1982 09 24

Tilburgs Hogeschoolblad - 24 september 1982 - jaargang 20 - nummer 4

Begroting onderwijs en wetenscliappen

Deetman: Salariskorting om arbeidsplaatsen te behouden Het opvallendste beleidsvoornemen dat minister Deetman in petto heeft voor volgend jaar, is de salariskorting van 1,65 procent voor iedereen die in het onderwijs werkzaam is. De noodzakelijk geachte ombuigingen op de rijksbegroting van onderwijs en wetenschappen, oplopend van 820 miljoen gulden, in 1983 tot 1,1 miljard in 1987, blijken niet te verwezenlijken zonder een structurele maatregel: of de groepsgrootten in het onderwijs moeten verhoogd worden, of er is een integrale salarisinhouding nodig. 'Na lang aarzelen', aldus Deetman bij de presentatie van zijn begroting vorige zaterdag is de keuze op de salarismaatregel gevallen. Deze operatie levert het ministerie l<omend jaar en ieder volgend jaar 278 miljoen gulden op. De totale begroting bedraagt zo'n 23,3 miljard gulden, 1,14 procent meer dan verleden jaar. Uit het eerder deze maand gepresenteerde ontwerp-algemeen financieel schema (afs) 1984-1987 was al op te maken dat de minister met een salarismaatregel zou komen. Met 'n salarisinhouding van 1,64 procent voor al het onderwijzend en wetenschappelijk personeel (in de ruimste zin van het woord), wordt volgens Deetman erger kwaad in de sfeer van de werkgelegenheid voorkomen. Genivelleerd wordt er niet. Van prof. tot adjunctlaborant levert iedereen hetzelfde percentage in. Geconfronteerd met de opmerking dat de doorsnee medewerker niet blij zal zijn met de extra korting op zijn salaris, zegt de bewindsman: 'dat kan zo zijn, maar het enige alternatief is het aantal arbeidsplaatsen verminderen'. De werkgelegenheid in het onderwijs zal toch nog met 3300 arbeidsplaatsen teruglopen, zo blijkt uit de memorie van toelichting op de begroting. Daarnaast gaan nog 1900 plaatsen verloren ais gevolg van de daling van het aantal leerlingen. De werkgelegenheid in het wetenschappelijk onderwijs blijft in 1983 buiten schot, maar komende jaren zal door de taakverdelingsoperatie de werkgelegenheid aldaar ernstig worden aangetast'. Om verdere bezuinigingen door te kunnen voeren zijn wettelijke maatregelen nodig, waarvan de in voorbereiding zijnde reguleringswet inschrijving studenten WO en HBO wel de ingrijpendste is. De voorziene taakverdelingsoperatie moet in 1984 66 miljoen gulden opbrengen, oplopend tot 258 miljoen in 1987. Ten opzichte van het AFS, dat na kritiek van de instellingen overigens door de minister weer ingetrokken is, zijn de getallen niet gewijzigd. Ook de kortingen van 2,5 miljoen op studentenvoorzieningen en 12,5 miljoen op restauratieve voorzieningen zijn al bekend uit het AFS. Van het laatste bedrag is 5 miljoen een 'struc-

zoek van financiën bezuinigt, streek de minister van financiën met de hand over het hart: wat er boven de 340 miljoen nog openstaat, komt voor rekening van financiën. De bezuinigingen zorgen tot 1987 voor een sluitende begroting. Dat is nodig, volgens Deetman, om een beleid te kunnen voeren. Zo krijgen zijn prioriteiten, de veranderingen in het voortgezet onderwijs en het voorrangsbeleid voor minderheden, nog een kans. Dus zijn, volgens de bewindsman, voor het wetenschappelijk onderwijs ingrijpende bezuinigingsmaatregelen nodig. Naast de bezuinigingen door onder meer de taakverdeling wordt er ook bespaard op het studiefinancieringssysteem. Intensivering van controlemaatregelen op eigen inkomsten van de student levert 8,2 miljoen gulden op. In de memorie van toelichting wordt medegedeeld dat 'er naar wordt gestreefd' in dit parlementaire jaar een wetsontwerp naar het lang verwachte nieuwe systeem in te dienen. Aan de al eerder aangekondigde collegegeldverhoging tot 1026 gulden valt niet te ontkomen. Het is opvallend dat de minister deze verhoging met vuur verdedigt. Het profijtbeginsel neemt in zijn argumentatie een centrale plaats in. Wubbo Tempel whb/up

vervolg op pagina 6

Minister Deetman past werkmansjas bij de eerste steenlegging van de Open Universiteit. turele verlaging van de rijksbijdrage', de overige 7,5 miljoen moet uit een verhoging van de thee- en koffieprijzen komen. Ook de verplichting aan de instellingen om door dienst verlening 25 miljoen aan baten binnen te halen, is ongewijzigd. Deetman hekelde tijdens de presentatie van zijn begroting het financiële bewind van zijn voorganger Pais: ruim veertig procent van het totale bedrag aan ombuigingen, 340 miljoen gulden, bestaat uit nog te betalen posten uit diens begroting. Pais' erfenis beslaat zelfs 660 miljoen aan openstaande bedragen, zo onthulde Deetman: 300 miljoen aan vooruitgeschoven betalingen en 360 miljoen in de vorm van een papieren salarismaatregel waarvan iedereen wist dat Pais die nooit serieus heeft willen doorvoeren. Omdat afgelopen winter al een deel van het tekort is weggewerkt en Deetman zelf zo braaf op ver-

CvB: Verhoging collegegeld onverteerbaar In een eerste reaktie van het KHTbestuur op de maatregelen van minister Deetman klinkt vooral verontwaardiging door over de drastische verhoging van het collegegeld tot 1026 gulden. Het CvB is van oordeel dat deze verhoging onbehoorlijk is zolang er geen goed studiefinancieringsstelsel bestaat. Deze verhoging kan voor sommige studenten dramatische gevolgen hebben, aldus het College. Minder zwaar tilt het CvB aan de salarismaatregelen van de bewindsman. Inleveren is niet leuk, maar als dat voor Tilburg betekent dat iedereen aan de slag kan blijven, is dat een verstandige maatregel. In Tilburg vallen dus (nog) geen gedwongen ontslagen. Het College is bovendien niet ontevreden over de toezegging van Deetman dat hij spreiding van onderwijsvoorzieningen buiten de randstad zal bevorderen en dat hij groeiinstellingen zoals de KHT zal ontzien.

8/9

Arbeidsethos Het lijden van de nnens. Arbeid: van paradijsvloel< tot waarde op zich. In gesprek met prof. Platte!, n.a.v. OIof-kongres.

Een jaar ervaring met de 2 fasen structuur aan de letterenfakulteit. Een terugblik

Christendom en wetenschap. Tilburgers in het protestantse bolwerk Amsterdam.

Vrouwenemancipatie lukt niet zonder een eerlijker verdeling van werk. Een tribune.

BRIEVEN

MATSERTJES KOLOFON

T^KtiÓral, " R e a k t i o n a i r " is een rubriek w a a r i n reakties van lezers w o r d e n geplaatst. Naam en volledig adres van de schrijver(s) dient bij de redaktie b e k e n d te zijn. A n o n i e m e brieven v e r d w i j n e n in de p r u l l e m a n d .

Loon naar prestatie In het THB nummer 2 van deze jaargang stond een recensie van het boek "Beloningen in organisaties" van Jasper (en niet Jan) Von Grumbkow, medewerker bij de vakgroep arbeids- en organisatiepsychologie. Uitgangspunt in het boek is dat de ene mens beter wil zijn dan de ander: "Het Individu wil (...) vooruitkomen, beter zijn dan de ander en dat ook gewaardeerd zien." De heer Von Grumbkow heeft daarmee volgens mij maar ten dele gelijk. Inderdaad, uitgangspunt van vele beloningssystemen (prestatiebeloning, stukloon e.d.) is dat er onderscheid gemaakt moet worden in het loon, naar gelang de prestaties van de individuele werknemer. Dergelijke beloningssystemen worden echter met name door werkgevers gepropageerd, omdat zij een goed middel zijn om de arbeidsprestaties tot ongekende hoogte op te voeren, en om de konkurrentie onder werknemers aan te wakkeren en zodoende hun onderlinge solidariteit te breken. Om deze beloningssystemen in te kunnen voeren, wordt de argumentatie aangevoerd dat mensen van nature ernaar streven om beter te zijn dan anderen en dat ook gewaardeerd willen zien in hun loon: mensen zijn nu eenmaal zo! De ideologie achter een managementtechniek wordt verheven tot een onontkoombare natuurwet. Dergelijke theorieën worden helaas ook door sommige wetenschappers gepropageerd. Ik wil hiermee niet zeggen dat het boek van Von Grumbkow niet het lezen waard is, maar in een volgende druk zouden de uitgangspunten misschien enigszins genuanceerd kunnen worden. Sander Neijnens

Regio In de rubriek 'Achterklap' van het T.H.B, (nummer 2) stond te lezen dat volgens dhr. Oppedijk van Veen van het IVA de Hogeschool slechts in geringe mate kontract-onderzoek verricht voor de Tilburgse regio. Tot de 'Hogeschool' worden hier ook para-universitaire instituten als IVA, I.V.O. en I.V.G. gerekend. Blijkbaar heeft Oppedijk van Veen geen rekening gehouden met hetgeen er binnen het Instituut voor Gezondheidszorg aan werkzaamheden wordt verricht. Wat wil namelijk het geval. Op dit moment vinden op het I.V.G. o.a. twee onderzoeken plaats voor de eigen regio; opdrachtgevers: de Stichting Het R.K. Gasthuis en het Ziekenfonds Midden-Brabant. In het recente verleden zijn daarnaast twee kleinere onderzoeken uitgevoerd in opdracht van het R.K. Gasthuis. Tevens is onderzoek verricht ten behoeve van de provincie NoordBrabant, alsmede voor de Provinciale Raad voor de Volksgezondheid in Noord-Brabant. Op grond van hetgeen uit onderwijs en onderzoek wordt geleerd en ervaren, vindt tevens dienstverlening op het terrein van de gezondheidszorg plaats. Dr. P. Damen directeur IVG

Restaurant Uit THB van 17 september 1982 (Achterklap) verneem ik dat de capaciteitsproblemen van het restaurant de verantwoordelijke functionarissen ertoe hebben gebracht een aantal maatregelen te ontwerpen om aan het ongerief een einde te maken. De aangedragen oplossingen dragen het onmiskenbare stempel van hun oorsprong: zoveel mistroostigheid kan alleen het product van een brainstorming zijn. Tegelijkertijd, het moet eenvoudig worden toegegeven, blijkt uit één klein voorstel toch ook het voordeel va.) een dergelijke hersenstorm: het van visie en durf overtuigende voorstel om het kaartspel kortweg te verbieden, zou op geen andere dan deze, immers principieel ongeremde, wijze ontwikkeld hebben kunnen worden. Niet alleen wordt het capaciteitsprobleem door deze krachtdadige aanpak ongetwijfeld effectief bestreden, maar bovendien, en

KHT lustrumkongres over overheidsbemoeienis Van 19 tot 26 november viert de KHT zijn 11e lustrum. Bestuuren lustrumkommissie hebben een sobere viering gepland met twee hoogtepunten. Op 19 november is er een openingskongres, gewijd aan het thema "Overheidsbemoeienis". Na een opening door de Rector Magnificus zal prof. A . H . J . Kolnaar de lustrumbundel over hetzelfde onderwerp aan het publiek voorstellen. Dan volgt een voordracht door prof. mr. A . M . Donner van de RU Groningen. Na de lunch is er een debat tussen onze prof. Schouten en prof. dr. ir. J . M . M . Ritzen, hoogleraar onderwijskunde aan de KU Nijmegen. Een forumdiskussie ingeleid door prof. Plattel en prof. de Moor zal dit kongres afronden, tenminste wat betreft het ernstige gedeelte, 's Avonds vertrekken bussen naar de binnenstad

waar een informeel samenzijn voor deelnemers is georganiseerd in de Galleryclub. De lustrumbundel bevat een verzameling bijdragen van 24 wetenschappers van de KHT over de bemoeienis van de overheid. De bundel zal medio oktober bij Kluwer verschijnen en voor f 65,- in de boekhandel te koop zijn. Vermelden we nog dat 19 november tevens reünistendag is en dat het kongres voor maximaal 750 personen toegankelijk zal zijn. De slotdag van dit 11e lustrum op 26 november is het tweede hoogtepunt. Achtereenvolgens is er een liturgische viering, een akademische zitting met uitreiking van de ere-doktoraten en een diesrede gepland, 's Avonds is er groot feest voor 25 honderd mensen in de stadsschouwburg.

daarin schuilt het diep-bevredigende van dit idee, zouden we eindelijk verlost zijn van de gedwongen confrontatie met de weinig verheffende vertoningen die toepende eters ons geheel ongevraagd bieden. Prima dus, alleen je zou veel vérder kunnen gaan. Is de betreffende dienst al eens nagegaan hoeveel oponthoud het praten onder het eten eigenlijk met zich meebrengt, in het bijzonder wanneer er gemengd gegeten wordt? Hoe noodzakelijk is dat geklets en geflikflooi eigenlijk? Hoeveel wachtenden worden daar niet de dupe van? Het lijkt mij van groot belang dat, hoe dan ook, de capaciteitsproblemen van het Centrale Restaurant snel worden opgelost. Wanneer dat niet gebeurt zullen er namelijk zeker stemmen opgaan om weer wat meer decentraal, en zogenaamd "gezellig" te gaan eten (bij de psychologen bijvoorbeeld, of in het nieuwe gebouw S). En zeg nou zelf, daarvoor zet je toch niet zo'n efficiënt nieuw gebouw neer; een gebouw nota bene dat er uitgerekend op ontworpen is om er met zoveel mogelijk mensen tegelijk te kunnen eten? Jan Vaessen

Lerarenopleiding In het THB van 17 september jl. zijn twee van elkaar losstaande zaken ten onrechte gekoppeld. Op pag. 5 wordt onder het hoofd lerarenopleiding niet in een aparte wet te regelen, maar de regeling ervan in de HBO-wet onder te brengen. Bedoeld is hier de zgn.

s e r t j e SI 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,-; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. Gevraagd: Boeken voor de postdoktorale studie belastingkunde. Aanbiedingen: telefonisch of schriftelijk aan: Mr. Drs. H.J. Rouw, tel. 076-226591, Haagweg 460, 4813 XG Breda. Te koop gevraagd: Het boek van A.C. Zijderveld: Institutionalisering R. Jeurissen, Wilhelminapark 137, Tilburg, tel. 350947. Te koop: Boeken Ie jaar sociologie. Nauwelijks gebruikt/ongebruikt wegens staking studie. 20-25% korting. Inl.: 073135562/411678 (vragen naar Sjaak). Gezocht: Oppas voor 1 kind van ruim 3 jaar. Maandag- of dinsdagochtend van 9.00-13.00 uur. Inl. 013-435431 (na 18.00 uur). Te koop: Douchekabine, geheel kompleet. Vraagprijs ƒ 250,-. Te bevragen: Jean ECO-bibliotheek. Gezocht: toetsenman en zanger, tel. 422607. Te koop: Volvo 343 DL, automaat. 1978, 80.000 km. Telefoon 680351 of 662277. Te koop: 12 vierkante meter beige tapijttegels (50 X 50 cm). Han van Kleef, Bredaseweg 288, Tilburg; tussen 17.30 en 20.30 uur.

lerarenopleiding 2e en 3e graads en de M.O.-opleidingen verzorgd o.a. door de zgn. NLO's. Gesuggereerd wordt verderop in het bericht echter dat het plan de materialisering is van een gerucht dat sedert enkele maanden circuleert als zou het departement van onderwijs het plan hebben de universitaire lerarenopleiding over te brengen naar de NLO's. Op dit punt evenwel is het THB-bericht niet juist: het plan m.b.t. de HBO-wet heeft slechts de in de Ie alinea aangegeven betekenis en heeft geen consequenties voor de positie van de universitaire lerarenopleiding. H.J. Klok

tilburgs hogeschoolblad weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vees (hoofdredakteuri twan geurts, lennart kik, ellen nooyen, angela lodder (assistente) medewerkers paul emonts, wouter van gils, peter pennartz, henk zomer, wilma okkerse, sjef stoop, klaudie biemans, |ohn versieyen samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter), drs j koning, dr h van erp, drs ) van de net, f hummelman, m ackermans (adviseur), t nilsen, r geurtsen, a de laaf, drs th schouw officiële mededelingen buro pers en voorlichting cartoonist ad van haandel henk van de berg advertenties angela lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advartenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern 2277 en 2606 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschoolblad, utrecht universiteitsblad, thd-nieuws (delft) th-berichten (eindhoven) tht-nieuws (twente) en observant (maastricht) uk (groningen) ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv baarle-nassau vormgeving Willem van zoetendaal abonnementen voor met hogeschoolleden M 5 , — per jaargang

Het nijvere bijenvolk der schone letteren De Twee Fasen-struktuur zal binnen enkele jaren het gehele universitaire beeld hebben gewijzigd. Studenten krijgen vier (maximaal vijf) jaar voor de propedeuse en de doktoraalfase, waarna slechts een gedeelte van de studenten (de "besten") de gelegenheid krijgt een beroepsopleiding of specialisatie te volgen. Letteren, een nieuwe studierichting in een struktureel nog onbekend jasje, evalueert zichzelf driftig. Harm Pinkster: "Dit is van groot belang. Eigenlijlf zouden alle fakulteiten regelmatig met evaluatierapporten voor de dag moeten komen." Dit kalenderjaar, in januari en september, zijn twee rapporten verschenen. Zij geven een overzicht van de resultaten die de studenten hebben behaald, bevatten gegevens uit enquête en Interviews met docenten en studenten, een interpretatie daarvan en tenslotte aanbevelingen en konklusies. Hoe is dat eerste studiejaar bij de Letterenfakulteit opgebouwd? De semesters zijn ieder verdeeld in eenentwintig werkweken. Daarbinnen vallen enkele 'blokof studieweken', éénderde van de studietijd. Die zijn er -het woord zegt het al om te studeren en de zogenaamde formatieve toetsen (een soort proeftentamens) voor te bereiden. In deze weken moeten de studenten de 'overuren' opvangen die tijdens de gewone kollegeweken niet gevuld kunnen worden. Een kollegeweek telt namelijk méér studieuren dan de geplande veertig. De kollegeprogramma's worden in blokken of linten aangeboden. Het eerste houdt een intensieve, korte periode in, het tweede betreft een langere periode met minder uren per week voor een bepaald onderdeel. De studenten worden in het eerste jaar door mentoren begeleid. Groepjes van vijf tot acht studenten komen onder de vleugels van een docerend wetenschapper. Die begeleiding wordt in het algemeen positief ervaren en varieert van kroegenbezoek en eetafspraken tot boswandelingen en formele gesprekken. Het gehele jaar door is er de begeleidende hand van Monique Bouman, de studieadviseuse. De opbouw van de studie Letteren is uniek voor de Nederlandse situatie. Nergens bestaat een dergelijke opleiding. Misschien dat dit noviteitsaspekt Tilburg zo interessant maakt. Voor de goede orde: het betreft hier een studie in de Algemene Taal- en Literatuurwetenschap. Je studeert geen Nederlandse Taal- en Letterkunde, maar volgt een studie in de Letteren. Al eerder was in THB sprake van het werkverband Taalproblematiek van Minderheden, waarmee Tilburg in het universitair wereldje voorop loopt. Voorts bestaat er het werkverband Literatuursociologie, die de relatie literatuur en maatschappij bestudeert onder leiding van de hoogleraar Hugo Verdaasdonk.

O, O & B

m^^^m^^m^^

Een aparte positie neemt het werkverband Taalvaardigheid Nederlands en Engels in. Dit werkverbanH, dat het moet stellen zonder hoogleraar, is ten dele in het oude Talencentrum van de Hogeschool geschoven. De medewerkers van Taalvaardigheid verrichten tevens diensten voor buitenlandse studenten, overige fakulteiten en niet-hogeschoolse belangstellenden. Het werkverband Taalvaardigheid zit in een enigszins wankele positie omdat het gevaar bestaat dat het werkverband als hulp- of bijvak-verband wordt ervaren. Het gaat hier immers niet om een afgebakend inhoudelijk deel bin-

Tilburgs Hogeschoolblad

De jongste aanwinst van de Tilburgse Hogeschool, de subfakulteit Letteren in oprichiting, gaat de gescfiiedenis in als een van de eerste in Nederland die de Twee-Fasen-struktuur heeft ingevoerd. Terwijl de andere fakulteiten aarzelend hun eerste schreden zetten op het pad naar de studieduurverkorting, kan Letteren nu al terugzien op een jaar ervaring in het nieuwe systeem. Twee evaluatierapporten laten zien hoe dat eksperiment is bevallen. Het kommentaar is van de dekaan Prof. Dr. H. Pinkster en studieadviseuse Drs. M. Bouman.

