Issuu

Eredoktoraten

tilburgs hogeschoolblad 18 juni 1982 jaargang 19- nummer 34 K.B '78 18 11 4 1 1 1 O 2 U 0 3%

Krisis Theologische Raad Na lang aarzelen hebben acht van de veertien leden tellende Fakulteitsraad van de Theologiscehe Fakulteit besloten het bijltje erbij neer te gooien. De raadsleden kappen met het raadswerk uit protest tegen de maatregel van het Kiiratorium om de paritaire samenstelling van de huidige raad (6-6-2) te veranderen ten gunste van het wetenschappelijk personeel (5 w.p., 4 studentleden). Eerdere protesten van de r a a d en een opschorting van de raadswerkzaamheden leidden niet tot toegeeflijkheid van het Kuratorium ,Nou slikken we het niet meer', aldus student-lid Jan Franken. Volgens hem wordt het tijd voor een ander Kuratorium met meer inzicht in het karakter van de fakulteit. De studenten hebben daartoe een .buitenparlementaire' aktiestrategie ontwikkeld. .

1 0 58,6%

AvH

<»

^41

(iv' '

1 \

De kans bestaat dat het Kuratorium als noodoplossing de dekaan en een docentlid van de r a a d zal machtigen de raadswerkzaamheden op zich te nemen.

Felle kritiek op nota Vrouwenstudies Binnen de Subfakulteit van de Sociaal Kulturele Wetenschappen barstte de afgelopen week felle kritiek los naar aanleiding van de nota van de Werkgroep Leerplan Vrouwenstudies. Deze nota, eerder uitvoerig besproken in THB nr. 27, had als doel de invoering van Vrouwenstudies binnen de fakulteit te bewerkstelligen. Het is al langer bekend dat Vrouwenstudies een gevoelige plaats binnen de wetenschap inneemt. Het betreft immers een totale kritiek op de bestaande wetenschap, zowel qua organisatie als inhoud. Zoals vaker gekonstateerd blijkt die benadering een bedreiging te vormen voor de .mannelijke' wetenschap. De kritiek van de Algemene Onderwijs Commissie (AOC) was heviger dan verwacht en lijkt in strijd met de bewering van die kommissie dat zij de maatschappelijke relevantie van Vrouwenstudies inziet. De AOC

formxxleerde kritiek op het feit dat Vrouwenstudies als een open leerplan wordt voorgesteld, op de plaats die Vrouwenstudies moet gaan innemen binnen het onderwijsprogramma, op het feit dat de werkgroep uitgaat van een multi-disciplinaire opzet en op de theoretische e n methodologische stappen die de werkgroep voorstaat. De AOC adviseert dan ook dat al deze punten behandeld moeten worden alvorens tot invoering kan worden overgegaan. Bovendien zegt de AOC de definitie die de werkgroep van Vrouwenstudies geeft niet te begrijpen. Die definitie luidt: Vrouwenstudies onderzoeken in een onderzoehs— en onderwijsprahtijk a) het ontstaan en funhtioneren van de polarisatie in vrouwelijkheid en mannelijkheid en b) in hoeverre in de konstitutie van menselijke individuen deze polarisatie noodzakelijk is voor de individuele en maatschappelijke bestaanswijze en c) ook in hoeverre deze polarisatie te onderscheiden is van of juist verbonden is met het reproduktie- en produktieproces. De Werkgroep heeft fel gereageerd. (Vervolg op pagina 2)

Paul Ricoeur, Marga Klompé en prof. H. Lambers ontvangen in november een eredoktoraat van de Tilburgse Hogeschool. Een vooruitblik op pag. 8, 9, 10.

Uitgelezen Veel recensies in dit blad. Pag. 4 en 11.

A la Chinoise Intimidatie van Chinese studenten in het buitenland. Pag. 11.

THB uit 't lood Dit hogeschoolblad, jrg. 19 - nr. 34, is voor het laatst gedrukt op de hoogdrukpersen van drukkerij Van der Wee. (zie pag. 2).

Aanpiakregeis bewaken „goede zeden en openbare orde" Zoals eerder bericht is er onlangs een schrijven van de sekretaris van het Kollege van Bestuur uitgegaan dat niet overal met enthousiasme is ontvangen. Het betreft een regeling voor de publikatieborden en de affichering. De heer Hopman wil hiermee een halt toeroepen aan wat hij noemt de .informatievervuiling' op de Tilburgse Hogeschool. Hij kondigt aan strak de hand te zullen houden aan de nieuwe ontwerp-regeling. Twee studentengroeperingen hebben inmiddels schriftelijk gereageerd.

- o S r l a n 711

Kern van de nieuwe regeling is dat er een strikte afbakening komt van wat er op welke plaats gehangen mag worden. Het vrije plakrecht in de glazen korridor tussen gebouw A en gebouw B wordt ook strikter gereguleerd. Affiches die daar opgehangen worden mogen niet groter dan 1 m^ zijn. Er mogen niet meer dan 5 van dezelfde publikaties opgehangen worden. Elk affiche moet voorzien zijn van een goedkeurend datumstempel. Het vrije plakrecht is beperkt tot niet-kommerciële publikaties die n a a r het oordeel van het KvB de goede zeden en de openbare orde niet bedreigen. Bij de uitvoering van deze regeling zijn een aantal diensten betrokken; de balie moet de stempels verstrekken, de dienst pers en voorlichting beoordeelt de toelaatbaarheid en

aktualiteit van de publikaties. de dienst bouw en huishoudelijke zaken moet de glazen korridor schoon houden van ongewenste affiches, het KvB houdt de zeden en de openbare orde in het oog. en de sekretarissen van de fakulteiten letten op de prikborden van hun fakiilteiten. Daarbij wordt nog een kommissie ingesteld waarbij men in beroep kan gaan wanneer een publikatie door het KvB is geweigerd. De nieuwe regeling is ondermeer opgesteld als reaktie op het door de heer Van Elsdingen geuite ongenoegen betreffende het uiterlijk van de hogeschoolgebouwen. De heer Van Elsdingen verwoordde dit ongenoegen in een notitie, resultaat van een esthetische doorlichting van de hogeschool. Hij schreef de notitie ten bate van de Kommissie Beeldende

Kimst en de Dienst Bouw en Huishoudelijke Zaken. Naast zi)n ergernis over ,die afschuwelijke driekantige kartonnen aanplakzuilen', de .afschuwelijke tassenkluisjes' en allerlei aanbevehngen om de kunstwerken in de hogeschool beter tot h u n recht te doen komen, spuit de schrijver ook een aantal opmerkingen betreffende de aanplakmogelijkheden in de gebouwen. De heer Van Elsdingen heeft een nauwkeurige telUng gemaakt: e r wordt wel veel m a a r nauwelijks geordend van de aanplakmogelijkheden gebruik gemaakt. Vanuit de studentengroepermgen is er tot nu toe van twee zijden gereageerd op de aankondiging van Hopmans besluit. Een overleg van studentenverenigingen, met ondermeer Vite, Olof. Vidar en Cave ne Cadas, doet dat vrij positief. Zij schrijven: „Wij onderkennen uw redenen om een dergelijke regeling in te stellsn, we vinden het alleen jammer dat de regeling die er nu ligt de studentenvereniging zo weinig speelruimte geeft. Wij willen u dan ook enkele voorstellen doen inzake de affichering waarbij we zoveel mogelijk van uw wensen zijn uitgegaan." Zij pleiten ervoor elke vereniging een verschijnt wekelijks

Het volgende THB verschijnt in een nieuwe vormgeving op 3 september. Belanghebbende instanties op de hogeschool zullen tijdig worden geïnformeerd over verandering van copysluiting. Het Tilburgse Hogeschoolblad wenst zijn lezers een zeer prettige vakantie.

aparte aanplakplaats te geven. Vanuit een overleg waarin onder andere PSF. WeWi. Polek en Kris vertegenwoordigd zijn is een brief verzonden met een geheel andere strekking. Zij stellen dat de vrijheid van meningsuiting in het geding is: „Wij stellen vast dat het hele idee dat affiches voordat ze mogen worden opgehangen onderworpen moeten worden aan inhoudelijke criteria, een vorm van censuur is. Openbare Orde! Goede Zeden! Wat ontbreekt is de Nationale Veiligheid! Wat betekent trouwens .openbare orde'? (Vervolg op pagina 2)

Vervolg van pagina 1

Vrouwenstudies Nu er eindelijk een besluit genomen moet worden over de invoering van een nieuw vakgebied komt de AOC met kritiek op de invulling ervan. Volgens de werkgroep komt de konkrete invulling Ceen leerplan) later en moet eerst het vakgebied ingevoerd worden. Vrouwenstudies is een eigen vakgebied met een eigen probleemstelling. De AOC echter gaat er van uit dat Vrouwenstudies als willekeurig thema in enkele kursussen behandeld zou kunnen worden. Marja Oomens, voorzitter van de Werkgroep, zegt over deze kritiek: „Het is bevreemdend dat, iedere heer als een deel van de nota voor de Werkgroep van belang is, de AOC zegt het niet te begrijpen, terwijl ze absoluut niet kan waarmaken waarom!'' Lou Keune, medewerker van de fakulteit reageert als Vervolg van pagina 1

Aanplakken Door dit soort maatregelen (denk aan het hondenverbod in de KHT) creëren Hopman en het College van Bestuur een burokratische sfeer waarin de kwaliteit van de menselijke verhoudingen achter uit holt." Sekretaris Hopman laat namens het Kollege van Bestuur weten dat de stempelplicht inmiddels van de baan is. Het aanplakreglement zal binnenkort ook anderszins wordeh bijgesteld en vereenvoudigd, hetgeen mede zal afhangen van de

volgt: „Het is verbazend hoeveel oude, traditionele weerstanden de kop opsteken als mensen zich bedreigd voelen. En de arrogantie waarmee sommigen de vrouwen benaderen is werkelijk verbluffend. Op zo'n moment word je weer met je neus op de feiten gedrukt. Dan blijkt ineens dat je helemaal niet in zo'n progressieve fakulteit werkt als je wel dacht. Op traditionele manier worden vernieuwingen uit de progressieve hoek in de grond geboord!" Voor de duidelijkheid nog m a a r even: Vrouwenstudies is niet een vakgebied dat vrouwen als verschijnsel tot objekt heeft. In het vakgebied staat de vraagstelling centraal die de maatschappelijke positie van vrouwen problematiseert! Het is nu aan de subfakulteitsraad te beslissen over de invoering van Vrouwenstudies zoals de Werkgroep dat voorstaat. W.O. binnengekomen reakties en suggesties. Volgens Hopman zal het Kollege zich bij de bepaling van .goede zeden' en .openbare orde' zeer breed opstellen. Hij verwacht weinig problemen: in het verleden is één enkele keer een affiche geweigerd waaronder een met een anti-semitische strekking. Het Kollege zegt in twijfelgevallen uitvoerig overleg te zullen plegen. S.S.

het tilburgs hogeschoolblad HET TILBURGS HOGESCHOOLBLAD verschijnt vanaf jaargang 20 (3 september) in een andere vorm en krijgt daardoor wat meer mogelijkheden voor berichtgeving over de verschillende fakulteiten; over de Hogeschoolraad en over het Wetenschappelijk Onderwijs. Daarom zoekt het blad met ingang van 15 augustus:

medewerkers (m/v) - Een vaste medewerker(ster) voor verslaggeving over de Hogeschoolraad - Een vaste medewerker(ster) voor Fakulteitsraden - Een vaste medewerker(ster) voor verslaggeving over de belangrijkste lopende onderzoeken, over promoties en l(Ollokwia - Een vaste medewerker(ster) voor de Kuituur- en Aktiviteitenpagina. Medewerkers, die bij voorkeur enige journalistieke ervaring hebben, solliciteren vóór 30 juni bij de redaktie van het THB, Hogeschoollaan 225 of nemen telefonisch kontakt op met nummer 662506 of 662277.

ymi^ei^^ .Matserties' kunnen wordim opgegeven blJ do redaktie. Tot 30 woorden kosten ze f B,—; onder nummer ƒ2,50 extra. R e t k t i e s op advertenties onder nummer naar de r i d a k t l e sturen.

