en hogeschoolraden zich verenigd In het Landelijk Studenten Taakverdellngsoverleg (LASTO). In dit overleg willen zowel progressieve als andere studentenfraktles met elkaar Informatie uitwisselen over de reorganisaties op hun universiteiten of hogescholen. Ook willen ze kriteria opstellen "aan de hand waarvan de belangen van de student in het a/gemeen en de kwaliteit van het onderwijs in het bijzonder vastgesteld kunnen worden." Verder bereidt het overleg een overgangsregeling voor met als eis, dat studenten het examen kunnen afmaken, waarmee ze begonnen zijn. " T o t nu toe worden de studenten nauwelijks betrokken bij de taakverdeling. Wat dat betreft hebben alle frakties dezelfde negatieve ervaringen.", zegt de voorzitter Henk Schoot, die lid is van de fraktie van het Progressief Studenten Overleg in de Utrechtse Universiteitsraad. Het LASTO is op initiatief van de Utrechtse BRUG en PSO-fraktie opgericht; het secretariaat is "uit praktische overwegingen" in Utrecht gevestigd. Schoot: "Tot nu toe is de invloed van studenten beperkt gebleven tot het schrijven van brieven voor het behoud van een bepaald vak. Als vakgroepen daar om zeuren, moet je daarop inspelen. Maar uiteindelijk kom je er niet zo ver mee, want je speelt dan iedereen tegen elkaar uit." In zijn oprichtingsresolutie is het LASTO "van mening dat het binnen de grenzen van één fakulteit en één instelling onmo-

gelijk is om tot verantwoorde afweging van argumenten te komen". Ook de belangen van de studenten overstijgen de grenzen van een universiteitsstad. Henk Schoot: " I n Leiden en Utrecht hebben we de meeste ervaring opgedaan met reorganisaties. De kwaliteit van het onderwijs wordt gemeten aan de hand van slagingspercentages. En bij de reorganisatie van de Utrechtse Letterenfakulteit zie je dat alleen wordt gekeken naar de produktiviteit op de fakulteit en dus landelijk de kwaliteit van het onderwijs niet wordt vergeleken. Het stuit ons tegen de borst als die belangen niet worden gewogen. Of wij erin slagen die afweging te maken, hangt af van de bereidheid van studenten om over de muren van hun eigen instelling te kijken".

Verscheidenheid wtimmmmmÊmm In ieder geval slaagde het LASTO er bij de oprichting in het eens te worden over een paar globale kriteria voor de kwaliteit van het onderwijs. Het Overleg wil ervoor waken dat de verscheidenheid van het onderwijsaanbod en de keuzevrijheid van studenten overeind blijft. Verder kijkt het LASTO naar de invloed, die studenten hebben op het onderwijsbeleid en of niet

vervolg van pagina 4

Geen vrouwen, wel werkvrouwen in het convict Er wonen geen vrouwen in het convict, in de doelstelling is dat ook uitgesloten. Camiel: "Ik vind dat erg jammer. Zelf zou ik het erg leuk vinden als hier vrouwen kwamen wonen. Ik zou het in het algemeen leuk vinden als hier wat meer mensen zouden wonen die wel een kerkelijk ambt willen gaan uitoefenen, maar geen priester willen worden. Je zou dan een veel gemengder gezelschap krijgen en dat is volgens mij erg leerzaam. Maar in de doelstelling staat inderdaad heel uitdrukkelijk dat het convict opgericht is voor jonge mannen. We zijn wel samen met de begeleidingscommissie (waar ook bisschop Ernst van Breda zitting in heeft) die doelstelling aan het bijstellen. Daarbij heeft de bisschop zich uitdrukkelijk uitgesproken tegen een zodanige uitbreiding van de doelstelling dat ook vrouwen inwoonster van het convict kunnen worden." Bij navraag aan een van de leden van die begeleidingscommissie. Dhr. Leenhouwers, blijkt de veronderstelling van Camiel juist te zijn. beenhouwers: " W e zijn inderdaad samen met de bewoners aan het bekijken of we de doelstelling niet zouden moeten verbreden. In de praktijk blijkt namelijk dat studenten in het begin nog niet zeker weten of ze voor een religieus leven of voor het priesterschap willen kiezen. Daarom willen we onze toelatingscriteria versoepelen. In plaats van "kiezen voor een religieus leven of priesterschap", zoals dat in de oorspron-

Tilburgs Hogeschoolblad

kelijke doelstelling staat, zouden we dan opnemen "die kiezen voor pastorale dienstbaarheid". Het klopt inderdaad dat de bisschop er met aan wil om de doelstelling zo breed te maken dat ook vrouwen inwoonster van het convict kunnen worden. Hij vindt dat daarmee de doelstelling in de oorspronkelijke zin wordt aangetast. Het gaat hierbij dan vooral om dat gedeelte van de doelstelling, waar deze het priesterschap betreft. Het opnemen van pastorale dienstbaarheid tast deze doelstelling voor hem niet aan, die wordt daardoor alleen maar verbreed." Ludo: "Formeel gezien kan ik wel met de bisschop instemmen. Dat wil echter niet zeggen dat ik er tegen zou zijn dat hier vrouwen zouden komen wonen. Ze kunnen hier als langdurige gast verblijven en wat is dan praktisch gezien nog het verschil tussen haar en een bewoner? Ik vind dat je het in deze tijd dan ook niet meer kunt maken om vrouwen, die toch de helft van de bevolking uitmaken, uit te sluiten. Maar dat wil niet zeggen dat ik daarom niet in het convict wil wonen. Je moet jezelf prioriteiten stellen en die liggen voor mij op een ander gebied." Maar ondanks alle bezwaren die je kunt noemen zijn jullie hier toch komen wonen. Hoe bevalt het nu eigenlijk? Ludo: "Het is erg fijn om hier te wonen. Het leven dat we hier leiden is er een van betrekkelijke luxe. De zuster, die hier parttime werkt, kookt onze warme maal-

studie-onderdelen worden geschrapt, die op initiatief van studenten tot stand zijn gekomen, zoals Vrouwenstudies en Wetenschap en Samenleving. De precieze criteria liggen volgens Henk Schoot echter nog "niet zo duidelijk". Wil het LASTO zijn funktie van interdis-

ciplinair kontaktorgaan voor studenten goed kunnen vervullen dan "moeten studenten in een bepaalde discipline zich ook landelijk organiseren", meent Schoot. I.v.a. U.U./U.P.

Tilburg nnag blijven groeien De demissionaire minister Deetman heeft de KHT nogmaals verzekerd dat er ruimte is voor de geplande uitbouw naar zevenduizend studenten in de komende jaren. De vorige week sprak een delegatie van het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen met het College van Bestuur van de Katholieke Hogeschool Tilburg. De minister en de Hogeschool, zo heet het in het persbericht dat naar aanleiding van deze ontmoeting is uitgebracht, blijven het erover eens dat de KHT binnen het wetenschappelijk onderwijs in Nederland een eigen plaats inneemt die een verdere uitbouw van de hogeschool rechtvaardigt. De minister heeft de garantie gegeven dat de uitgroei van de Hogeschool - wanneer deze op basis van eigen werfkracht van Tilburg optreedt volgens de geldende normen zal worden gefinancierd. De toekomst zal uitwijzen hoe de Tilburgse Hogeschool deze groeiperspectieven gaat benutten. Men heeft al een optie op enkele studierichtingen die hier moeten worden geïnstalleerd. Pasgeleden heeft het College van Bestuur nog een overzicht gegeven van de plannen tijden en daarnaast zijn er nog twee vrouwen die de gemeenschappelijke ruimtes schoon houden. Deze luxe is vaak een bron van kritiek. Maar ik vind die kritiek niet terecht. We zijn namelijk niet vrijgesteld van huishoudelijke taken, we verzorgen zelf onze broodmaaltijden en houden onze eigen kamers schoon. Dat we niet zelf voor de warme maaltijden zorgen komst omdat we daar gewoon niet zoveel tijd voor hebben. We doen veel dingen gemeenschappelijk en als we dan ook nog tussendoor moeten koken en poetsen, blijft daar weinig tijd voor over. Een van de dingen die ik hier het prettigst vind, is de liturgieviering. Op werkdagen hebben we 's morgens en 's avonds een dienst. In de weekenden niet, omdat iedereen dan vrij is om te doen wat hij wil. De meesten gaan naar huis, zoeken vrienden op of doen andere dingen. Deze liturgieviering is voor mij erg verrijkend en waardevol. Ik heb namelijk een grote voorliefde voor het gebed. Door het gezamenlijk bidden, wordt mijn eigen gebed veel eerlijker en leer ik te kijken achter de formules die je in zo'n gebed uitspreekt." "Maar naast alle positieve aspecten, zijn er natuurlijk ook wel enkele negatieve dingen te noemen. Zo is het erg moeilijk om met meer mensen samen te leven, vooral omdat binnen onze gemeenschap het leeftijdsverschil erg groot is. In het begin waren de ouderen bijvoorbeeld tijdens de maaltijden erg dominant. Zij hadden veel meer ervaring en kennis dan de jongeren en lieten dat dan ook horen. We hebben daar in het groepsgesprek, dat we iedere maandag voeren, over gepraat en sindsdien is het veel minder geworden."