Tevredenheid na een jaar 2-fasen nen de Algemene Taal- en Literatuurwetenschap, maar - althans zeker wat betreft Nederlands - om het aanleren en verwerven van vaardigheden waarvan we eigenlijk aannemen dat iedereen die reeds voldoende beheerst: spreken, luisteren, schrijven en lezen. De drie genoemde werkverbanden vormen samen met die van Vergelijking van Grammaticamodellen en Tekstwetenschap voorlopig de proeftuin van de Katholieke Hogeschool in Tilburg en meteen ook van het universitaire Twee Fasen-eksperiment. Ook inhoudelijk is de Tilburgse Letterenfakulteit nauwelijks te vergelijken met de fakulteiten Taal- en Letterkunde elders in het land. Hier treft men geen primaire literatuurlijsten aan, geen middelnederlandse tekstverklaringen en geen (of weinig) theorieën over taalbeschouwing in het eerste jaar. Wél worden studenten gekonfronteerd met 'de' literaire kritiek van toen en nu, met psycho- en sociolinguïstiek en praktische lees- en schrijfkursussen. De kursus OO&B (Oriëntatie op Onderzoek en Beroep) is een onderdeel dat eveneens elders ontbreekt. De kursus moet een van de drie eisen die aan het propedeuse zijn gesteld inwilligen: Het eerste jaar moet een oriënterend, selekterend en verwijzend karakter dragen. Die oriëntatie betreft dan de Tweede Fase en daaraan gekoppeld de keuze voor de doktoraalonderdelen. De introduktie een officieel onderdeel van het eerste jaarsprogramma - heeft meer betrekking op de studentvriendelijke - én vijandige aspekten van het Letterse, het hogeschoolse en het Tilburgse. Het selekteren doen de studenten zelf wel, aldus de studiegids. Dat wil zeggen dat de studenten een bepaalde score moeten halen bij de summatieve (lees: officiële) toetsen om als doktoraalstudent het tweede jaar in te kunnen. Overigens kunnen deze toetsen alleen dan gemaakt worden indien de student ook heeft deelgenomen aan de formatieve toetsen, de zogenaamde proeftentamens, die enkele weken voor de tentamenperiode worden afgenomen. Doe je daar niet aan mee dan selekteer je jezelf er dus meteen uit. De derde eis is de toepassing van wetsartikel 24B is, het advies van de fakulteit over het al dan niet voortzetten van de studie, ledere student ontvangt aan het einde van het propedeusejaar een dergelijk advies dat door de docenten is opgesteld. Alhoewel de Letterenfakulteit i.o. in haar totaliteit zeker niet ontevreden is met opzet en resultaten van het eerste jaar, bekruipt sommigen toch de vrees dat de algemene ontplooiing van studenten de rekening van dit sukses voor een deel zal betalen. Studie-adviseuse Monique Bouman: "In het begin was iedereen erg pessimistisch over de vrijheid die het zwaarbeladen programma zou overlaten. Naderhand kun je stellen, goh, het valt wel

mee. Men heeft wel geklaagd dat bepaalde weken te zwaar belast waren. Er is een student bij me geweest, die zich over de kop had gewerkt. Dat valt natuurlijk erg mee, slechts één. Toch geloof ik dat de mogelijkheden voor allerlei nevenaktiviteiten op den duur zeker minder worden. Dat gaat ongetwijfeld ten koste van de algehele ontplooiing van de student. En dat is natuurlijk erg jammer".

TOETSEN

j^^mmm^^ÊK^mm

De studiebelasting is in een strak werkschema betekend. Monique Bouman: "We gaan er van uit dat iemand veertig uur per week maakt. Er zijn 17 blokken in de propedeuse van elk 170 uur. Bij elk kollege is een berekening gemaakt van de benodigde voorbereidingstijd; een kollege kan een op twee of een op drie uren voorbereidingstijd vergen. Als iemand nu vijftien uur per week kollege heeft en de kolleges lopen een op drie, dan komt ie tijd te kort. De kollegevrije weken zijn er om de ontstane achterstand in te lopen." De studenten zijn over de studiebelasting zeer tevreden. Slechts 30% heeft het eerste semester meer dan 700 uren gewerkt; 44% deed het met minder dan 500 uur.

Over de al eerder genoemde kursus OO&B heerst algemene ontevredenheid. Zowel studenten als docenten vinden de kursus te vaag en missen een direkte relatie met de eigenlijke studie. Alhoewel de bijeenkomsten aardig tot zeer boeiend zijn is de link met de eigen situatie van de studenten volgens hen ver te zoeken. OO&B moet bijdragen tot de keuzevorming binnen de studie. Dat is er niet zo uitgekomen. Het docentenkorps skoort redelijk goed in termen van betrokkenheid bij de studenten. Ongeveer 50% van de studenten ervaart die betrokkenheid en beoordeelt ze positief. Even vergelijken: van de propedeuse studenten ekonomie '78/'81 konstateerde slechts 15% een dergelijke betrokkenheid bij docenten!

RENDEMENT

^Êim^^m^^mm

Verrassend is de konstatering dat de studenten zelf vinden dat hun studievaardigheid en -planning in het eerste semester niet is toegenomen terwijl de docenten een dergelijke vooruitgang wél bespeuren. Overigens is het nog aardiger om te zien dat aan het einde van het tweede semester de meningen precies omgekeerd zijn. Het zo zorgvuldig opgezette 'toetsenbeleid', de reeks formatieve en summatieve toetsen, slaan bij de studenten niet zo aan. Ze juichen het idee wel toe maar hadden dit eerste jaar grote bezwaren tegen zowel vorm als inhoud van de formatieve toetsen. Deze waren niet representatief voor de eigenlijke tentamens. De hulpwetenschap van het eerste semester - sociologie - wordt door de studenten als niet-relevant beschouwd. Ze zijn wel geïnteresseerd maar zien geen relatie met hun eigenlijke opleiding. "Tweede semester zwaarder dan eerste" was een konklusie van studenten en docenten samen. Toch heeft dat niet belet dat 64 van de 73 eerstejaars (85%) momenteel de eerste stappen in de doktoraalfase zetten. 5 Studenten zijn tijdens de rit uitgestapt. (Overigens had geen van hen aan de introduktie deelgenomen! 15 Huidige tweedejaars volgen nog een of meer propedeuse-onderdelen. Dat betekent dat 67% er zonder kleerscheuren vanaf is gekomen. De dekaan. Harm Pinkster, over dit resultaat: "Eén doelstelling is gelukt, en dat is het rendement. Natuurlijk heb ik daar niet zo veel aan gedaan, het is het werk van docenten en studenten, maar ik ben er toch wel een beetje trots op. De hele manier van aanpak, waaronder het toetsensysteem heeft, zónder verlaging van het niveau, tot een hoog rendement geleid. Ik vind dat heel positief. " In grote lijnen zijn alle betrokkenen dus tevreden. Uit enquête, interviews en administratieve gegevens mag de nieuwe subfakulteit dan ook de konklusie trekken dat het geheel in eerste opzet geslaagd is. Maar de eerlijkheid gebiedt toch ook even langer stil te blijven staan bij de punten van kritiek. De studenten vinden het bezwaarlijk dat het vervolgprogramma niet bekend is en hebben zij opnieuw - zij het iets mildere kritiek geuit op de toetsen. Vervolgens zijn abstraktieniveau en integratie van de werkverbanden hete hangijzers waar het laatste woord nog niet over gesproken is.

vervolg op pagina 6 24 september 1982

TRIBUNE

Een kongres met een zo breed thema als de ekonomische positie van vrouwen vraagt om een duidelijke afbakening. De afdeling vrouwenstudies koos voor de volgende vraagstelling: Ervan uitgaande dat financiële onafhankelijkheid van vrouwen een van de belangrijkste voorwaarden is voor emancipatie, hoe kun je die onafhankelijkheid dan van overheidswege bevorderen? Geen slechte ingang vonden wij. Bij de oplossingen die voor de huidige ekonomische problemen worden aangedragen, wordt immers nauwelijks rekening gehouden met de achterstandspositie van vrouwen en lijkt een financiële afhankelijkheid van vooral gehuwde vrouwen eerder toe dan af te nemen. Wel een erg pragmatische invalshoek, waarbij je kunt blijven steken in het beoordelen van overheidsmaatregelen sec. De overheid is echter geen neutrale instantie en handelt nooit in het belang van alle mensen tegelijk. Wetten zijn vaak het resultaat van eindeloze onderhandelingen tussen belangengroepen waarbij de onderdrukte groepen in de samenleving meestal aan het kortste eind trekken. Wettelijke maatregelen sorteren voor die groepen dan ook vaak niet het beoogde effekt. Denk maar aan de wet gelijk loon. Nu nog hebben vrouwen 20% lager brutoloon bij dezelfde opleiding. De kern van het kongres vormde ons inziens de lezing van Marga Bruyn-Hundt, een ekonome die haar sporen op het gebied van vrouwenemancipatie en ekonomie reeds verdiend heeft. Zij pleitte voor een algemene arbeidstijdverkorting in de vorm van een kortere werkweek als middel om tot een eerlijker verdeling van betaalde én onbetaalde arbeid tussen vrouwen en mannen te komen. Momenteel bestaat er een enorme kloof tussen het aantal betaalde arbeidsuren van vrouwen en mannen. Dit staat de financiële onafhankelijkheid van vrouwen in de weg. Als kriterium voor financiële zelfstandigheid hanteerde Marga Bruyn: het gedurende het gehele arbeidsleven kunnen beschikken over een eigen inkomen van tenminste 70% van het wettelijke minimumloon voor volwassenen. Daarbij ging zij uit van het principe van de huidige AOW-uitkering waarbij ongehuwden 70% van de gehuwdenuitkering ontvangen. Uit de inkomensstatistieken blijkt dat 71% van de buitenshuis werkende vrouwen echter minder verdient dan 70% van het minimumloon. Oorzaak hiervan is dat zij veelal in deeltijd werken. Deeltijdarbeid is dan ook geen oplossing voor financiële onafhankelijkheid voor vrouwen. Bovendien biedt het geen mogelijkheden om onbetaalde arbeid te verdelen. Hoe moet algemene arbeidstijdsverkorting plaatsvinden? In 1985 een verkorting van 10% en daarna jaarlijks 2,5% tot 1990. In dat jaar hebben we dan een werkweek van 25 uur. Arbeidstijdverkorting zal door de overheid moeten worden afgedwongen via herziening van het werktijdenbesluit en zal gepaard moeten gaan met evenredige loondaling. Wanneer er van uitgegaan wordt, dat iedereen zijn/haar eigen kostwinner is, dan kan Tilburgs Hogeschoolblad

Onafhankelij kheid van de vrouw niet mogelijk zonder algemene arbeidstij dverkorting 1 * * 1

nen met een hoog inkomen meer op de arbeidsmarkt participeren dan vrouwen van mannen met een laag inkomen. Uit haar onderzoek blijkt dat gehuwde vrouwen met inkomen uit arbeid in "alle rangen en standen" ongeveer evenveel voorkomen. Verder maakte zij duidelijk dat het inkomen van de gehuwde vrouw als percentage van dat van haar echtgenoot daalt bij toename van zijn inkomen. De inkomensongelijkheid binnen de groep tweeverdieners neemt af ten gevolge van het arbeidsinkomen van de vrouw. Zo bezien zouden we bij arbeidstijdsverkorting twee vliegen in een klap slaan: financiële onafhankelijkheid van vrouwen en inkomensnivellering. Zolang echter niet alle gehuwde vrouwen buitenshuis werken, wat idealiter wel het geval zou zijn bij arbeidstijdverkorting, blijft er sprake van inkomensongelijkheid tussen de groep echtparen met dubbele inkomens en de groep echtparen waarvan de vrouw geen eigen inkomen heeft. Een laatste belangwekkende lezing was die van Frans Hol over individualisering in de sociale zekerheid. Hol is plaatsvervangend direkteur generaal voor sociale voorzieningen op het ministerie van sociale zaken en uit dien hoofde uitstekend op de hoogte van de ophanden zijnde wijzigingen in het stelsel van sociale zekerheid. In zijn lezing ging hij echter in op een nieuw stelsel dat zijn voorkeur geniet. Velen zijn het er over eens dat het huidige stelsel te ingewikkeld en te duur is. Een nieuw stelsel kan eenvoudiger en goedkoper. Bovendien moet in een nieuw stelsel ook recht gedaan worden aan de derde richtlijn van de E.G. die bepaalt dat de bij de E.G. aangesloten landen voor 1985 gelijke behandeling van vrouwen en mannen in de sociale zekerheid moeten doorvoeren. In het voorstel wat Hol uiteenzette werd geprobeerd het bovenstaande te kombineren. Een voorstel dat straks wellicht in de tweede kamer komt.

men ook aan gehuwde vrouwen een WWV uitkering wil gaan geven, dan kan dat overigens alleen betaald worden door de WAO uitkeringen gelijk te stellen met de WW uitkeringen. De ene groep levert dus voor de andere in. Als men werkloos wordt krijgt men eerst WW, daarna WWV wat geleidelijk aan wordt afgebouwd tot minimaal 70% van het minimumloon. Deze 70% uitkering behoudt men een bepaalde tijd waarbij alleen getoetst wordt aan het eigen inkomen. Daarna wordt getoetst aan het inkomen van degenen waar men mee samenwoont. Hier houdt de individualisering dus op. Het hangt er dus vooral van af hoelang de genoemde perioden worden of men inderdaad van volledige individualisering kan spreken. Bij de minimumbehoefteregelingen is individualisering moeilijker. Bij deze regelingen wordt immers uitgegaan van de minimumbehoefte van de uitkeringstrekker en van de financieel ten laste opkomende. Iets wat lijnrecht tegenover individuahsering staat. Een oplossing zou ook hier zijn iedereen betaalde arbeid laten verrichten, algemene arbeidstijdverkorting dus. Zolang nog niet voor iedereen betaalde arbeid mogelijk is, kan gedurende een overgangsperiode een toeslag toegekend worden voor leefeenheden waar slechts een persoon betaalde arbeid verricht. Enige kanttekeningen bij het verhaal van Hol: - Die toeslag moet wel worden toegekend aan leefeenheden en niet aan de vrouw, omdat dat een verkapte individualisering zou zijn waar men niets aan heeft. Een persoon kan van die toeslag niet leven. - Die toeslag moet ook tijdelijk zijn en mag geen reden zijn om niet te streven naar betaalde arbeid voor iedereen. - Neem je individualisering serieus dan moet je ook aan gehuwde vrouwen die tot nu toe wegens kinderverzorging geen betaalde arbeid konden verrichten, maar die dit wel willen, een RWW uitkering geven. Al met al vonden wij het zinvolle studiedagen. Steeds opnieuw bleek dat individualisering, een eerlijke inkomensverdeling, financiële onafhankelijkheid van vrouwen niet goed mogelijk is zonder een algemene arbeidstijdverkorting. In de diverse diskussiegroepen werd naar ons idee financiële onafhankelijkheid van vrouwen nog te veel afgewogen tegen de "noodzaak" tot bezuinigen en het draagkrachtprincipe. Voortdurend kwamen vragen naar boven als: Kan dat allemaal wel betaald worden? en mag je financiële onafhankelijkheid van vrouwen tot prioriteit nummer één maken? Het is dan ook erg belangrijk dat er binnen de vrouwenbeweging nagedacht wordt over ekonomische politiek, dat er kritisch gekeken wordt naar redeneringen en statistisch materiaal die zo overduidelijk in de richting van bezuinigen wijzen. Daaraan kunnen vrouwelijke ekonomen een zinvolle bijdrage leveren. Tenslotte menen wij dat het belangrijk is nauwlettend in de gaten te houden wat er op de diverse ministeries aan plannen wordt uitgedokterd. Zo te horen is dat niet veel goeds: Wijzigingen in het sociale verzekeringsstelsel gaan eerder in de richting van minder dan van meer financiële onafhankelijkheid van vrouwen. T. van den Heuvel H. Thonon

Het sociale zekerheidsstelsel heeft twee funkties, een loondervingsfunktie en een minimumbehoeftefunktie. In de loondervingsregelingen is individualisering middels enkele aanpassingen mogelijk. Als

Voor de geïnteresseerden ligt er een bundel met artikelen over 'vrouwenemancipatie en ekonomie' op de kamer van het vrouwenoverleg (01). In het decembernummer van 'het tijdschrift voorpolitieke ekonomie' verschijnen de volledige teksten van lezingen gehouden op 9 en 10 september.

1

Op 9 en 10 september vond er in Amsterdam een kongres "Vrouwenemancipatie en el<onomie" plaats, georganiseerd door de afdeling vrouwenstudies van de ekonomisclie fakulteit van de Universiteit van Amsterdam. De scfirijfsters van dit artikel, T. van den Heuvel en H. Thonon, woonden de studiedagen bij. In dit artikel worden enkele "hot items" van het kongres ter sprake gebracht en van kommentaar voorzien. het sociale minimum dalen tot 70% van het huidige minimumloon. Marga Bruyn is dus van mening dat arbeidstijdverkorting kan én moet. Anders blijven we in de situatie dat alleen dan vrouwen een eigen inkomen hebben, als ze niet trouwen, geen kinderen krijgen, niet samenwonen en niet teveel gezien worden in gezelschap van een lid van het andere geslacht. Enkele vraagtekens van onze kant: - Hoe garandeer je dat het bedrijfsleven de algemene arbeidstijdverkorting niet gebruikt voor een haar welkome produktieinkrimping? - Door wie worden de extra arbeidsplaatsen bezet? We voorzien een konkurrentieslag tussen werkzoekende mannen, jongeren en vrouwen, waarbij vrouwen aan het kortste eind zullen trekken als we verder niets doen. Vrouwen hebben immers een veel lager opleidingsnivo dan mannen, bovendien werken vrouwen in andere beroepen dan mannen en zijn ze gekoncentreerd in een beperkt aantal beroepen. - We twijfelen of een kortere werkweek (of werkdag) zal leiden tot een herverdeling van de onbetaalde huishoudelijke arbeid. Het zijn de vrouwen zelf die erop moeten toezien dat mannen inderdaad meer huishoudelijke taken voor hun rekening gaan nemen. Vrouwen winnen aan onafhankelijkheid als zij een eigen inkomen krijgen. Maar zullen zij die ook gebruiken om een eerlijker verdeling af te dwingen? Hettie Pott-Buter ging in haar lezing in op haar onderzoek naar de effekten op de inkomensverdeling van de toenemende participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt. Een interessante lezing: de kritiek op huishoudens met dubbele inkomens neemt toe en mevrouw Pott ging daar fel tegen in. Tegenstanders van dubbele inkomens komen altijd met het extreme voorbeeld op de proppen van de professor wiens vrouw ook nog eens een dikke baan heeft. Zij vergeten er dan wel bij te zeggen dat slechts in 9% van alle huishoudens het bruto jaarinkomen meer dan 60.000 bedraagt. Hettie Pott toonde aan dat het niet zo is dat vrouwen van man-

24 september 1982

Proefkonijnen Sedert enige jaren bestaat op de subfakulteit psychologie de zgn. proefpersonenverplichting. Dit houdt in dat studenten voor hun l<andidaatsexamen minimaal 25 uur als proefpersoon moeten fungeren t.b.v. het wetenschappelijk onderzoek. Voor deze verplichting hanteert men twee redenen. Op de eerste plaats is er behoefte aan zgn. naïeve proefpersonen (d.w.z. proefpersonen die niet op de hoogte zijn van de experimentele procedures). Op de tweede plaats zou de deelname aan experimenten de student er enige notie van moeten geven hoe dit onderdeel van het wetenschappelijk werk wordt uitgevoerd. Bij de inrichting van de "nieuwe propedeuse" voor de tweefasenopleiding kwam de kwestie van de proefpersonenverplichting ook ter sprake. Eind '81 had het College van Bestuur in een schrijven aan het bestuur van de subfakulteit reeds verzocht om een einde te maken aan die verplichting. Enerzijds voelde het College er weinig voor om de vereiste WA-verzekering (de dekking tegen eventuele calamiteiten tijdens experimenten) te blijven betalen. Bovendien bleek het juridisch niet mogelijk om mensen tot deelname aan dit soort experi-

menten te verplichten. Middels de PAG (de studentenfraktie in de subfakulteitsraad) werd voorgesteld om de verplichting af te schaffen en in plaats daarvan de deelname aan experimenten aantrekkelijker te maken door toekenning van studiepunten. Van de kant van het wetenschappelijk personeel werd immers benadrukt dat de deelname aan experimenten / onderzoeken gezien moest worden als een onderdeel van de studie. Om er zorg voor te dragen dat de proefpersonen na afloop van het onderzoek geïnformeerd worden, stelde drs. M. Poppe (wetenschappelijk medewerker sociale psychologie) een artikel voor waarin dit geregeld zou worden. Dit artikel vormde tegelijkertijd de enige konkrete wijziging van het 'nieuwe' reglement ten opzichte van het 'oude'! Op 19 augustus j . l . werd dit nieuwe reglement dan ook door de subfakulteitsraad aanvaard (waarbij vermeld dient te worden dat de studenten demonstratief op de publieke tribune waren gaan zitten en dus niet meestemden). Volgens student Dirk-Jan Mulders is de kous hiermee nog niet af. Het woord is nu aan het College van Bestuur. Student Giel Hutschemaekers (van de hogeschoolraadsfraktie Konstruktief) heeft het College van Bestuur om een schriftelijke reaktie gevraagd. Terwijl een selekt groepje mensen zich met deze problematiek bezighoudt, kan men in de wandelgangen van gebouw P de lijsten weer zien hangen, waarop de eerstejaars studenten zich kunnen inschrijven voor het een of ander onderzoek. Gewapend met pen en agenda drommen ze bij tijd en wijle om die lijsten samen. Want vooralsnog moet de gele proefpersonenkaart vol! L.G.