LAATSTE KANS: Een van d e mooiste huizen in het c e n t r u m van Tilburg is nog te koop Wij zoeken nog twee medekopers. Benodigd kapitaal ƒ 50.000.- per persoon. Inlichtingen F r a n s Creemers, W i l m a Okkerse. telefoon 430878 te Tilburg.

i' 1 l | l |-

TE KOOP OF KOOP-RUIL. Helft van twee oner-een-kap-woning met garage, open h a a r d , tegelvloer, h o u t e n plafonds en vier t slaapkamers in Dongen. Wil eventueel f r u i l e n met woning in Eindhoven of om- i geving. Prijs ƒ 189.000,-. Tel. 01623 - 14337. f WIE HEEFT OMSTREEKS 1 JUNI een ( badmintonracket, merk Vicort, gevonden? \ Tonj. VVeggemans, S-2/d-l, telefoon (66)2313

tilburgs hogeschoolblad weekblad van de katholieke hogeechooi triburg redakiie eddie vaes (hoofdredakleur), twan geurts, ellen nooyen angela lodder (assistente)

medewerkers

paul emonts, lennart kik, wouter van gils, peter pennartz, henk zomer, wilma okkerse, sjef stoop, ronald j e u n s s e n ïamenstelling redaktieraad prof. mr. p. van seters (voorzitter), drs. j koning, drs. h. van erp, ors. ) van de n e t , f. hummelmar, m. ackermans (adviseur), t. ncisen, r. geurtsen, a. de laaf, drs. t h . schouw officiële mededelingen buro kommunfkatie

cartoonist Bd van haandel fotografie rien siers. tilburg

advertenties angela lodder

kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdiï'j de week vóór het verschijnen In het Dezit van de redaktie zijn fedaktle-adre s/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg telefoon (alleen voor thb) 662277 en

362506

Intern- 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto-service foto's In dit nummer kunnen worden besteld ü f 3,50 per foto in hot formaat 1 0 x 1 5 cm; telefonisch 013-551109 of blj de redaktie landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten: ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschooiblad, utrechts universiteitsblad, thd-nleuws (delft). th-berlchten (eindhoven), tht-nieuws (twente) en observant (maastricht).

druk drukkerij ) . ) . a. van der wee bv, tiiisurg sbonnementen voor niet hogeschoolleden: f 15,— per Jaargang

Dat is ]■ a tie kan overlevi] heid in van eei kerninfc * kengetal op signa punten. L langrijk I tiatief b I Sam en Ivoor ' t v ! f te Rijsw drijf sake Hogesch naar e model V( drijf. De Deze aflevering vah het THB is de laatste die wordt gedrukt op de persen van Van der Wee In de Koestraat. Vanaf septemin opdra ber stapt het blad over op een andere drukmethóde die meer mogelijkheden biedt. Ekonom Van der Wee heeft het Tilburgse Hogeschoolblad negentien jaar onder zijn hoede gehad. Het was pedel De Bont die inder- - integraU tijd het eerste kontakt tussen drukker en hogeschool tot stand bracht. Direkteur J. J. A. van der Wee herinnert zich een bonte men die stoet van THB-redakteuren die wekelijks één a anderhalve dag in zijn bedrijf rondliepen. Onder andere Cees Brinkhuizen, band br tegenwoordig Brandpunt-redakteur: „Ja, die Cees. Als ik hem nu zo keurig verzorgd op de televisie zie... Ik heb nog wel informal eens met de drukproeven van het THB aan z'n bed gezeten." Volgens Van der Wee bestaat de mogelijkheid dat het vertrek Het rai van het weekblad voor twee van zijn werknemers ontslag zal betekenen. Overigens zijn er wel toekomstkansen voor een ^ groep h kleinschalig bedrijf als dat van Van der Wee: de Tilburgse markt voor reklame-handelsdrukwerk, voor brochures, affiches ! financiei en wat dies meer lijkt lang m'et krap. .5 het Mid( Bij de foto: Van der Wee is een zogenaamde ,warme' drukker. Hier ziet u een opgemaakte THB-pagina, klaar om op de pers L besteller te gaan. De in lood gezette tekstregels zijn .opgekooid' in een drukraam. Ejj te Rijsw

Konsumentenkrediet als afstudeerprojekt Volgende week dinsdag gaan acht studenten van de Juridische Fakulteit hun afstudeer-skripsie aanbieden aan de direkteurgeneraal vam het ministerie van CRM, dr. G. Hendriks. De Tilburgse studenten hebben als gezamenlijk afstudeerprojekt een omvangrijk model Wetsontwerp Consumentenkrediet ontworpen onder supervisie van prof. mr. F. Löwensteyn. Belangrijke konklusie uit het werkstuk: Nederland loopt duidelijk achter met betrekking tot andere West-Europese landen in haar bescherming van de konsument ten aanzien van het konsumentenkrediet. Er doen zich in toenemende mate gevallen van .onwrikbare schuldsituaties' voor, misschien zijn er nu al zo'n 150.000. Maar er is op dit moment voor de konsument geen helderheid te verkrijgen in de rimboe van kredietvormen en de rechten en plichten die de kredietgever en de konsument daarbij hebben. Het wetsontwerp van de acht rechtenstudenten probeert een gestruktureerd hulpmiddel voor de konsument te zijn en een zo volledig mogelijk beeld te schetsen van het konsumentenkrediet. Ook geeft het belangrijke tips aan de konsument en belicht het de positie en handelwijze van de tussenpersonen. Na aanbieding van het wetsontwerp aan direkteur-generaal Hendriks zullen de studenten en h u n begeleiders in het Haagse Perscentrum Nieuwspoort praten met de pers.

Miiiiii miiiiiMi Internationaal grondstoffenbeleid mislukt De stappen van de UNCTAD in de richting van een internationaal grondstoffenbeleid zijn mislukt. De hoopvolle maar slechte voorstellen van dit permanent orgaan binnen de Verenigde Naties druisten in tegen de belangen van geïndustrialiseerde landen en de multinationals. Daarnaast maakten de sterk dalende grondstof prijzen in het midden van de jaren zeventig een strak beleid voor grondstoffen bij de ontwikkelde landen minder aantrekkelijk. Tot deze pessimistische slotsom komt de wetenschappelijk medewerker van de Tilburgse Hogeschool J a n Vingerhoets in zijn proefschrift .Ontwikkelingslanden als grondstofexporteur, Internationaal grondstoffenbeleid en oUgopolistische landen'. Volgens Vingerhoets hielden de hooggespannen verwachtingen van de UNCTAD geen rekening met de belangen van de multi-nationals, die nog steeds de grondstoffenmarkt beheersen. De industrielanden bleken dik tevreden met de bestaande

situaties en beleden h u n goede wil slechts met fraaie woorden. De ontwikkelingslanden wilden in de konferenties met de rijke landen meer konsessies los krijgen dan echt onderhandelen. Vingerhoets meent dan ook dat het door de UNCTAD gelanceerde aktieprogramma voor een Nieuwe Internationale Ekonomische Orde (NIEO) over grondstoffen een doodlopende weg is. Hij ziet meer in een internationaal grondstoffenbeleid waarbij alle partijen voordeel hebben en op gelijke voet g a a n onderhandelen. Het proefschrift is echter weinig optimistisch over deze andere mogelijkheden om een nieuw beleid op te bouwen. De korte termijnbelangen van de rijke landen en de multinationals verzetten zich tegen effektieve internationale regelingen. Zo blijven instrumenten als buffervoorraden, exportquota en handelsverplichtingen voor stabiele prijzen op de grondstoffenmarkt onbenut. Hoewel stabiele prijzen voordelen bieden aan zowel de industrie- als de ontwikkelingslanden blijken deze vaste prijzen de winstmogelijkheden

J.V.

„Ontwikkelingsplan haalbaar met overheidssteun" Alhoewel het ontwikkelingsplan 1983-1987 van de KHT, zoals beschreven in de konceptnota aan de Hogeschoolraad, meer is dan een intentieverklaring kan dit plan nog worden aangepast en bijgesteld. Dit zou gebeuren nadat het plan op 21 juni bij de minister komt. Bij de vaststelling vam het plan kan ook de Hogeschoolraad deze week nog alles overhoop halen.

Informatiemodel voor midden- en kleinbedrijf Op beieidsnivo is de beschikbare financiële bedrijfsinformatie over het midden- en kleinbedrijf verre van volledig en dam nog moeilijk hanteerbaar. Dat is jammer, want deze informatie kan zeer bruikbaar zijn bij de overlevingskansen van de bedrijvigheid in deze sektor. Het instellen van een systeem van financiële kerninformatie, uitgewerkt in een kengetallen-systeem dat zich richt op signalering van optredende knelpimten, kan men daarom als een belangrijk beleidsondersteunend initiatief beschouwen. Samen met het Ekonomisch Buro voor 't Weg- en Waterverkeer (EBN) T te Rijswijk heeft de vakgroep Bedrij fsekonomie van de Tilburgse Hogeschool een onderzoek verricht naar een bruikbaar informatiemodel voor het midden- en kleinbedrijf. De onderzoekers, die werkten in opdracht van het Ministerie van Ekonomische Zaken, denken aan - integrale bedrijfsinformatie. Systemen die financiële gegevens in verband brengen met andere bedrijfsinformaties. Het rapport van de onderzoeksgroep heet .Ontwikkeling van een financieel informatiemodel voor het Midden- en Kleinbedrijf' en is te de pers 1^ bestellen bij het EBN, Polakweg 13 te Rijswijk.

Sekretarls Hopman (links) en rektor Van Veldhoven.

Toch wil het Kollege bij monde van rektor Van Veldhoven niet twijfelen aan de haalbaardheid van de doelstellingen mits de overheid een handje toesteekt, zoals beloofd in h a a r steimplannen aan de groeiinstellingen. Ook de groei tot 7000 studenten in 1987 is voor het Kollege een haalbare k a a r t want nieuwe studierichtingen en verbreding van bestaande richtingen zullen ruim 2500 studenten aantrekken. Demografische faktoren en de nieuwe Ekonomische Fakulteit in Limburg zullen pas later het studentenaantal

van de grote ondernemingen aan te tasten. Volgens Vingerhoets komen de overheden nog steeds op voor de belangen van de multi-nationals. De grote industrielanden en de EG blijken volgens het proefschrift de voorkeur te geven a a n een eigen nationaal beleid boven een internationale aanp>ak van de problemen. Zo vreest Vingerhoets dat ondanks de getoonde goede wil op de slepende zeerechtskonferentie in New York ,de grote industrielanden de oceaanbodem zullen maken tot een verlengstuk van hun nationale territoria'. Volgens de wetenschappelijk medewerker heeft deze nationale aanpak, w a a r a a n iedere staat jaarlijks tientallen miljoenen dollars besteedt, slechts weinig kansen en leidt daarnaast tot verspillingen. Een internationaal beleid blijkt echter veel goedkoper en effektiever, aldus Vingerhoets. Produktiekartels als de OPEC kunnen in deze internationale opzet een belangrijke rol spelen. „Misschien is het zelfs de enige weg voor ontwikkelingslanden om meer voordelen te halen uit produktie, export en verwerking van grondstoffen, namelijk wanneer de geïndustrialiseerde landen niet bereid blijken mee te werken aan een efficiënt internationaal grondstoffenbeleid", konkludeert Vingerhoets in een somber proefschrift, waarmee hij op vrijdag 18 juni aan de KHT promoveert.

beïnvloeden. Invloed van de Open Universiteit zou wel op kortere termijn kunnen spelen m a a r het Kollege hoopt dat deze Open Universiteit niet ,konkurrerend' wordt met bestaande instellingen. De Open Universiteit spreekt andere mensen aan dan de studenten van de parttime-opleidingen, aldus het Kollege. Toch zal de haalbaarheid ook afhangen van de aantrekkelijkheid van de parttime-opleidingen aan de KHT. Kursisten van deze parttimeopleidingen kunnen nog wat faciliteiten gebruiken zoals het later

openhouden van bibliotheken. Met deze en andere faciliteiten is parttime-opleiding van een heel andere orde dan het,afstandsonderwijs' van de Open Universiteit. Konkreet wil het Kollege nu v a a r t zetten achter de start van de studierichting Vrijetijdskunde. Van Veldhoven: ,,Wij gaan het voortouw nemen in deze studierichting en zijn van plan om dit studiegebied uit te breiden op de KHT.", Voor uitvoering van de ontwikkelingsplannen hoopt het bestuur op een lex specialis voor de inrichting van een algemene subfakulteit binnen de Centrale Interfakulteit. Zo k a n de KHT in de aanloopfase sneller handelen en ingewikkelde procedures omzeilen, terwijl de wat logge, door de twee-fasenstruktuur belaste fakulteiten, worden ontzien. In verband met de nieuwe n a a m van de KHT suggereerde de rektor KUB, Katholieke Universiteit Brabant. E.V.

REKTIFIKATIE In het artikel van J a n Terwindt over het bibliotheekbezoek van studenten in THB 32 d.d. 28 mei j.l. is een storende fout geslopen. In de 4e alinea van de laatste kolom (onder het vetgedrukte gedeelte) staat de zin: „De bibliotheek zou hierop in kunnen spelen door de werkgroep van diktaten fakulteitsgewijze in de dienovereenkomstige afdelingsbibliotheken te doen plaatsvinden." Dit moet zijn: ,,De bibliotheek zou hierop in kunnen spelen door de verkoop van diktaten fakulteitsgewijze in de dienovereenkomstige afdelingsbibliotheken te doen plaatsvinden." THB 34 - 18 juni 1982

UITGELEZEN

Verelendung Is Karl Marx te overtreffen? Het antwoord op deze vraag luidt heel eenvoudig: ja In het Amsterdamse studentenweekblad Propria Cures Oa^rgang 92, nr. 29) liet Ivo de Wijs onlangs zien dat hij betere liefdesgedichten kan schrijven dan Karl Marx.