die in de maak zijn. Bestuurlijke informatiekunde, vrijetijdskunde, personeelsbeleid en sociale zekerheid behoren, zoals al eerder wereldkundig gemaakt, tot de te verkennen nieuwe studierichtingen, die uit de zogenaamde KIP-middelen (Kleine Instellingen Pot) gefinancierd kunnen worden. Een aantal andere toekomstplannen bewegen zich op het terrein van onderwijswetenschappen, vrouwenstudies, gezondheidszorg, bedrijfskunde, internationale bedrijfsen bestuurswetenschappen en neuropsychologie. Een eerder gedaan voorstel voor een studierichting cross-culturele psychologie is inmiddels van het Tilburgse wensenlijstje afgevoerd. Het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen zal uiteindelijk beslissen of en in hoeverre de Tilburgse aanvragen worden gehonoreerd. Inmiddels heeft het dagelijks bestuur van de provincie Noord-Brabant nadrukkelijk de noodzaak van een verdere uitgroei van de Tilburgse Hogeschool onderschreven. Het provinciaal bestuur, acht deze uitgroei aantrekkelijk voor de werkgelegenheid en bevorderlijk voor het sociaal-culturele klimaat van de provincie. Dat bleek uit een gesprek begin deze week tussen het College van Bestuur van de Hogeschool en het College van Gedeputeerde Staten in Den Bosch. J,Q. Camille: "Het bevalt me erg goed. De theologiestudie, het gemeenschappelijk leven, de liturgievieringen enzovoorts. Vooral die diensten spreken me erg aan. je hebt er zelf veel inbreng in het is namelijk zo geregeld dat iedere bewoner een keer in een bepaalde periode, een dienst voorbereidt, die je dan naar je eigen voorkeur invult en dat vind ik erg leuk. Een ander positief aspect van het wonen hier is dat we eigenlijk meer een leefgemeenschap zijn (en dat ook bewust willen zijn) dan een convict. In een echt convict is er een directeur die de hoofdverantwoordelijkheid heeft en er zijn vaste huisregels enzovoorts. Dat is hier niet. Wij zijn als groep gezamenlijk verantwoordelijk voor de gang van zaken. We kennen geen vaste huisregels. Als er iets geregeld moet worden gebeurt dat via gezamenlijk overleg in het groepsgesprek. De eventuele beslissing die we dan nemen, ligt dan niet voor altijd vast. Als we als groep vinden dat het veranderd moet worden dan kan dat." Heren, een onbedaarlijke trek gekregen in het priesterschap na het lezen van dit artikel? Dat kan niet zomaar, want wil je in het convict wonen dat moet je aan een aantal criteria voldoen. Je moet de doelstelling onderschrijven en je moet als theologiestudent minstens een jaar zelfstandig gewoond hebben. Dit laatste is dan vooral vanwege de kritische noot van de 'lekenomgeving' bij de keuze van de betreffende student, want als hij eenmaal in het convict woont leeft hij voornamelijk tussen mensen die zijn keuze beamen. Juul Barten.

5 november 1982

emiel de jong b.y. de drukkers uit baarle-nassau gespecialiseerd in: —

brochures

—

boeken

—

kranten

—

dissertaties

voor inlichtingen: telefoon 04257-8765, toestel 25, j . de jong

Kollektief Autoverzekeringskontrakt voor de K.H.T. W.A. Verzekering Gewicht t/m 750 kg 850 kg 950 kg 1050 kg 1150 kg 1250 kg

Bruto premie (excl. no-claim) /^ 266,56 f 304,64 f 342,72 / 380,80 f 418,45 / 546,96

Overname no-claimkoring tot 70%. Groene kaart gratis. Maandelijkse betaling zonder kostentoeslag mogelijk.

Kasko Verzekering Eigen risiko f 200,Oorspr. Cat. prijs Bruto premie (excl. no-claim) inki b.t.w. tot: f 243,71 f 10.000,f 364,85 f 14.000,/ 426,50 f 16.000,f 487,42 f 18.000,f 548,35 f 20.000,f 667,07 f 25.000,Vraag naar onze circulaire i.v.m. andere kollektieve kontrakten t.b.v. K.H.T.-personeel.

ASSURANTIEBEDRIJF STRICK Postbus 63 - 5000 AB Tilburg - Telefoon: 013-423620*

50.000 studieboeken

op nog geen 5 minuten lopen van de Hogeschool.

Dat w a s de ongelofelijke augustus-voorraad van onze studentenboekhandel. Gelukkig is er het nodige van af gegaan in de afgelopen weken. Maar we blijven natuurlijk proberen al uw studieboeken het hele jaar door in voorraad te houden. (En niet alleen de titels voor het propedeuse!) En erg dichtbij: onder de 5e studentenflat.

J8e Voor een gezellig avondje uit

de

tweedehands-boeken Gianotten start nü met de in- en verkoop van 2e hands-studieboeken. Laat de studieboeken die u niet meer nodig heeft door ons beoordelen. Meestal geven wij u eenderde van de nieuwwaarde terug. N.B. "Start n u " betekent uiteraard dat we nu bezig zijn een voorraad op te bouwen!

Restauïarjt rr\et eigerispecialiteiteri

emmastraat2, 5038 WB Tilburg, tel 013-430252 Keuken geopend tot 22.45 uur Dinsdags gesloten

boekhandel gianotten b.v. studentenboekhandel Prof. Verbernelaan 20. (Onder de 5e studentenflat).

COMMUNIQUE COLLEGE VAN BESTUUR 2 NOVEMBER 1982 Het College van Bestuur heeft een conceptregeling "Contractonder­ zoek en andere activiteiten ten behoeve van derden" vastgesteld De Minister van Onderwijs en Wetenschappen heeft in 1981 een re­ gehng getroffen die het mogelijk maakt om inkomsten uit contract­ onderzoek en maatschappelijke dienstverlening te behouden voor de instelling, ook over de jaargrens heen (Het betreft hier onderzoek en dienstverlening hoofdzakelijk vanuit de faculteiten. Onderzoek door de para­umversitaire instituten valt er buiten) Belangrijk element in een dergelijke regeling acht de minister de doorwerking van de universitaire know how ten gunste van de sa­ menleving. Contractresaerch dient echter wel te passen m onderzoeksprogram­ ma's van de vakgroep/werkgroep Gegevens en resultaten van derge­ lijk onderzoek zullen voor eigen onderwijs­ en onderzoeksdoelein­ den gebruikt worden Het College van Bestuur gaat er in deze conceptregeling vanuit dat de faculteiten ­ met inachtneming van de door het College van Bestuur vast te stellen all­in tarieven en algemene voorwaarden voor het aangaan van contracten ­ zelf zoveel mogelijk contracten kunnen afhandelen. De faculteitssecretarissen zullen op dat punt een belang­ rijk mandaat krijgen. Op instellingsniveau zal ­ een aanvullend trans­ ferpunt gecreëerd worden dat stimulerend zal optreden en contracten tussen organisaties in het maatschappelijke veld en de Hogeschool zal bevorderen Deze contractresaerchregeling ­ die voor 1 januari 1985 geëvalueerd wordt zal de faculteiten en de para­universitaire instituten om advies worden voorgelegd, en vervolgens ter vaststelling aan de Hoge­ schoolraad worden voorgelegd. VERSLAG VERGADERING STICHTINGSBESTUUR 22 OKTOBER 1982 Het Stichtingsbestuur heeft besloten de heer prof drs J A M Oonincx met ingang van 1 november 1982 te benoemen tot gewoon hoogleraar in de eco nomische faculteit voor het vakgebeid administratieve organisatie Voorts heeft het overeenkomstig de aanbeveling van de hogeschoolraad de heer E M de Grood benoemd tot buiten universitair lid van die raad In reacUe op de namens de hogeschoolraad aan het stichtingsbestuur kenbaar gemaakte moties 1511 en 1512 zal aan de raad worden uiteengezet hoe in het geen beide moties naar hun strekking beogen een beter contact tussen stich tingsbestuur en hogeschoolgemeenschap, in het recente verleden is voorzien Afgesproken is enkele jaren geleden dat de raadsvoorzitter bij agendapunten die daartoe aanleiding geven kan worden uitgenodigd en dat periodiek over leg tussen een delegatie van de raad en het stichtingsbestuur wordt gevoerd Met name du laatste functioneert nog niet optimaal Tenslotte zal worden verwezen naar de ruime en brede raadplegingen binnen en buiten de hogeschool die vooraf gaat aan de voordracht voor nieuwe le­ den, zulks vooral om de band in stand te houden met de natuurlijke achter ban van de stichtmg het katholieke volksdeel, in het bijzonder in Brabant Goedkeuring is verleend aan de samenwerkingsovereenkomst tussen de KHT en STF TEGEMOETKOMING INTERIMREG ELING ZIEKTEKOSTEN Recent zijn u formulieren voor de aanvraag voor een tegemoetkoming inge volge de interimregeling ziektekosten toegezonden, voor het tijdvak april tot en met september 1982, u diende deze voor 7 oktober bij de Dienst Perso neelszaken in te leveren Aangezien er sedert 1 april 1982 enkele belangrijke veranderingen zijn aange treden, treft U hieronder een korte samenvatting van de regeling aan De be langrijkste wijzigingen in vergelijking met de vorige regeling betreffen ­ het bedrag van de interimuitkering, deeltijdarbeid, ­ de tegemoetkoming voor één kind jonger dan 16 jaar, wie komt in aanmerking voor de tegemoetkoming ten behoeve van kinde­ ren tussen 16 en 27 jaar 1 Belanghebbende Belanghebbende is degene die een (of meer) betrekkingen bekleedt waarvan de bezoldiging bij de wet is geregeld of door of vanwege de Kroon is gere­ geld Dat betekent dat degene die in dienst is bij een of meer rijks , onderwij sinstelling, een overheidsdienst of bedrijf of semi overheid in pnncipe voor een tegemoetkoming in aanmerking komt Echter degene die verplicht verzekerd is ingevolge de ziekenfondswet heeft geen aanspraak op deze tegemoetkoming De regeling heeft nl tot doel om een tegemoetkoming te geven in de premie die de werknemer moet betalen voor het afsluiten van verzekenng tegen ziektekosten, hetzij vrijwillig bij een ziekenfonds, hetzij bij een particuliere verzekeringsmaatschappij 2 Het bedrag van de