Bedrijfskundeopleiding Zeist niet erkend Vanaf medio september loopt in Utrectit en Zeist een bedrijfskundige opleiding, die zou leiden tot een 'erkende Amerikaanse universitaire graad': de opleiding van de Newport University, een dépendance van een gelijknamige universiteit in Californië (VS). De mededeling hierover verscheen in een persbericht van het public relations bureau Antoine Gerson Lohman, en zondagavond 5 september ook in het NOS-radioprogramma 'Met het oog op morgen'. Voor f 7500 per jaar fresp. f 3000 voor avondstudenten) kan men een opleiding in de Business Administration krijgen, die 'veel praktischer is dan bijvoorbeeld Nijenrode', aldus drs. D. J. Oosterbaan, voorzitter van de Raad van Bestuur van de kersverse universiteit. Maar een voorwaarde is dan wèl, dat de student geen waarde hecht aan een opleiding aan een erkend instituut. Want de Newport University (het woord university wordt vermoedelijk met opzet niet vertaald omdat universiteit een juridisch beschermde term is) is geen erkende opleiding. Het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen bevestigt de verbazing over het feit, dat over deze opleiding nooit iets te lezen viel in de Staatscourant - wat voor een béétje universiteit toch heel gebruikelijk is. Voorlichter Kruithof: 'We hebben eind augustus een aantal statuten van de Newport University ontvangen, dus men heeft zich daarmee dan inderdaad aangemeld - we weten nu dus officieel van het bestaan van de Newport

Tilburgs Hogeschoolblad

University in Nederland. Maar aanmelding is niet hetzelfde als een aanvraag voor erkenning. Er is dus geen sprake van dat wie die opleiding volgt, een erkend diploma haalt'. Geldklopperij dus? Ook het Nuffic, de Netherlands University Foundation For International Cooperation, de officiële instantie die, onder meer, uitmaakt of buitenlandse studenten een voldoende zware vooropleiding hebben om in Nederland te mogen studeren, vindt dat een wat prematuur onderdeel. J . W . J . Jansen, verbonden aan de afdeling Studievergelijking van het Nuffic, sloeg er de boekwerken van de American Council on Education eens op na. Want wat voor status heeft de Newport University eigenlijk in de VS, waar lang

Een kijkje achter de schermen bij de inaugurale rede van prof. Arie Kapteyn (rechts op de foto). Ter gelegenheid van zijn ambtsaanvaarding als hoogleraar in de algemene ekonometrie aan de KHT sprak Kapteyn over 'Nut en ekonomie'. Hij pleitte voor het ontwikkelen van direkte meetmethoden voor nut, in tegenstelling tot de gebruikelijke benadering in de ekonomie waar nut via een omweg gemeten wordt. Bij het ontwikkelen van die meetmethoden zouden ekonomen bovendien meer bij andere vakgebieden, zoals psychologie, te rade moeten gaan, aldus Kapteyn. Links op de foto prof. van Hulst.

Bertholet naar THE Aan de Technische Hogeschool Eindhoven is Prof. dr. Bertholet benoemd tot gewoon hoogleraar in de onderafdeling van de wijsbegeerte en maatschappijwetenschappen. Hij zal zich in deze functie gaan toeleggen op het geven van onderwijs in de ontwikkelingsproblematiek. Bertholet, die sinds 1963 verbonden is aan de Tilburgse Hogeschool, is een deskundige op het gebied van sociale problemen in de Derde Wereld. Tussen 1956 en 1963 was hij werkzaam bij de UNESCO, en de Verenigde Naties. Van 1965 niet alle universiteiten dezelfde kwaliteit hebben? In de lijsten van de gerenommeerde universiteiten komt Newport niet voor, wèl in een gids met 'Nontraditional universities' - een wat eufemistische benaming, waaronder ook de Maharishi-universiteit valt. De Newport University is in de staat Californië 'authorized', maar niet 'accredited'. Authorized wil zeggen dat men beschikt over een kapitaal van 50.000 dollar en dat men het onderwijsprogramma jaarlijks laat controleren. Die controle gaat overigens niet over de kwaliteit van het gebodene, maar over de vraag of de colleges die op het programma staan ook inderdaad gegeven worden. Wanneer de Nederlandse vestiging van Newport dus beweert 'een erkend Amerikaans diploma' te verstrekken, maakt ze gebruik van de rek die in de Nederlandse taal zit. Opmerkelijk is voorts, dat de grondlegger van de Newport University, Reg Sheldricks, maar één graad heeft van de door hem zelf gestichte Newport University. Hij wordt voorts omschreven als 'business-man and hypnotist'. Dat wil niet zeggen dat de Californische Newport University een volmaakt clandestiene instelling is, overigens. De instelling bestaat uit een School of Religion en een Business School. Diploma's van de eerste opleiding zijn, zoals dat heet, binnen de staat California wèl geaccrediteerd. Dat wil zeggen, dat wie met een graad van Newport aan een andere instelling een vervolgopleiding wil gaan doen, aan het Newportdiploma wel wat heeft. Maar voor de business-opleiding geldt dat niet. 'Het is dus niet onwaarschijnlijk, dat een werkgever bij een sollicitatie geen verdere belangstelling zou hebben', zoals men ons op de Ameri-

tot 1969 verbleef Bertholet in Peru waar hij als hoofd van een Nederlandse werkgroep de sociale faculteit van de Katholieke Universiteit in Lima opzette. Daarnaast verrichtte hij onderzoek rond het Titicacameer. Vanaf 1969 houdt Bertholet zich op de hogeschool bezig met ontwikkelingssociologie. Dit mondde in 1971 uit in een gewoon hoogleraarschap in de algemene sociologie. In 1973 kreeg Bertholet een aanstelling als buitengewoon hoogleraar in de ontwikkelingsproblematiek aan de Technische Hogeschool in Eindhoven. J.V. kaanse ambassade fijntjes meedeelt. Een curieuze opleiding, dus toch. Hoe komt het dat een serieus te noemen radioprogramma als 'Met het oog op morgen' dan geen bezwaar had, er aandacht aan te besteden? Chef van dat programma, Cees Buurman, vat het niet al te zwaar op. 'Het is niet onze taak te checken of een universiteit wel of niet erkend is, zo voegt hij ThD-nieuws met een zekere autoriteit toe. En bovendien belden na de uitzending zo'n 65 mensen naar de NOS om meer informatie. Voor drs. J . Oosterbaan, de al genoemde voorzitter van de Raad van Bestuur van de Newport University-afdeling Zeist, is er evenmin een vuiltje aan de lucht. Voor inhoudelijke informatie over het studieprogramma en de merites van het docentencorps zijn we bij hem weliswaar niet aan het juiste adres, maar wel weet hij te vertellen dat hij 'eind augustus alle formulieren voor erkenning, met linten en al, èn aangetekend' heeft verzonden aan de Minister van Onderwijs. En dan alles krachtens artikel 144 VWVO, waarin de spelregels staan voor wie een eigen universiteit wil stichten. En mocht het met de erkenning niet langs deze weg willen lukken, dan is er, aldus Oosterbaan, nog een EEG verdrag dat zegt dat diploma's van erkende instellingen in het ene EEG-land ook in het andere EEG-land moeten gelden. De Newport University verheugt zich dan ook in het bezit van een in de Bondsrepubliek erkende vestiging. Voor de tien a twintig studenten die zich tot dusver aanmeldden is er dus nog hoop. Het is alleen de vraag, of een bedrijfskundige opleiding kan draaien op zo'n smalle basis. EH/UP/THD

24 september 1982

PERS

Uit de universiteitsbladen In vrijwel alle bladen vorige week aandacht voor het Algemeen Financieel Schema (AFS). Het ministerie neemt dit stuk terug omdat het teveel fouten zou bevatten. Er wordt nu gewacht op de gewijzigde versie. Dit kan voordelig zijn voor de kleine instellingen die immers meer studenten kregen dan verwacht werd. Verder de berekening van de Algemene Rekenkamer. In een nog vertrouwelijk rapport worden de studentenvoorzieningen gescreend. Het rapport kan mogelijk gaan dienen als legitimatie voor komende bezuinigingen. UK-GRONINGEN In Groningen vertraagt het College van Bestuur de besluitvorming over de vijf bestaande Wetenschapswinkels (WEWI). Hoewel de evaluatiecommissie de Universiteitsraad positief adviseerde, meent het CVB dat deze konklusie onvoldoende onderbouwd is. Het College wenst onder-

vervolg van pagina 1

Wetenschapsbudget De omvang van het wetenschappelijk onderzoek zal in 1983 niet teruglopen. In absolute bedragen is er zelfs een kleine toename, maar die is wel geringer dan in voorgaande jaren. Ook het onderzoek moet bijdragen aan de voorgenomen bezuinigingen. Overheid en bedrijfsleven besteden 7,3 miljard aan het onderzoek, dat is zo'n 0,93% van het nationaal produkt. Overigens is de bijdrage van de overheid iets minder dan de helft van de totale uitgave. Naar de universiteiten en hogescholen gaat 1,4 miljard. Deze moeten echter wel enigermate inleveren. De posten industrieel-technologisch en ruimte-onderzoek krijgen een extra (financieel) accent, binnen de in het geheel vrijwel gelijkblijvende uitgaven. In tegen-

vervolg van pagina 3

Letteren Dit laatste aspekt betreft de relatie en samenwerking tussen de werkverbanden onderling. Veel docenten èn studenten zijn niet op de hoogte van de inspanning van de andere werkverbanden. Daardoor kan geen intensieve integratie ontstaan tussen de verschillende disciplines en kan eventuele overlap niet worden ondervangen. Professor Pinkster hierover: Integreren is niet een kwestie van even v\/at op papier zetten. Dat proces heeft tijd nodig. Het is duidelijk dat er de komende jaren hard aan die integratie moet w/orden gewerkt. Het staat allemaal al op papier: de thema's die zijn gekozen sluiten wetenschappelijk gezien goed op elkaar aan. De medewerkers hebben zich echter eerst op het onderzoeksplan geworpen. En dat ziet er zeer gedegen en goed uit. Het is logisch dat de meesten daaraan prioriteit gaven. Nu moet de integratie tussen de werkverbanden op gang komen. We realiseren ons goed dat we met het ontwikkelen en stimuleren van die zo-

Tiiburgs Hogeschoolblad

gat het 'Tom Poes-effekt'. "Pais vond uiteindelijk het wiel uit dat zich, door de bezuinigingsrondes en de maatschappelijke afkeer van de universiteiten inmiddels geëvalueerd heeft tot een door zijn remmen geslagen stoomwals, die van een helling komt denderen, natuurlijk net recht op de universiteiten die zich in het mooie dal in een stuwmeer van kennis liggen te spiegelen. Tom Poes verzint een list Vertragen. Dat werd de taktlek van het Wetenschappelijk Onderwijs".

Leiden beschikken de voorzitters van het CVB over een dienstauto. Het kan echter ook anders. De voorzitter van de TH Twente woont op kamers bij een hospita in Bussem. (Tot voor kort was dat ook bij onze eigen voorzitter van Straaten het geval.) De voorzitter van het Rotterdamse College begeeft zich iedere ochtend per flets naar het station Leiderdorp vanwaar de trein hem naar Rotterdam brengt. Een andere privéflets vervoert hem dan naar de Erasmus. Voorheen beschikte deze voorzitter over 2 dienstfietsen maar deze zijn ten prooi gevallen aan de kleine kriminaliteit, zodat hij zijn privébezit heeft moeten aanspreken. Nu we het toch over fletsen hebben. In Rotterdam is een nieuw fietsenreksysteem ingevoerd. Voortaan wordt de flets vrijwel vertikaal geparkeerd. Dat levert 170 nieuwe plaatsen op Kosten 235 gulden per nieuwe plaats. Op de Twentse campus worden de laatste tijd zoveel fietsen gestolen dat sommige werknemers hun flets meenemen naar de werkplek. In het THTNIEUWS een foto van een medewerker die zijn karretje heeft vastgeketend aan een kopieerapparaat. LvW

zoek naar de mate van tevredenheid van de WEWI-klanten over de WEWI. Het commentaar van de koördinator bij de wetenschapswinkel ekonomie: "Als ik zie dat op grond van onze rapporten het Grand Theatre en het RKZ nog bestaan, dat de fabriek van Stork in Groningen kon blijven draaien en dat er bijna een minister gestruikeld is over ons aardgasbatenrapport, dan heb ik geen satisfactieonderzoek meer nodig". Wim Kohier komt met een interessante analyse over de start van de voorwaardelijke financiering. Dit begrip werd in oktober 1979 gelijktijdig geïntroduceerd met de BUOZ-nota (Beleidsnota Universitair Onderzoek). De bedoeling is dat onderzoek planmatiger wordt vastgelegd en dat om de 5 jaar bekeken gaat worden of de financiering doorgang moet vinden. Kohier stelt dat Pais met de BUOZ-nota de wildgroei van de universiteiten wilde afremmen. Geen enkele bewindsman was dat tot dusver gelukt, maar ook Pais ver-

QUOD NOVUM Ex-minister Ginjaar, de nieuwe voorzitter van het Utrechtse CVB, laat zich vervoeren van Rijswijk naar Utrecht. De dienstauto met chauffeur is volgens Ginjaar onderdeel van de arbeidsovereenkomst die hij met de universiteit sloot. Waar men in Utrecht vooral mee zit is dat het lidmaatschap van Ginjaar voorde Eerste Kamer niet te rijmen valt met een motie van de Universiteitsraad waarin wordt gesteld dat alle leden van het CVB 5 dagen per week beschikbaar moeten zijn. Overigens ook in Amsterdam en

stelling tot andere industrielanden als Duitsland en Frankrijk, kan ons land zich niet veroorloven om meer voor deze sector uit te trekken. Daarom is een verhoging van doelmatigheid en effectiviteit een van de hoofdpunten van het beleid voor het komend jaar. Daarnaast zal het onderzoek meer moeten aansluiten bij de behoeften van de samenleving. De minister schetst in het budget de bestaande organisatie van het wetenschappelijk onderzoek, die een doelmatig gebruik van het beschikbare geld in de weg staat: er is onvoldoende programmering, een zwak management, onvoldoende dynamiek (men blijft te lang op oude onderzoeksterreinen) een te grote vrijblijvendheid en verbrokkeldheid en het onderzoek richt zich te weinig op vraagstellingen van buitenaf. De minister liet zich bij de persconferentie verleiden tot een voorbeeld. 'Je vraagt je af of er in nederland wel plaats is voor onderzoek over onderwijs op zo'n zes of zeven instituten.' Om een reorganisatie te realiseren zullen nieuwe maatregelen worden

doorgevoerd. Voor de universiteiten en hogescholen krijgt deze aanpak vorm door de invoering van de voorwaardelijke financiering, om 'universitair onderzoek dat van groot wetenschappelijk en/of maatschappelijk belang is, bescherming en ontplooiïngsmogelijkheden te bieden. Een financiering op grond van een overeengekomen taakstelling derhalve, en niet als een afgeleide van het aantal studenten. Gedurende de looptijd van die taakstelling is het geld gegarandeerd. Bezuinigingen gaan eraan voorbij. Ook een taakverdeling mag de financiering niet aantasten. Een belangrijke ontwikkeling bij de zogenaamde projectfinanciering is de andere opzet van ZWO, het zuiver wetenschappelijk onderzoek. Deze stichting krijgt nieuwe taken toebedeeld. Tot nu toe richtte men zich vooral op de kwaliteitsbewaking en -bevordering, nu zal men actiever gaan worden in het op gang brengen van vernieuwingen in het onderzoek. Daarvoor krijgt ZWO dan ook geld.

Samen met de Stichting Technische Wetenschappen krijgt men in 1983 vier miljoen meer. In 1987 zal dat gegroeid zijn tot veertig miljoen. In het wetenschapsbudget onderstreept de minister het belang van wetenschapsvoorlichting en -popularisering: het bekendmaken van een groter publiek met de maatschappelijke gevolgen van de ontwikkelingen in wetenschap en technologie. Over dit onderwerp kondigt hij een beleidsnota aan. Tot slot kwam de bewindsman bij de presentatie van het beleid voor 1983 met zijn persoonlijke visie op opmerkingen en suggesties over de organisatie van het hoger onderwijs, zoals die onlangs door professor van Bueren zijn gedaan. Minister Deetman: 'De centra d'excellence passen niet in de Nederlandse situatie. Zo'n opzet zou afbreuk doen aan het wetenschappelijk onderzoek. De gedachte die hij heeft over de science manager overigens geen nieuwe gedachte - zal niet leiden tot verhoging van resultaten'.

genaamde dwarsverbanden geen vier jaar meer moeten wachten. Dan is het te laat. Maar het heeft wél tijd nodig." In het tweede semester waren de onderdelen minder abstrakt of werden als zodanig door de studenten ervaren. Voor hen betekende dit een verbetering ten opzichte van het eerste semester. Harm Pinkster: "Het is voorstelbaar dat studenten een overgang bemerken van het VWO naar het W O en dat abstraktieniveau is een belangrijk verschil. Natuurlijk moet de overgang wel soepel zijn. Ik heb overigens niet het idee dat de stof het tweede «emester minder abstrakt was. De studenten raken er aan gewend en zo moet dat o o k " . De problemen koncentreren zich rond de werkverbanden Taalvaardigheid (Wat is het belang van de vakken? Wat is de status van dit werkverband?). Literatuursociologie (Waar blijft de primaire literatuur? Het is tè abstrakt!) en de hulpwetenschappen (Waarom? Waartoe). Tenslotte zijn er de aanbevelingen: talrijk en niet altijd even belangrijk. Enkele interessante zijn de volgende. De kursus OO&B moet drastisch veranderen: relevanter en zakelijker; aan het begin van ie-

der semester moeten vorm, omvang en aard van de tentamenvragen bekend worden gemaakt, en de laatste: docenten moeten studenten in het tweede semester aansporen meteen te gaan studeren. Pinkster: "Studenten hebben de neiging om de zwaartepunten van hun studie op de tentamenperiode te laten vallen. De ervaring, vooral van het tweede semester, heeft geleerd dat die studenten achterop raken. We proberen al een gelijkmatiger studeren te bewerkstelligen door het toetsensysteem, maar dat is niet voldoende. Het tweede semester is absoluut zwaarder. Ik vind dat dat de studenten duidelijk gemaakt moet worden: niet bevaderen maar goed informeren". Uit de rapporten krijg je de indruk dat er hard wordt gewerkt binnen de nieuwe subfakulteit. Of dat zo is? "Ach, ik geloof niet dat het veel verschilt met het werk op andere fakulteiten, maar het valt wel op, ja!" aldus Harm Pinkster. De konklusie dat de Twee-Fasen-structuur een schoolsere aanpak vereist is misschien wat voorbarig. Toch duikt deze gedachte onwillekeurig bij je op als je de evaluatierapporten leest. Wellicht draagt ook de nieuwigheid haar steentje bij en niet te

vergeten de bureaukratische struktuur van een universitaire instelling als de KHT. De studenten willen in ieder geval alles be- en geregeld hebben, in duidelijke en heldere taal, zwart op wit, en .... niet te abstrakt! vvilma Okkerse

24 september 1982

Monique Bouman

Paul Wouters/U.P.