Hoe schreef de 19e eeuwse godheid zijn liefdesgedichten? Onder meer als volgt: „ Z o moet ik ijdel vechten / In de hete zielestrijd, / Om tot jou door te dringen, / Van ketenen bevrijd." En dan volgen nog een paar strofen. Wat bakt Ivo de Wijs hiervan? Het volgende „Het jonge vuur dreef ons het even Jonge groen in / Waar niets zou blijken van jouw solidariteit, / Je sloot het lustprieel voor mij, en voor mijn strijd, / Maar ondertussen, hoor ik, laat je er Bakoenin " Het is prettig om beroemd te zijn. Alles wordt dan van je bewaard en bewonderd, zelfs al schreef je bedonderd Karl Marx is beroemd. Net als ieder ander mens heeft hij In zijn jeugd gedichten geschreven De gedichten vart de meeste andere mensen worden al snel verscheurd en weggegooid: ze zijn het aankijken niet waard. Toen Sigmund Freud in de gaten had dat hij beroemd zou worden, heeft hij in zijn tuin een flink vuurtje gestookt. Op die manier zijn waarschijnlijk veel van de gedichten van Sigmund Freud verdwenen. Overigens hielp het vuurtje van Freud niet zo erg: brieven die hij in jeugdige overmoed aan anderen heeft gestuurd, zijn voor een belangrijk deel wel bewaard gebleven. Karl Marx heeft waarschijnlijk te laat in de gaten gekregen dat hij naam zou maken: hij heeft vergeten om de kachel aan te steken. Zo komt het, dat uitgeverij Heureka in Weesp ons nu lastig valt met een selektie uit de liefdesgedichten van Karl Marx De uitgever heeft ongeveer alles gedaan

om een hekel aan Marx te krijgen. Aan de verzameling gedichten is een inleiding toegevoegd waarin onomwonden te lezen valt dat de poëzie van Marx buitengewoon klungelig was. De inleiding bestaat namelijk voor een groot deel uit een beschouwing van een tijdgenoot van Marx, die onder meer het volgende schreef over de student Karl: „Hij beheerst de Duitse taal niet geheel. Hij denkt niet helder. Zijn letterkundig talent is gering Hij heeft een sterke hang naar pathos. Zijn zelfingenomenheid is aanzienlijk, zelfs waar hij een nederige toon aanslaat" Wie de hier opgenomen gedichten leest, kan gemakkelijk met dit barse oordeel instemmen. In het boekje staat op de linkerpagina steeds het originele Duits van Marx afgedrukt Op de rechterpagina's staan de gedichten in vertaling weergegeven. Die vertalingen maken het alleen nog maar erger! Marx was een brave rijmelaar. Het rijm geeft aan zijn gedichten een holle klank, maar dank zij het rijm zie je dat de auteur zijn best heeft gedaan om tenminste poëzie te fabriceren. De vertalingen zijn meestal rijmloos. De vertalers hebben geprobeerd om letterlijk weer te geven wat Marx in het Duits schreef, maar daardoor wordt zijn poëzie alleen nog maar onbenulliger. Marx kon niet dichten, en zijn vertalers kunnen niet vertalen: wie het begrip ,Verelendung' eens een keer gedemonstreerd wil zien, moet dit boekje lezen KAREL SOUDIJN De liefdesgedichten van Karl Marx. Gekozen er» uit het Duits vertaald door Erica van Munster & Valentijn Winterfeld Uitgeverij Heureka, Weesp, 1982 Prijs ƒ19,50.

Bedevaart Juni 1980 reisde een groep van 18 studenten en docenten van de KHT voor drie weken naar de Volksrepubliek China. Ruim een half jaar geleden werd het verslag van deze reis gepubliceerd onder de titel ,Van de bende van 4 naar de 4 moderniseringen'. Ondanks goedbedoelde pogingen tot het verstrekken van nuttige informatie drijft dit verslag nog te veel op de golven van sympathie voor ,het Chinese wonder' dat ons in de jaren zestig en begin zeventig werd verkocht. De laatste jaren is het beeld van China heel wat genuanceerder geworden, mede dank zij de kritische en realistische opstellen van o m. Simon Leys en Willem van Kemenade. Alhoewel men van een reisverslag geen te scherp beeld moet verwachten toch mag worden verondersteld dat zo'n verslag meer biedt dan een blind bedevaartverslag naar het ,Lourdes' van de ,linkse' intellektuelen Op pag. 191 gaan de samenstellers definitief de mist in als ze schrijven: „En dit is een heel andere benade-

als het om uw drukwerk gaat dan vindt u bij ons een persoonlijke benadering bij bespreking, lay-out, zetten en drukken

drukkerij van der wee koestraat 83-85 - tilburg

telefoon 013-423137

ring dan sommige westerlingen hebben die in China gereisd hebben overal zoekend naar addertjes onder het gras b.v. zijn er krottenwijken . . " Hier dus geen feiten over armoe in China Krottenwijken vonden zij wel i n . . . Hong Kong maar niet in China want daar zijn „de resultaten (van de planekonomie) tot nu toe.. indrukwekkend te noemen'' (p. 34). In dit boek dus niets over hongersnood, repressie, moord, folteringen, dissidentie, racisme en korruptie. Wel beweren deze China-reizigers dat Mao in vergelijking met Liu Shaoqi - de door Mao vermoorde tegenspeler - sterker op het socialisme anticipeerde. Je moet lef hebben om zoiets in 1981 nog te schrijven over een man die verantwoordelijk is voor miljoenen doden. Verder lezen we hier en daar dat China een planekonomie heeft. Men vergeet daarbij dat China tot op heden onmogelijk aan nauwkeurige planning kan doen omdat er nauwelijks statistieken worden bijgehouden. Ondanks het intellektuele niveau van het verslag is het hier en daar ook heel komisch Op pagina 17: „De beslissing om een bepaalde groei te bereiken in de industrie is niet gedetermindeerd door bepaalde objektieve ekonomische wetten Die beslissing is o.i. van politieke aard en niet onafhankelijk van de. . bureacratie." Dit zou betekenen dat Deng Xiaoping en zijn medeheersers zomaar te bepalen hebben hoeveel industriële groei ze willen voor de volgende jaren. Je kan je afvragen waarom de Chinese ekonomie vorig jaar met amper 1,5% is gegroeid. Of is Deng misschien een masochist? In dit verslag geen woord over brutale politiestaat of diktatuur. China blijft een „Nieuwe klassemaatschappij, het bureacratisch collectivisme, het reëel bestaande socialisme?" Dat er in China loonarbeid is en dus kapitalisme is een logische gevolgtrekking, maar niet voor de schrijvers van dit verslag. Onder de aanbevolen lektuur bij het hoofdstuk rechtspraak wordt nergens het voor China vernietigende rapport van Amnesty International vermeld. Homofiel is er strafbaar en de betreffertde personen worden opgesloten in psychiatrische ,instellingen' Recent was er zelfs een perskampagne in China om o a. homofielen verplicht te steriliseren en aldus het ras te verbeteren, maar het boek weet alleen te vermelden dat „uiting ervan. . . in elk geval taboe ( i s ) "

W.v.D. ,Van de bende van vier naar de vier moderniseringen" Verslag van een studiereis Uitgave Buro Buitenland, KHT

Doofpot Bij het Wereldvenster in Bussum verscheen onlangs het tweede deel van dr. H. Bouman over ,Ambtelijke willekeur en corruptie in Nederland' onder de titel ,ln en uit de doofpot'. In een eerste deel (Wereldvenster 1978) gaf Bouman een schitterend pleidooi om na het Watergate der Presidenten de hand nu maar eens in eigen boezem te steken. Ook bij ons, in de bureaukratische koepels van ambtelijke macht, geschiedt veel wat het daglicht niet kan verdragen. Ontrafeling en ontmaskering zijn middelen die Bouman aanreikt om de korruptieproblematiek te peilen tot de pit. Zijn publikaties beklemtonen de noodzaak van een uitbouw van de sociologie van de korruptie zodat ook op specifiek sociologische wijze het korruptie-

vraagstuk kan worden ontleed Recht sociologische en kriminologische inzichten kunnen de analyse verrijken. „Het leegscheppen van een beerput is niet aangenaam" schrijft Bouman in de in leiding van zijn tweede deel. „Het is be grijpelijk dat er omstanders zijn die zich op een afstand houden. Het is nu een maal een vuil werkje Maar afzijdigheid bij de reiniging van de beerput van wille keur en corruptie is een ernstige zaak vooral als men ervaart dat sommigen die reiniging willen verhinderen", aldus de schrijver die terecht opmerkt dat ook de kiezers niet in beweging komen om korrupte gezagsdragers de mond te snoeren Ondanks het stilzwijgen van verantwoordelijken blijft Bouman publi ceren, vanuit zijn verontwaardiging Zo is hij bijvoorbeeld zeer verbaasd omdat men blijft zwijgen ook nadat hij aantoonde „hoe minister en volksvertegenwoor diging zwegen toen de Akademische Raad, in strijd met de wet, een voor liet Nederlandse volk zeer belangrijk ver slag niet indiende, hoe accountants op het Ministerie van Onderwijs en Weten schappen werden gedwongen hun rap porten te vervalsen... etc." Bouman wil willekeur en korruptie bestrijden door openbaarheid van bestuur en verbete ring van bestuursorganisaties, dooi verbod van politisering van het ambte naren-apparaat en een krachtige finan ciële kontrole, door meer macht voor de kiezer, inperking van nevenfunkties en van de invloed van het bedrijfsleven en het vervangen van beroepspolitici door kandidaten die na een jaar hun zetel voor een opvolger willen inruimen Tenslotte ziet Bouman een bijzondere taak voor universiteiten en hogescholen in het analyseren van misstanden. H.Z./E V ,ln en uit de doofpot', Ambtelijke willekeur en corruptie in Nederland. Het Wereldvenster, Bussum 1982.

Pudding „Psychologie is een discipline waarvan de vleugels breed uitgeslagen zijn" zegt Karel Soudijn in het voorwoord van de bundel ,Psychologisch onderzoek in perspectief', die door de subfakulteit Psychologie van de KHT is uitgegeven Aanleiding tot het schrijven van de hierin gepubliceerde artikelen is het tien jarig bestaan van de fakulteit. Soudijn greep de gelegenheid aan om een aan tal onderzoekers te vragen hun eigen onderzoek eens op papier te zetten en in een breder kader te plaatsen. De sa mensteller koos voor een aantal bijdragen die zowel thematisch als methodisch van elkaar verschillen Dat maakt dit overzicht tot een leesbaar boekje, een bloem naast vele, reeds bestaande m ventarisaties Naast een artikel over de klinische psy chologie en de gezondheidszorg ook m formatie over onderzoek naar oogbewe gingen, naar het leren van stof op de middelbare school en naar methoden waardoor wetenschappers beter in staat zijn de hulpverleners binnen de psychotherapie terzijde te staan. De bundel wordt afgesloten met een artikel over de ekonomische psychologie. In totaal worden er tien onderzoeken in beschre ven, in klare taal. Enfin, zoals Soudijn zelf al zegt (en met hem vele anderen) ,The proof of the eating is in the putlding'; leest u zelf maar. W-O

Bedrijvencentrum in opmars

Meer dan alleen maar goedkope huisvesting ven die werklozen vaak ondernemen om met een bedrijfje te beginnen. Hij waarschuwde ervoor geen overdreven verwachtingen te wekken, iets waaraan vooral kommercieel georiënteerde participanten in de oprichting van een bedrijvencent r u m zich nogal eens bezondigen. Volgens Sanders is een bedrijvencentrum in een gemeente beslist geen toverformule voor de werkloosheid. Dergelijke, wat skeptische geluiden, waren op de konferentie meer te horen. Men vroeg zich af wat nu werkelijk het effekt op de werkloosheid zal zijn van dergelijke centra. Het verst daarin ging ir. P. Berkhoudt, nijverheidskonsulent voor NoordBrabant, die stelde dat het zeer diskutabel is dat er werkgelegenheid geschapen wordt door een bedrijvencentrum. Zo ver wilden andere niet met hem mee gaan, m a a r algemeen was men wel van mening dat de effekten pas op langere termijn merkb a a r zijn. Vooal wanneer het cent r u m meer wordt dan een huisvestingsmogelijkheid voor nieuwe ondernemingen en een regionale, dienstverlenende funktie gaat krijgen, kunnen deze centra een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de werkgelegenheid op lokaal niveau, zo stellen de auteurs van het rapport , Bedrij vencentra' van de Raad voor het Midden- en Kleinbedrijf. Deze mening werd onderschreven door M. Franks van de Regeneration Group of Companies, die verslag uit bracht over een aantal zeer geslaagde bedrijvencentra in Engeland

In toenemende mate groeit het besef dat de kleine en middelgrote ondernemingen het trekpaard is van de Nederlandse ekonomie. Met betrekking tot innovatie en het scheppen van werkgelegenheid worden van haar belangrijke impulsen verwacht, impulsen die ons land op dit moment hard nodig heeft. Vandaar dat er steeds meer gepleit wordt voor maatregelen om het beginnende ondernemers gemakkelijk te maken een eigen bedrijfje te starten. Een van de mogelijkheden is het bedrijvencentrum. Zo'n centrum geeft onderdak aan o.m. startende ondernemers, die nog niet kapitaalkrachtig genoeg zijn om een eigen bedrijfsruimte te betalen, al dan niet met beschikbaarstelling van gezamenlijke diensten en voorzieningen. De Raad voor het Midden- en Kleinbedrijf heeft een rapport over bedrijvencentra laten verschijnen en naar aanleiding daarvan hield de vakgroep Regionale Economie en Economische Geografie van de Katholieke Hogeschool Tilburg op 8 juni een konferentie.