intenmuitkenng

Tot nu tot was de intenmuitkenng vastgesteld op de helft van het gewogen landelijk gemiddelde van de premie van de vrijwillige ziekenfondsverzekering leder ontving, ongeacht de hoogte van de betaalde premie, eenzelfde netto bedrag Het ministene van Binnenlandse Zaken heeft nu voor een andere opzet geko­ zen, waarbij onderscheid is gemaakt tussen a de belanghebbenden die met een ziekenfonds een vrijwillige verzekering hebben gesloten, en b de ovenge belanghebbenden ad a aangezien de premies van de ziekenfondsen regionaal bezien sterk uiteen lo­ pen, heeft men de intenmuitkenng gebaseerd op de premie die belangheb­ benden daadwerkelijk aan het ziekenfonds schuldig zijn Voor belanghebbenden wonende in de provincies Zeeland, Noord­Brabant en Limburg bedraagt de tegemoetkoming voor de periode van 1 apnl 1982 tot 1 juni 1982 f 82,05 netto per maand en met ingang van 1 juli 1982 f 84,75 Degenen die hun woonplaats elders hebben kunnen bij de salarisadministra tie tijdens de spreekuren informeren naar de juiste bedragen ad b de intenmuitkenng wordt bepaald op de helft van de gemiddelde premie die niet op winst gerichte verzekenngsondernemingen in rekening brengen voor een gemiddelde standaardverzekering De tegemoetkoming bedraagt daar ^ 55,73 per maand (Let op dit bedrag was/^ 79,491)

MEDEDELINGEN

3 Vergoeding t b v de echtgenolo M el De belanghebbende ontvangt een tegemoetkoming in de ziektekosten als hierboven vermeld onder 2 voor elke kalendermaand waarin hij/zij een of meer betrekkingen als hierboven gedefinieerd bekleedt Hij/zij ontvangt een gelijke tegemoetkoming voor de echtgeno(o)t(e) die be­ hoort tot het huishouden van belanghebbende, van wie de inkomsten lager zijn dan die van belanghebbende G een tegemoetkoming wordt verleend als de echtgeno(o)t(e) zelf op grond van de regeling recht heeft op een vergoe­ ding ingevolge de interimregeling ziektekosten rijksambtenaren 4 De tegemoetkoming

voor één kind jonger dan 16 jaar

Nieuw ten opzichte van de vonge regeling is, dat aan belanghebbenden die met bij een ziekenfonds zijn verzekerd voor één kind jonger dan 16 jaar een tegemoetkoming m de premie van een ziektekostenverzekering kan worden verleend indien belanghebbende de premie van een ziektekostenverzekenng heeft betaald De norm die bij de beoordeling van het recht op een intenmuitkenng voor de­ ze kinderen moet worden aangelegd is dat het een kind betreft onder de 16 jaar die tot het huishouden van betrokkene behoort dan wel met tot die huis houding behoort doch in belangrijke mate op zijn kosten wordt onderhou den, m a w het kind in de zin van de kinderbijslagwet De tegemoetkoming bedraagt vanaf 1 april 1982 f 29,84 per maand Indien zowel betrokkene als de echtgeno(o)t(e) aanspraak op deze extra te gemoetkoming hebben, wordt deze alleen toegekend aan de vrouwelijke be langhebbende Op grond van het feit dat bij ziekenfondsverzekenngen kinderen jonger dan 16 jaar gratis mede zijn verzekerd, is deze tegemoetkoming beperkt tot dege­ nen die met bij een ziekenfonds zijn verzekerd 5 Vergoedingen

t b v de kinderen van 16 tot

27jaar

Om administratieve redenen was in de vorige interimregeling de extra tege moetkoming t b v kinderen van 16 tot 27 jaar gekoppeld aan het recht op kinderbijslag Sinds 1 januari 1982 is de Algemene kinderbijslagwet echter gewijzigd in die zin dat de kinderbijslag primair wordt betaald aan de verzorgende ouder Als zodanig wordt bij voorrang de vrouw aangemerkt In de situatie dat alleen de man belanghebbende is in de zin van de interimre geiing en diens echtgenote voortaan kinderbijslag geniet zou de wijziging van de kinderbijslagwet tot gevolg hebben dat de man zijn vroegere aanspraak op het zgn kindbedrag zou verliezen Om deze consequentie te voorkomen is in de nieuwe interimregeling de aanspraak op de extra tegemoetkoming, zowel voor één kind jonger dan 16 jaar als voor kinderen van 16 jaar en ouder ver bonden aan de betaling van de premie van een ziektekostenverzekenng In geval van twijfel over de betaling van deze premie kunnen de polis en de betalingsbewijzen uitkomst bieden Niet voor elk kind tussen de 16 en de 27 jaar waarvoor de belanghebbende de premie van een ziektekostenverzekenng dan wel de premie voor een vrijwilli ge ziekenfondsverzekenng heeft betaald, kan een tegemoetkoming worden gegeven, voor de begripsomschrijving voor welke kinderen een aanspraak bestaat moet toch weer teruggegrepen worden op de Algemene kinder bijslagwet Met andere woorden man (belanghebbende), vrouw, 2 kinderen tussen 16 en 27 jaar in gezinsverband levend, indien de vrouw voor de 2 kinderen km derbijslag ontvangt, zal de man voor deze 2 kinderen de tegemoetkoming in terimuitkenng ontvangen indien hij de premie van de ziektekostenverzeke nng heeft betaald De tegemoetkoming bedraagt voor elk kind waarvoor aan de voonwaarden wordt voldaan voor de periode 1 april 1982 1 juli 1982 f 37,93 en vervolgens ^ 40 43 per maand 6 Belangrijke bepalingen i v m de

uitbetaling

­ de tegemoetkomingen worden slechts verleend over een kalendermaand als de belanghebbende meer dan de helft van het aantal dagen m dienst ge weest IS er bestaat verder geen recht voor zover de belanghebbende dan wel de me debelanghebbende (punt 3, 4, 5) zelfstandig verplicht verzekerd is volgens de ziekenfondswet, dan wel medeverzekerd is ingevolge die wet ­ als men gedurende meer dan de helft van het aantal dagen per kalender maand géén bezoldiging geniet (b v vanwege buitengewoon ■verlof) heeft men over die periode geen recht op de intenmuitkenng (noch op de tege moetkoming voor de medebelanghebbende) de uitbetaling geschiedt in juni en in december, telkens over de voorgaande kwartalen (behalve bij ontslag of ovedijden) de vergoeding wordt slechts uitbetaald op aanvraag via het daartoe vast gestelde formulier Uitbetaling blijft achterwege indien deze aanvraag met is ingediend binnen een half jaar na afloop van de termijn waarop de aanvraag betrekking heeft de uitbetaling geschiedt door die werkgever die het salens van juni resp de cember moet uitbetalen ­ indien men gelijktijdig meerdere betrekkingen als omschreven onder punt 1 heeft, wordt de intenmuitkenng uitbetaald door die instantie die het hoogste bedrag dient uit te betalen Is de bezoldiging in alle betrekkingen gelijk, dan betaalt iedere werkgever zijn deel 7 Deeltijdarbeid De vorige regeling kende ten aanzien van deeltijdwerkers een alles of mets voorziening, d w z de tegemoetkoming was afhankelijk van de vraag of 50% of meer van de gebruikelijke werktijd werd gewerkt In de nieuwe intenmregeling daarentegen ontvangt iedere belanghebbende die in deeltijd werkzaam is een tegemoetkoming die naar verhouding is af gestemd op de werktijd (zonder inachtneming van de eventuele overuren doch in verhouding tot de gebruikelijke werktijd) De intenmuitkenng kan uiteraard nooit meer bedragen dan die welke aan een full­time werker wordt verleend Mocht het bovenstaande vragen bij U oproepen, dan kunt U zich altijd wen­ den tot de Dienst Personeelszaken voor meer informatie