God heeft het eerste woord. God heeft het laatste woord Hoe verkoop je zo'n onderwerp aan je hoofdredakteur? Een studiedag over christendom en wetenscliap, tieel ver weg in het protestantse Amsterdam, georganiseerd door een klup die al dertien jaar bij de opening van het akademisch jaar zo'n zelfde kongres bijeenroept. Weinig aanleiding voor een THB-verhaal, toch? Het toeval schiet te hulp als het hoofdstedelijk treffen zowaar enkele Tilburgse deelnemers blijkt te tellen.

Christendom en wetenschap Wat kom ik hier - in de English Episcopal Church aan de Groenburgwal - doen, vraag ik me af als de verzamelde kongresgangers in een robuust psalmgezang losbarsten? Er zou toch gewoon worden gepraat over de problematische relatie tussen christendom en wetenschap? De aanwezigen schijnen een dergelijke diskussie enkel te lijf te durven na een forse partij zingen en bidden. Gezang I: God heeft het eerste woord. God heeft het laatste woord. Een inleider, een rap ogende dertiger met snor en blauwe blazer, roept nederig de zegen af over het hachelijke initiatief van het Internationaal Christelijk Studiecentrum. Hij spreekt de hoop uit dat de studiedag toch 'minstens ook een stuk ontmoeting' moge betekenen voor de deelnemers. Het is de dertiende keer dat het ICS, een groep van christelijke studenten en afgestudeerden met een thema-studiedag als deze een zogeheten jaarkursus opent. Vooral de noordelijke universiteiten, boven de Moerdijk, leveren de leden. De achtergrond van de meeste aanwezigen is onmiskenbaar protestants, iedereen zingt de psalmen moeiteloos mee. Spreker deze morgen is VU-hoogleraar Bob Goudzwaard. Een beetje bekend als ekonoom, vooral bekend om zijn bemoeienis met de totstandkoming van het CDA. De rede van de professor draagt de schrikbarende titel: "Christen-zijn in samenleving en wetenschap vanuit de wederkomst van Christus. De zin van christelijke s t u d i e - n u " . Zijn betoog neemt een rustige aanvang. Onze samenleving, legt Goudzwaard uit, heeft te kampen met een aantal problemen. Honger, armoe, vervuiling, oorlogsdreiging. En wat die problemen zo ingewikkeld maakt is dat ze gelijktijdig optreden, sterk met elkaar samenhangen, elkaar versterken en met geen enkel middel oplosbaar lijken. Of - in wetenschappelijke termen er is sprake van simultaniteit, interdependentie, kumulatie en immuniteit van de problemen. De wetenschap ligt in de vuurlinie bij zowel de kreatie als de bestrijding van deze gekompliceerde hedendaagse vraagstukken. De wetenschap staat aan de oorsprong van heel veel ellende, de wetenschapper is niet langer onaantastbaar en onfeilbaar, hij is de drager van een maatschappelijke bepaaldheid die elke waardevrijheid bij voorbaat uitsluit. En toch doet de maatschappij - op zoek naar oplossingen - een beroep op diezelfde wetenschapper. Zo schetst Goudzwaard koel de dubbelzinnige situatie van de tegenwoordige onderzoeker. Tijdens het tweede deel van zijn redevoering raakt de Amsterdamse hoogleraar pas écht op dreef. "Het geloof in de wederkomst van de Heer, wat houdt dat in?" We zijn gearriveerd bij het hoofdstuk christendom. De geladenheid van het begrippenkader wordt langzaam opgevoerd, de gebaren van de spreker zijn heftiger dan voor-

Tilburgs Hogeschoolblad

heen. De gelijkenis van de onrechtvaardige rentmeester wordt geciteerd om de moeilijke positie van de w e t e n schapsmens te adstrueren. Goudzwaard staat op een haar na te preken. Geïnspireerd en boeiend. Op de kansel van dit Anglikaanse kerkje, hier opgericht in 1698. De aankleding van de kapel is uiterst sober. Geen beelden aan de muur, alleen voorin een wapen met de opschriften Dieu etmon droit en - nog n' Franse Honi soit qui mal y pense. Verder veel vrome Engelse spreuken langs de muur. Gouden letters op houten borden. / am the Lord thy God. Het Onze Vader. Een klein wandrekje duidt de psalmen aan die zijn gezongen tijdens de laatste dienst: 216, 129, 349, 362.

HET WOORD ^ M ^ ^ ^ ^ ^ H Een omgeving van gestrengheid. Wel even wennen voor iemand die zich uit zijn jeugd alleen de heiligenbeelden, de geschilderde kruiswegstaties en de zwiepende wierooksvaten herinnert. Hier heerst Het Woord. Verder geen flauwe kul. Goudzwaard waarschuwt voor het gevaar van de talloze ismen en ideologieën die ons pasklare remedies tegen de huidige problemen aan de hand willen doen. Hij vergelijkt de wetenschappers met psychiatrische patiënten die zich laten vangen in de ondoorbreekbare circels van hun eigen absolute logika. Er is geen ruimte voor geloof in iets anders. " J e mag niet eens geloven in het kleinste kaboutertje", aldus Goudzwaard. De wetenschapper moet niet alleen kennis vergaren, hij moet ook weten hoe hij de vergaarde kennis beschikbaar stelt aan de samenleving. Dienstbaarheid en rentmeesterschap zijn hier de sleutelwoorden. Het is opeens of de terminologie van het eerste CDA-program Niet Bij Brood Alleen nog springlevend is en niet allang is vermoord en begraven bij de kapitulatie van de loyalisten voor partijleider Dries van Agt. Moet de wetenschap soms de fakkel van de guerilla tegen de katholieke gemakzucht gaan overnemen? In elk geval is Goudzwaard inmiddels tot het inzicht gekomen dat het verdraaid gevaarlijk is om de bijbel voor welk doeleind - maatschappelijk of wetenschappelijk - dan ook te laten 'buikspreken': "dat geldt bijvoorbeeld ook voor de zwarte, de feministische en bevrijdingstheologie". Een snuggere vragensteller uit het publiek plaatst in dat verdachte rijtje meteen ook de politieke leuze van de Evangelische Volks Partij: christelijk, dus progressief. Nee, geeft Goudzwaard toe, dat kan óók niet. Daarmee zijn eigen vroegere Niet Bij Brood Alleen-aanhang verketterend. De bijbel mag net zo min als de wetenschap worden onderworpen aan een ideologie. En een wetenschapper is ten allen tijden medeverantwoordelijk voor wat er met zijn kennis wordt uitgespookt. Prof. Bob Goudzwaard

Wat is dat Internationaal Christelijk Studiecentrum voor een genootschap dat men het belangrijk vindt om een man als Goudzwaard als spreker over dat onderwerp uit te nodigen? Volgens het kwartaalblad Contactorgaan wil het ICS "christen-studenten en afgestudeerden helpen bij de bezinning op fundamentele vragen waarmee wij allen geconfronteerd worden in een grotendeels onchristelijke maatschappij". In de statuten heet het: " I n het besef van haar volkomen afhankelijkheid van de ene en waarachtige God, Vader, Zoon en Heilige Geest, en van de genade, welke Hij de mensen na hun radikale verbreking van de gemeenschap met Hem - heeft geopenbaard in de zending van Zijn Zoon Jezus Christus in het vlees, wil de Stichting dienstbaar zijn aan de versterking van het christelijk leven onder studerenden en afgestudeerden". De Stichting wil het wetenschappelijk inzicht in de werkelijkheid geestelijk verdiepen en zich bezinnen op de door de zonde bedorven menselijke aanleg en kuituur. De groep van ongeveer tweehonderd aangesloten leden komt maar een keer per jaar voltallig bijeen op de studiedag. Het eigenlijke werk wordt verricht in de zogeheten studiekringen, kleine onderafdelingen die zich op de bestudering van een wetenschappelijk deelobjekt werpen. Er zijn zeventien van deze onderafdelingen, van kunstkring, politikologenkringen, medische etiekkring tot mens en maatschappijkring. Acht nieuwe kringen zijn in oprichting, waaronder een welzijnswerkkring en een journalistenkring.

Volgens ICS-voorzitter Gerard Nienhuis is het een enorm karwei om de over het land verspreid wonende leden steeds weer bijeen te trommelen voor de kringkursussen.

DE ONTSPORING

H H H I I H ^ ^

In de middagpauze schiet ik ijlings weg uit de benauwende kerkruimte. Ik nuttig twee straten verderop broodjes en koffie. Bij terugkomst op de Groenburgwal zie ik Goudzwaard het konferentieoord betreden. Hij nuttigt een banaan, de mens leeft niet bij brood alleen. Na de middag splitst het gezelschap christenstudenten zich op in kleine gespreksgroepen. De kunstkring heeft een diskussie voorbereid over het thema 'christelijke popmuziek'. Andere groepen diskussièren over de rol van het gezin, over godsdienstvrijheid en over het verschijnsel evangelische jeugdbeweging. Het gesprek over de popmuziek wil maar niet gaan swingen. Een brave kringleidster houdt een lange monotone inleiding. Het blijkt moeilijk te bepalen hoe christelijke popmuziek nou eigenlijk moet klinken. Wel, zo vinden sommigen, zijn er bepaalde muziekvormen te onderscheiden die de in elk geval weinig christelijke associaties van agressiviteit, vernielzucht en seksuele ontsporing op kunnen roepen. Dan laat een casettebandje opzwepende gospelmuziek horen. Aandachtig en roerloos, op een enkel meewippend voetje na, luistert het blanke gezelschap naar de zwarte, ekstatische muziek. I'm the witness for the lord, roept een hysterische voorbidder in eindeloze herhaling. De reaktie in de gespreksgroep is zeer uiteenlopend. Een oudere man moet meteen aan Adolf Hitler denken. Iemand anders heeft juist waardering voor zoveel vervoering: daar zijn wij westerlingen veel te geremd voor. Na afloop van de studiedag heb ik een kort gesprek met de schaarse deelnemers uit Tilburg. Het zijn er bij elkaar vijf. De Verkeersakademie, de School voor de Journalistiek en de Hogeschool zijn vertegenwoordigd. Een tweedejaars Letterenstudente ziet niet meteen hoe je de verhouding Literatuur en godsdienst wetenschappelijk zou moeten onderzoeken. Een wetenschappelijk medewerker van de juridische fakulteit noemt de antidiskriminatiewet, de zedelijkheidswetgeving en de samenlevingsvormen als mogelijke terreinen van juridisch-christelijke observatie. "Maar", zegt hij, "ik hoef als christelijk-wetenschapper heus niet zo nodig anders te zijn dan andere wetenschappers. " Twan Geurts

24 september 1982

In het zw eet des aanschijns ET

Na recht op luiheid, recht op arbeid, nu oo/< recht op arbeidsethos

Arbeidsethos: "Wie niet wil werken zal ook niet eten" (2 Thess. 3, 10)

Ledigheid is des duivels oorkussen. Na gedane arbeid, daarentegen, is het goed rusten. Dat is onze arbeidsethie/< in vogelvlucht. Kunnen we uit de discussie over arbeidsethos lering trekken voor het zoeken naar oplossingen voor de enorme problemen die ons in de jaren tachtig te wachten staan? Dat lijkt de centrale vraag die op het OLOFlustrum­congres aan de orde zal komen. Bij wijze van voorbeschouwing had het THB een vraaggesprek met prof. M. Plattel, hoogleraar in de sociale fi­ losofie aan de economische faculteit.

Arbeid is in onze samenleving zeer zeker geen eenduidig begrip. Aan de ene kant is het een middel om te produceren. Daarnaast kan arbeid een bijdrage leveren aan ­ wat zo mooi heet ­ de zelfontplooiing van de mens. Bovendien is arbeid voor de één een middel om een inkomen, voor de andere een middel om een stuk meerwaarde te realiseren. En dan heb je ook nog mensen die vinden dat arbeid ook een element behoort te hebben van een 'dienst aan de naaste'. Wat duidelijk wordt bij zoveel meningen is dat het bij arbeid gaat om een dynamisch, aan tijd en omstandigheden, veelal aan bepaalde doelstellingen en belangen gebonden, gegeven.

Om de invloed van het arbeidsethos in onze samenleving duidelijk te maken ge­ bruikte de oud­minister van Sociale Za­ ken, Wil Albeda, eens het voorbeeld van een middeleeuwer. Als je tegen een mid­ deleeuwer zou zeggen: "Ik heb geen werk meer voor je, maar ik zorg er wel voor dat je een redelijk bestaan hebt', zou hij zeggen: "Mijn ideaal is bereikt, niet meer hoeven werken en toch een in­ komen!". Als wij, daarentegen, ons werk kwijt raken is dat een van de ergste din­ gen die ons kan overkomen. Prof. Plattel: "Ik zie het arbeidsethos als de maatschappelijke waardering die in een samenleving aan arbeid wordt toege­ kend. In onze cultuur heeft de waardering van de arbeid zich altijd tussen twee uitersten bewogen. Nu eens werd de arbeid als een vloek beschouwd, dan weer als een zegen. De arbeid adelt, maar de adel ar­ beidt niet! De adel in de middeleeuwen en in navolging daarvan de gegoede krin­ gen in de opkomende burgerlijke samen­ leving vonden het een teken van stand als men niet aan betaalde arbeid, niet aan een dienstverband hoefde deel te nemen. Het hedendaags arbeidsethos stimuleert iedereen, ook de vrouw, een betaalde baan te zoeken. Recht op arbeid is een sociaal grondrecht". Hoe is dat arbeidsethos in ons midden gekomen en: hoe heeft het ons leven ver­ anderd?

Prof. Plattel: " I n onze samenleving is het eenieders plicht aan het arbeidsproces deel te nemen. Bovendien wordt door het werk de horizon verruimd van de mensen. Er zijn verschillende studies naar de arbeidssatisfactie verricht, die heel waardevolle resultaten hebben op­ geleverd. Dat neemt echter met weg dat werklozen in onze tijd met twee levens­ grote problemen zitten; veel werklozen vragen zich af: hoe vul ik mijn tijd op? en: hoor ik er nog wel bij? Zulke problemen zijn zeker op rekening van het arbeidse­ thos te schrijven". Volgens prof. Kwant doet zich een op­ merkelijke ontwikkeling voor. Terwijl steeds meer mensen kankeren op de in­ houd van hun werk en de arbeidsom­ standigheden, is er toch sprake van een grote 'baangehechtheid'. Is arbeidsethos in onze tijd gereduceerd tot louter baan­ gehechtheid? Prof. Plattel: "Ik ben met betrekking tot het artikel van prof. Kwant nog niet hele­ maal tot klaarheid gekomen. Ik denk dat er twee kanten aan te onderscheiden zijn. Je mag die baangehechtheid niet enkel negatief opvatten. Mensen willen door het bezit van een baan erbij horen. Aan de andere kant moeten we bij het streven naar volledige werkgelegenheid het belang van de intrinsieke waarde van de arbeid zeker niet te laag aanslaan. Arbeid is in de afgelopen decennia niet enkel meer een middel tot inkomen. In de welvaartsmaatschappij is zinvolle arbeid zelf als het ware een consumptieve be­ hoefte geworden. Ik vind een louter kwantitatieve benade­ ring van het werkgelegenheidsvraagstuk in ethisch opzicht dan ook uiterst veront­ rustend. Bij het scheppen van volledige werkgelegenheid zou men zich meer moeten afvragen of het bij nieuwe ar­ beidsplaatsen ook om zinvolle arbeid gaat en of het arbeid is die de wereld menselijker maakt."

Niet alleen de baanvorm, maar ook het feit dat het betaalde arbeid is, is van be­ tekenis voor het hedendaagse arbeidse­ thos. Men zou kunnen stellen dat arbeid­ sethos voor de gemiddelde Nederlander betekent, dat men een baan behoort na te streven in het reguliere betaalde ar­ beidscircuit. Maar, in een tijd dat het Prof. Plattel

Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d

aanbod van banen struktureel achterblijft bij de aspiraties van de mensen om die banen te bezetten, kan dat aanleiding ge­ ven tot allerlei vormen van afwijkend ge­ drag. Volgens Ad Vissers van het IVA ontstaat bij een relatieve afname van het loon­ en uitkeringsniveau van werkenden en uitkeringstrekkers een gunstige voe­ dingsbodem voor een verdere uitdijing van het zwart werk­circuit. Prof. P lattel blijkt het echter niet geheel eens te zijn met deze redenering. Een oorzakelijk verband tussen een toename van de werkloosheid en een run op de zwarte werkgelegenheid is volgens hem niet te konstateren. Het zwarte circuit is juist ontstaan in een tijd van volledige werkgelegenheid, toen ten gevolge van de hoge loonkosten verschillende klus­ sen bleven liggen danwei onbetaalbaar werden, zo meent de filosoof. Bovendien nemen mensen mét een baan evenzeer deel aan het zwarte circuit.

De centrale vraag op het komende con­ gres lijkt te zijn: In hoeverre kan de dis­ cussie over arbeidsethos een licht wer­ pen op en zo mogelijk oplossingen aan­ reiken voor de problemen die de Neder­ landse samenleving in de jaren tachtig te wachten staan? Het gaat daarbij niet en­ kel om de werkloosheid, maar ook om de vereenzaming en de verschraling van het bestaan. Prof. Plattel: "Het interessante van het congres is dat men verder wil kijken dan de economische processen en structu­ ren. Volgens een puur economische re­ denering zal men trachten met zo min mogelijk arbeid een zo hoog mogelijke produktie te bereiken. Dat gaat telkens gepaard met het uitstoten van arbeids­ krachten. In een armoede­economie is een dergelijke redenering nog wel te rechtvaardigen, in een economie met een zekere welvaart echter niet meer. Ten eerste is arbeid bij ons niet meer als een louter rationeel middel te beschouwen; arbeid wordt zelf als een belangrijke waarde ervaren. Bij een hoger niveau van techniek zal steeds weer en misschien wel meer ar­ beid uitgestoten worden. Wil deze arbeid weer in het economische circuit opgeno­ men worden, dan kan dat alleen als de behoeften van de mensen steeds sneller gaat groeien en de materiële voorwaar­ den ­ denk maar aan grondstoffen en energie ­ onbeperkt zijn. Het dreigt een onmenselijk, accelerend proces te wor­ den". Als we het over oplossingen hebben, die in de loop van de tijd in de publieke dis­ cussie over het arbeidsbestel zijn aange­ voerd, blijkt P lattel niet veel te voelen voor het plan van prof. Kuiper om iede­ reen een gegarandeerd basisinkomen te geven. "Dat is een typische oplossing van een kamergeleerde, die nooit in z'n leven werkloos is geweest. Er zit wel een kern van waarheid in, overigens", zo stelt hij vast.

tMSutiem»*'.