Op zich is een bedrij vencentrum niets nieuws. Kantoorflats, winkelen groothandelscentra zijn een normaal verschijnsel. Wel nieuw is de brede diskussie over bedrijvencentra voor ambacht en kleine nijverheid, dan vaak ambachtscentrum, ondememingscentrum, industriehotel of industrial village genoemd. Maar ook in deze laatste kategorie zijn diverse typen te onderscheiden. Al geruime tijd is bijvoorbeeld ervaring opgedaan met bedrijfsverzamelgebouwen voor bedrijfjes die stadsvernieuwingsgebieden moeten verlaten. In Amsterdam, Rotterdam en Utrecht staan er bijvoorbeeld enkele. Het grote probleem bij deze centra zijn de kosten. De huisvestingskosten van een ondernemer in de oudere wijken van de binnenstad zijn veelal niet hoog. Het is begrijpelijk dat hij er weinig voor voelt te verhuizen n a a r een bedrijfsgebouw waar die kosten veel hoger zijn.

w.o

De ervaring met centra voor bedrijven uit stadsvernieuwingsgebieden zijn in Nederland niet onverdeeld gunstig. Vanwege de vaak te hoge huurprijs, de ongunstige ligging, de onmogelijkheid van de ondernemer om zijn eigen identiteit veilig te stellen, raken de bedrij fseenheden dikwijls lang niet allemaal verhuurd. Tenminste niet aan die bedrijven waar het centrum voor bedoeld is. Het gevolg is dat groothandels- of dienstverlenende ondernemingen er gebruik van gaan maken of dat ondernemers het bedrijvencentrum zien als tijdelijke huisvesting in afwachting van nieuwbouw elders. Een tweede type is een centrum voor Memo-bedrijven. Deze bedrijven kenmerken zich door een kleinschalige en milieuvriendelijke produktiestruktuur en het streven n a a r menswaardige verhoudingen binnen de onderneming. Dit soort bedrijven leent zich uitstekend voor koUektieve huisvesting en in Engeland hebben centra voor dergelijke Memo-bedrijfjes een hoge vlucht genomen. De verwachting is, dat in Nederland in de komende jaren naar Engels voorbeeld een aantal wat grotere Memo-bedrij vencentra zal verrijzen. Wanneer hedentendage over bedrijvencentra gesproken wordt, gaat het bijna altijd over centra voor begin-

nende en innoverende ondernemingen. Ook op de Tilburgse konferentie stond deze groep centraal: over de beide andere typen werd bijna niet gesproken. In Nederland bestaat een groot aantal plannen dm tot de oprichting van een bedrijvencentrum voor startende en innoverende ondernemingen te komen. Het aantal initiatieven is zo groot, dat men zich op de konferentie een aantal keren afvroeg of de markt niet onmiddellijk oververzadigd is, wanneer al die plannen worden uitgevoerd. Tot nu toe is dat m a a r op enkele plaatsen het geval. In Almere-Stad is zeer onlangs het centrum Markant geopend en in Enschede, recht tegenover de TH Twente, funktioneert een Business and Technology Centre, zij het nu nog in een tijdelijke huisvesting. Dit BTC is opgezet door het Amerikaanse komputerbedrijf Control Data, de vader achter het idee van dergelijke centra, en de Amro-bank. In dit kommerciële centrum wordt pasklare bedrijfsruimte aangeboden een gemeenschappelijke receptie, telefooncentrale, telex, sekretariaat, databank en managementondersteuning bij bijvoorbeeld het opmaken van een ondernemingsplan en research. Overigens kunnen niet alleen bedrijven die in het centrum gehuisvest zijn gebruik maken van deze faciliteiten, m a a r ook andere bedrijven uit de regio. Er is overigens toch een duidelijke tendens waarneembaar dat grote bedrijven zich meer bezig gaan houden met het steunen van jonge en innoverende ondernemers. AKZO heeft bijvoorbeeld h a a r Enka-terrein in Breda veranderd in een bedrijvenpark voor derden. Vijf middelgrote bedrijven hebben er zich gevestigd die gebruik kunnen maken van de faciliteiten die het Enkaterrein biedt.

Drs. L. Verhoef van de Hogeschool

Uit de Engelse ervaringen zijn een aantal belangrijke lessen te trekken. Gemeenschappelijke diensten en voorzieningen bijvoorbeeld, zijn één van de aantrekkelijkheden van een bedrijvencentrum. De voordelen zijn kostenverlaging, meer en betere diensten en voorzieningen dan één ondernemer zich had kunnen veroorloven, geen zorgen om randverschijnselen als sekretariaat, telefooncentrale, databestanden en aanen afvoervoorzieningen. Deze voordelen verkeren echter in nadelen, zodra blijkt dat deze voorzieningen de vrijheid van de ondernemer teveel beperken, dat interne bedrijfsgegevens uitlekken, dat de diensten niet optimaal worden aangeboden of dat een ondernemer a a n meer voorzieningen moet meebetalen dan

Niet alleen kommerciële bedrijven, ook de lokale overheid speelt meestal een grote rol bij de totstandkoming van bedrijvencentra, zoals in het geval van Delft. Volgens drs. A. Sanders, hoofd van de Regionale Ekonomische Dienst Eindhoven hangt dit samen met een viertal faktoren: de groeiende werkloosheid, het toenemend aantal leegstaande bedrijfsgebouwen, de dramatische teruggang in de uitgifte van bedrijfsterreinen ende initiatie5

w a a r a a n hij zelf behoefte heeft. De boodschap die Franks hieraan vastkoppelde was: het principe van het bedrijvencentrum is simpel, houdt dan ook de uitvoering simpel. Uit de Engelse ervaringen blijkt ook dat een goede manager, op wie de ondernemingen in een bedrijvencentrum een beroep kunnen doen, van essentieel belang is. Diverse malen werd gesteld dat het sukses van een bedrijvencentrum staat of valt met de kwaliteit van de manager die het beheert. Een van de belangrijkste taken van de manager, zo vertelde drs. L. Verhoef, een van de samenstellers van het rapport ,Bedrijvencentra', is het werven van bedrijven. Daarbij moet hij ervoor zorgen dat alleen die bedrijven worden toegelaten die tot de doelgroep van het centrum behoren. Voor alle problemen moet de beginnend ondernemer aan kunnen kloppen bij de manager. Wanneer hij zelf het antwoord niet weet, dan moet hij op z'n minst de instanties weten, w a a r n a a r hij kan verwijzen. Als een zeer belangrijke taak werd ook genoemd het aanwenden van zijn kontakten en invloed om de wisselwerking van de bedrijven in het centrum onderling, m a a r ook om de wisselwerking tussen centrum en omgeving te bevorderen. Juist die wisselwerking met de omgeving, bijvoorbeeld intensieve kontakten met een nabijgelegen TH waardoor een optimaal innovatief klimaat ontstaat, geeft de ondernemingen in het centrum de kans om te groeien en zo een bijdrage te leveren aan de oplossing van de werkgelegenheidsproblematiek. Uit het beeld van de diverse bedrijvencentra in Engeland, zoals dat in het rapport en door Franks geschilderd werd, blijkt dat een goed cent r u m veel meer is dan alleen m a a r goedkope huisvesting voor beginnende ondernemers. Door de centrale diensten en de advies- en informatiefunktie van de manager treedt er, wat genoemd wordt, synergie op: het geheel is veel meer dan de som der delen. Dit m a a k t het mogelijk dat bedrijvencentra een duidelijk regionale funktie gaan krijgen. In Engeland is zo'n tendens duidelijk te bespeuren. Daar ontwikkelen sommige bedrijvencentra zich tot instellingen met faciliteiten waarvan ook andere bedrijven dan die in het centrum gehuisvest zijn gebruik kunnen maken. Daarnaast wordt advies gegeven aan bedrijven in de regio met betrekking tot innovatie, management, financiering, marketing en huisvesting. Wanneer in het centrum zelf onvoldoende kennis is om alle vragen te beantwoorden, wordt een beroep gedaan op de grotere bedrijven in de streek of op de instellingen van hoger onderwijs. Op zo'n manier gaat een bedrijvencentrum funktioneren als de spil van de ekonomimische aktiviteiten in het betrokken gebied. Maar dit is een ontwikkeling, waar we in Nederland voorlopig nog niet a a n toe zijn. UP/Jos Veldhoven THB 34 - 18 juni 1982

-TE BERDE GEBRACHT-

Amusant en belachelijk In de kakafonie van ethische diskussie, evangelische toelichting, maatschappelijke exegese en juridische argumentatie rondom de met terugwerkende kracht reeds duizenden jaren zo boeiende vraag „waar, wanneer, hoe en met wie mannen en vrouwen, jongens en meisjes de liefde, seksualiteit, erotiek en dromen op het terrein der intieme toenadering zoeken en verbruiken", heeft zich een geheel nieuwe spreekstijl ontwikkeld: die der morele verontwaardiging zonder antecedent. Meindert Leerling verontwaardigd door Leen Jongewaard vanwege diens theatrale aktiviteiten aangaande de herenliefde. Leen Jongewaard verontwaardigd door twee bleke ouderlingen betreffende hun bijbelvaste inzichten in de essenties van het cabaret, de buromedewerkers en de bestuursvrouwen van het COC moreel verontwaardigd en gevuld met stencildrift vanwege het verbale geweld op de kansels en in de bisschoppelijke paleizen naar aanleiding van wetsteksten die momenteel worden uitgespuugd door het Staatsbedrijf der Politiek, de bisschoppen moreel verontwaardigd door zichzelf, en, zo gaat dat hier, de Hogeschoolraad moreel verontwaardigd door een korte rede van het raadslid H.B. aangaande de vrije respektievelijk de dames- en herenliefde en de relaties van dit alles met het welzijn van de ambtenarij, uitgesproken in de Hogeschoolraadszitting van 27 mei j . l . Geweldig verrassend en in sociologische zin (wellicht) interessant hoe gedurende de afgelopen maanden een enorme kwantiteit aan woorden is geproduceerd door wezens die in diskussie treden zonder elkaar ooit eerder over het onderwerp der variabele liefde gesproken

te hebben, en, zo is mijn vermoeden, daar ook uiterst minieme ervaringen mee hebben. De centrale vluchtheuvel in dit uitgebreide netwerk van moreel gebazel vormt het ter tafel liggende Voorontwerp Wet Gelijke Behandeling of zoiets dergelijks, waarin een zeer beperkt aantal menselijke betrekkingen in strikt juridische zin tot officieel natuurgebied worden verklaard, en niet langer betreden mogen worden door de soldaten van het Regiment der Bemoeizuchtigen. Dat gegrepen wordt naar het wapen van de morele verontwaardiging, in deze schimmige strijd om het vaandel van de Diskriminatie (een toverwoord) ligt voor de hand, daar het ieder zinnig denkend mens duidelijk is dat noch het voorstel tot wetswijziging noch de diverse gebruiksaanwijzingen die daarbij geleverd zijn daadwerkelijk enige grond tot rationele duidelijkheid leveren. Er wordt druk gevolleybald met een luchtballon, en er worden diskussles gevoerd over de geldigheid van de Wet van de Zwaartekracht. Amusant en belachelijk.

hersteld, om het gebazel op gang te kunnen houden, zodat welicht weer gesproken wordt over Charles Fourier's ,Amour Celadorüque'. Het is triest om te bemerken dat zovelen deel uit willen maken van het personeel van deze walgelijke koderingsfabriek, die nog veel perfider is dan welke zondes ook die door eeuwenoude kerkvaders werden bedacht. Velen zouden moeten en kunnen weten dat de vrijheid niet te vinden is in het vaststellen van de volgende marge! Michel Foucault mag op een profeet lijken wanneer hij stelt dat we zouden moeten zien te ontsnappen aan het hele nieuwe discours dat zich nestelt in de linies van de bevrijdingsbewegingen op het gebied van de seksualiteit, maar bezien in het licht van wat ik hierboven heb geschreven heeft hij reeds in hoge mate aktueel gelijk. WOUTER VAN GILS

TE BERDE GEBRACHT

Uiteraard zal in het land een nieuwe strijd losbarsten na deze wedkamp, wanneer de Wet op de Gelijke Behandeling is bijgezet in het Mausoleum van de Sociale Geschiedenis en bestempeld tot topprodukt van het Humanistisch Verbond en de landelijke vereniging ter bevordering van aanpassing van flikkers ,COC'. Wederom zal dan de trofee worden ingezet; een wulps gevormde beker waarop in sieHijke letters de vraag ,Wie kopuleert met wie?' is gegraveerd. Dit is een historische zekerheid die inherent is aan de dynamiek van de kodering van het menselijk gedrag. Talloze nieuwe termen zullen dan worden bedacht om de dialogen te kunnen vullen, of oude zullen in ere worden

Onbehaaglijk Met verbijstering heb ik op 27 mei de behandeling van de anti-diskriminatiewet door de Hogeschoolraad gevolgd. Dat de anti-diskriminatiewet behandeld wordt in het bestuursorgaan van een bijzondere instelling van onderwijs is zeer terecht. Het Stichtingsbestuur heeft uiteindelijk de macht en in dit licht bezien is de verwerping van het voorontwerp door de katholieke bisschoppen veelbetekenend.