Tilburgs Hogeschoolblad

S T A A T S ­ EN B E S T U U R S R E C H T PROPEDEUZE/KANDIDAATS I

Q

De oratie van prof mr A K Koek koek. Bijdrage tot een chnsten­ democratische staatsleer Kluwer, Deventer 1982 / 9 50, is aanbevolen literatuur voor de toets/het tentamen staats en bestuursrecht (propedeu ze/kandidaats I) DE TENTAMENS SOCIAAL RECHT I EN II EN RECHTSFILO­ SOFIE I EN II V O O R A V O N D S T U ­ DENTEN. Avondstudenten kunnen in het twee de semester kollege volgen in het vak sociaal recht en in het vak rechtsfilo­ sofie Voor elk van deze vakken geldt, dat het tentamen in twee ge deeltes wordt afgenomen het soci aal recht I en II resp het rechtsfiloso fie I en II Voor de data waarop deze tentamens worden afgenomen zij verwezen naar pagina 19 t / m 21 van het bulletin voor avondstudenten, uitgebracht in augustus 1982 Het bovenstaande geldt ook reeds voor de tentamenperiode van december/januari a s

COLLECTIEF LEERPROJECT AR­ B E I D , BELEID EN O R G A N I S A T I E Voor de studenten in het tweede doctoraaljaar Arbeid, beleid en orga nisatie (beide afstudeervarianten) wordt in het tweede semester een Collectief leerproject georgani seerd Het thema is 'het ontwerpen van een beleidsinformatiesysteem annex beleidsvormingssysteem ten behoeve van het (te voeren) werkgelegenheids­ en industnebe leid ' Teneinde de voorbereidingen voor dit leerproject zoveel mogelijk vóór Kerstmis afgerond te hebben, wordt reeds op VRIJDAG 12 NOVEMBER a s om 15 30 uur een eerste bijeen komst belegd Dr A G odfroij en Prof dr J van Dijck zullen het pro ject introduceren en bespreken aan de hand van een notitie, die verkrijg baar is bij Dr G odfroij De bijeen komst vindt plaats in zaal S 174

PROPEDEUSE­ ROOSTERCORRECTIE Blok III Abusievelijk staat in het blok­rooster carnaval gepland in de week van 7 11 februari 1983, dit moet zijn 14­18 fe­ bruan De weekroosters zijn derhalve week 23 (7 11 februan 1983) Functieleer een hoorcollege en werkgroep bijeenkomsten voor alle groepen plus practica voor de one­ ven groepen Oriëntatie op de Veldpsychologieen dne hoorcolleges Statistiek een hoorcollege week 24 (14­18 februari) Toets Inlei ding, 2e gelegenheid Deze correctie houdt tevens in dat de genoemde colleges bij week III­5 (bladz 41 Introductiegids) doorgang vinden in de week van 7 11 februari en dat de datum van de hertoets In leiding (bladz 44 Introductiegids) wordt donderdag 17 februan 1383

5 november 1982

MEMO

Studenten STUDIEBEURZEN VOOR VERENIGDE STATEN

DE

Voor afgestudeerden met zeer goede studieresultaten van Nederlandse universiteiten en hogescholen, van Conservatoria, Academies van Beeldende Kunsten en de Nederlandse Film- en Televisie Academie, zijn beurzen beschikbaar voor voortgezette studie in de Verenigde Staten voor het academisch jaar 1983 1984 A F u l b r i g h t beurzen voor studie voor een Master's graad of een Ph D in elke studienchting Vereist - afstuderen vóór 1 september 1983 - toelating tot 'graduate study' aan een Amerikaanse universiteit volledige of gedeeltelijke Amen kaanse beurs of assistentschap of eigen fondsen Toelage maximaal $ 3000 e n / o f ver goeding van de reiskosten Sluitingsdatum voor beursaanvrage 31 maart 1983 B Frank Boas F e l l o w s h i p voor een studie voor een Master's graad in In ternational Law aan Harvard Law School, Cambridge Vereist Mr graad zo mogelijk met speciali satie in internationaal recht - bij voorkeur enige jaren ervaring Toelage ongeveer $ 500 per maand, plus vrijstelling van collegegeld en boe kentoelage en 'eiskosten N B De Nederlandse kandidaat dingt met kandidaten uit 6 Europese lan den naar een fellowship Sluitingsdatum 15 november 1982 C Vera List F e l l o w s h i p voor voor tgezette studie in economie, filosofie, psychologie, anthropoiogie en Politieke wetenschappen aan de New School for Social Research in New York Vereist afstuderen voor 1 septem ber 1983 Toelage $ 450 per maand plus vrijstelling van collegegeld, plus reiskosten Sluitingsdatum 15januan1983 Brochures en aanmeldingsformulieren NETHERLANDS. AMERICA COM MISSION FOR EDUCATIONAL EX CHANGE (NACEE) Nieuwe Spiegelstraat 26, 1017 DG Amsterdam (020-242435) Vele Amerikaanse universiteiten slui ten reeds op 31 december 1982 de in schrijving voor het academisch jaar 1983 1984 Aangeraden wordt zich ruim tevoren te wenden tot het STU DENT COUNSELING DEPARTE MENT V A N NACEE, waar advies en inlichtingen verstrekt worden over het hoger onderwijs in de Verenigde Staten en over inschrijvingsprocedu

50.000

STUDIEBOEKEN h e b b e n w i j beslist niet in v o o r a a d W a t w e o a w e l in voorraad hebben is ECONOMETRIE ECONOMIE WIJSBEGEERTE PSYCHOLOGIE SOCIOLOGIE RECHTEN RECHTEN

PROPEDEUSE PROPEDEUSE PROPEDEUSE PROPEDEUSE PROPEDEUSE PROPEDEUSE BASISPROGRAMMA NEDERLANDS RECHT BLOK I BLOK II BLOK III

Verder treft U op onze Wetenschappelijke afdeling de volgende rubrieken Informati ca Geschiedenis Theologie Nederlands Frans Duits Engels Aardrijkskunde Oc cult en Buitenlandse pockets (o a Pelican}

O P boekhandel pillot ^ ^ ^ ^ "

HBUUOI 32

503S CP T Iburg

TBI 013-43SS2 42S218

res aan de universiteiten De studie gidsen van universiteiten en naslag werken kunnen worden geraad pleegd STUDENT COUNSELING DEPART MENT telefoon 020 241514 (9 00-12 00 uur) open dagelijks van 13 00 - 17 00 uur ICHTHUS-LEZING Donderdag 11 november 1982 komt Pieter van Kampen, directeur van de Remormatorische Bijbelschool in Zeist, praten over " D e Bijbel in het al gemeen" Hij komt op uitnodiging van Ichthus Tilburg om acht uur in een zaaltje van het Hogeschoolge bouw (kijk uit naar de posters) pra ten Kom gerust langs, iedereen is wel komi

Sporti PENDRAGON Tennis: van dinsdag 7 december t / m dinsdag 21 december wordt er een groot algemeen toernooi gehouden in de studentensporthal Catego neen beginners (dames en heren) half gevorderden (dames en heren) en gevorderden (dames en heren) Er worden alleen singles gespeeld vol gens het poule systeem Wedstrijd duur IS 45 minuten en het aantal ge wonnen games is beslissend Het in schnjfgeld bedraagt f 2,50 per per soon en dient te worden ingeleverd samen met het inschrijfformulier bij Ene Mathieu Van eenieder die in schrijft wordt verwacht dat hij/zij overdag onvoorwaardelijk beschik baar is vanaf dinsdag 7 december De inschrijfformulieren dienen uiterlijk vrijdag 12 november ingeleverd te zijn J u d o : op 13 november wordt door de TH Eindhoven het Internationaal Studenten Judo Herfst Toernooi ge organiseerd Karate: zondag 14 november vindt er in de studentensporthal een Natio naai Studenten Karate Toernooi plaats De wedstrijden worden in teamverband gespeeld, vijf personen met eventueel een reserve Twee klassen t / m 6e kyu en 6e kyu en ho ger Er zijn geen prijzen te verdienen, sportiviteit, uitwisselen van kennis, ideeën en ervaring staan voorop Zaalhockey: inschrijfformulieren voor de vriendschappelijke zaalhockey competitie, die op zaterdag 20 november van start gaat, zijn ver knjgbaar aan de balie van de sport hal Schaken: op vrijdag 10 december wordt er in het kleine zaaltje van de studentensporthal een snel schaak toernooi georganiseerd voor sportkaarthouders Hiervoor kun je nu al inschrijven Het inschrijfgeld be draagt f 2,50 en dient te worden vol daan bij inlevering van het inschrijf strookje bij Walter de W i t , John de Die of Ene Mathieu Lustrumtoernooi: voor het Lus trumtoernooi kan nog worden inge schreven t / m vrijdag 12 november Inschrijfformulieren liggen bij de balie in de sporthal Per sport en per on derdeel moet er een apart inschrijf formulier ingeleverd worden Volgende week meer informatie over de tijd waarop de verschillende sporten plaatsvinden