Woensdag 29 septembeiorganiseert de Tilburgse Studenten vereniging St. Oltf een lustrum­congres rond het thema 'arbeidsethos in lederland in de jaren t a c h t i g ' . De hoogleraren K w a n t , Eimerij en Albeda zullen hun licht over de problematielitaten schijnen. Bovendien v i n d t een forumdiscussie pliats onder leiding van prof. Reynaerts. Daarmee beloolt het congres een tamelijk academische be(|iiening te w o r d e n . Is er naast arbeidset|>s ook zoiets als een 'arbeidersethos'? A d Teuliii|$ stuitte in zijn roemruchte onderzoek naar geschielenis en praktijk van het wereldconcern P hilipaip het verband tussen w e r k v e r z u i m en de af brokking van het arbeidsethos. Hij constateert dat ook de meste arbeiders vinden dat er g e w e r k t m o e t w o r d e n , daèrbeid ook betekent 'hard w e r k ' , 'zwaar w e r k ' : je doebet niet altijd voor je lol en zo hoort het. Afhankelijkran dit arbeidsethos is de bereidheid t o t inspanning b een gegeven loon groter of kleiner. De ondernemer of dibedrijfsleiding heeft daarom een direct belang bij handaving van het heersende arbeidsethos, Idus Teulings. Als inleiding op het corjres een interview m e t prof. P lattel en uit di congresbundel w a t krenten »iC de pap.

door LENART KIK Voor de ideeën van prof. van Strien heeft Plattel meer waardering. Van Strien ziet het arbeidsbestel als het overheersende instituut in de samenleving. Als oplos­ sing pleit hij voor een minder overspan­ nen arbeidsethos en voor compensatie­ mogelijkheden tussen de verschillende levensdomeinen, zoals het onderwijs, het domein van de zorg en het privé­ domein. Prof. Plattel: "Enerzijds moeten we zien te komen tot een relativering van de ar­ beid, het is namelijk van belang dat we ons meer realiseren dat privéhobbies en verzorgingstaken wezenlijke dimensies zijn van het menselijk bestaan. Dat bete­ kent ook veel voor het onderwijs, dat nu nog te zeer gericht is op beroepsvervul­ ling. In de toekomst kan de 'Bildung' voor andere, evenzeer belangrijke le­ venstaken onmogelijk meer gemist wor­ den. Van de andere kant moet de arbeid ook méér gewaardeerd worden; ik keer me ook tegen degenen die menen dat het ene deel van de bevolking in de toekomst nog betaalde arbeid zal verrichten, terwijl het andere deel dit op grond van een ge­ garandeerd basisinkomen niet hoeft te

doen. Van Strien onderstreept mijns ins­ ziens terecht dat het deelnemen aan het betaalde economische arbeidsproces een van de wezenlijke dimensies van het he­ dendaagse menselijke bestaan is. De vrouwen zullen steeds meer hun aan­ deel op de arbeidsmarkt komen opeisen. Er zitten zeer goede kanten aan de vrou­ wenemancipatie; wel moet men oppas­ sen dat men zich niet vergaloppeert door het overnemen van de nadelen van het bestaande bestel. Ik denk daarbij aan de carrièrejacht en het verwaarlozen van culturele en zorgende taken. Dan wordt het een operatie met instrumenten die besmet zijn met ziektekiemen waaraan de patiënt juist bezig is te overlijden!" Er is veel aandacht voor een meer recht­ vaardiger verdeling van werk. Prof Plattel: " H e t wordt door veel men­ sen betwijfeld of de verdeling van het be­ schikbare werk veel zoden aan de dijk zal zetten. Zo moeten we rekenen op een grotere toeloop van vrouwen. Het idee ■ van Emmerij om mensen betaald educa­ tief verlof te geven is wel 't aardigst. Edu­ catief verlof geeft je een rustpauze in je leven, een mogelijkheid om geestelijk bij te tanken alvor.ens weer verfrist aan de

Zo is het illustratief om hierover de Amsterdamse socioloog Bram de Swaan aan het woord te laten: "Kortgeleden nog gold het meeste van het werk als eentonig en geestdodend mensbederf, dat energie verkwistte en overlast be­ zorgde en de omgeving vervuilde. Een paar jaar terug heette het nog loonslaver­ nij en de mensen werden overspannen van het opgeschroefde arbeidstempo, kregen kwalen van de stress. Dat is nu al­ lemaal vergeten, want alleen géén werk is erger dan w e r k . " De Swaan komt tot deze constatering in zijn artikel: 'Achterwaarts de utopie in', dat is opgenomen in de bundel 'Arbeids­ ethos in Nederland in de jaren tachtig', die ter gelegenheid van het congres is uitgebracht. "De overtuiging van Calvijn dat de mens geroepen is door zijn arbeid de aarde te beheersen en dat de zegen van de Heer slechts rust op de handen van hen die werken, heeft een grote invloed gehad op de geschiedenis van de Westerse be­ schaving. Zijn opvattingen hebben de brug geslagen tussen het statisch econo­ misch en sociaal denken der Middeleeu­ wen en de rusteloze dynamiek van de aanbrekende moderne tijd. Calvijn heeft aan arbeid, economische activiteit en ka­ pitaal een waarde gegeven die deze tot dan toe lang niet in een dergelijke mate slag te gaan. Maar, het blijft een gespleten situatie. Tweederde van de mannen op de ar­ beidsmarkt moet werken als enige kost­ winner voor een gezin. Veel van die men­ sen kunnen moeilijk in inkomen achter­ uit. De mensen die wél bereid zijn tot een kortere werktijd hebben vaak een riantere inkomenspositie." En vrijwilligerswerk? Prof. Plattel: "Ook vrijwilligerswerk is geen oplossing. De mensen streven toch naar deelname in het betaalde circuit. Als jonge mensen niets te doen hebben, kén het een heel gezonde handreiking zijn. Toch blijft zo'n jeugdwerklozenplan van Van der Louw een medicijn. Laatst had ik een discussie met een ken­ nis met een goed betaalde baan. Ik stelde hem voor te gaan collecteren voor het Rode Kruis. Het dienen van een humani­ tair doel op een eenvoudig zorgend ni­ veau heeft een waarde op zich. Hij was wel bereid om onbetaald werk te verrich­ ten, maar wel op zijn intellectueel niveau; dan zou het passen binnen zijn econo­ misch carrière­patroon. Ik wist hem dan ook niet te overtuigen . . . . " L K

hadden bezeten", aldus prof. Van den Eerenbeemt, hoogleraar in de sociale ge­ schiedenis aan de KHT. Van den Eerenbeemt gaat in zijn bijdrage aan de bundel op zoek naar de histori­ sche wortels van het hedendaagse ar­ beidsethos. Hij ziet in de denkbeelden van Humanisten als Thomas More en Erasmus belangrijke voorboden van Cal­ vijn. Door de invloed van het puritanisme wordt de idee van het arbeidsethos lang­ zamerhand gemeengoed, zij het in een ten opzichte van het origineel aanzienlijk gedeformeerde en geseculariseerde vorm. " H e t Angelsaksisch puritanisme indentificeerde zich steeds meer met de reactionaire sociale krachten die de dwangpositie van volledige economische afhankelijkheid, waarin de mens die van zijn handenarbeid moest leven verkeer­ de, zonder terughoudendheid exploiteer­ den." Van den Eerenbeemt wijst verder nog op de rol van de Verlichtingsfilosofen, die een positieve waardering voor de factor arbeid uitdroegen. "De industrieuze mens die elk uur van de dag nuttig besteedde, was dan ook een van de vor­ mingsidealen van de Verlichting. Het veelvuldig naar voren brengen van de mening dat arbeid adelt, leidde tot de overtuiging dat ook voor de jeugd het verrichten van lichamelijke werkzaamhe­ den zeer waardevol is voor een goede ka­ raktervorming."

onaantrekkelijk waren. Waren zij als en­ kelingen onmachtige partners, door or­ ganisatie hebben zij zich machtig ge­ maakt en gunstige condities bedongen: hogere lonen, verzekeringen tegen ou­ derdom, ziekte, werkloosheid, arbeids­ ongeschiktheid enz." Daarmee is een baan een nastrevenswaardig goed ge­ worden, dat inkomen, zekerheid en aan­ zien garandeert. Niemand meer kijkt neer op de baansituatie, integendeel: zo goed als alle volwassen mannen en vele vrou­ wen proberen daarin terecht te komen.

Waren er dan helemaal geen mensen die in verzet kwamen tegen de heersende ar­ beidsmoraal? Anton Constandse zoekt het spoor terug van de dwarsliggers. Ook hij stuit daarbij op de Verlichtingsfilosoof Diderot. "De mens is niet door een god­ heid veroordeeld om te lijden, de aarde behoeft geen tranendal te zijn, vrije tijd mag benut worden om lui te zijn, te ge­ nieten van de natuur, zich over te geven aan ontspanning, zich te wijden aan ero­ tiek. Reeds dan bestaat er een grote be­ langstelling voor een techniek, geboren uit een godsdienstloze ervaringsweten­ schap, die de zwaarte van de arbeid zal verminderen." Deze denkbeelden vinden een hoogte­ punt in het werk van P aul Lafargue, schoonzoon van Kar! Marx, die in de ja­ ren tachtig van de vorige eeuw het recht op luiheid propageerde.

vervolg op pagina 11

Sinds de dagen van Erasmus, Calvijn, Rousseau en Diderot heeft het arbeids­ ethos nog wel enkele veranderingen on­ dergaan. P rof. Kwant, hoogleraar sociale filosofie in Utrecht, wijst erop dat het nog niet zolang geleden is dat in sommi­ ge kringen werd neergekeken op mensen met een 'baan'. "Deze houding was aan­ wezig bij mensen die van hun eigendom konden leven, bij de beoefenaren van het vrije beroep, bij bestuurders en regenten die toen wel werden beschouwd als functiebekleders, maar niet als baandra­ gers. De banen zijn aantrekkelijk gewor­ den dankzij een strijd die van onderaf is gevoerd. De baandragers waren vrije burgers die zichzelf bonden door een ar­ beidscontract. Bij het afsluiten daarvan stonden zij tegenover veel machtiger partners, en dit had tot gevolg dat de baancondities aanvankelijk ongunstig en 24 s e p t e m b e r 1982

Kamagurka (met dank aan H U M O )

JONGE BEDRUFSECONOMEN VAN THEORIE NAAR ACCOUNTANTSPRAKTUK De accountancy vindt zijn basis in de bedrijfseconomie. Vandaar dat Klynveld Kraayenhof & Co. jonge bedrijfseconomen die registeraccountant willen worden een interessante loopbaanmogelijkheid aanbiedt. Een combinatie van werken en doelgericht verder studeren om straks een functie als accountant te bereiken.

TOEKOMST Grote intemationale ondernemingen behoren tot onze cliënten, maar ook zeer veel kleine en middelgrote bedrijven en instellingen in Nederland. In onze op dienstverlening ingestelde flexibele organisatie krijgen jonge bedrijfseconomen de gelegenheid een brede ervaring op te doen. Werken op kwalitatief hoog professioneel niveau met een grote mate van zelfstandigheid en afwisseling in het werk. Dat moet ook wel want wij vinden dat zij allround registeraccountant moeten worden. Ons planningssysteem en loopbaanplan zijn gericht op interne promotie naar functies op hoog niveau. Ze voorzien in de inzet bij grote èn kleine cliënten waar gevarieerde controle- en adviesopdrachten worden uitgevoerd in kleine teams. In combinatie met werkoverleg en vaktechnische ondersteuning door het Directoraat Vaktechniek biedt dit de reële mogelijkheid snel te onderkennen welke controle-aanpak de beste is. Ook een eventuele specialisatie in de EDPauditing of het organisatieadvieswerk hoort daarbij. Uitzending naar het buitenland behoort - zeker na het afstuderen - tot de mogelijkheden.

STUDEREN Voor de accountantsstudie worden ruime faciliteiten geboden.

Daarnaast hebben wij een intern opleidingsprogramma dat voor economen begint met een speciale introductiecursus van vier maal een week. Het permanente educatieprogramma zorgt ervoor dat U ook na Uw afstuderen als accountant bij kunt blijven.

/NUCHTINGEN Indien U zich tot het boeiende accountantsberoep voelt aangetrokken zullen wij U gaarne nader informeren. Een psychotechnisch onderzoek maakt deel uit van de selectieprocedure. Een gesprek kunt U telefonisch of schriftelijk aanvragen bij het Hoofd van de afdeling Personeelszaken, Prinses Irenestraat59, 1077 WV Amsterdam. Telefoon 020- 5461238. Voor meer informatie kunt U gebruik maken van Viditel/Job-data* 30346.Ö

WERKEN IN DE ACCOUNTANCY

^WBÏÏS^-

Mogelijkheden genoeg. Klynveld Kraayenhof & Co. is een groot Nederlands accountantskantoor met 24 kantoren in Nederland. Wij maken deel uit van een federatief samenwerkingsverband van accountantskantoren over de _ gehele wereld: Klynveld Main Goerdeler (KMC). Deze samenwerking met collega's in zeer veel landen versterkt de internationale oriëntatie en slagvaardigheid. Het hoofdkantoor van KMC is in Amsterdam gevestigd. De dienstverlening van Klynveld Kraayenhof & Co. omvat niet alleen de controle van de jaarrekening maar zeker ook adviezen op automatiserings, administratief, organisatorisch, bedrijfseconomisch en fiscaal gebied. Vanzelfsprekend biedt een dergelijke organisatie haar medewerkers een scala van mogelijkheden.

Klynveld Kraayenhof & Go. Accountants

Klynveld Kraayenhof & Co. is gevestigd in: Amsterdam, Almere, Amersfoort, Apeldoorn, Arnhem, Breda, Deventer, Doetinchem, Dordrecht, Drachten, Eindhoven, 's-Gravenhage, Groningen, Haarlem, Heerlen, Hengelo, 's-Hertogenbosch, Hoorn, Leeuwarden, Middelburg, Nijmegen, Rotterdam, Utrecht, Zwolle

\S^'^^

59-

\i^t.e^ ,e^ .^^:

V<V

>Sv \èe«.<tëi* -^e'.\e-^

vervolg van pagina 9

Congres arbeidsethos Anton Constandse zelf wijst op de verwording van het kapitalistische systeem en breekt een lans voor een grondige herziening van de moraal " D e arbeidstijd moet drastisch worden beperkt, bijvoorbeeld tot de levenspenode van twintig tot vijftig jaar, en door een kortere werkdag De productie om te voorzien in de noodzakelijke levensbehoeften loopt daardoor geen gevaar Een basisinkomen voor iedereen is voorhanden Een kern vraag is hoe door iedereen met minder luxe en veel meer vrije tijd een zelfwerkzaamheid kan worden ontplooid, in een sfeer van lustzoekende blijmoedigheid Ernstige botsingen met de oude moraal zullen met uitblijven, want zonder drastische sanering en socialisering van de productiemiddelen is met in te zien hoe zulk een doel te verwezenlijken zou zijn "

REALISME

^ ^ ^ ^ H ^

Als we neerdalen uit de anarcho liberale hogere sferen van Constandse komen we drs E Pommer en mr C A de Kam tegen, die beiden een baan als onderzoeker

hebben aan het Sociaal en Cultureel Planbureau Hun bijdrage aan de bundel is meer pragmatisch-realistisch van toon zetting "Op korte termijn bestaat weinig uitzicht op economisch herstel Maar zelfs bij een afgetekende opleving van de nationale economie valt met te verwach ten dat de vraag naar arbeid sterk zal toenemen, omdat de arbeidsproductiviteit mede door de opkomst van de microelectromca - zal blijven stijgen En dat dan, terwijl in de jaren tachtig sprake is van een trendmatige jaarlijkse toename van het arbeidsaanbod met ten minste 60 000 personen (48 000 mensjaren), uiteraard jongeren, maar ook gehuwde vrouwen " Onder deze omstandigheden wint volgens de auteurs de overtuiging snel veld, dat alleen door herverdeling van de bestaande werkgelegenheid op grote schaal het recht op werk voor zoveel mogelijk mensen kan worden verwezenlijkt In hun artikel hebben zij de gevolgen van arbeidsduurverkorting onderzocht voor de inkomens van huishoudens, voor het budget van de publieke sector en voor de emancipatie van vrouwen en mannen De emancipatie ligt ook mevrouw E Schoo, voorzitter van de Emancipatieraad, na aan het hart Zij pleit ervoor een einde te maken aan de situatie waarin vooral vrouwen belanden in deeltijdbanen van lage kwaliteit en dito rechtsposi-

ties, arbeidsvoorwaarden en vrijwel zon der promotiekansen " I n meer dan één opzicht IS de arbeidsverdeling binnen- en buitenshuis tussen mannen en vrouwen een kernpunt met betrekking tot de arbeidsmarktproblematiek van de komende decennia Betaalde arbeid is daarbij met meer, maar ook met minder dan een noodzakelijke maar onvoldoende voorwaarde Volledige integratie van vrouwen in de betaalde arbeidswereld en het openbare leven kan alleen slagen bij een zodanige organisatie en cultuur, dat vrouwen èn mannen hun betaalde arbeid kunnen combineren met een intensief huiselijk leven, waarin mensen tijd hebben voor wederzijdse zorg en aandacht", aldus mevrouw Schoo Dat laatste moet de al eerder genoemde Bram de Swaan ook als muziek in de oren klinken Hij pleit voor een drastische herwaardering voor een circuit, dat in de heftige concurrentiestrijd tussen markteconomie en staatshuishouding lijkt te zijn ondergesneeuwd, het circuit van de wederzijdse hulp Maar De Swaan is met optimistisch "Daarvoor is moed nodig en vertrouwen. Mensen die nu geen baan hebben voelen zich juist verstoten en aan zichzelf overgelaten Het zal wel even duren voor zij elkaar weten te vinden in nieuwe vormen van wederzijdse hulp En zodra ze dat lukt, breekt conflict uit met de omgeving Wat zij samen wil-

Projekt gastarbeid: aktieonderzoek aan de Hogeschool Ook op de Hogeschool zijn er groepen die tegen de stroom in zich bezig hou den met een vorm van wetenschap die niet gericht is op beheersing van maat schappelijke verschijnselen laat staan op sturing ervan maar die knties de onderliggende dynamiek van de strijd van allerlei basisgroepen bestuderen Eén van die groepen is de projektgroep Gastarbeid, in januan '81 gevormd van uit een vijftal vakgroepen uit drie verschillende fakulteiten Onder begeleiding van medewerkers van het Interuniversitaire Instituut Normen en Waarden (I N W ), waann de Hogeschool deelneemt, probeert deze projektgroep zon der bevoogding aan te sluiten bij de vraag van uit organisatie en verzetsvormen van gastarbeiders Eén van hun uitgangspunten is de vaststelling dat steeds grotere delen van het maatschappelijk leven door de rationaliteit van de kapitalistische produktiewij ze georganiseerd worden Dus ook de met arbeidssektor komt vrijwel volledig onder de invloed van genoemde ontwikkeling te staan Waar tot voor kort nog veel mensen hun identiteit en zelfwaarde moesten en konden ontlenen aan z g produktieve arbeid, wordt deze weg steeds meer afgesloten door de kwalificatie van de arbeid en de toenemende werkloosheid Grote groepen zoeken identiteit en eigenwaarde steeds meer in de reproduktieve sfeer, in de vrije tijd en informele organisatie Het zijn juist gastarbeiders die vanuit hun kuituur en traditie nog wel een sterke gemeenschapsstruktuur en kollektieve indentiteit kennen, tot uiting komen in o a een sterke familieband, informele samenwerkingsvormen en hulpverie ning Eenmaal in West Europa aangekomen zoeken zij elkaar op in b v stationsrestauraties, cafe's en op markten Tijdens deze ontmoetingen worden veel zaken besproken en geregeld, worden nieuwkomers opgevangen en zo vormen ZIJ een solidaire groep t o v een vreemde en vaak vijandige wereld Deze strijdvorm staat grotendeel haaks op gangbare vormen en strijdorganisatie in de westerse samenleving zoals b v een vakbeweging Vaak menen dit soort organisaties het goed met arbeiders, maar met al hun goede bedoelingen schieten ze veelal voorbij aan de belangen van grote groepen massa-arbeiders Sterker soms staan de strijdvormen haaks op elkaar Een vakarbeider heeft een ander belang en mentaliteit dan een massa arbeider die of gedekwalifi ceerd is of nooit enige reële binding met zijn werk heeft gehad, denk aan lopende band en vuil werk Een massa-arbeider kan zich nu eenmaal moeilijk vinden in een houding en mentaliteit van arbeidsvoldoening, zelfbeheer over de arbeid, en een arbeids ethos Integendeel zijn perspektief ligt veel meer in strijd tegen loonarbeid en voor meer loon en vrije tijd Een strijd die zijn hoogtepunt vond in de zestiger en begin zeventiger jaren Kern blijft dat massa-arbeiders waarvan gastarbeiders met name de proto types zijn zich op hun eigen wijze organiseren en strijd leveren Gastarbeiders hebben daarbij nog het extra wapen van hun eigen gemeenschapsstruktuur en kuituur De projektgroep hanteert bij haar werk de methoden van aktie-onderzoek Ze gaat er daarbij vanuit dat de buitenlanders zelf de kennis hebben en dat het haar taak is op verzoek en waar nodig enige ordening en samenhang in aan te brengen, en te vertalen naar de Nederlandse situatie en instellingen toe Voor de projektgroep vormt de werkelijkheid van de buitenlanders uitgangspunt voor uitgebreide literatuurstudies en diepgaande diskussies en tussentijdse evaluaties en bijstellingen Ook de rol van onderzoeker wordt regelmatig besproken waarbij het zaak is zowel gelijkschakeling als bovenschikking te voorkomen en te werken aan de koppeling van twee verschillende strijdvormen op het nivo van de theorie en van de praktijk De betrokkenheid bij het ene veronderstelt automatisch de betrokkenheid bij het andere Eén van de konkrete aktiviteiten is het mede tot stand brengen van een ontmoetingscentrum voor Turken in Tilburg Nu huren Turken op zaterdag en zondag een ruimte in een buurtcentrum in West Eind Daar wordt gepraat.