Onderwijs aan anderstalige kinderen Op dinsdag 8 juni j.l. werd In Rotterdam het Intercultureel Onderwijscentrum (IOC) geopend. In de Paul Krugerstraat (vlak bij het bekende Afrikaanderplein) is een expositie-ruimte ingericht, waar materiaal tent behoeve van onderwijs aan kulturele minderheden wordt tentoongesteld. Onderwijskrachten, die te maken hebben met anderstalige kinderen kunnen hier terecht voor beter (taal-)onderwijs aan deze kinderen. Het wordt .Interkultiireel onderwijs' genoemd, omdat vooral de multiracialiteit van de grote steden in Nederland centraal staat. In Rotterdam bijvoorbeeld vormen de buitenlandse kinderen zo'n 30% van het totale schoolbestand. Via dit interkulturele onderwijs wordt een integratie tussen de kinderen van verschillende kuituren nagestreefd. Men probeert de vooroordelen en diskriminatoire tendenzen ten aanzien van buitenlanders weg te nemen, te beginnen bij de schoolkinderen. Totnutoe is dit anderstalige onderwijs nog weinig gestruktureerd, er worden her en der wel projekten opgezet, m a a r de weinige resultaten, die via wetenschappelijk onderzoek zijn geëvalueerd, geven nog geen aanleiding tot juichen. Duidelijk is, dat nog veel inzichten verkregen moeten worden in de

problematiek. Vragen die hierbij beantwoord dienen te worden, zijn bijvoorbeeld of en hoe buitenlandse kinderen het beste en het snelste twee talen moet e n / k u n n e n leren, namelijk hun eigen moedertaal en de Nederlandse taal. Een ander punt van diskussie is, of het multi-kulturele onderwijs zich moet beperken tot één of enkele vakken of het hele vakkenpakket moet doordringen. Een ander voorkomend probleem is onder andere het taalverwervingsproces van de Nederlandse en buitenlandse talen door buitenlandse kinderen. Het onderzoek hiernaar wordt bemoeilijkt door het feit, dat in de meeste moederlanden van de buitenlandse kinderen weinig psycholinguistisch materiaal voorhanden is en men daarop dus niet k a n terugvallen. Voor wat meer informatie gingen we eens langs bij het Werkverband Taal & Minderheden van de Subfakulteit Letteren aan de KHT. We spraken d a a r met Anne Vermeer, wetenschappelijk medewerker.

scholen gedropt gaat worden, m a a r veel meer om de noodzaak onderwijzend personeel te .kweken', dat een interkulturele houding aanneemt. l.Natuurlijh is daar ook materiaal bij nodig, maar je moet je niet blind staren op projekten en materiaal. Daarmee alleen ontwikkel je bij kinderen geen interkultureel gevoel." Hij zelf is momenteel bezig met een onderzoek n a a r tempo en struktuur van tweede-taalverwerving bij Turkse en Marokkaanse kinderen. Hij volgt 42 van deze kinderen van hun zesde tot hun negende jaar op Tilburgse scholen in hun leren van de Nederlandse taal. Zijn hypothesen luiden, dat de volgorde (struktuur) van het Nederlands leren door buitenlandse kinderen niet afhankelijk is van sociaal-kulturele faktoren maa,r dat de mate van sukses, dus de snelheid van het leren van onze taal, wel afhankelijk is van deze niet-linguistische aspekten. Het is vanzelfsprekend, dat Vermeer voor deze omgevingsfactoren sterk is aangewezen op de medewerking van de leerkrachten, die dagelijks met deze kinderen omgaan. Zij toetsen in een periode van twee jaar en acht maanden zeven keer deze 42 kinderen en nemen op kassetterekorders gesprekken met hen op. Daarnaast worden gegevens verzameld over de psycho-sociale achtergronden van deze kinderen, hun

Kennisnemende van de opening van het IOC te Rotterdam merkt hij spontaan op, dat dit soort instellingen belangrijk kan zijn, m a a r dat hij de ,interkulturaliteit' veel meer een levenshouding vindt dan een vorm of doel van onderwijs. Het moet volgens hem niet alleen gaan over een ,nieuw projekt', dat op de 6

Het Kollege van Bestuur onderschrijft de doelstellingen van de wet in zijn schrijven aan de Raad. In het verleden is er aan de hogeschool niet op manvrouw, getrouwd-ongetrouwd, homohetero zijn gediskrimineerd, zodat het Kollege een afwachtende houding meent te moeten innemen. Een amendement van PSF en P. Horbach stelt voor om aan het besluit toe te voegen dat kennis genomen is van de brieven van het Vrouwenoverleg en de Studentenwerkgroep Homofilie en het Kollege te verzoeken het standpunt kenbaar te ma- ^ ken aan het Stichtingsbestuur, de Bisschoppenkonferentie en de wetgever, H. Backx van PSF houdt een verhaal waarin hij zijn visie geeft op de diskriminatie in het verieden, de huidige diskussie rondom het voorontwerp en het belang van de wet voor het bijzonder < onderwijs. Het Kollege en sommige raadsleden verklaren hierop tegen het amendement te zullen stemmen, om dat in de toelichting (roepen van) mensen op hun beurt weer gediskrimineerd zouden worden. De rake toon treft echter niet de mensen met platvoeten, de katholieken, de mannen, maar hen die in het verzet tegen het voorontwerp willen blijven diskrimineren door mits-en en maar-en in te bouwen. Ik kreeg in de vergadering het onbehagelijke gevoel dat de tegenstemmers van het amendement in de toelichting een welkome aanleiding vonden om tegen te stemmen. Een zweem van schijntolerantie hing boven hen die nog verklaarden eerst wel van plan te zijn geweest het amendement te steunen. Temeer, daar het tot nu toe ongebruikelijk schijnt te zijn om na een toelichting zijn/ haar stem te wijzigen. HENK HERMSEN

kontakten met Nederlandse kinderen, de omgang thuis, het taalgebruik thuis. Vermeer is als onderzoeker ook aktief in een tweetal werkgroepen voor anderstalige leerkrachten in Tilburg. Hij vindt zijn aktiviteiten daarin erg belangrijk, aangezien hierdoor het onderzoek veel opener wordt dan de meeste wetenschappelijke onderzoeken. De kontakten kunnen hem ertoe brengen tussentijdse korrekties aan te brengen Maar de leerkrachten zelf kunnen niet direkt van het onderzoek profiteren, „aangezien het een langitudinaal onderzoek is en ze de resultaten pas kunnen krijgen als ze al ontslagen zijn", aldus Vermeer. „Ze kunnen alleen profiteren, in de werkgroepen, van de kennis die ik daar inbreng en die natuurlijk verder reikt dan alleen mijn eigen onderzoek." Ook kollega's van Vermeer zijn binnen het Werkverband Taal & Minderheden bezig met deelonderzoeken rond deze problematiek. Het is te hopen, dat hun inzichten gekoppeld gaan worden aan instellingen als het IOC, zodat de anti-diskriminatoire doelen van het interkultureel onderwijs ook werkelijk bijdragen tot een evenwichtige multi-kulturele samenleving in Nederland waarbij ook de Nederlandse kinderen een interkulturele levenshouding verwerven, zoals die bij vele volwassenen in Nederland nog ontbreekt. M a a r . . . je moet tenslotte ergens beginnen. Paul Emonts

BOEKEN

Het slechte liuwelijk tussen theorie en techniek. En andere wetenschapsverhalen WenS-onderwijs is vaak gericht op praktische problemen, zoals de inpoldering van de Markerwaard of de irrigatieprojekten in Sri Lanka. Boers probeert nu in z'n boek bouwstenen aan te dragen voor een kritische wetenschapstheorie; hij gaat te rade bij klassieke wetenschapsstudies, zoals wetenschapsgeschiedenis, -sociologie en -filosofie en bij meer interdisciplinaire publikaties van bijvoorbeeld de Wissenschaftsforschungsgroep uit Starnberg om te komen tot een integratie van de belangrijkste bijdragen in een voor praktisch W en S geschikte theorie. Om het materiaal van de diverse wetenschapsstudies te kunnen ordenen en het geschikt te maken voor de diskussies over de maatschappelijke rol van wetenschap, voert Boers een aantal begrippen in. Zo ontwikkelt hij een aantal .ideaaltypische' wetenschapskoncepten, door te kijken naar de maatschappelijke funktie die aan wetenschap wordt toegekend. Vervolgens zoekt hij dan naar de sociale struktuur en de methodologische regels en filosofische vooronderstellingen die redelijkerwijs te verwachten zijn bij de betreffende maatschappelijke oriëntatie. Door nu deze ,ideale' wetenschapstypen met de bestaande wetenschapsvormen te konfronteren vallen de inkonsekwenties daarin op. Denk aan de werkwijze van Max Weber in ,Die Protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus'.

Akademische wetenschap Het eerste wetenschapstype dat Boers op deze wijze ontwikkelt is dat van de akademische wetenschap. Hierin heeft wetenschap een duidelijke kulturele funktie; wetenschap wordt voor ,export' naar de rest van de kuituur aangeprezen, maar wetenschapsbeoefening heeft op zich al een eigen kulturele waarde: men kan wetenschap ook om de wetenschap bedrijven, .l'art pour l'art'. Het ,ethos van de wetenschap' biedt een garantie voor de hechtheid van de akademische gemeenschap. Robert Marton formuleerde 40 jaar geleden een set sociale regels voor de wetenschapsbeoefening die sindsdien gemeengoed zijn geworden. Zo moet de waarheid van wetenschappelijke uitspraken universeel gelden (,universalism'); in de wetenschap is sprake van gemeenschappelijk bezit Ccommunalism'); om de interne kwaliteit van wetenschap te bewaken is ,intellektuele eerlijkheid' nodig; verder is een kritische houding voortdurend vereist ('organized scepticism'). Een van de gevolgen van dit ethis is de grote nadruk op het publiceren van onderzoeksresultaten om erkenning te krijgen binnen de akademische gemeenschap (.publish or perish). Een publikatiedrang die soms pathologische proporties aan kan nemen. De akademische ,drang naar weten' heeft ook inhoudelijke konsekwenties. Zo is het streven naar verklarende theorievorming vrijwel onaantastbaar. De zogenaamde .empirische cyclus' (van waarnemingen via ,empirische' wetten naar theorie, waaruit weer nieuwe hypothesen afgeleid kunnen worden) is daarbij een elegant en veel gebruikt hulpmiddel. Ook de idee van de .theoretische vooruitgang' zoals in de wetenschapsfilosofische bijdragen van Popper, Kuhn, Lakatos en Feyerabend is kruciaal voor de akademische wetenschap.