Tilburgs Hogeschoolblad

Varia \ KARL R. POPPER Conferentie op zaterdag 20 en zondagmorgen 21 november 1982 in de Internationale School van Wijsbe geerte te Leusden Een van de belangrijkste en invloed rijkste hedendaagse filosofen is Karl Popper Tachtig jaar geleden werd hij geboren Wie IS deze m a n ' W a t houden zijn opvattingen over wetenschap en over de inrichting van de samenleving i n ' Hoe fundeert hij die opvatting e n ' Op deze vragen wordt ingegaan tijdens de conferentie op zaterdag 20 en zondagmorgen 21 november Medewerking verlenen drs C C Boers Popper als filosoof van de falsifieerbaarheid en Popper als filosoof van de vrije samenleving, en drs B Schreurs Popper en de metafysica Nadere inlichtingen zijn te verkrijgen bij de ISVW, Dodeweg 8, 3832 RD Leusden Telefoon 033 15020 LEZINGEN GESCHIEDENIS, PSYCHOLOGIE, PSYCHOANALYSE Onder auspiciën van het tijdschrift Skript zullen vanaf 18 november te Amsterdam lezingen worden gehou den rond het thema geschiedenis en psychologie cq psychoanalyse ' De laatste jaren is de belangstelling voor het bestuderen van belevingsfactoren bij individuen en groepen binnen de geschiedwetenschap toegeno men Terwijl bijvoorbeeld bij de psy chologen de aandacht voor het histo rische aspect van het object van stu die en van de eigen theorieën groeit In de lezingen zal, naast aandacht voor de theorie, vooral de nadruk lig gen op de praktische toepassing van psychologische of psychoanalyst! sche concepten bij historisch onder zoek, dan wel concreet historisch on derzoek naar psychologische noties De lezingen worden gehouden op donderdagavonden (tweewekelijks) in het CREA gebouw, Sarphatistraat 108 te Amsterdam, aanvang 20 00 uur 18 november I N Bulhof (historica) Freud en Nederland Methodologi sche problemen bij het schrijven van wetenschapsgeschiedenis 2 december P Vandermeersch (filo soof, psychoanalyticus) Foucault en de geschiedenis van de psychiatrie 16 december R Dekker, H Roodenburg (historici) Psychohisto ry, een doodlopende w e g ' Enksons Lutherstudie opnieuw bezien 13 januari J W Oerlemans (historicus) Carrierisme en cultuur 27 januan W Gottschaich (peda goog) Zur Sozialgeschichte der Nar zissmus 10 februan S C A Driemand (filo soof) Nietzsche en Freud Over het probleem van het dualisme tussen li chaam en geest 24 februari H Teunisen (cultuurpsy choloog) Over hystene, of hoe de duivel een ziekte wordt 10 maart J Goudsblom (socioloog) Psygogenetisch-, sociogenetisch-, historisch denken Over de problemen bij een historise ring van de psychologie en bij een psychologisering van de geschiede nis IS bij uitgeverij Skript een boek verschenen met hierin de lezingen van het congres "Geschiedenis en Psychologie" van 4 5 maart j I Het boek en de documentatiemap bij de

komende lezingen zijn te bestellen door overmaking van f 22,15 (boek, inclusief verzendktn ) en f 3,(X) (map) op giro 425 1306 tnv E P Velt man. Historisch Seminarium, Herengracht 286, Amsterdam, o v v " c o n gresbundel" of "lezingenmap" STUDIEGROEP WEIDEVOGELBEHEER Het Centrum voor Milieukunde van de Leidse Universiteit begint injanua n 1983 met een interuniversitaire / in terfacultaire studiegroep Weidevo gelbeheer De studiegroep zal een beleidsalternatief ontwerpen voor een deel van het Relatienotabeleid en daar de milieukundige, sociale en ekonomische konsekwenties van aangeven Dit meer geprivatiseerde beleidsinstrument betaling voor ge realiseerde weidevogelproduktie heeft in principe tegen lagere kosten, en zonder weerstand van boeren een gelijke of zelfs hogere weidevogel 'opbrengst" In deze studiegroep die 6 maanden zal duren is nog plaats voor enige doktoraalstudenten uit de sociale wetenschappen (sociale psy chologie sociologie), een funstlbe stuurskundige en een ekonoom/be dnjfskundige Voor inpassing in de studie dient in overleg een regeling getroffen te worden Inlichtingen over deze studiegroep bij G Huppes en H A Udo de Haes, Centrum voor Milieukunde Rapen burg 127, Leiden, 071 148333 tst 7429/7422

AIESEC-SYMPOSIUM "bedrijfseconomen en de c o m p u ter". Donderdag 13 30 uur

11

november

AZ13,

Voor iedereen die met zijn kennis over computertoepassingen in het bedrijfsleven met tevreden is * de inleiding wordt verzorgd door prof Nielen van de vakgroep infor matica * computerdeskundigen gaan in op computertoepassingen in enkele gro te en kleine Nederlandse bedrijven * tot slot zal het panel vragen uit de zaal beantwoorden Inlichtingen B729 (tussen 12 30 en 13 30 uur)

Vrouwen EKONOMIE-VROUWENGROEP De Ekonomie Vrouwengroep is weer gestart W I J willen voornamelijk als studie groep gaan funktioneren, maar de ondersteuningsfunktie zal daarmee met uit het oog verloren worden De groep bestaat momenteel uit negen vrouwen W e willen ons vooral gaan bezighouden met het bestuderen van de positie van vrouwen binnen de huidige ekonomiese wetenschapsbeoefening en ons vooral nch ten op literatuur met betrekking tot het debat over de huishoudelijke ar beid Vrouwen, die belangstelling hebben om mee te doen of er iets meer van willen weten, kunnen kontakt opnemen met José Simens, tel 013 351691 EXACTE V R O U W E N Zojuist IS een brochure verschenen van de groep Vrouwen en exacte we tenschappen in Groningen In deze

5 november 1982

brochure beschrijven zij hun studie ervaringen m exacte wetenschappen Deze studie ervaringen worden gea nalyseerd en geïnterpreteerd in het licht van feministische theorie De brochure richt zich in de eerste plaats op vrouwen die in een exacte wetenschap studeren of werken De studie ervaringen zijn uitgeschre ven om herkenning en steun te bie den aan exacte vrouwen, die vaak erg geïsoleerd werken in een specifie ke mannenwereld Voorts IS de brochure interessant voor iedereen die vanuit haar of zijn eigen ervaringen kritisch wil denken over wetenschap De brochure (90 pagina's) is te bestellen door het overmaken van f 9,50 (inclusief / 4,50 verzend kosten) op giro 3730229 t n v Nanda Gilden, Groningen, onder vermelding van "Exacte vrouwen '

Menu PERIODE 8/11 T / M 12/11 1982 M A A N D A G 8/11 ossestaartsoep minestronesoep kip cordon bleu rundervink spercieboontjes witte kool gekookte aardappelen diverse nagerechten DINSDAG 9/11 chinese tomatensoep champignonsoep 2 stokjes saté met pindasaus tjap tjoy met rijst kroepoek goulasch doperwten gekookte aardappelen diverse nagerechten WOENSDAG 10/11 Servische bonensoep bouillonsoep Wiener schnitzel kaasvink champignonsaus andijvie a la crème gemengde sla gekookte aardappelen diverse nagerechten DONDERDAG 11/11 kervelsoep bamisoep stamppot zuurkool braadworst rozijnensaus speklapje schorseneren gekookte aardappelen diverse nagerechten VRIJDAG 12/11 tomatengroentesoep gebakken schol met ravigottesaus kalkoenrollade met jachtsaus worteltjes gemengde sla aardappelpuree diverse nagerechten

iB

IPgi vertrok naar Nederland om daar de politieke toneelgroep Proloog mee op te bouwen. Sinds 1980 werd ze freelance. Ze speelde bij Sater en maakte bij Theater '80, onder regie van Marcelle Meuleman, twee suksesvolle produkties over vrouwen: 'Zolang je zwijgt' en 'Het Verlangen'.

Caroline v a n Gastel

Simone Ettekoven speelde o.a. in het kleine gezelschap 'De Bastaard' monologen en dialogen uit de absurdistische toneelliteratuur. Ze werkte met Simone Rooskens en Luc Lutz in 'Mijnheer Klebs en Rozalie' van René de Obaldia; trok een jaar lang met circus Mikkenie mee als circusprinses; werkte als aktrice in Frankrijk en speelde mee in twee franse speelfilms. Het laatste seizoen was zij gast in de theatershow van Seth Gaaikema.

KULTUREEL SENTRUM

Het Coöperatief speelt monologen van Fo en Rame

INSEA congres Tilburg

Daarnaast zijn er tal van andere, los te bezoeken, activiteiten zoals concerten, films en tentoonstellingen. Inschrijvingen, verkoop dagkaart voor zaterdag en kaarten losse voorstellingen (alleen voorverkoop) bij Stichting Musische Vorming Willem II straat 29a, waar je ook het programma kan krijgen.