Tilburgs Hogeschoolblad

thee gedronken, vergaderd, muziek geluisterd, en voorlichting gegeven Het idee van zo'n centrum komt van de Turken zelf Bij het realiseren ervan deden en doen zich nogal eens problemen voor die te maken hebben met het feit, dat de betrokken Nederlandse organisaties vooral vanuit de integratie gedachte te werk gaan Subsidie wordt wel verstrekt voor scholing en vorming en nauwelijks voor eigen rekreatieve aktiviteiten En juist deze aktiviteiten zijn zeer belangrijk voor de informele organisatie van Turken, naast natuurlijk b v edukatieve aktiviteiten De projektgroep ondersteunt deze vorm van zelforga nisatie van de Turken op allerlei manieren, door het zoeken naar een goed een trum en het aldaar organiseren van aktiviteiten Daar kunnen andere proble men van de gastarbeiders, b v in de werk en woonsfeer beter aan de orde ko men In de nabije toekomst hopen de Turken een permanente ontmoetingsruimte te kreeren in het Oude St Elizabethziekenhuis van Tilburg Deze en vele andere aktiviteiten worden door de projektgroep zo goed mogelijk ondersteund en dit levert hen telkens weer nieuw matenaal om verder te gaan in de bestudenng van de problematiek rondom arbeidsmigratie De uitkomsten daarvan worden waar nodig en mogelijk teruggekoppeld naar de buitenlanders zelf OPROEP Met verwijzing naar bovenstaand artikel delen we mede, dat we het komende kursusjaar nog een aantal belangstellende studenten kunnen plaatsen binnen het bovengenoemde projekt Het projekt is een samenwerkingsverband van de vakgroepen Arbeidsverhoudingen, Politieke Ekonomie, Ontwikkelingssociologie, Sociaal Recht, Ekonomie van de Juridiese Fakulteit en het Interuniversitair Insituut Normen en Waarden (INW) Niettemin is het ook mogelijk, dat studenten van andere vak groepen kunnen deelnemen Voor de studenten uit bovengenoemde vakgroepen geldt dat de deelname aan het projekt als een erkend stage onderdeel van het studiepakket wordt gehonoreerd Projekt-, stage- en eventueel skriptiebe geleiding wordt verzorgd door het INW Het gastarbeidsprojekt is ongeveer anderhalf jaar geleden gestart en biedt naast prakties engagement de mogelijkheid op een minder gangbare manier krities veldonderzoek, literatuuronderzoek en studie over aktie-onderzoek als methode te verrichten Dat wil zeggen, dat we beogen fundamentele kritiek en een alternatief te bieden op de bestaande vormen van theorie-ontwikkeling en onderzoek Het is duidelijk geen studieprojekt los van de praktijk Zo zijn er kontakten gelegd met diverse organisaties van buitenlanders, met ar beiders in bedrijven, met (kader)leden van de vakbeweging en met personen en organisaties in het welzijnswerk Het afgelopen jaar heeft met name de plaats van de gastarbeiders op de arbeidsmarkt en -plaats en binnen de vakbe weging centraal gestaan Alsook de eigen informele organisatie van gastarbei ders en sociaal-kulturele aktiviteiten van een bepaalde nationaliteit Andere onderwerpen als huisvesting (integratie-segregatie), gezondheidszorg, remigratie-ontwikkeling, onderwijs en scholing werk met jongeren en vrouwen lijken bi] voldoende belangstelling eventueel mogelijke invalshoeken van on derzoek (uiteraard in overleg met o a bepaalde buitenlandergroepen) Met na me het tot uitdrukking brengen van een bepaalde vorm van solidariteit met ar beidersgroepen en bijv onvrede met gangbare vormen van wetenschapsbeoe fening lijken ons o m een extra motivatie - naast het stage belang - om je op te geven Kontaktpersoon is Nies Reynders, INW, tel 013 55788 Projektkoordinatie Bu ro Buitenland Hans de Wit, tel 013-662236 De projektgroep vergadert elke donderdag van 9 00 13 00 uur in N 12 (voorheen E 12) Een eerste oriënterende kennismaking aldaar is natuurlijk met verplichtend Welkom dus

len doen was juist beschermd terrein van overheidsbemoeienis, of doet de bedrijven concurrentie aan, verstoort de rust van de omwonenden of geeft de ordentelijken aanstoot En achteraf zal dat dan toch een begin van vernieuwing blijken " Inderdaad achterwaarts de utopie in Tot zover enkele 'highlights' uit de congresbundel De bundel bestaat uit een negentiental artikel, die voor het grootste deel voor 't eerst in deze vorm gepubliceerd worden De kwaliteit van de diverse bijdragen loopt enorm uiteen van nietszeggend tot briljant Prof Plattel "Ik heb de laatste tijd twee heel verschillende bundels onder ogen gehad De bundel die bij het aanstaande lustrum van de Hogeschool uitgebracht zal wor den staat in het teken van de 'overheidsbemoeienis' Daarin zijn een aantal theo retisch hoogstaande, wetenschappelijk verantwoorde verhalen gebundeld Toch blijft het centrale probleem, de overheidsbemoeienis, na lezing van de verhalen voor mij duister De OIofbundel is daarentegen veel beter gestructureerd, alle mogelijke facetten van de hedendaagse arbeidsproblematiek worden erin belicht Er mag weliswaar een enkele zwakke tekst tussen zitten, dat neemt met weg dat je na lezing een duidelijk beeld hebt van wat dat nou is het ar beidsethos " Lennart Kik j'-o..

Restaurant

" ^

* ^

JP

„VISSERS DINER" In de maand september serveren wij speciale visgerechten. Wij stelden hieruit samen een fantastisch 7 gangen

VISMENU Prijs per couvert

ƒ 55.-

Voor nadere informatie en/of reservering

Restaurant «Den Schout» Oranjestraat 4, Tilburg-Centrum (tussen Paleisring en Emmastraat) Tel. 013-434512-674394

*f, J»

jjiSfe^ 24 september 1982

studenten verzekering

50.000

STUDIEBOEKEN

hebben wij beslist niet in voorraad. Wat w e o.a. wel in voorraad hebben is: ECONOMETERIE: ECONOMIE: WIJSBEGEERTE: PSYCHOLOGIE: SOCIOLOGIE: RECHTEN: RECHTEN:

PROPEDEUSE PROPEDEUSE PROPEDEUSE PROPEDEUSE PROPEDEUSE PROPEDEUSE BASISPROGRAMMA NEDERLANDS RECHT: BLOK I, BLOK II, BLOK III

Verder treft U op onze Wetenschappelijke afdeling de volgende rubrieken: Informatica, Geschiedenis, Theologie, Nederlands, Frans, Duits, Engels, Aardrijkskunde, Occult en Buitenlandse pockets (o.a. Pelican).

verzekerd tegen W A particulieren + brand & inbraak ongevallen (inkl doorlopende reisverzckcring)+overlijden, maar ook volledige ziektekostenverzekeringen a 398,Voor folder en informatie 071 -145044 of alle NBBS reiswinkels Amsterdam Alkmaar Amersfoort Apeldoorn Arntiem Breda Delft Den Bosch Den Haag Eindhoven Enschede Groningen Haarlem Heerlen Hilversum Leeuwarden Leiden rvlaastricht f^iddelburg Nijmegen Rotterdam Tilburg Utrecht Wageningen Zwolle

of Stuur ingevulde coupon op

IJP boekhandel plllot

strrat/nr postcode/plaats

Heuvel 32 - 5038 CP Tilburg - Tel. 013-426252/425218.

postbus 11054 2301 EB Leiden frankeren als briefkaart

thb

25 JAAR AULA VANDAAG EN MORGEN _ WETENSGHAPPELUK BU DETUD Zo ver !S d e wefenschap

25VANDAAG JAAR AULA EN MORGEN WETENSCHAPPELIJK HJ D E T U D Hef ovfl(SHt!«^^procos

He't t SVlIl . l t !

^ r

f

M

fx^f

i

Wê

m

TER GELEGENHEID VAN DIT JUBILEUM PRESENTEREN WIJ HET UNIEKE STANDAARDWERK: AULA IN HET ZILVER .. DAAROM EEN FEESTELIJKE JUBILEUMAANBIEDING VOOR EEN SPECIALE PRIJS: ZO VER IS DE WETENSCHAP REDACTIE H BERGMAN/H J SCHOO BOEIENDE SCHETSEN VAN DE ACTUELE STAND VAN ZAKEN OP EEN KLEINE 30 WETENSCHAPSGEBIEDEN GESCHREVEN DOOR

TOONAANGEVENDE NEDERLANDSE EN BELGISCHE WETENSCHAPPERS ACHTERIN HET BOEK EEN OVERZICHT VAN ALLE LEVERBARE AUU\'S A710, 256 BLZ, JUBILEUMPRIJS

F 7,50

F11JLF1

AULA'S ZUN VAN HET SPECTRUM VERKRIJGBAAR BIJ DE BOEKHANDEL

HET CIVILISATIEPROCES NORBERTEUAS EINDELIJK EEN NEDERLANDSE VERTALING VAN DIT CULTUURHISTORISCHE STANDAARDWERK VAN INTERNATIONALE ALLURE, QUA NIVEAU VERGEUJKBAAR MET HET WERK VAN HUIZINGA ELIAS TOONT AAN DE HAND VAN ALLEDAAGSE HANDELINGEN ALS

F11JLF1

ETEN, SLiVPEN EN DRINKEN AAN HOE ONZE GEDRAGSSTANDAARDEN ZICH VANAF DE MIDDELEEUWEN ONTWIKKELDEN IN DE RICHTING VAN WAT WE GEWOONLIJK 'BESCHAVING' NOEMEN TWEE UITVOERINGEN AULA 705 EN 706, ELK CA 380 BLZ , SAMEN F 49,90 AULA GEBONDEN, EENDELIG 760 BLZ , F 99,-

AULA'S ZIJN VAN HET SPECTRUM VERKRIJGBAAR BIJ DE BOEKHANDEL

MEDEDELINGEN

Vorig jaar (april 1981) zijn de Werkloosheidswet en de Wet Werkloosheidsvoorziening gewijzigd met betrekking tot het aantal dagen dat men voorafgaand aan het ontslag m een periode van 12 maanden moet hebben gewerkt teneinde voor een uitkering in aanmerking te komen De minister van Binnenlandse Zaken heeft nu met ingang van I september 1982 een soortgelijke maatregel getroffen voor uitkeringen die bij onvrijwilh ge werkloosheid op grond van de Uitkeringsregeling 1966 aan ambtenaren (in de zin van de Algemeen Burgerlijke Pensioenwet) worden toegekend In zijn algemeenheid kan gesteld worden, dat de Uikenngsregeling 1966 geldt voor de medewerkers van de hogeschool die ambtenaar zijn in de zin van de ABPwet, die onvrijwillig werkloos worden en die in tijdelijke dienst zijn dan wel een tijdelijke arbeidsovereenkomst hebben Met ingang van 1 september 1982 heeft men recht op een uitkering op grond van de Uitkeringsregeling 1966 indien men a hetzij een diensttijd heeft van tenminste drie jaren (ongeacht het aantal gewerkte dagen), b hetzij een kortere diensttijd heeft doch in de periode van 12 maanden, onmiddellijk voorafgaand aan het ontslag op tenminste 130 dagen binnen het Rijk in dienstbetrekking werkzaam is geweest, tenzij men recht heeft op een uitkering ingevolge de Werkloosheidswet Dit betekent dus dat de oude voorwaarde n 1 65 dagen gewerkt hebben dan wel in een periode van 6 weken onmiddellijk voorafgaand aan het ontslag tenminste 50 dagen werkzaam geweest te zijn, is komen te vervallen Voor diegenen met een kortlopend contract worden door bovenstaand besluit getroffen Voor part-timers geldt een bijzondere regeling n 1 bij hen bedraagt het aantal dagen in plaats van 130 het 26-voud van het gemiddeld aantal per week gewerkte dagen, evenwel met minder dan 65 dagen

WIJZIGING AANDUIDING COLLEGEZALEN S VERKEERSSITUATIE Het hoofd van de dienst Bouw en Huishoudelijke Zaken maakt u alvast attent op de verkeerssituaties die binnenkort zullen ontstaan a Tijdens de uitvoering van de ter reinvoorzieningen rond de gebou wen Bedrijfsrestaurant A , B en C, daarbij zullen ovengens de par keermogelijkheden bij de gebou wen A en Bedrijfsrestaurant ge heel vervallen u dient dan op het westelijk parkeerterrein te parke ren b Tijdens de bouw van het dieren verblijf, oostelijk van gebouw P, ook voor die situatie wordt ver wezen naar het nieuwe parkeer terrein ten oosten van gebouw P WIJZIGING SAMENSTELLING FACULTEITSRADEN Vanaf 9 september is in de raad van de Jundische Faculteit Ine Dresens van de fractie Nieuw Begin vervan gen door Tom Beers van deze fractie Zij maken deel uit van de vertegen woordigers van het wetenschappelijk personeel in de Juridische Faculteit Ook in de samenstelling van de raad van de Centrale Interfaculteit is een wijziging te melden Bij de studentleden IS W Ophelders afgetreden en opgevolgd door Kees Cools en wel per 1-9 '82 Zoals u bekend zal zijn is de heer G Goossens, hoofd van de dienst per soneelszaken vanwege ziekte geruime tijd afwezig geweest Vanaf februan j I heeft hij zich voornamelijk verdiept in de ontwikkelingen op de Katholieke Hogeschool en landelijk op de ontwikkelingen op het terrein van personeelsbeleid Het verheugt ons u thans te kunnen mededelen dat de heer G Goossens met ingang van 1 september weer als diensthoofd zal functioneren Aangezien hij echter vooralsnog voor halve dagen werkzaam zal zijn zal hij een beperkt deel van zijn oorspronke lijke functie uitoefenen In grote lijnen komt dit neer op het functioneren als diensthoofd deelname aan landelijk overleg in zake personeelsbeleid voorbereiding van benoeming hoogleraren Wanneer zich nieuwe ontwikkelingen voordoen zullen wij u hiervan op de hoogte stellen

Na oplevenng van gebouw S is een systeem van ruimte aanduideing aangebracht, dat voor het gebruik te gecompliceerd bleek te zijn voor ge bruikers en bezoekers Hoewel invoering van een nieuwe ruimte-aanduidmg de nodige conse quenties oplevert, is toch besloten per 1 september 1982 de ruimte aanduiding overeenkomstig die m de overige gebouwen, aan te passen Voor alle duidelijkheid zal een over zicht van de omzetting op alle colle ge zalen worden aangebracht en zul len de plattegronden worden aange past

Oude aanduiding COLLEGEZALEN

Nieuwe

S bg - a 1 Sbg a 2 Sbg a 4 Sbg a 6 S bg - a 7 S bg - b 1 Sbg b 2 Sbg b 3 S bg - b 4 S bg - b 5 S bg - b 7 S bg - a61 S bg - a65 S 1 - aSI S 1 - bic S 1 -c 2 S 1 c 4 S 1 d11 S 1 -343 Overige

SZ 43 SZ- 32 SZ- 30 SZ- 28 SZ 37 SZ 35 SZ 22 SZ 33 SZ- 20 SZ- 31 SZ- 29 SZ- 17 SZ 11 SZ - 101 SZ 158 SZ 174 SZ 172 SZ - 137 SZ- 113

ruimten

Faculteitsburo S S W Bibliotheek SOC PSY Koffiekamer Examenkamer Vakgroep

aanduiding

COLLEGEZALEN

S - 14 S 5 S 16 S - 138

secretariaten

Algemene Sociologie ABO Welzijnssociologie Cult Antropologie Ontwikkelingssociologie SMT (SCW-I-SPW) Geschiedenis Staat en Openbaar Bestuur Demografie Ruimtelijke Ordening Filosofie Onderwijskunde (SCW + SPW) Lerarenopleiding MIJ leer

S 155 S - 155 S 155 S 155 S - 177 S -177 S - 177 S 131 S 131 S - 131 S - 131 S

- 125

S

- 125

DOKTORAAL ECONOMETRIE

KANDIDAATSVAK BURGELiJK- EN HANDELSRECHT Werkgroepen Groep 1 dl 10 30 uur AZ 7 Groep 2 dl 13 30 uur AZ 7 Groep 3 dl 15 30 uur AZ 7 Deze werkcolleges duren een vol uur Behandeld wordt junsprudentie uit de "Bundel Rechtspraak' (f 5,70) verkrijgbaar bij het Dictatenmagazijn Hoorcollege ma 10 30 12 30 uur Sbg A61 Werkboek 5e druk noodzakelijk {f 7,85 bij Dictatenmagazijn) Voor avondstudenten do 20 30 22 30 uur AZ 1 Wetboeken Aanbevolen "B\N/NBW uit Ver made's Wettenreeks, Uitgave 82/83 {f 29,90), met daar naast Kluwerpocket 'Rechtsperso nen/Wetboek van Koophandel' {f 23,50) 10e of 11e druk Eventueel kan men i p v het boek van Vermade volstaan met de Kluwerpocket " 3 , 5, 6 N B W " {f 18,50), men zal echter wel m de loop van het jaar een enkele keer (bijv op de bibli otheek) de tekst van het B W moeten raadplegen Voor het tentamen is naast de pocket Rechtspersonen/WvK in ieder geval de tekst van de boeken 3, 5, 6 N B W voldoende Spreektijden J van Vliet bij voorkeur dinsdags 12 30 13 15 uur of 14 30-15 15 uur De dictaten van Mr M J van Vliet zijn helaas bij het dictatenmagazijn uitverkocht Er worden thans exem platen bijgedrukt In het THB zal ver meld worden wanneer ze weer ver krijgbaar zijn Zoals in de studiegids (biz E43) is vermeld, zou nog nader een te bestuderen boek voor het handelsrecht (in cl vennootschap/ondernemings recht) worden opgegeven Onze keus IS thans gevallen op het boek Schets van het Nederlandse han dels- en faillissementsrecht" van Mr T J Dornhout Mees, 5e druk (1982) Uitg Gouda Quink B V , Arnhem

Aanvulling op Studiegids 1982-1983 Besliskunde II Prof drs J Knens In het verplichte onderdeel Beslis kunde worden hoofdzakelijk determi nistische modellen behandeld, daar naast vinden echter ook stochasti sche modellen veel toepassing Een belangrijke kategone hieruit vormen de Markovketens die zowel gebruikt kunnen worden om processen te be schrijven als in situaties waann er keuzevrijheid is Deze vrijheid kan men gebruiken om te optimaliseren, men spreekt dan van Markovbeslis singsprocessen Wordt het aantal mogelijke alternatieven erg groot, dan kan het van belang zijn deze al ternatieven systematisch af te tasten Dit onderdeel draagt de naam Mar kovprogrammering Alle drie onder delen zullen in het college ter sprake komen en worden geïllustreerd aan de hand van toepassingen, ontleend aan zowel de bedrijfseconomie als de algemene economie Literatuur (verplicht) Kollegediktaat Aanbevolen H M Bhat Elements of Applied Stochastic Processes De vakgroep Bedrijfsekonomie deelt mee dat het eindverslag van het af studeerseminar 1981 1982 in het dic tatenmagazijn onder de titel "Onder neming en omgeving, een praktische verkenning" verkrijgbaar is (Kenmerk 321 82 018) Het gaat om een beoordeling op hoofdpunten met betrekking tot de situatie en ontwikkeling van het be drijfsleven in krisisomstandigheden Invalshoek is de stelling, dat de konti nuiteit van de bedrijvigheid beschouwd kan worden als draagvlak b i j u i t s t e k v a n de sociaal economische ontwikkeling Knelpunten in de ontwikkeling van de bedrijvigheid leiden tot knelpun ten ten aanzien van sociale doelein den en werkgelegenheid Behalve voor de "eigen ' afstudeer ders lijkt de inhoud van dit verslag ook van belang voor studenten die zich uit andere hoofde voor deze materie interesseren

vrijstelling

Studenten, die op grond van een eer der behaald diploma een gedeeltelijke vrijstelling hebben gekregen dienen te bestuderen 1 Uit het Werkboek de bladzijden 24 t / m 58, 84 (Nulliteiten), 142 (Rechtspersonen), 86 t / m 102, Daarbij dient het boek van Pitio als naslagwerk 2 Uit het boek 'Schets van het Nederlands handels- en faillissementsrecht" (zie boven) de bladzijden 19 t / m 120 en 150 t / m 172 W a t betreft de wettekst kunnen deze studenten voor het tentamen volstaan met de Kluwerpocket Rechtspersonen/W v K BEDRIJFSINFORMATICA Doctoraal colleges Economie en Eco nometrie Het (keuze)vak Bedrijfsin formatica in het eerste semester 1982 - 1983 wordt gegeven aan de hand van het volgende boek J P C Kleijnen, Computers and profits, Addison Wesley, Reading (Massachusetts), 1980 { ± f GO,-) Studenten worden geacht bij het be gin van het kolleges over dit boek de beschikking te hebben

In de derde week van oktober is er m gebouw S een kunstexpositie ter ge legenheid van de officiële opening van het gebouw De expositie blijft beperkt tot kunstobjecten die zijn vervaardigd door mensen die in gebouw S wer ken of studeren Sociologiestuden ten die voor deze tentoonstelling ei gen werk willen beschikbaar stellen worden vriendelijk verzocht om vóór z a t e r d a g 2 oktober a s. contact op te nemen met de heer J Costongs (kamer S 6, telefoon 2454 of 2088) Vrouwenstudies Met ingang van 16 september 1982 zijn Mevrouw drs K Couprie en Me vrouw drs A Bachus benoemd tot wetenschappelijke medewerksters voor Vrouwenstudies Hun werkka mer is in gebouw S, eerste etage (S 183 telefoon 2537)