Sinds het begin van de zeventiger jaren funktioneert aan de meeste bèta-fakiHteiten in Nederland het Wetenschap- en Samenleving-onderwijs (1). Dit zogenaamde W en S-onderwijs vervult een nuttige funktie. Men probeert toekomstige wetenschapsmensen duidelijk te maken op welke manier wetenschap invloed ondergaat van de maatschappij en op welke wijze de wetenschap maatschappelijke gebeurtenissen beïnvloedt Van groot belang in W en S-onderwijs - en in veel gevallen een struikelblok in groepsdiskussies e.d. - is het beeld dat men heeft van wetenschap en haar maatschappelijk funktioneren. Dat beeld blijkt in konkrete gevallen vaak niet met de werkelijkheid te kloppen. Voor Chris Boers was dat een reden in z'n boek .Wetenschap, techniek en samenleving - bouwstenen voor een kritische wetenschapstheorie' een aantal wetenschapsvisies op een rijtje te zetten. richtlijnen (regulatieven) voor theorieontwikkeling worden. Het effekt van zo'n diepgaande inhoudelijke beïnvloeding door technologische regulatieven noemt Boers .instrumentalisme'. Dat instrumentalisme is terug te vinden in methoden, begrippen en theorieën, die ontwikkeld worden om een maximale beheersing in een bepaalde technologische sektor te bereiken. Maar: een inhoudelijke technologisering van de wetenschap treedt zelfs op in de vorm van instrumentalisme in de methodologie. Dat valt te illustreren aan de nadruk op kausale theorie in het logisch-empirisme; de ekwivalentie van verklaringen en voorspellingen opent in principe de mogelijkheid empirische verschijnselen te beheersen, te beïnvloeden en te sturen.

Tegenover het type van de akademische wetenschap stelt Boers dat van de technologische wetenschap. Het ontstaan van dit type wetenschap beschrijft hij als een soort huwelijk tussen akademische wetenschap en ambachtelijke techniek.

Wetenschap wordt ingeschakeld in allerlei van oudsher maatschappelijke sektoren, die echter in de loop der tijden een rationalisatieproces hebben doorgemaakt en daarmee autonoom zijn geworden. Sindsdien is er sprake van ,technische sektoren' waar maatschappelijke problemen tot technische problemen gereduceerd worden; socio-kulturele en politieke aspekten raken zo buiten beschouwing. Vergelijk begrippen als ,bestuurstechnologie' en ,welzijnstechnologie'. Ook de kommercialisering van de produktie of andere maatschappelijke ontwikkelingen speelt in de visie van Boers een belangrijke rol in het proces van rationalisatie en bij het ontstaan van technologische wetenschap. Markt, techniek en wetenschap gaan in de technologische wetenschap een fusie aan, waarbij geen van de elementen meer is weg te denken. Een huwelijk waarbij de partners komen uit verschillende lagen van de samenleving is vragen om moeilijkheden. Zo ook in de technologische wetenschap. Er is nog steeds een behoorlijke sociale afstand tussen technisch en theoretisch georiënteerden getuige de kloof tussen ,echte' universiteiten en technische hogescholen. Enkel onder extreme omstandigheden zoals de ontwikkeling van de atoombom in het gigantische Manhattanprojekt; wordt de sociale barrière overwonnen. Daarnaast is er sprake van erosie van het akademisch ethos waar akademische verwachtingen en mentaliteit stuiten op een technologische or»derzoeksomgeving. Zo komt de publikatiedrift op de tocht te staan, wanneer ondernemingsbelangen in het geding zijn.

den: in de richting van normatieve theorievorming (reflektie), in de richting van de feiten en in de richting van de praktijk (demokratisering). Boers stelt zijn hoop op het ontwikkelen van een kritische wetenschap als een bijdrage aan de emancipatie van de mensheid. Het is de vraag of hij daarmee m'et het belang van wetenschap ten opzichte van andere maatschappelijke instituties en bewegingen overschat, juist omdat hij wetenschap tot onderwerp heeft gekozen. Valt Boers niet ten prooi aan het door hem zelf gekonstateerde .wetenschapsoptimisme', dat een grote rol speelt in de ,export' van wetenschap naar andere sektoren van de samenleving?(2) Hoewel de systematisering van de verschillende wetenschapsvisies ongetwij-

Mengvorm De wetenschap zoals die in werkelijkheid bedreven wordt, is uiteraard een mengvorm van de zuivere typen. Boers spreekt in dit geval van standaardwetenschap. Om te kunnen illustreren hoe dit mengsel is samengesteld, voert hij de ,wetenschapstypometer' in. Deze geeft de verhouding technologische-akademische wetenschap aan op het verbale nivo van de eigen uitspraken van wetenschappen, de strukturele werksituatie en de inhoud van het werk. Boers signaleert een tweetal tendensen tot pseudoakademisme: wetenschapsmensen praten vaak veel akademischer en ze doen vaak veel technologischer werk dan je op grond van hun positie zou verwachten. Volgens Boers is deze kombinatie de meest belangrijke karaktertrek van de nu heersende wetenschapsvorm. Terwijl de akademische wetenschap het van haar kulturele funktie moet hebben en de technologische op haar beschikbaarheid voor de techniek beoordeeld moet worden, stelt de kritische wetenschap de politieke funktie van wetenschap centraal. De kritiek op het standaardbeeld van wetenschap wijst op het ideologische karakter van dat beeld: de standdaardwetenschap vermomt waai^ den als wetenschappelijke feiten, zij maskeert bestaande machtsongelijkheid en legitimeert de status quo door daar als .feitelijk gegeven' situatie vanuit te gaan. schrijft Boers. Aan het eind van z'n boek probeert de auteur een aantal bouwstenen aan te reiken, die samen een doe-het-zelf-pakket voor een .kritische wetenschap' vormen. Emancipatie, reflektie, demokratisering en dialektiek vormen de voornaamste ingrediënten in de schotel die Boers opdient Hij refereert hiermee vooral aan het werk van auteurs van de Frankfurter Schule, zoals Habermas en Marcuse. Tot slot presenteert hij een schema waaruit blijkt dat kritische wetenschap in elk geval in drie richtingen dialektische relaties dient te onderhou-

De vraag in hoeverre wetenschap ook inhoudelijk door technologisering bepaald wordt, behandelt Boers aan de hand van het internalisme-externalisme debat uit de wetenschapsfilosofie. Daarbij gebruikt hij onder meer het begrip 'finalisering' van de Stambergers. Daarmee wordt een proces aangegeven waarbij externe doelen gemternaliseerd worden in de ontwikkeling van een wetenschapsgebied en wel zodanig dat ze 7

feld Boers' sterke punt is, is het de vraag of hij de diskussie helemaal zuiver weet te houden. Immers, in zijn behandeling van de technologische wetenschap slaagt hij er toch niet in altijd voldoende afstand van de praktijk te houden om een tot in z'n uiterste konsekwenties doorgeredeneerd ideaaltype te krijgen. Deze kritische kanttekeningen ten spijt is Boers er naar mijn oordeel in geslaagd een prima boek te schrijven. Het is uiterst leesbaar geschreven, met originele beeldspraken en inspirerende voorbeelden; het nodigt uit tot overdenken van de aangeroerde problemen. En wat het belangr'qkste is: Het is een uitstekende gids voor mensen die kennis willen maken met de W en S-stof. Dat laatste kan jammer genoeg niet gezegd worden van een boek met een vrijwel gelijkluidende titel ,Wetenschap, technologie en samenleving', dat onder redaktie van P. Rademaker bij Van Gorcum in de serie Aspecten van de Samerdeving is uitgebracht. Dat boek blijkt na lezing uiteen te vallen; zowel letterlijk - de bladzijden vallen er na één keer lezen al uit - als figuurlijk. Naast bijdragen van een goed, inleidend nivo, slaan andere de plank volledig mis. Het absolute dieptepunt is wat dat betreft het artikel van prof. Heertje over .De betekenis van de techniek voor de welvaart'. Als inleiding is het veel te kompakt en te technisch geschreven; daarnaast schroomt de oud-voorzitter van de club van onbevangen wetenschappers (bestaat die nog?) niet allerlei politieke uitspraken te doen. (Wetenschappelijkheid is ideologie, meneer Heelde.)

(Vervolg op pagina 11) THB 34 - 18 juni 1982

EREDOKTORATEN „Mijn eerste gedachte was eigenlijk geweest klassieke letteren en geschiedenis te gaan studeren. Maar dat was midden in de depressie niet eenvoudig. Ik woonde toen in Rotterdam-Zuid en er gingen twee dingen samen: de mogelijkheid dat er een Ekonomische Hogeschool was in Rotterdam en, waar ik zelf erg mee zat, als je in Zuid woonde, hoe het kwam dat zoveel mensen zonder werk zaten. Maar ekonomie was, eerlijk is eerlijk, een sekundaire keuze. Mijn eerste gedachte was klassieke letteren en geschiedenis. Dat vond ik prachtig." Professor H. W. Lambers werd geboren op 19 november 1916 te Rotterdam. Na de lagere school gaat hij naar het Erasminiaans gymnasium. De depressie m de jaren dertig roept veel vragen op bij de jonge Lambers. Hij besluit tenslotte ekonomie te gaan studeren. In 1934 laat hij zich inschrijven aan de Nederlandse Ekonomische Hogeschool in zijn geboorte stad.

LAMBERS Als hij na de bevrijding in woonwijken van zijn stad loopt en in elk huis licht ziet branden vraagt hij zich af: waarvan leven al de mensen, die onder die lichten huizen, hoe is het mogelijk dat elk van hen een levensonderhoud wint voor zich

en zijn gezin? Hoe moet dit alles worden verwezenlijkt? Lambers werd gegrepen door het vraagstuk van de gemengde sociaal-ekonomische orde. Zijn grote voorbeeld was de Amerikaanse ekonoom J ohn Maynard Clark. Zijn leermeester m Nederland prof. F. de Vries (promotor van Cobbenhagen, 1927, P.P.) leidde zijn aandacht naar de konsekwenties van de oprukkende kombinatie- en koncentratiebewegingen. Die interesse voor een gemengde orde was het merendeel van de naoorlogse westerse ekonomen met vreemd. Zij hadden met eigen ogen aanschouwd dat de malaise van de dertiger jaren met langer te rijmen was met het profijtbeginsel van het ekonomisch individualisme. ,,Dat orde-denken is mij onmiddellijk na de bevrijding erg gaan pakken, want ik ben natuurlijk een oorlogsmens, in die zin, dat ik volwassen ben geworden in

De KathiuÉ Hogeschool Tilburg heeft nog geen lange t r a d i t i e in het ver lenen van ere-doktoraten. De eerste ere-doktores w a r e n mgr. H. Poels in 1947 e n M t Schuman en prof. mr. F. d e V r i e s in 1952. De laatste e r e - d o k t o r a t e n w e r d e n uitgereikt tijdens d e t i e n d e lustrumviering in november 1977 aaniMdr. J. J, Brugman, aan L o r d T h . Denning, aan drs. J. W . d e Pous en prof. dr. H. A . W i t k i n . Bij de viering van het elfde lustrum in november aanstaapi tlillen de volgende drie personen een ere-doktoraat van de KHT ontvangen: de Franse filosoof Paul Ricoeur, ex-politika M a r g a K l o m p é en de Roimiqnise oud-hoogleraar professor Lambers. O p deze pagina's bij wijze van v o o r u i t b l i k drie .karakterschetsen'.

de oorlog. Aan het eind van de oorlog heb ik me beziggehouden met de vraag wat ik met Nederland kon doen als organisatievorm. £n die gedachte sloeg weer terug op de wanhoop van de depressie in de dertiger jaren, als je in RotterdamZuid woonde en dacht: waarom is nu 20% van de mensen werkloos." In 1947 aanvaardde Lambers het hoogleraarschap in de staathuishoudkunde aan de NEH, de huidige Erasmus Universiteit. Maar liefst zevenmaal bekleedde hij, gedurende 1960 tot en met 1971, het ambt van rector magnificus. Hoe kijkt hij tegen de Tilburgse Katholieke Hogeschool aan? ,,lk ken natuurlijk in Tilburg de generaties: ik heb zowel meneer Cobbenhagen, Van Berkum als Van de Ven zien werken en ik heb meneer Bosman, De Vries en Plattel in aktie gezien. En daarin passen dan, als echte analytici, mensen als Van de Klundert, Schouten en Stevers. Maar zij zijn met alleen voortreffelijke analytici, ook een man als Schouten houdt zich geweldig bezig met wat er met onze ekonomie moet gebeuren om haar werkbaar te maken. Alleen heb ik er altijd een sterkere historische komponent in zitten." Niet alleen binnen de universiteitswereld, ook op het terrein van het onderwijs- en wetenschapsbeleid is Lambers zeer aktief geweest. Hij was ondermeer lid van de werkgroep Piekaar, vice-voorzitter van de Raad voor het Wetenschapsbeleid en lid van de werkgroep Veringa/Posthumus; kortom, hij was nauw betrokken bij de herprogrammering van het wetenschappelijk onderwijs, welke resulteerde in de TweeFasenstruktuur. ,,lk ben voorzitter geweest van de kommissie over de 5-jaren-studie. Maar ik ben parlementair-demokratisch opgevoed: toen eenmaal door het parlement besloten werd, dat de studie teruggebracht moest worden tot 4 jaar, toen heb ik gezegd: dan zal ik nóg een kommissie nemen om voor die 4 jaar een opbouw te maken, die haalbaar is en tijd over laat voor andere dingen dan de studie. Kijk, die 5 jaar-opbouw, dat ging mij met eens zo sterk om die studiestof, hoor. Maar wat ik van die studie-periode vind, is dat het méér moet zijn dan het zogenaamde ,studeren voor het vak'. Natuurlijk komen de meeste kerels en vrouwen (want ze zijn flink genoeg in het algemeen) als ze dat willen wel in 4 jaar klaar: maar daar ging het niet om. Het ging er om, dat stuk adem te hebben in die periode van je leven, waardoor je ook een andere belangstelling met aandacht en tijd volgen kan. Want raak je aan het werk, nou dan vragen ze toch wel dat je daar helemaal naar kijkt." Van 1968 tot 1971 hebt u samengewerkt met prof. Posthumus. ,,lk heb erg nauw kontakt gehad met meneer Posthumus. Maar meneer Posthumus dacht beta-achtig; die had te maken met studies, die in zijn gedachte (Vervolg op pagina 10)