Avond

over

Europa

Vrijdag 12 november: Aanvang: 20.00 uur. Plaats: Holiday Inn, Veldmaarschalk Montgomerylaan 1, Eindhoven. Forumdiscussie: "Wat is haalbaar in Europa met Europa?" VITE organiseert, in samenwerking met de afdelingen Tilburg en Eindhoven van de Europese Beweging, een discussieavond die als thema zal meekrijgen: " W a t is haalbaar in Europa met Europa?" Aanleiding hiervoor is het gelijknamige discussiestuk, geschreven door de VITE-leden Rien Geurtsen en Henk Janssen. Op deze avond zullen de begrippen Statenbond en Bondsstaat centraal staan, waarbij de huidige Europese Gemeenschap getoetst zal worden aan beide begrippen. Mogelijkheden voor een bepaalde eindfase van verdere integratie van de Gemeenschap zullen worden onderzocht.

Op 11 november geeft het Theatercoöperatief in het Kultureel Sentrum een voorstelling van "Volwassen orgasme ontsnapt uit Amerikaans Circus". Het is een theaterproduktie bestaande uit vijf monologen, geschreven door de bekende Italiaans acteur, toneelschrijver, regisseur Dario Fo en zijn vrouw Franca Rame. Franca heeft zelf de produktie geregisseerd. Internationaal heeft ze alle 5 monologen zelf zo'n 500 keer gespeeld, met veel sukses. Dat is ook voor onze produktie het geval. De voorstelling gaat over de vooral seksuele horigheid van vrouwen gebracht op een humoristische, groteske manier. De voorstelling is absoluut niet alleen voor vrouwen bedoeld. Hoewel er alleen vrouwen op het podium staan wordt er veel over mannen gesproken.

Komend weekeinde, 12, 13 en 14 november, vindt in Tilburg het eerste Nederlandstalig INSEA-congres plaats. INSEA (International Society for Education through Art) is een internationale organisatie die hechte banden heeft met UNESCO en elk jaar een congres houdt. Vorig jaar was dat in Rotterdam. Het congres in Tilburg kan als een continuering hiervan beschouwd worden.

De personages zijn exemplarisch, het gaat niet zozeer om het individu. Evenmin is het de bedoeling in een aanklacht tegen mannen te blijven steken. Het gaat immers ook om ons zelf, om de manier waarop wij omgaan met de wereld die ons onderdrukt, de normen die ons gedrag bepalen. Om dat te onderzoeken moet je jezelf een beetje van een afstand bekijken, en lachen helpt het best. De problematiek is bekend. Maar om in die situatie van (seksuele) onderdrukking verandering te krijgen is het raadzaam er steeds een vinger op te leggen; het tegen onszelf en anderen te blijven zeggen; steeds op een andere manier.

De Filmliga speelt deze maanden aardig in op de actualiteiten. In afwachting van de premières van zijn nieuwe films Hammette en Der Stand der Dingen gaat de Liga in de maanden november en december een aantal oudere films van Wim Wenders vertonen. Het betreft de films Alice in den Stadten uit 1974 12 november), Falsche Bewegung uit 1975 116 november), lm Lauf der Zeit uit 1976(30 november) en Der Amenkanische Freund uit 1977 (14 december), telkens in de Ambassade Bioscoop (Aanvang 22.30 uur). Wenders behoort tot 'n generatie van jonge duitse filmers die in de jaren zeventig internationale erkenning kregen. Tot deze groep behoren o.a. Fassbinder, Herzog en Schlöndorff. Samen vormen zij een reactie op Duitsland's filmcultuur sinds de Tweede Wereldoorlog, aangeduid met de term "Papa's Kino". Met "Papa's Kino" wordt een periode in de duitse cinema bedoeld, die gekenmerkt wordt door grote amerikaanse invloeden en daarmee samenhangende oubolligheid. Het peil van de films was dus uitermate laag en een illustratie daarvan is het feit dat in 1961 de Bundesfilmpreis niet werd toegekend wegens gebrek aan kwaliteit.

nen niet al te lange tijd duidelijk worden of de inzinking slechts van tijdelijke aard is. Door het werk van Wenders loopt een saillante rode draad van 'n drietal thema's, t.w. communicatiemoeilijkheden, het kind en het emotionele reizen. Wenders plaatst zijn acteurs in een sociaal isolement, door ze te laten vervreemden van de werkelijkheid. Een voorbeeld hiervan is Felix Winter (Rüdiger Vogler), die in Alice in den Stadten er niet in slaagt middels een Polaroid camera de voor hem vervreemde werkelijkheid vast te leggen. Deze werkelijkheid is Amerika en kenmerkt zich door emotieloosheid, rationaliteit, consumptie en verspilling. Het is de wereld van volwassenen want het meisje Alice dat hij vanuit Amerika naar huis brengt kent wel emoties.

Opvallend is dat Wenders, Herzog en Schlöndorff een gelijke ontwikkeling hebben doorgemaakt. De kwaliteit van hun films vertoonde een stijgende lijn en leidde tot steeds hogere verwachtingen. Uiteindelijk bleken ze deze niet meer in te kunnen lossen. Na de uitstekende films Der Amerikanische Freund (Wenders), Nosferatu (Herzog) en Die Blechtrommel (Schlöndorff) volgden recentelijk tegenvallende prestaties als resp. Ligthning over Water en "der Gipfelpunkt des Ruhms", Hopelijk zal bin-

In lm Lauf der Zeit komt het isole ment van de spelers ook duidelijk naar voren. Bruno Winter (ook Rüdiger Vogler) is onderhoudsmonteur van filmprojectoren en trekt met zijn vrachtwagen door het desolate oostelijke grensgebied van West Duitsland. Hij blijft steken in zijn sociale isolement gedurende de film. Een verschil met vorige films is echter dat lm Lauf der Zeit concrete, gevoelsmatige dialogen bevat. Evenals in Alice in den Stadten maakt Wenders duidelijk dat het kind (nog) de

Het coöperatief is een nieuwe theatergroep die vooral de Italiaanse theaterpraktijk wil ontwikkelen. "Orgasme" wordt gespeeld door drie vrouwen. Carolien van Gastel woont in Antwerpen en heeft de toneelschool in Brussel doorlopen. Samen met Charles Cornette, Hilde Uiterlinden, Jan Decleir en Arturo Corso maakte ze de suksesvolle produktie 'Mistero Buffo' in 1972. Met de Internationale Nieuwe Scène speelde ze honderden voorstellingen. Tot 1978 werkte zij bij het kollektief van de I.N.S. In 1979 regisseerde ze samen met Ton Lutz 'Jan Zonder Vrees', van Hugo Claus, een one-man show van Jan Decleir en in 1981 assisteerde ze Dario Fo bij de regie.van zijn bewerking van de 'Driestuiveropera' van Brecht. Frieda Pittoors studeerde aan de Studio Herman Teirlinck in Antwerpen. Ze werkte bij het Groot Limburgs Toneel, de geruchtmakende werkgemeenschap voor toneel in Brussel en

Tilburgs Hogeschoolblad

Het congres omvat een grote paneldiscussie onder leiding van TVpresentatoren, over het thema " W a t heeft kunst nCi met kunstzinnige vorming te maken" waarbij kunst en kunstzinnige vorming ter discussie gesteld worden.

Gastsprekers op 12 november zullen zijn: F.C.L.M. Crijns, wetenschappelijk hoofdmedewerker van de vakgroep Staatsrecht van de KHT, alsmede de Euro-parlementariërs F.P. van de Gun, W . G . Vergeer, en E.P. Woltjer. Opgave voor deelname en verdere informatie bij: Henk Janssen, Reitse Hoevenstraat 147, Tilburg. Telefoon: 013-630977. Deelnemende VITE-leden zullen vooraf het discussiestuk aangeboden krijgen.

Aandacht voor Wim Wenders

Felix is bang voor emoties en tracht hopeloos de (amerikaanse) werkelijkheid in zijn greep te krijgen. In Falsche Bewegung toont Wenders eveneens 'n werkelijkheid die zeer onaantrekkelijk is. Ook hier is sprake van communicatiestoornis door de nadruk op materiële zaken. Wilhelm Meister (Rüdiger Vogler), hoofdrolspeler in deze film, tracht greep te krijgen op de werkelijkheid middels schrijven.

Agenda

WOENSDAG 10 NOVEMBER

NOVEMBER ZATERDAG 6 NOVEMBER: Stadsschouwburg, 20.15 uur: Het Brabants Orkest o.l.v. André Vandernoot speelt werken van Brahms, Mozart en Roussel. Solist: Walter Boeykens, klarinet. Cinema T o o t e n , 21.15 uur: " M a m a Roma" van Pasolini. Stadsschouwburg, 20.30 uur, studio: Harlekijn dans: in moment bewogen. Stadsschouwburg, 20.30 uur: Filmhuis "Hungerjahre". Regie: Jutta Bruckner. Stadsschouwburg, 23.00 uur: Filmhuis "Madchen in U n i f o r m " . Regie; Leontine Sagan.