Op zaterdag 30 oktober en zondag 31 oktober vindt er in de Internationale School voor Wijsbegeerte te Leus den een conferentie plaats voor vrou wen die redelijk ingevoerd zijn in de filosofie Het thema dat dit weekend centraal staat is "vrouw en lichaam" Naast enkele lezingen over dit thema, zal er voor de deelnemers ook ruimte zijn om zelf te discussie ren op basis van een aantal artikelen De reader met artikelen, die van te voren bestudeerd dient te worden, is vanaf 1 oktober te bestellen bij de Internationale School voor Wijsbegeerte Inlichtingen Internationale School voor Wijsbegeerte, Dodeweg 8, 3832 RD Leusden (U) Tel 033 15020

Bij het Rekencentrum bestaat de vacature voor een STUDENT

ASSISTENT M / V

voor 2 eenheden ( = 1 dag) gedurende de penode van 1 november 1982 tot 1 november 1983

Daaruit zijn te bestuderen de bladzij den 19 t / m 120 en 150 t / m 172 Gedeeltelijke

KUNSTEXPOSITIE OPENINGSWEEK GEBOUW S

Voor studenten, die op 12 augustus j I hebben deelgenomen aan het tentamen Strafrecht I, bestaat op donderdag 30 september a s de gelegenheid hun werk in te zien Tijd en plaats van de bijeenkomst 14 00 uur in zaal CZ 27 WIJZIGING VOORGESCHREVEN LITERATUUR Voor het vak Strafrecht I komt het boekje van Fokkens, Bewijzen in het strafproces, te vervallen In de plaats van dit onderdeel dient over het bewijsrecht te worden bestudeerd Minkenhof, De Nederlandse strafverordening, pag 233 t / m 253 De vakgroep Sociaal Recht en Sociale Politiek maakt u er bij deze opmerkzaam op, dat drs A Jacobs en mr P H Schoemaker rond 1-1-1983 de Hogeschool zullen verlaten Zij die het afgelopen semester colle ges internationaal arbeidsrecht of sociaal verzekeringsrecht hebben gevolgd bij hen en in dit onderdeel door hen getentamineerd willen worden, dienen bij het afstellen van hun studieprogramma met dit vertrek rekening te houden

Taken hulp en assistentie studenten en medewerkers bij computerge bruik maken programma's en documentatie voor gebruikers Een projectomschrijving/taakinven tansatieformulier ligt ter inzage op kamer C 218 Functie-eisen kennis Informatica ervaring in gebruik computer programmeer ervanng (FORTRAN of ALGOL of PASCAL) ervanng gebruik SDSS strekt tot aanbeveling Informatie bij drs J Coumou, coor dinator Educatie, tel 66(2217) Sollicitaties, vóór 15 oktober 1982, te nchten aan het secretariaat Rekencentrum, gebouw C, kamer 218 Secretaresse Onden^^ijs Research Centrum Programmeur/statisticus bij de sub faculteit Econometrie Wetenschappelijk onderzoeker bij de subfaculteit Econometrie Inlichtingen over deze vacatures zijn te verkrijgen bij de Dienst Personeelszaken, tel 2464 of 2636, kamer B1028

MEMO

Sport Hockey: zaaltraining op dinsdag van 18 00 19 30 uur Veldtraining is er op donderdag van 13 00 14 30 uur op het kunstgrasveld van T M H C Tilburg Beide trainingen zijn zowel voor dames als voor heren Turnen en trampolinespringen: heb je hier belangstelling voor, dan kun je daarvoor terecht op de dinsda gavond van 18 00 19 30 uur in de sportzaal van de St Maartenschool, tegenover de sporthal De nadruk ligt bij deze trainingen op het trampoli nespringen Korfbal, softfoall e n squash: voor deze sporten hangen er intekenlijsten in de sporthal Bij voldoende be langstelling zal de mogelijkheid gebo den worden om deze sporten te be oefenen Zaalhandbal: dinsdag van 19 3020 30 uur voor beginners en halfge vorderden Konditietraining: algemene kondi tietraining maandag t m vrijdag van 17 00 18 00 uur Zware konditietrai ning maandag en woensdag van 16 00 17 00 uur Kontitietraining met muziek maandag van 12 45 13 30 en donderdag van 20 30 21 30 uur Deze trainingen zijn allemaal in de sporthal Konditietraining met ge wichten dinsdag van 19 30 21 00 uur en vrijdag van 16 00-17 00 uur in de bovenzaal van de HTS Bosloop elke dinsdag en donderdag van 15 30-17 00 uur, vertrek vanaf de sporthal Vrije sportbeoefening: in kleine en grote zaal van de sporthal is in principe dagelijks mogelijk als er geen les sen zijn Je moet hier wel voor in schrijven op de sporthal Z w e m m e n : op donderdag van 12 00-13 45 uur, beginners en gevorderden in het zwembad Ringbaan West Op donderdag (07 30 16 15, 17 30-18 30 en 19 50 21 30 uur) kun je op vertoon van je sportkaart gratis zwemmen in het zwembad Ringbaan West

Varia MANAGEMENT LAND

GAME

NEDER-

In oktober gaat alweer het derde competitiejaar van Management Game Nederland van start Behalve in ons land wordt dit Management Game in verschillende andere Europese landen gespeeld Naast de nationale finales is er daarom ook telkens een Europese finale Dit jaar wordt die gehouden op 24, 25 en 26 september a.s. in Windsor, Engeland Het Nederlandse kampioensteam zal daaraan op kosten van de organisatoren deelnemen Vorig jaar werd Nederland tweede, wie weet dit jaar Europees kampioen Managementvaardigheden kunnen ontwikkeld worden door een goede opleiding en ervaring met situaties die een vereenvoudigde nabootsing zijn van de werkelijkheid Dit ligt ten grondslag aan Management Game Nederland, waarbij de deelnemende teams alle een "eigen onderneming" te leiden krijgen De teams komen in groepen tegen elkaar uit en zijn net als in de werkelijkheid concurrenten van elkaar Onder de druk van de concurrentie moet elke managementteam in korte tijd zwaarwegende beslissingen nemen Zij beginnen allemaal vanuit dezelfde startpositie, hoe ZIJ in de loop van het spel verder kunnen hangt vanzelfsprekend grotendeels af van hun eigen beslissingen

Tilburgs Hogeschoolblad

De teams zenden hun beslissingen na elke verslagperiode naar de spelleider bij het Economisch Instituut Tilburg, waar de gegevens worden verwerkt op een ICL computer Na vijf of zes verslagperiodes wordt een ronde af gesloten Er blijft telkens één winnaar per groep over Management Game Nederland is dus duidelijk een afval race, waarbij de winnende teams overgaan naar de volgende ronde, waar zij in nieuwe groepen worden ingedeeld Tenslotte blijven er 4 teams over De teams, die na de eerste ronden zijn uitgeschakeld gaan over naar de zo genaamde verliezersronden en krij gen zodoende een herkansingsmoge lijkheid Het winnende team uit deze ronden komt namelijk eveneens in de landelijke finale De vijf teams strij den op 20 mei 1983 in Tilburg om de Nederlandse kampioenstitel De MGN competitie 1983 start op 20 oktober a s Aanmeldingen moeten uiterlijk met de laatste postbezorging op 4 oktober bij de organisatoren zijn Deelnamekosten bedragen per team f 6 0 0 , - (studententeams f 3 0 0 , - ) in welke prijs proefronden en twee handleidingen zijn begrepen Indien meer handleidingen gewenst zijn kunnen deze voor ƒ 10, — per stuk worden geleverd Indien meer informatie over de tech nische kant en de regels van Management Game Nederland is gewenst, dan dient men zich te wenden tot de heer D G Heeringa (EIT), telefoon 013 662347, postbus 1145, 5004 BC Tilburg Aanmelden voor deelname via de administratie van M G N , p a ICL Nederland B V , Postbus 7113, 1007 JC Amsterdam V R O U W E N I N DE BETA-WETENSCHAPPEN Op 6/7 november a s wordt het vier de landelijke weekend voor vrouwen in de beta wetenschappen gehouden in het Nivonhuis Krikkenhaar in Bornebroek, Twente Op deze weekenden komen voruwen die op een of andere manier met beta wetenschappen te maken heb ben, bij elkaar om ervanngen uit te wisselen en te discussieren over o a vrouwenstudies, feministische wetenschapskritiek, emancipatorisch onderwijs en de arbeidssituatie Het komende weekend staat centraal de b e r o e p s b e l e v i n g van beta vrouwen en de uitwisseling van informatie Daarnaast kunnen ook de bovengenoemde thema's in kleine groepen aan de orde komen Opgave door storting van f 25, op rek nr 59 09 76 850 van de A B N t n V Werkgroep Vrouw en Techniek (T H Twente) en dan krijg je verdere informatie thuis gestuurd Voor nadere inlichtingen Ellen van Oost 053 892990 of 338824 VERSLAG PROJEKT " F E M I N I S TIESE M E T H O D E - K R I T I E K " Er is nog een stapel verslagen van het projekt "feministiese methodekritiek" In dit projekt hielden we ons bezig met de vraag of sociaalwetenschappelijk onderzoek een bijdrage kan leveren aan de opheffing van vrouwenonderdrukking Mede a h v bestudering van de Kritiese Psychologie ontwikkelden we kritena aan de hand waarvan w e voorbeelden van traditioneel vrouwenonderzoek bekritiseerden In de aanzetten tot aktieonderzoek die we vonden zagen w e het begin van een alternatief Dit hebben we geprobeerd in een feministies kader te plaatsen

In het verslag beschreven we tot slot ons eigen proces van werken in een vrouwengroep Alhoewel het verslag dateert uit juni 1979 hebben w e van verschillende vrouwengroepen begrepen dat het nog steeds bruikbaar is Maar wij wil len er nu vanaf, daarom kun je het verslag nu krijgen voor f 1 , — bij vrouwenboekhandel Dikke Trui of door storting van f3,— op giro 4132771 t n V St Vrouwenboekhan del Dikke Trui, Groningen o w FMK

Utrecht w o 6 October, Oude Gracht 114, 16 00 18 00 uur en 19 00 22 00 uur, tel 030 731126 Groningen vr 8 October, Grote Markt 27, 16 00-20 00 uur, tel 050

267552

Leiden ma 11 October, Breestraat 48 50, 16 00-19 00 uur, tel 010 259107 Voor nadere inlichtingen Lex Maat, Mathenesserdijk 307a, 3026 GB Rot terdam, tel 010-259107 POENBOEK

Studenten AUDITIES NEDERLANDS S T U D E N T E N ORKEST Al meer dan 30 jaar wordt het Neder lands Studenten Orkest samen gesteld om door middel van het ge ven van concerten geld bijeen te brengen voor gehandicapte studen ten (Stichting Handicap en Studie) Ook dit jaar wordt er in december (18 en 19) een repetitieweekend gehou den, waarna van 2 tot en met 18 ja nuari en repetitieperiode en de traditi onele toernee volgen Tijdens deze grote tournee worden in 9 grote steden in Nederland, waaron der ook Amsterdam (Concertge bouw), concerten gegeven Het ge heel staat onder de bekwame leiding van LOUIS Stotijn, die werken van Berlioz (Symphonie Fantastique, De bussy, Faure en een opdrachtstuk van Klaas de Vries zal instuderen Het IS een grote belevenis om met ongeveer 80 studenten uit het hele land muziek te maken en ongeveer 3 weken samen op te trekken Om de audities soepel te laten verlopen kun je een afspraak maken door de hier onder vermelde telefoonnummers te bellen Hopelijk komen er weer veel enthousiaste misicerenden op de volgende data Amsterdam ma 4 October, Sarphatistraat 108, 16 00-19 00 uur, tel 020237434 Eindhoven di 5 October J F Kenne dylaan 3, 16 00-19 00 uur, tel 040 120983

Ook dit jaar zal begin september weer een nieuwe editie van het Poenboek van de persen rollen Deze brochure geeft een duidelijk overzicht van de bepalingen van een groot aantal regelingen, en maakt duidelijk hoe deze optimaal benut kunnen worden Aan de hand van vele verduidelijkende voorbeelden komen onder andere aan de orde rijksstudietoelagen en kinderbijslag, belasting- en premieheffing, individu ele huursubsidie, rentedragende stu dieleningen en wat de gevolgen zijn van bijverdienen Verder wordt inge gaan op de inschrijvingsmogelijkheden aan de universiteiten en de hogescholen, en IS een hoofdstuk gewijd aan de studenten ziektekostenverze kenngen Ook wordt speciale aandacht gege ven aan de aanvullende en afwijken de regels voor gehuwden, samenwo nenden, alleenstaande ouders en voor hen, die met echtscheiding te maken hebben Tenslotte worden adviezen gegeven aan hen, die met full time studeren, hun studie onderbreken, langdurig ziek zijn, een andere studie willen gaan volgen of ophouden met stude ren Het Poenboek wordt namens de ge zamenlijke studentenvakbonden uit gegeven door de V S S D , en is op de volgende manieren verkrijgbaar bij de boekhandel - door f 9,50 over te maken op post gironr 213001 t n v V S S D , Delft on der vermelding 'bestelling Poen boek'

I N M E M O R I A M : G E R A R D GOSEFOORT De besten gaan het eerst Het plotselinge sterven van Gerard is nauwelijks te aanvaarden De natuurlijke orde lijkt verstoord God's liefde ver weg HIJ meende zijn geluk gevonden te hebben op een warm eiland, maar het was de dood die hem daar opwachtte Twee maanden geleden na men we afscheid van hem Wie kon vermoeden dat het voorgoed zou zijn? Voor zijn vele kameraden, zijn verwanten en zeker voor Virginia is hij onvervangbaar en onvergetelijk Gerard leefde intensief, zonder angst en vol optimisme Hij heeft ziekte en dood van dichtbij gekend, maar zijn jeugdige vitaliteit overwon Hij zocht steeds de ruimte, de beweging en de liefde Als leraar bleef hij zichzelf, jongensachtig en onbevangen Zijn

integriteit was ontwapenend, zijn ge dachten misten elke vorm van huichelarij Daardoor alleen al was hij een steun voor ieder, die een beroep op hem deed W e mogen met wanhopen, zoals hij zelf ook met deed Juist op zulke mo menten was te merken hoe diep zijn gevoelens gingen Gerard was het te gendeel van een materialist hij geloofde in de zin van het leven en van ieders bestaan, ondanks lijden en verdriet De plek die hij achter laat, zal leeg blijven Laten w e dankbaar zijn hem meegemaakt te hebben en proberen te berusten in zijn definitieve vertrek Geboren 1 juli 1955 gestorven 10 september 1982 Drs W . NMyens

M e t grote verslagenheid hebben w i j Itennis genomen van het plotselinge overlijden van onze vriend en oud-voorzitter Gerard Gosefoort Kort na zijn vertrek naar Curasao heeft een tragisch auto-ongeval zijn toekomstplannen doorkruist. Gerard, w e zullen je in herinnering houden. voetbalvrienden V . V . Merlijn.

24 september 1982

Talencentrum SPREEKUREN T A L E N C E N T R U M Met ingang van heden zijn de spreek uren van de medewerkers van het Talencentrum als volgt Centrale Bibliotheek P Nieuwint (engels) maandag 11 30 12 30 G Jansen (secretaresse) dinsdag 10 30-12 30 G Meijers (frans) woensdag 11 3012 30 A Tingloo (engels) donderdag 13 3014 30 L Kraijenhoff (student assistente Nederlands) vrijdag 9 30-11 30 Secretariaat maandag, woensdag, donderdag 10 30-12 30, gebouw A , kamer 114 De overige spreekuren zijn ongewij zigd

Menu PERIODE 27/9 T / M 1/10 1982 M A A N D A G 27/9 heldere aspergesoep edelpreisoep biefstuk tartaar gebakken lever uiensaus andijvie è la crème gestoofde witte kool gek aardappelen div nagerechten DINSDAG 28/9 chinese kippesoep spinaziesoep babi pang gang vruchten in zoetzure saus komkommersla Zwitserse gehaktbal rijst of gek aardappelen div nagerechten WOENSDAG 29/9 kerrysoep vermicellysoep kippeboutje papnkaburger madeirasaus doperwten en wortelen rabarber gek aardappelen div nagerechten DONDERDAG 30/9 kippesoep schotse boeresoep blinde vink zigeunerburger jachtsaus schorseneren met kaassaus bietjes gek aardappelen div nagerechten VRIJDAG 1/10 gebonden tomatensoep macaroni met een garnituur van o a uien prei paprika champignons tomatenvleessaus VIS gek aardappelen div nagerechten

EB

uO^pO^ STUDIUM GENERALE: Cyclus FILM EN LITERATUUR

De Vitusdans

STUDIUM GENERALE

Golven donderdag 30 september - 13.30 uur - gebouw S beg.gr. A61 Film: 'Golven' van Anette Apon Nederland 1982, 95 min., kleur DIskussie m.m.v. Anette A p o n . " W a t ik het fascinerende aan film vind, is het dubbelzinnige karakter ervan. Aan de ene kant legt een film de werkelijkheid van een bepaald moment vast en kan het daar een heel goede reproduktie van geven. Aan de andere kant kan film helemaal een konstruktie, iets dat je helemaal bedenkt en dat niets van de direkt waarneembare werkelijkheid te maken heeft. Het intrigerende vind ik op dit moment om te kijken in hoeverre je beide elementen tegelijkertijd in een film aanwezig kan laten zijn", aldus Anette A p o n . In 'Golven' komen meerdere momenten voor, waarop de werkelijkheid tijdens de opnamen door de van tevoren bedachte konstruktie heen voelbaar wordt. 'Golven' is als film gebouwd op de - fiktieve - tegenstelling werkelijkheid - fiktie, en is daar een voortdurend onderzoek naar. Een van de centrale thema's in 'The Waves' (het boek van Virginia Woolf waarnaar de film is gemaakt), is het vertellen van verhalen, om op die manier greep te krijgen op het leven, op de werkelijkheid. 'The Waves' bevat geen beschrijvingen, behalve van de zee, op verschillende momenten van de dag; verder zijn er alleen stemmen die bewustzijnsstromen uitdrukken. Een dergelijk boek verfilmen is een bijna onmogelijke opgave. Anette Apon heeft niet geprobeerd 'The Waves' te verfilmen in de gebruikelijke zin van het woord. Zij bouwt in haar film langzaam, stap voor stap, een fiktie op, die aan de woorden in het boek zou kunnen beantwoorden.

Demonstratie tegen kernwapens Op zondag 26 september wordt er in Gilze Rijen gedemonstreerd tegen de bewapeningswedloop en de 572 nieuwe atoomrakketten, die de NAVO in Europa wil gaan plaatsen. Omdat de regering nog geen " n e e " tegen de stationnering gezegd heeft, gaan de vredesbewegingen door met demonstreren. Op de vliegbasis Gilze-Rijen zijn F-16's gepland, die atoomkoppen kunnen dragen. Mocht deze basis het doelwit worden van een atoombom van twintig megaton, dan zal, volgens de organisatoren van de demonstratie, in Tilburg en Breda 50% van de bevolking gedood worden, en 40% gewond. De demonstratie, die onder het motto "Geen nieuwe kernwapens, niet in Europa, niet in Brabant" gehouden wordt, start om 13.00 uur vanaf het Raadhuisplein in Rijen. Vanuit Tilburg wordt om 11.45 uur per fiets vertrokken vanaf het Heuvelplein. BELGISCHE FILMS BIJ DE THEOLOGEN

De Proefkonijnen Dit semester vertoont de Kommissie Kulturele Zaken van de Theologische Faculteit, een zevental Belgische films, welke niet in Nederland zijn uitgebracht. De voorstellingen zijn telkens op maandagavond om 20.00 uur. Academielaan 9. Maandag, 27 september komt als eerste film aan bod:

Tilburgs Hogeschoolblad

" D e Proefkonijnen" van Guido Henderinckx 1980, duur 103 mm. vooruitlopend op zijn optreden 6 olctober a.s. een film met Jan Decleir. Het verhaal is gebaseerd op echt gebeurde feiten. Reeds in 1978 had Hendrickx in de kortfilm "Gejaagd door de W i n s t " de situatie aanga klaagd waarbij in een Nederlands fabriek, Philips-Duphar, door het vrijkomen van dioxine na een ontploffing van een stoomketel, doden waren gevallen. Dioxine is een chemische stof die o.a. gebruikt wordt bij ontbladerings-middelen. Tijdens de oorlog in Vietnam werden door de USA-strijdkrachten bommen gemaakt op basis van dioxine. Zelfs in heel kleine concentratie is deze stof dodelijk. Het gegeven van deze kortfilm werd opnieuw gebruikt en voor " D e Proefkonijnen" herwerkt. Vier mannen werken samen in een chemische fabriek. George (Dries Wieme) de oudste, is ploegbaas en komt steeds in conflict met Herman (Peter Faber), die als vakbondsafgevaardigde veiligheids- en arbeidsvoorschriften in zijn vaandel draagt. Jef (Jan Decleir) die in zijn vrije tijd bokst trekt zich van deze polemieken niets aan en heeft Bobke (Philip van Luchene), de stagiair, op zijn hand. Dan gebeurt een ongeval: een ketel ontploft en er komt dioxine vrij. De fabriek wordt schoongemaakt en iedereen gaat terug aan het werk. Na een tijd doen zich een aantal eigenaardige verschijnselen voor. Later volgen nog andere Belgische films, o.m. " L e Filet Americain" van Robbe de Hert (11 oktober) en "Hell e i j d t " van Patrick Lebon (25 oktober).