Marga Klompé begon haar karrièi||L| lerares scheikunde te Nijmegen. Ze stond ruim 17 jaar voor de klai,|ti941 promoveerde zij tot doctor in de scheikunde aan de rijlcsunivi,tit Utrecht. Marga Klompé heeft altijd grote belangstelling getoondnïde internationale vrouwenbeweging. Haar bestuurslidmaatschap van iSederlandse afdeling van de Europese Vrouwen Unie getuigt d»Ji jn de woelige zestiger jaren was dr. Marga Klompé een van de b( ite vrouwen van Nederland. Van 1956 tot 1963 was zij minister Imaatschappelijk werk. Van 1963 tot 1966 was ze lid van de Tweede Kaï roor de Katholieke Volkspartij. Daarna was ze weer minister van r, Rekreatie en Maatschappelijk Werk van 1966 tot 1971. Marga Klompé is ook na haar afscheA van de aktieve politiek een belangrij rol blijven spelen in het maatschapJ lijke leven. Zij was en is de eerss vrouwelijke minister van staat. Ze wert lid van de pauselijke kommissie Justilü en Pax en bekleedt tevens het voora

amenleving te doen deelliebben aan •etgeen kuituur en geest in deze steeds eer technisch wordende wereld te •leden hebben. Zelfwerkzaamheid en et kunnen doen van een vrije keuze ijn hierbij leidende motieven. Aan ons [;s de taak het kader te scheppen om in onze samenleving de mensen tot die 'keuze en tot die zelfwerkzaamheid te prikkelen." „Een kuituur is niet alleen maar ons gezamenlijk bezit. Een kuituur moet in ontwikkeling zijn opdat de wereld bewoonbaar en de mens mondig wordt." bver de integratie van gehandicapten in terschap van de sektie internationa't "de samenleving zei ze: „Het scheppen zaken van de Raad van Kerken. van voorzieningen die een maatschapDe boeiende persoonlijkheid en 't intege- pelijk isolement van gehandicapten kunre karakter van mevr. Klompé blijkt nir nen ondervangen is een eis die ethiek alleen uit het beleid dat zij als niiniste( en christendom ons voorschrijven." heeft gevoerd. De talrijke toesprakendisl Hoe belangrijk een pluriforme pers is zij in de loop van haar karrière heen voor een demokratische samenleving gehouden tonen ons glashelder de pnr' venwoordde Klompé als volgt: „De pers cipes waarvoor zij staat. Een klew kan de mensen helpen zich bewust te bloemlezing: worden van de veranderingen die de ,,Het beleid zal erop gericht moetei samenleving ondergaat, om zo de opzijn steeds grotere groepen van erabouw van de nieuwe maatschappij te bevorderen. Hierbij spelen de vrije meningsuiting en de choc des opinions een rol waarvan de waarde moeilijk overschat kan worden. Zij bieden de mogelijkheid van een grondige analyse die tot een nieuwe synthese kan leiden." De laatste jaren van haar ministerschap ondervond dr. Klompé kritiek uit be".jdende kring op haar vooruitstrevende cpvattingen in kulturele aangelegenheden Vooral de toekenning van de Staatsprijs Letterkunde aan Gerard Kornelis van het Reve stuitte op weerstand Minister Klompé hield echter voet bij stuk. Van het Reve ontving uit handen van de minister de Staatsprijs! Marga Klompé is christen en demokrate. Haar geloofsovertuiging vormde de inspiratiebron voor haar politiek handelen. ZIJ was een herkenbaar of zo men wil populair politika, maar zeker niet het type van de makkelijk invulbare politikus. ZIJ heeft haar beginselen en daarom oogst ze niet overal lof voor haar opvattingen. Dat bleek onlangs nog toen zij nannens kerkelijke organisaties een bezorgde protestbrief tegen apartheid wilde overhandigen aan de Zuid-Afrikaanse ambassadeur. Haar werd de deur geweigerd!

KLOMPÉ

Zeker is Paul Ricoeur eeni van de belangrijkste filosofen vani internationale allure op dit moment. Dat hij in het hedendaagse wijsgerige bedrijf een sleutelpositie inneemt, is vooral te danken aan het bijzonder open en interdisciplinair karakter van zijn filosoferen; Ricoeur knoopt voortdurend diskussies aan met andere wetenschappen, vooral de psychoanalyse, de strukturele linguïstiek en de hermeneutiek. Zijn stelling is dat de filosofie naïef blijft wanneer ze de Inzichten uit deze wetenschappen negeert. De dialogische aard van zijn filosofie is ongetwijfeld een belangrijke reden waarom Ricoeur in het najaar door de hogeschool geëerd gaat worden. De wijsbegeerte in Tilburg boogt immers ook op een lange traditie van samenwerking met de vakwetenschappen en met de enige jaren geleden opgerichte C-fakulteit wijsbegeerte is deze lijn voortgezet. Toch zijn er nog meer redenen waarom juist Ricoeur voor een ere-

RICOEUR

doktoraat in aanmerking komt. Prof. Platte!, voorzitter van de kommissie die was belast met het advies voor het eredoktoraat, tevens aangewezen als Ricoeur's erepromotor, gaf een toelichting op de keuze van de kandidaat. Daaruit blijkt dat vooral de ethische en christelijke grondslag van Ricoeur's filosofie tot zijn voordracht hebben geleid. Ricoeur IS een bijzonder geëngageerde filosoof, die zich sterk met politieke, sociale en religieuze problemen heeft beziggehouden. In zijn talloze artikelen heeft hij onder andere stelling genomen in vraagstukken als de geweldloosheid, de noord-zuid problematiek, de studentenrevolte, de Russische overval op Hongarije en de Franse op Algerije etc. Dit gegeven, en de overeenkomst van Ricoeur's filisofie met het karakter van de wijsbegeerte in Tilburg, bracht de kommissie tot de overtuiging dat hij als geen ander voor een eredoktoraat in aanmerking kwam. Er is niemand die de argumenten van de advieskommissie zal durven aanvechten, maar toch kan men een paar bedenkingen maken tegen deze keuze van Ricoeur. Hij heeft namelijk al eens eerder in Nederland een eredoktoraat gekregen; in het najaar van 1968 verleende de universiteit van Nijmegen hem het eredoktoraat in de theologie. De advieskommissie was met deze omstandigheid niet op de hoogte, hoewel de bundel Kwaad en Bevrijding, een serie vertaalde artikelen van Ricoeur over geloof en theologie, met deze informatie begint. Een mogelijk exkuus is dat 't hier geen erepromotie in de wijsbegeerte betrof. Wanneer Ricoeur echter alleen al in Nederland twee eredoktoraten behaalt, vraag je je af hoe groot het totale aantal van dergelijke huldeblijken Marga Klompé is niet blind voor menseaan deze geleerde over de gehele welijke tekortkomingen, ook met voor reld wel niet moet zijn. Verdwijnt de eigen fouten. Dat is haar charme. In Tilburgse onderscheiding eigenlijk niet 1970 zei ze in de Tweede Kamer: in een grote prijzenkast? Misschien had .ledere minister zal bij het maken van men met wat fantasie een meer verrasbeleid fouten maken. Die heb ik ook sende kandidaat gekozen. Hiermee is gemaakt. Dikwijls is het nemen van een echter de lofwaardigheid van Ricoeur beslissing een wegen tussen twee dinniet in twijfel getrokken, want die staat gen, die men bijna kwaden kan noemen. vast. Tot twee maal toe is Ricoeur in zijn (Vervolg op pagina 10)

leven verzeild geraakt in een gewelddadig politiek konflikt. In de Tweede Wereldoorlog werd hij door de Duitsers krijgsgevangen genomen en in die gevangenschap IS hij tot het einde van de oorlog gebleven. Vijfentwintig jaar later stond hij in het vuur van de Parijse Studentenopstanden. Toen de Sorbonne in de 60er jaren uit zijn voegen barstte, besloot men tot de oprichting van een experimentele universiteit in Nanterre, een industriële voorstad van Parijs. Hier werden nieuwe onderwijsmethoden beproefd en er werd geëxperimenteerd met leefgemeenschappen van studenten en docenten. Ricoeur doceerde reeds vanaf 1950 algemene wijsbegeerte aan de Sorbonne en zocht toen al naar nauwere kontakten met de studenten dan het traditionele hoorkollege hem kon bieden Geen wonder dat de experimenten in Nanterre hem aantrokken. In 1966 vroeg hij om overplaatsing. Twee jaar later brak de grote studentenopstand uit . met aan de

traditionele Sorbonne, maar in Nanterre, waar de nieuwe universitaire en sociale vormen de ,verbeelding aan de macht' hadden geholpen. Men zegt dat juist de studenten van Ricoeur de gangmakers achter de opstand waren, omdat ze van hem de dialoog en de kollektieve verantwoordelijkheid hadden geleerd. In elk geval steunde Ricoeur hun idealen. In maart 1969 werd hij dekaan in Nanterre, nadat zijn voorganger was weggejaagd; hij zou het een vol jaar uithouden. Bij zijn aanstelling als dekaan was de situatie, ondanks de idealen van gemeenschappelijkheid, vergaand gepolariseerd. De universiteit raakte verdeeld in onverzoenlijke kampen en de revolte begon een steeds grimmiger karakter te krijgen, mede doordat van buitenaf stoottroepen onder de studenten infiltreerden. Ricoeur werd uitgejouwd, zijn kolleges werden verstoord en men vernielde het meubilair. De eens zeer geachte Ricoeur werd in het gezicht gespuwd, een vuilnisbak over hem geleegd. Een jaar lang heeft hij nog gewelddadige konfrontaties weten te voorkomen, maar tenslotte liet hij op aandrang van de regering politietroepen op de kampus toe. De gebouwen werden met wapenstok en traangas ontruimd. Hij heeft de affaire moeten bekopen (Vervolg op pagina 10)

THB 34 - 18 juni 1982

Eredoktoraten

Lambers

Vervolg van pagina 8 en 9

Ricoeur:

sterke praktika vroegen die achter elkaar afgemaakt moesten worden Terwijl je met de alfa- en gamma-richting meer over kan laten aan de opbouw van de man zelf " Aardig is het, deze uitspraak van Lambers te illustreren met de kijk van Posthumus zelf op het wetenschappelijk onderwijs in 1970 „Voor onderwijsprogramma's geldt een soort wet van Parkinson Onderwijsprogramma s zetten zich .vanzelf' zo uit, dat zij de beschikbare tijd eerst geheel en dan tot overlopens vullen, vervolgens wordt meer tijd gevraagd waarna het proces zich herhaalt De voor onderwijs beschikbare kennis en kundigheden is immers onbeperkt groot Men kan van talloze onderwerpen de onmisbaarheid bepleiten " Posthumus stelt ook een natuurlijke grens aan onderwijsprogramma's „Er IS een optimum Zowel overvoeding als ondervoeding schaden de gezondheid ,The more we teach the less they learn' ' Ook het bedrijfsleven heeft niet te vergeefs een beroep gedaan op de kennis en ervaring die prof Lambers in zijn loopbaan vergaarde Een greep Lid van de kommissie goede diensten Akzo kommissaris bij Internatio-Mulier, Gekro en Hoogovens Maar de periode waar op hij met het meeste plezier terugkijkt Nou, mag ik daar een sekonde over nadenken f Werkelijk leuk zijn voor mij altijd geweest de doktorale werkkolleges de sknpties en de promoties, de rest was werk dat je deed, omdat je nu eenmaal bepaalde plichten voor het land voelde Het kontakt met de mensen staat dus voorop je krijgt studenten van 25-26 jaar, dus mannen, die ideeën hadden en vrouwen die ideëên hadden en die zeiden ik wil daar een skriptie over schrijven, want ik geloof dat met Dat IS kostelijk " BIJ zijn afscheid in 1981 als hoogleraar aan de Ekonomische Fakulteit te Rotterdam werd prof Lambers benoemd tot Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw Peter Pennartz