Katholieke Hogeschool, 15.30 uur, AZ-8: Afsluitende lezing cyclus Religie en politiek onder de rol van religie in het ontwikkelingsproces. Spreker: Prof. F. Houtart.

i

Stadsschouwburg, 20.15 uur: Nieuwe Komedie met "Gezichtsverlies", politieke klucht van Dario Fo over de ontvoering van Fiat-direkteur Agnelli. Stadsschouwburg, 20.30 uur: Filmhuis: " S o f i k o " . Kultureel S e n t r u m , 20.30 uur: "Bruxelles transit", film van de Belgische regisseur Sammy Szlingerbaum. DONDERDAG 11 NOVEMBER

ZONDAG 7 NOVEMBER Cinema T o o t e n , 21.15 uur: " M a m a Roma" Stadsschouwburg, 12.30 uur, studio: Accordeondag t.g.v. 50-jarig bestaan Apollo '77. M A A N D A G 8 NOVEMBER Cinema T o o t e n , 21.15 uur: " M a m a Roma". Stadsschouwburg, 20.30 uur: Filmhuis: " S o f i k o " . Film van Lana Gogoberidze. DINSDAG 9 NOVEMBER Ambassade-bioskoop, 22.30 uur: Filmliga met "El N i d o " . Regie: Jaime de Arminan. Stadsschouwburg, 20.15 uur: Optreden Lee Towers. Stadsschouwburg, 20.30 uur: Filmhuis: " S o f i k o " . juiste kijken op de wereld heeft. Wat opvalt bij het kijken naar films van Wenders is dat de personen voortdurend reizen, daarmee uitdrukkend dat ze op zoek zijn. In Der Amenkanische Freund zijn een aantal opvallende veranderingen te zien. Ten eerste wordt nu de hoofdrol, Jonathan Zimmerman, door Bruno Ganz vertolkt. Daarnaast is dit de eerste Wenders's film met een duidelijke verhaalstuctuur. De thema's communicatie, kind en emotionele reizen worden daarbij ondergeschikt gemaakt aan het verhaal. Het verhaal berust op de roman "Ripley's Game" van Patricia Highsmith. De film gaat over een man die denkt dat hij ongeneeslijk ziek is. Om zijn gezin financiële garanties te bieden voor na zijn dood, raakt hij middels zijn amerikaanse vriend Ripley (Dennis Hopper) betrokken in de maffiawereld. De betrokkenheid komt hem duur te staan - zijn amerikaanse vriend blijkt niet zo 'n beste vriend te zijn - en leidt uiteindelijk tot zelfmoord. De film drukt een sceptisisme uit ten aanzien van Amerika zoals in zijn vorige films al naar voren gekomen is. Dat neemt niet weg dat deze thriller een groot aantal elementen in zich draagt die ontleend zijn aan de amerikaanse gangsterfilms. Wenders heeft een grote voorliefde voor dit soort films en dit blijkt eens te meer uit zijn nieuwste film Hammett. Mocht men zich inhoudelijk gezien niet aangesproken voelen door de films van Wenders, dan moet men toch constateren dat vooral lm Lauf der Zeit en Der Amenkanische Freund uitblinken door hun stilistische vormgeving. Voor verdere inhoudelijke informatie verwijs ik naar het uitstekende programmaboekje van de Filmliga. "Verder heb ik" met Leon de Winter "niets dan goeds te melden over Wim Wenders". J.T.

Katholieke Hogeschool, 13.30 uur, AZ-13: AlESEC-symposium "Bedrijfsekonomie en de computer". Inleiding: Prof. Nielen (vakgroep Informatica). Katholieke Hogeschool, Ichtuslezing over " D e bijbel in het algemeen". Katholieke Hogeschool, 10.30-12.30 uur, CZ-21: Colloguium economie, overige vakgroepen. Dr. W . M . Oppedijk van Veen (KHT) over "Vacantiegangers en autobezitters, een marksegmentatieonderzoek. Cinema T o o t e n , 21.15 uur: "La classe operaia v a . . . " . Regie: Elio Petrie. Stadsschouwburg, 20.30 uur: Filmhuis: " M a c u m b a " . Regie: EIfi Midesch. Katholieke Hogeschool: 13.30 uur, AZ-8: Lezing door Gert Hekma (medewerker Sociologisch Instituut Utrecht) over " D e medische fundering van een luchtkasteel". Cyklus "Homoseksualiteit als fiktie". Org. Stud. Gen. i.s.m. Stud. Werkgroep Homofilie. Kultureel S e n t r u m , 20.30 uur: "Volwassen orgasme ontsnapt". Vijf monologen van Dario Fo en Franca Rame, uitgevoerd door Simone Ettekoven, Caronline van Gastel en Frieda Pittoors. VRIJDAG 12 NOVEMBER Katholieke Hogeschool, aula: Openbare redes hoogleraren Letterenfak. 10.15 uur: Prof. Dr. H. Verdaasdonk over "Literatuur en Kapitaal"; 11.45 uur: Prof. Dr. K. Ehlich over 'tekst'; 14.15 uur: Prof. Dr. G. Extra over "Nederlands en toch geen moedertaal"; 15.45 uur: Prof. Dr. H. van Riemsdijk over "Over de verscheidenheid van de menselijke taalwetenschap". Holliday Inn: Veldmaarschalk Montgomerylaan 1, Eindhoven, 20.00 uur: Forumdiscussie " W a t is haalbaar in Europa met Europa?" Org. VITE. Sprekers: F.C.L.M. Crijns, F.P. van de Gun, W . G . Vergeer en E.P. Woltjer. Opgave voor deelname en inf. 013-630977. Stadsschouwburg, 20.15 uur: Publiekstheater met " J o h a n Gabriel Borkman van Henrik Ibsen in een regie van Fritz Marquardt. Stadsschouwburg, 23.(X) uur: Filmhuis met "Murder in a mist", " A n g e l in the house" en "a jury of her peers". Regie: resp. Lisa Gottlieb, Jane Jackson en Sally Heckel. Kultureel S e n t r u m , 20.30 uur: "Goethes V'st. Franz Joseph Bogner speelt Faust, Mephisto, Goethe, Gretchen, Eckermann en vele anderen.

5 november 1982

Gonzen

Jan Vrijman, cineast, trekt in de Haagse Post van 25 september een vergelijking die ik u niet wil onthouden. "In mijn zwakzinnigenfilm zag ik, hoe die mensen bij elkaar gingen zitten, eikaar aankeken en begonnen te brabbelen. In de zwakzinnigenzorg noemen ze dat 'gonzen'. Dat is een contactvorm met een heel sterke sociale funktie. Het-bij-elkaarzijn. Zonder dat verbaal contact wordt uitgewisseld. Dat gonzen vind je ook - op een iets hoger niveau - op cocktailparty's, recepties, verjaardagen en visites. Er wordt niets meegedeeld, maar het heeft een geweldige funktie. Wetenschappers doen het net zo. Ze hebben niets te vertellen. Maar dankzij hun monopotiepostitie op het gebied van de intellektuele waarheid weten ze zich uitstekend te handhaven. Een ongekende maatschappelijke verspilling omdat - de uitzonderingen daargelaten - die positie wel hen zelf en de universiteit ten goede komt maar niet altijd de wetenschap en de samenleving. Het wetenschappelijk werk verliest hiermee aan inhoud. Het eigenbelang gaat voorop. Diezelfde mentaliteit dragen de pseudowetenschappers over aan hun leerlingen, de studenten. Een wil-

lige prooi natuurlijk. De pukkelige adoloscenten, gedropt in een vreemde wereld, koestert zich al snel aan de warme boezem van de Alma Mater. Na een jaar is het tafelgesprek bij iedere ekonomiestudent al gauw een expose van wat Schouten nu weer over zijn plan heeft gezegd. Al na een halfjaar is iedere student in staat een volstrekt inhoudsloos werkstuk in te leveren wetende dat hij het binnen zijn assumpties kan verdedigen ("geen inhoud is ook inhoud, professor") en dus aanvaardbaar is. Het merendeel van de studenten past zich niet alleen in gedrag maar ook in uiterlijk aan. Een diplomatenkoffertje hier, een lederen schoudertasje daar en ze slepen al gauw een referentietje of twee'in de wacht. Uit Adformatie, een weekblad voor reclame en marketing, van 23 september een fragment uit een gesprek wat gevoerd had kunnen worden op een reünie. Twee afstudeerders werkzaam in het reclame- en promotiewezen. Zegt de een tegen de ander. 'Lukt het jou ... om je vinger in mijn vuist te steken? Nee, zonder gekheid, probeer eens'. Nou dat lukte natuurlijk niet... Pakt een flaconnetje, doet een paar druppeltjes op zijn vuist en vraagt: probeer het nog eens? Ik deed dat en mijn vinger gleed zo zijn vuist in. Dat spulletje was dus Sensilube. Ik moet zeggen, ik heb nooit een overtuigender produktpresentatie meegemaakt". Jezelf verkopen. Dat leer je. LUCAS VAN WEES