Agenda

Dinsdag 28 september - 12.30 uur gebouw S beg. gr. A 6 1 . Van Ben Verbong. Nederland 1977, 30 min, kleur.

SEPTEMBER

Het verhaal 'De Danser van Mr. Kraykowski' van de Poolse schrijver W i told Gombrowicz werd door Ben Verbong omgewerkt tot een scenario en vervolgens door hem verfilmd. Het verhaal gaat over een jongen, die bezeten raakt van een advokaat die hij terloops in de schouwburg ontmoet en die vergezeld is van twee dames: zijn vrouw en de (jongere) minnares van de dokter. In zijn adoratie voor deze hooggeplaatste persoon probeert de jongen via allerlei slinkse wegen de jongere vrouw en de advokaat aan elkaar te koppelen. In deze film zijn de kamerabewegingen en de mise-en scene, evenals de chronologie, gebruikt ten behoeve van het 'subjektieve' van het vertelperspektief. De vorm van de herinnering, een uiterst vertekend beeld van een gebeurtenis, biedt de mogelijkheid de afstand tussen de hoofdpersoon en zijn omgeving emotioneel te verfilmen. De kamera vertaalt, terwijl hij waarneemt; de kamera wordt een personage.

ZATERDAG 25 SEPTEMBER Stadsschouwburg, 20.15 uur: Kollektief internationale Nieuwe Scène speelt "Moeder Courage". Stadsscliouwburg, 20.30 uur: Jazz Meeting Tilburg 1982. Stadsschouwburg. 20.30 uur, filmzaal: "Passion", film van de franse cineast Jean-Luc Godard. Stadsschouwburg, 23.CX) uur, filmzaal: "Sauve qui peut .... (la vie) film van Jean-Luc Godard uit 1980. Katholieke Hogeschool, aula: Filosofendag. 13-15: Kaartavond (zwikken, toepen etc.) ZONDAG 26 SEPTEMBER: Stadsschouwburg, 11.30 uur: Jazz-mis. Stadsschouwburg, 12.30 uur: Jazz-matinee. M a r a n a t h a , 11.00 uur: Bijbelsleerhuis groepen, onder verantwoordelijkheid van de voorbereidingsgroep. 13-15: Wijnproeversavond. M A A N D A G , 27 SEPTEMBER Stadsschouwburg, 20.30 uur, filmzaal: "Passion" (zie 25 september) DINSDAG 28 SEPTEMBER Natuurhistorisch M u s e u m , 20.00 uur: Lezing over vogeltrek. Stadsschouwburg, 20.15 uur: " D e Volharding", een jubileumkonsert. Stadsschouwburg, 20.30 uur: filmzaal: "Passion" (zie 25 september) Katholieke Hogeschool, 12.30 uur, S-bg-A-61: Film: " D e Vitusdans" van Ben Verbog. Studium Generale cyklus Film en Literatuur. Ambassade-bioskoop, 22.30 uur: Filmliga met "Immacolata e Concetta". Regie: S. Piscicelli. Italiè 1982.

Hanna S c h y g u l l a in Passion STADSSCHOUWBURG

Passion 25, 27, 28 en 29 september "Passion" van J . L . Godard in Filmhuis Tilburg Het Filmhuis Tilburg brengt deze weken in zijn nieuwe behuizing de Stadsschouwburg, de nieuwste film van Jean Luc Godard 'Passion'. Godard was een van de meest vooraanstaande regisseurs van de Nouvelle Vague, een (franse) stroming in de cinema gedurende de begin jaren zestig. In deze vruchtbare periode volgde, op z'n zachts gezegd, een minder geslaagde periode met videoexperimenten. In 1980 vatte Godard de 'filmdraad' weer op met 'Souve, qui peut (la Vie)', die hij zijn 'tweede eerste film' noemde. 'Souve, qui peut (la Vie)' gaat o.a. in op het filmmaken op zich. Godard laat zich in deze film leiden door een thema uit de video-periode 'de beweging'. De beweging is een van de wezenskenmerken van de film, volgens Godard. In zijn nieuwste film 'Passion' trekt Godard deze lijn van filmanalyse verder door. 'Passion' behandelt het thema 'licht'. De film laat een regisseur Jerzie zien die bezig is met een

filmproduktie, waarbij het gaat om de verfilming van 'Tableaux Vivants' van beroemde schilderijen. De regisseur is voortdurend op zoek naar het juiste licht. Het zou echter geen film van Godard zijn indien het bij 'Passion' alleen om het 'licht' zou gaan. De film laat geen verhaalstructuur zien, zoals men die in andere 'normale' films kan verwachten. 'Passion' is een aaneenschakeling van vaak prachtige beelden, waarin verschillende thema's door elkaar heen lopen. Godard is op zoek gegaan naar de wortels van het 'werk' en de 'liefde'. 'Is houden van je werk hetzelfde als liefhebben?' laat hij een van de acteurs vragen. De film zit vol met uitspraken die tot denken prikkelen of irriteren door hun hoogdravendheid. Het gebrek aan een duidelijke verhaalstructuur en de overdaad aan ideeën heeft ertoe geleid dat men de beelden in 'Passion' op allerlei mogelijke manieren kan interpreteren. De kijker kan er zijn eigen wijsheden en waarheden uit distileren. Dit blijkt eens te meer indien men de reacties nagaat die de film teweeg gebracht heeft sinds de première tijdens het filmfestival van Cannes 1982. Sindsdien lijken de filmrecensenten in twee kampen verdeeld. Men ziet 'Passion' als een nieuw meesterwerk öf men spreekt honend over 'de nieuwe kle-

WOENSDAG 29 SEPTEMBER Stadsschouwburg, 20.30 uur, filmzaal: "Passion" (zie 25 september) Kultureel S e n t r u m , 20.30 uur: Film "L'empire de la passion" van de Japanse regisseur Nagisa Oshima uit 1978. Katholieke Hogeschool, aula, vanaf 13.30 uur: Lezingen door Prof. Dr. C. Kwant, Prof. Dr. L.J. Emmerij, Dr. W . Albeda, waarna forumdiskussie o.l.v. Prof. Dr. W . Reynaerts in kader van elfde lustrum OIof.

m

DONDERDAG 30 SEPTEMBER Stadsschouwburg, 20.15 uur: Het Brabants Orkest o.l.v. dirigent André Vandernoot m.m.v. Frederik van Rossum (piano). Stadsschouwburg, 20.30 uur, filmzaal: "La femme de l'aviateur". Film van de Franse regisseur Eric Rohmer uit 1981. Kultureel S e n t r u m , 20.30 uur: Anna Teresa de Keersmaeker met haar ballet 'fase 4 ' . Bewegingen op muziek van Steve Reich. Katholieke Hogeschool, 13.30 uur, S-bg-A-61: Film " G o l v e n " . Diskussie m . m . v . A n e t t e A p o n . Studium Generale cyklus R I m en Literatuur. Katholieke Hogeschool, 15.00 uur, aula: Inaugurale rede Dr. G.J. de Grunt. Zaai T o o t e n , Heuvel 13, 20.00 uur: Algemene ledenvergadering VITE en verkiezing nieuw bestuur. 13-15: Amerikaans feest. Vidar: Latin American Party. VRIJDAG 1 OKTOBER Stadsschouwburg, 20.15 uur: Nationale Ballet met "Landschap". Choreografie en vormgeving van Toer van Schayk op muziek van o.a. Beethoven, Bruynèl, Haydn, Milhaud en Strawinsky. Stadsschouwburg, 20.30 uur, filmzaal: "La femme de l'aviateur". Film van de Zwitserse regisseur Eric Rohmer uit 1981. Stadsschouwburg, 23.00 uur, filmzaal: "Les bons débarras". Film van De Canadese regisseur Francis Mankiewicz uit 1978. Katholieke Hogeschool, 16.15 uur, aula: Inaugurale rede Prof. Dr. H.C.M, de Swart.

ren van de keizer'. De negatieve kritiek op Godard's nieuwste produkt is goed te begrijpen. De film straalt een zeker cinematografisch elitarisme uit, waar hoogstwaarschijnlijk alleen cinefielen waardering voor op kunnen brengen. 'Passion' drukt, evenals zijn vorige films, 'n contradictie uit. Enerzijds stralen zijn films een sociaal engagement uit zoals in 'Passion' de conflicten tussen de eigenaar van een fabriek met een van de arbeiders (resp. Michel Piccoli en Isabelle Huppert). Anderzijds maakt Godard zijn werk dermate ingewikkeld dat slechts weinigen dat engagement eruit kunnen halen. In zoverre bevindt Godard zich in een ivoren toren en weigert hij een, al was het maar een kleine, buiging naar het publiek te maken. Indien men zich door het voorafgaande niet laat afschrikken en alsnog besluit 'Passion' te bekijken (zie agenda) is het wellicht interessant om de film 'La Nuit Americaine' van Francois Truffaut in het achterhoofd te houden. De laatste heeft ook het filmmaken als thema. Door beide films te vergelijken krijgt men een aardige illustratie van hoe twee regisseurs, voortgekomen uit dezelfde stroming, 'Nouvelle Vague', zich geheel verschillend ontwikkeld hebben. J.T.

24 september 1982

Koffie

Fietsen "De heer Klok informeert wanneer het sintelpad vóór gebouw B definitief wordt aangelegd. De heer Rijk zegt dat dit pad op korte termijn zal verdwijnen", aldus luidt een van de rondvragen tijdens de hogeschoolraadsvergadering van 9 september. Aanleggen? Verdwijnen? Hoe komt de infrastruktuur rond gebouw B er dan werkelijk uit te zien? Volgens de heer Kuypers is de Dienst Bouw en Huisvesting bezig te onderhandelen met de aannemer. Deze onderhandelingen zullen in de loop van de komende dagen afgerond worden. Dan zou er met de definitieve aanleg rondom gebouw B en het restaurant begonnen kunnen worden. Of het sintelpad dan al verdwijnt is de vraag, het grindpad komt echter dichter bij het restaurant te liggen. De uiteindelijke weg langs het restaurant naar Gebouw B zal met klinkers bestraat worden en uitsluitend toegankelijk zijn voor fietsers. De auto's zullen via de oprijlaan langs gebouw C de hogeschoolflat bereiken. Daartoe zal de bestaande weg, die het autoverkeer van het hogeschoolterrein t e r u g l e i d t , verbreed worden. In de hoek tussen gebouw B en C komt dan een kleine rotonde. De intentie is

het hogeschoolterrein zoveel mogelijk autovrij te maken. De bouwwerkzaamheden zullen begin november afgerond zijn. Oplettende hogeschoolgangers zullen gekonstateerd hebben, dat de bewakingsdienst voortdurend bezig is de studenten aanwijzingen te geven waar ze het beste hun fietsen kunnen stallen. Jan Boor van de Bewakingsdienst: "Er is ruimte genoeg, maar iedereen wil zo voordelig mogelijk zijn fiets parkeren. Daarmee wordt de ingang van gebouw B geblokkeerd. Dit belemmert de toegankelijkheid voor de G.G.D., de brandweer enzovoorts en ook blinde studenten kunnen hiervan hinder ondervinden." Hij konstateert dat er weinig gebruik wordt gemaakt van de fietskelder. Angst voor diefstal misschien? Volgens Jan Boor worden daar weinig fietsen gestolen. "Anders hadden we dat wel gehoord." Er werden wel bordjes geplaatst voor gebouw B om het stallen van fietsen te verbieden. "Maar dat hielp niet, want ze zetten ze gewoon tegen de bordjes." Binnenkort zal er, volgens de Dienst Bouw en Huisvesting een overdekte fietsenstalling verschijnen achter de ingang van de fietskelder. Deze nieuwe stalling zal plaats gaan bieden aan zo'n 120 fietsen.

De vorige week werden in gebouw A de laatste resten van de proefbestelling Indio-Tanzania koffie opgesoupeerd. Het trieste eindsignaal van een mislukt eksperiment. Eind augustus namelijk besloot het Kollege van Bestuur van de Tilburgse Hogeschool om niet over te gaan tot invoering van de Indio-Tanzania koffie 'gelet op de tamelijk negatieve enquête onder gebruikers na een proefperiode". De geschiedenis van het eksperiment begint in december 1980. In verband met het bezoek van de Braziliaanse bisschop Dom José Brandao de Castro aan de hogeschool starten enkele personeelsleden een aktie ter vervanging van Douwe Egberts koffie door een mengsel van Indio en Tanzania. Dit produkt kan worden betrokken via de SOSWereldhandel die de normale handelskanalen omzeilt en zodoende meer profijt schept voor de verbouwers in de Derde Wereld zelf. De aktie ondervond veel steun bij het hogeschoolpersoneel. Half februari 1981 kon initiatiefneemster Janny van der Straaten-Friese het Kollege van Bestuur 472 handtekeningen van sympatisanten overhandigen. Het Kollege deelde mee dat men in principe sympatiek staat tegenover de aktie en dat men de mening van de restauratieve afdeling zou vragen. Daarop volgde een reeks van eksperimenten. Met zeer uiteenlopend resultaat. De eerste proef werd al na een dag gestaakt omdat het klachten regende. Een tweede proef, genomen in aan-, wezigheid van een vertegenwoordiger van de koffiebranderij, leverde juist geen enkele klacht op. Op 1 februari 1982 begint dan de grootscheepse proef die in elk geval de hele maand zal gaan duren 'tenzij er zich natuurlijk cala-

Aantekeningen van een kamerbewoner

Agio door Twan Geurts Centraal Station Tilburg. Ik sta al langer dan drie kwartier bij de ingang van de grote hal te wachten op de aankomst van de trein uit Venlo. Er gaan klaarblijkelijk ook wat treinen niét, vandaag de dag. Er gaan zeker geen treinen zonder vertraging, vandaag de dag. Een kleine, ronde man keert terug van het perron. Pas als hy tot op enkele meters is genaderd, begrijp ik dat hij naar n^j toekomt. Hij draagt 'n te korte regenjas van onbenoembare kleur. Op z'n roodaangelopen hoofd een te krappe hoed. "Wilt u misschien voor n^j een sigaar opsteken meneer?" vraagt h^. Meteen toont hy me z'n twee handen, twee levenloze gummiprothesen. Ze zijn glad en naar verhouding erg smal. De zwarte kleur werkt angstaanjagend. "Als u 'm uit mijn vestzak wilt halen meneer. M u k t u de bovenste knoop van m'n regenjas maar los". De gebiedende wijs laat geen ruimte voor verwondering. Ik doe wat de man vraagt. E^en groezelig, wit overhemd wordt zichtbaar. En een smalgeknoopte, scheefzittende stropdas. De sigaar, een omvangrijke Agio, steekt in de borstzak. Ik haal hem eruit en verw^der het transparante omhulsel.

Tilburgs Hogeschoolblad

miteiten voor zouden doen'. Uiteindelijk zal het eksperiment drie maanden in beslag nemen. Gedurende die tijd wordt de Derde Wereldkoffie geschonken op de koffierondes in alle hogeschoolgebouwen behalve gebouw P en K, voor en na de middag. Natuurlijk zijn de gebruikers niet op de hoogte van hun proefkonijnschap. De test wordt afgesloten met een smaakenquete onder de koffiedrinkers. Dit laatste zeer tot ongenoegen van de initiatiefgroep die de smaak-enquete een ongeêigend middel noemt en aandringt op een efficiënte en gedetailleerde klachtenregistratie. Maar de enquête gaat door. Van de 500 verzonden formulieren worden 215 reakties terugontvangen. Hoe luidt de uitslag? 122 van de 215 inzenders hadden wel iets gemerkt aan de smaak van de koffie. Van hen vindt bijna de helft dat de smaakverandering ook een smaakverslechtering betekende, negen en dertig mensen vinden de smaak zelfs veel slechter. Maar er is ook een grote groep van respondenten die nauwelijks iets gemerkt heeft van de proefneming, dat zijn er bij elkaar negentig. In totaal zijn er 104 mensen die het uiteindelijk eens zijn met invoering van de nieuwe koffie. Tegen zijn 81 mensen, 27

respondenten hebben geen mening. En hoe wordt de stem gewogen van de 285 personeelsleden die hun formulier niet hebben teruggestuurd? "De resultaten van de enquête wijzen niet in één bepaalde richting", schrijft een verdeelde gebruikerskommissie in een evaluatierapport aan het Kollege van Bestuur. De Kommissie is er niet uitgekomen. Sommigen vinden de negatieve score te hoog, anderen vinden dat dat wel meevalt en laten ideële motieven de doorslag geven. Zij zijn vóór. Een kontroverse tussen smaak en solidariteit? " D e keuze die gemaakt moet worden is een beslissing waarin niet uitsluitend technische aspekten afgewogen moeten worden, het is veeleer een beleidskeuze, zo men wil een politieke keuze. Deze keuze zal door Uw College of de Hogeschoolraad gemaakt moeten w o r d e n " . Zo besluit de Gebruikerskommissie zijn advies aan het bestuur van de Hogeschool. En het Kollege heeft ten lange leste gekozen voor de smaak. In de laatste vergadering van de hogeschoolraad zijn over deze beslissing schriftelijke vragen gesteld. Binnenkort, belooft Martin Rijk namens het Kollege van Bestuur, zal er een uitvoerig schriftelijk antwoord volgen.

"Misschien het bandje ook nog", instrueert de man vriendelijk. Z'n armen bewegen een ogenblik, alsof ze me willen helpen bij m'n verrichtingen. Wat nu? Moet ik dat ding eerst zelf opsteken? Lijkt me voor hem wat onsmakelijk. Ek plant de schoongeschilde sigaar tussen de vochtige, krachteloze lippen van de man. Geen tanden. Ik geef hem vuur met m'n aansteker. Hij ademt de rook diep in. "Merci meneer", zegt hy door de beperkte mondhoekruimte die de sigaar open laat. "Ja een mens moet dch weten te behelpen". Hy maakt geen aanstalten om door te lopen, zuigt nog eens diep aan de sigaar. "Ik heb daarnet een stel kennissen op de trein gezet. Naar Vlissingen. Daar komen ze pas om twaalf uur aan. En dan moeten ze nog een taxi nemen. Ze wonen drie kwartier lopen van het station. De aansluiting van de bussen klopt ook nooit." De informatie over de Vlissinger kennissen wordt kort en zakelijk verstrekt. Het verhaal van z'n namaakhanden dringt om voorrang. "Tja meneer ik mis dus allebei m'n armen. Verloren in de ooiiog. In 1942. Al veertig jaar zonder armen." Hy steekt de onooglijke prothesen, dié hy ervoor in de plaats heeft gekregen, naar voren als bewijs. "In Duitsland, 1942, Braunschweig. Nee meneer, dat was geen lolletje, dat kan ik u verzekeren". Hy brengt z'n bolle gezicht vertrouwelijk dicht by het myne. Ik ruik flauw een biertucht. Van nature een optimist, opper ik voorzichtig: "Maar u weet zich toch aardig te redden, zo te zien". "Ach ja, weet u hoe het zit? Weet je wat een pier doet alstie wordt doodgetrapt in drie stukken?" Hy maakt deze vraag aanschouweiyk door 'n glimmende schoen een denkbeeldige pier te laten doodpersen op de stenen stationsvloer. "Elk van de drie stukken gaat z'n eigen weg meneer en ze proberen zich er alledrie doorheen te slaan. Zo heb ik 't al die jaren kunnen volhouden meneer". z y n verhaal is uitverteld. Hy heft de halve maan van z'n kunststof rechterhand ten groet. "Tot ziens meneer en hartelgk dank." Ik besluit nog maar even te wachten met het draaien van een sjekkie.

24 september 1982