Een stempel van het Polit-Buro De noodtoestand in Polen heeft het personeelsverkeer van dat land naar West-Europa aan banden gelegd. Toch loopt er in Tilburg een groepje Poolse studenten rond, die hier in het kader van het uitwisselingsprogramma van Buro Buitenland zijn. Betekent dit nu dat de Poolse studenten die naar Tilburg mochten komen allen Jaruzelski heten? Nee! Dragen 'Zij stempels van het PolitBuro op het voorhoofd? Neen! Zijn zij onderworpen aan strenge selektiekriteria om naar Nederland uitgezonden te worden? Ja! Een speciale selektiekommissie beoordeelt wie de acht beschikbare plaatsen mogen bezetten. Beperken wij ons tot de ekonomische fakulteit in Poznan. De behaalde studieresultaten zijn het eerste kriterium. Goede studenten krijgen daarmee een aantal selektiepunten achter hun naam. Vervolgens stijgen de kansen als de student(e) meegewerkt heeft aan wetenschappelijke publikaties of het organiseren van seminars. Dan wordt er bekeken hoe goed je de Engelse taal beheerst. Dit wordt getoetst aan de hand van gesprekken in het Engels over onderwerpen zoals economische geschiedenis en de internationale handelspolitiek. Tenslotte krijgt men een extra aantal punten als men deelneemt aan aktiviteiten van de studenten

Aantekeningen van een kamerbewoner

De terugkeer

(februari 1974) door Wouter van Gils De emerauden teint van het geverfde hout wordt op onheilspellende wijze beroerd door het neutrale licht van de vroege middagzon. Het raam is geopend door iemand die vóór mijn aanwezigheid getracht heeft een uitweg te zoeken naar een aanvaardbaar atmosferies evenwicht. Een koele bries drijft langs het venster, geuren om mijn hoofd heen strijkend die me in een uit miniskule herinneringen opgebouwde vervoering brengen. Ik denk terug aan mijn herfstdagen in Turijn, mijn wandelingen door het bloemrijke park achter het middeleeuws kasteel van waaruit men kan neerzien op de rivier de Po. Ik herinner me de kruidengeur van Renza's hals, haar fluweeldroge en zachte handen, en haar konstante begeerte naar mij, op ideale wijze beheerst, doch immer zo duidelijk herkenbaar dat ik mij voortdurend bewaakt, bespied en gefilmd wist door haar hazelnoten ogen en haar mond die bewoog in een caramel en geluidloos tempo dat niets meer wilde zijn dan fysieke muziek. De kamer is gewond achtergelaten, met op de door nikotine verkleurde muren de reeds talloze malen door zeurderige estheten in novelles beschreven witte rechthoekige vlakken. In het pleisterwerk een vrijwel ontelbare hoeveelheid gaten. Dozen die nauwelijks gevuld zijn met enig zinvol omschrijfbaar voorwerp tekenen schrijnend de verlatenheid waarin ik mijn evenwicht dreig te gaan verliezen. De leegte van deze kamer kent een beperkt aantal kubieke meters, maar haar volume maakt me bijna triest, niettemin. Ik moet aktie ondernemen tegen de infektieve invloed hiervan op mijn dagelijkse stemming. Wat kan ik doen? De vraag naar het juiste offensief openbaart zich in een gekompliseerd spel van botsende wensgedachten en grillig rationele overwegingen. In feite is er niets dat mij méér dierbaar durft te zijn dan de weemoed. Ik besluit mijn ogen scherp in te stellen op al het essentiële dat hier valt waar te nemen. De deur bevat een venster waarin op ruitvormige wijze stukjes glas in zeer fletse kleuren vervat werden in wat mij lood schijnt te zijn. "Una cattedrale per abitare", mompel ik. "Ik zal het hier alleen moeten stellen". Aan het plafond hangt een lamp, ovaal van vorm, een melkwit glazen schaal waarop streepjes in een zeer zuinig oranje zijn afgebeeld, op vermoeiende wijze een associatie verwekkend met weelderig riet langs een polderrivier. De esentie van de konstruktie waarin de lichtbron geschroefd dient te worden, ontgaat my. (wordt vervolgd)

Tilburgs Hogeschoolblad

organisaties, bij voorbeeld het begeleiden van buitenlandse studenten of het werken op de Aiesec-afdeling in Polen. De selektie-kommissie organiseert daarna een speciale bijeenkomst waar alle studenten aanwezig zijn die graag een studiereis naar Nederland willen maken. Deze commissie gaat in het openbaar voor elke student na hoeveel 'punten' hij gescoord heeft. Men kan ter plaatse de commissie van repliek dienen. Tenslotte stelt zij een grens vast en horen de studenten wie de 'uitverkorenen' onder hen zijn geworden. De verwachtingen zijn hooggespannen op zo'n moment. Dat er zich na aifloop emotionele taferelen afspelen ligt voor de hand. Een zekere concurrentiedwang komt de sfeer tussen de Poolse studenten begrijpelijkerwijs niet ten goede. Er zijn gevallen bekend dat tijdens het gezamenlijk bestuderen van enkele, voor de studie-reis verplichte onderwerpen, een ambitieuze student plotseling hele bladzijden uit z'n hoofd begon op te dreunen. De andere kandidaten zonk de moed toen in de schoenen. Eenmaal hier wordt de Poolse studenten door hun eigen groepsleiders op het hart gedrukt om met al te kritische vragen te stellen.

De kriteria voor 'n Tilburgse student om in aanmerking te komen voor de jaarlijkse Polenreis zijn ook niet mis: de student moet in het bezit zijn van het kandidaats ekonomie (of sociologie, met als keuzevakken onder meer Pemo of Sowjietologie. Het keuzevak Polologie wordt in Tilburg niet gegeven). Voorts moet hij deelnemen aan een aantal voorbereidende colleges en meewerken aan 'n eindverslag van de studiereis. De Tilburgse selectiecriteria zijn dus beduidend milder dan de Poolse; reden waarom enkele Poolse studenten zich verwonderd afvroegen of de belangstelling voor Polen dan misschien niet zo groot was. Het is nog niet zeker of het uitwisselingsprogramma met Polen wordt voortgezet. Voor een studie-reis van Tilburgse studenten naar Polen in maart '83 zijn tot op heden geen oproepen geplaatst. Buro Buitenland wil zich er eerst van vergewissen dat er in Polen nog voldoende waarborgen voor 'akademische vrijheid' bestaan. Als het aan de universiteiten van Poznan en Krakow ligt gaan de uitwisselingen gewoon door. Buro Buitenland heeft inmiddels van Poolse zijde een uitnodiging ontvangen. P.P.

(februari 1982) "Het is vandaag acht jaar geleden dat ik uit Turijn terugkeerde naar Breda. Ik had via Parijs gereisd, en in die stad overnacht bij mijn vriend Serge. Ik kwam vroeg in de ochtend in Breda aan, waar ik ongeveer een half jaar eerder was weggevlucht van school, van mijn vrienden, van alles wat mij mateloos verveelde. De zomer ervoor had ik in Venetië een meisje leren kennen, Renza Pavanello, een beeldschoon en zeer begaafd kind. Ik zeg nu kind maar zij was toen al zesentwintig, zeven jaar ouder dan ik. Wij korrespondeerden intensief gedurende de daaropvolgende maanden, totdat ik mijn verlangen om bij haar te zijn niet meer kon weerstaan. Zij was toendertijd konservatrice van een bekend beeldenmuseum, en woonde prachtig in een verdieping van grote en lichte kamers boven een residentie die haar oom toebehoorde. Vijf maanden lang gaf ik mij over aan een leven van perfekte dekadentie, waarin ik mij in "no time" geschikt had. Niets ontbrak aan de dromen die ik werkelijkheid kon laten worden. Wij dineerden met de familie Pavanello in het Skala van Milaan, na de jaarlijkse Verdi-concerten, ik ging zweefvliegen boven Verona, leende Renza's auto om zwerftochten te maken door de enorme volksbuurten van Turijn, zonder rijbewijs overigens want ik had nooit les gehad. Ik kocht kleding en schoeisel, boeken en luxe artikelen die ik zelden of nooit gebruikte. En na die vijf maanden, op een dinsdagochtend toen ik naast haar wakker werd, walgde ik. Ik walgde van Renza's lichaam, dat dromend bewoog in het enorme lichtblauwe bed, ik walgde van haar kleding van de gouden en ivoren rijkdom waarin zij was opgegroeid. Ik walgde van haar moeder, van haar vrienden en van het marmeren museum vol beelden dat door haar werd bestuurd. Ik walgde van de bloemperken van Turijn waarin wij hadden gewandeld, van haar vierdeurs Lancia en van het Raldanto Ristorante waar vrij voor honderden guldens aten en dronken. Ik verliet het bed en bekeek mezelf in de metershoge spiegels in de badkamer. Ik hield van mijn lichte tengere lichaam, ik wreef in mijn lange blonde haren die op mijn schouders rustten, en ik stelde vast dat ik haar niet kon toebehoren. (wordt vervolgd)

5 november 1982

i