Klompé ^annoer men het echter niet aandurft fouten te maken, dan komt men niet tot beslissingen en kan men ook niet besturen. Ik vind alle fouten die gemaakt zijn naar, maar ik acht ze onvermijdelijk Het enige dat ik kan zeggen is, dat ik getracht heb in deze jaren in de politiek te staan en de gaven die mij gegeven zijn zo goed mogelijk te gebruiken om het volk te dienen." Ook na haar aktieve en bewogen politieke loopbaan is Marga Klompé dienstbaar gebleven aan de maatschappij Voor die dienstbaarheid zal de Katholieke Hogeschool Marga Klompé eren met de titel doctor honons causa! Henk Zomer

Symboliek spreekt rijkere taal dan wetenschap Onmiddellijk hierna nam Ricoeur ontslag HIJ moet de affaire bekopen met een hartinfarkt Na de incidenten in Parijs verdeelde Ricoeur zijn doceeraktiviteit tussen de universiteit van Chicago, de Sorbonne en de Leuvense universiteit, wat hij tot vandaag, in zijn 69e levensjaar is blijven doen Tegenwoordig schijnt het met Ricoeur s gezondheid overigens met erg goed te gaan De problemen met zijn hart brachten hem onlangs nog geruime tijd in het ziekenhuis, men zegt dat hij een pacemaker heeft gekregen In verband hiermee heeft hij de bevestiging van zijn voordracht voor het eredoktoraat verscheidene maanden uitgesteld, twijfelend of hij wel in staat zou zijn om in Tilburg te verschijnen

spreekt bijvoorbeeld in de Wetten over de mensen als marionetten die door de goden worden bespeeld Het Christendom heeft daarentegen veel nadruk gelegd op de menselijke zondigheid, en zo de beperktheid als oorzaak van het falen verdrongen De verschillende mythen en symbolen van het kwaad worden uitgebreid door Ricoeur besproken m la Symbolique du Mal. Hier behandelt hij achtereenvolgens de Babylonische, Griekse, Joodse en Christelijke vertellingen over het kwaad Het bijzondere van deze studie IS dat Ricoeur laat zien hoe de verschillende mythen in een ontwikkelingsproces op elkaar volgen, gaande van een uitwendige naar een steeds meer inv/endige visie op de oorzaken van het kwaad ledere volgende fase is daarbij tegelijk een vernieuwing en een voortzetting van de vorige In het bijbelse scheppingsverhaal heeft het kwaad bijvoorbeeld een inwendige oorzaak, m de verkeerde keuze van Adam en Eva met betrekking tot de appel Die keuze wordt echter uitgelokt door de slang, die een representant is van de uitwendige opvatting over het kwaad Het zijn zeer originele interpretaties van mythisch materiaal die Ricoeur hier geeft Ze zijn bovendien in een vertaling beschikbaar (uitgegeven bij Lemmscaat, 1970) en kunnen ook zonder een specifiek filosofische belangstelling worden gelezen

Ondanks de grote interventies in zijn leven heeft Ricoeur een geweldige filosofische aktiviteit aan de dag gelegd Het aantal artikelen van zijn hand telt men in honderdtallen, daarbij komen nog een kleine tien boeken Ricoeur's filosofisch werk komt direkt na de Tweede Wereldoorlog op gang met studies over het existentialisme van Karl Jaspers en Gabriel Marcel Deze filosofen leverden vooral de thema s voor zijn latere werk, methodisch het hij zich meer leiden door de fenomenologie van Edmund HusserI Zoals meerdere bekende Franse filosofen (bijvoorbeeld Levinas, Dernda) heeft Ricoeur een werk van HusserI m het Frans vertaald en bekommentarieerd, Ricoeur nam de Ideen I voor zijn rekening Tegelijk met deze vertaling verschijnt in 1950 ook het eerste deel van zijn grote systematische werk Philosophie de la Volonte I: Ie Volontaire et rinvolontaire Dit werk is Ricoeur's eigen verwerking van een problematiek die eigenlijk al zo oud is als de filosofie zelf, namelijk de vrijheid of onvrijheid van de menselijke wil, een kwestie die ooit nog Erasmus en Luther tegen elkaar heeft opgezet Ricoeur laat zien hoe de mens in de uitvoering van zijn eigen wil voortdurend wordt beheerst door grootheden die aan die wil ontsnappen de sociale konventies, de verlangens van zijn lichaam, de driften De tussen vrijheid en onvrijheid ingeklemde mens gebruikt zijn wil en komt tot handelen Eigen aan het handelen IS echter het falen, want de mens is beperkt, eindig Aan de tegenstelling vrijheid - onvrijheid koppelt Ricoeur nu een nieuwe tegenstelling eindigheid - oneindigheid Dit gebeurt in het tweede deel van de Philosophic, getiteld Finitude et Culpabilite, verschenen in 1960, tien jaar na deel I Dit tweede deel valt zelf ook weer uiteen in twee delen l'Homme Faillible en la Symbolique du Mal. Het is in THomme faillible dat Ricoeur de tegenstelling eindig - oneindig ontvouwt De mens kan alleen falen, en schuld hebben, omdat hij tussen eindigheid en oneindigheid in staat Eenvoudig gezegd Omdat hij eindig en feilbaar (faillible) IS maakt hij zijn fouten, maar omdat hij tevens de oneindigheid als mogelijkheid in zich heeft is hij voor zijn fouten verantwoordelijk Wie met anders kan heeft immers geen schuld' Door de nadruk te leggen op de beperktheid van de mens elimineer je zijn schuld, dit IS vooral in het Griekse denken gebeurd, waar de mens werd voorgesteld als beheerst door allerlei uitwendige krachten, demonen en goden Plato

Grote diskussie Na la Symbolique du Mal begint het karakter van Ricoeur s filosofie te veranderen Er IS ondertussen al een aardige weg afgelegd - van de wilsproblematiek het falen en het kwaad, naar de mythen en symbolen - maar een beslissende wending treedt op wanneer Ricoeur zich gaat bezinnen op de theoretische achtergronden van zijn laatste werk Wat zijn eigenlijk symbolen en hoe kun je ze interpreteren'? De hermeneutiek (- interpretatiekunst, door Ricoeur opgevat als de interpretatie van symbolen) wordt nu het centrale probleem waar zijn denken zich op richt Vanaf dit moment begint ook Ricoeur s grote diskussie met andere wetenschappen Hij pakt de zaken zeer grondig aan en gaat te rade bij alle wetenschappen die iets kunnen onthullen over de symbolische taal de exegese de godsdienstfenomenologie, maar vooral de in Frankrijk zeer belangrijke psychoanalyse en linguïstiek Van al deze wetenschappen onderzoekt Ricoeur de mogelijkheden en beperkingen, in voortdurende konfrontatie met zijn eigen filosofie De belangrijkste resultaten van deze diskussies zijn gebundeld in Ie Conflit des Interpretations, verschenen in 1969 en grotendeels vertaald in Wegen van de filosofie (1970) en Kwaad en bevrijding (1971) Het karakteristieke van een symbool is dat het meerdere betekenislagen bevat Achter een letterlijke direkt zichtbare betekenis ligt een figuurlijke betekenis verscholen, die door de eerste heen zichtbaar wordt Het is de taak van de interpretatie om deze verschillende betekenissen uit het symbool vrij te maken De linguïstiek is daarbij een belangrijk hulpmiddel, want zij beschikt over uitstekende middelen om het mechanisme van symbolische taal aan het licht 10

te brengen Ricoeur is vooral geïnteresseerd in linguïstisch analyses van metaforen, omdat dit bij uitstek woorden zijn met een dubbele betekenis Hij maakt dankbaar gebruik van deze analyses, maar wijst tegelijk op het grote tekort daarvan de linguïstiek laat alleen zien hoe symbolen en metaforen werken maar gaat voorbij aan de vraag wat ze nu precies willen zeggen Ricoeur gaat ervan uit dat de wetenschappelijke taal met de enige is die iets over de werkelijkheid kan zeggen Symbolen en meta foren hebben een veel rijkere betekenis dan de precies vastgelegde termen uit de wetenschap, en kunnen daarom ook op veel rijkere manier over de werke lijkheid spreken Waarin die rijkdom zou kunnen bestaan en vooral het probleem hoe metaforische taal iets over de werkelijkheid kan zeggen, wordt besproken in la Metaphore vive, tot nu toe het laatste boek van Ricoeur en verschenen m 1975 In het voorwoord daarvan wordt echter alweer een nieuw boek aangekondigd, waarin hij uitgebreid op de problemen van de hermeneutiek wil ingaan maar het is nog steeds met verschenen De problematiek rond symbool en metafoor IS natuurlijk met het enige punt waar Ricoeur s wijsgerige aandacht zich op richt Een ander probleem dat hem bezighoudt is de filosofie van het zelfbewustzijn de reflexieve filosofie, waar hij zich uitdrukkelijk toe bekent Je zou deze kunnen opvatten als de uitvoering van de opdracht die het Delfische orakel aan de filosofie heeft meegegeven ,Ken u zelf!' De mogelijkheid om je van je zelf bewust te zijn is echter ernstig onder verdenking gesteld door met name Marx, Nietzsche en Freud leder op eigen wijze zeggen zij dat het bewustzijn zich zelf met in de hand heeft, maar wordt bewogen door instanties die haar bepa len de maatschappelijke klasse, de machtswil, het onderbewuste of het Uber-Ich Ricoeur is van mening dat de reflexieve filosofie in staat is om deze kritieken op te nemen, waardoor ze haar oorspronkelijke naïviteit kan afleggen Hiervoor gaat hij een uitgebreid gesprek aan met de psychoanalyse van Freud wat ondermeer resulteert in het boek de rinterpretation, essai sur Freud (1965) De mogelijkheid om de psychoanalyse in de bewustzijnsfilosofie op te nemen is volgens Ricoeur door Freud zelf al aangegeven, in diens stelregel Wo es war, soil ich werden Dit betekent dat de psychoanalyse, die het onbewuste in de mens ontdekt, tegelijk de therapie is waarmee de tirannie van het onbewuste kan worden overwonnen Maar dan moet wel de narcistische ge hechtheid aan het ,oude' ik worden opgegeven, door de valsheid van het zelf bewustzijn te onderkennen en het uit handen te geven aan de analyse, die het reinigt en vernieuwd weer teruggeeft Zo werkt de therapie, en op dezelfde wijze moet ook de bewustzijnsfilosofie zich bij de psychoanalyse onder behandeling stellen, meent Ricoeur Meer dan een zeer onvolledige indruk van Ricoeur s filosoferen kan in dit ar tikel natuurlijk met worden gegeven Verdere informatie is te vinden in Filosofen van de twintigste eeuw. Van Goi cum, 1972 of in de biografie door Philibert Paul Ricoeur ou la liberte selon l'esperance, Paris Seghers, 1971 Ronald Jeurissen

Intimidatie van Ciiinese studenten in liet buitenland hoogste niveau de relatie BelgiëChina. In China wil men n a deze affaires en n a de zaak Li Shuang/Bellefroid in Frankrijk het programma voor uitzending van studenten drastisch beperken en vervangen door het aantrekken van buitenlandse gastdocenten. Behalve politiek, kulturele en sociale verschillen krijgen de Chinese studenten hier in het westen nog andere obstakels voor de voeten geschoven. Zo is er het probleem van de verstandhouding onder de Chinese studenten. Onderlinge kontakten zijn haeestal oppervlakkig uit vrees voor spionnen. Ander probleem: de sterke stress. Van de Chinese studenten wordt als het ware geëist dat zij uitstekende resultaten behalen, d.w.z. dat de investering die China in hen doet zoveel mogelijk rendeert. Die stress dwingt de Chinese studenten steeds op hun kamer te zitten werken en belet kontakten met de buitenwereld. Dat deze stress vergaande gevolgen kan hebben leek in de Verenigde Staten waar een veelbelovend wiskundestudent als gevolg van mindere prestaties uiteindelijk zelfmoord pleegde. Verder is er ook nog een financieel probleem. De Chinese studenten in Leuven beschikken over een studiebeurs van ƒ 800,-. In de praktijk beschikken zij amper over ƒ 240,- per maand om van te leven. De studenten zijn verplicht de helft van h u n beurs af te dragen aan een verantwoordelijke van de Chinese ambassade voor allerlei voorzieningen. Ook in andere landen is er sprake van het leegmelken van studenten en van verschillende onderwijsbudgetten. Zo kocht men in Nederland, officieel om de studenten mee rond te toeren, een Mercedes Sedan op kosten van het Chinese ministerie van onderwijs. Oorspronkelijk was men van plan een bescheidener Opel Breakmodel aan te schaffen. Hierbij dient men te bedenken dat in grote delen van China, klaslokalen en onderwijs een grote, zelfs soms onbestaande luxe zijn. Ook in Parijs gaan er geruchten over gelijkwaardige methoden.

Onder de titel ,Romeo et Juliette a la chinoise' publiceerde de Franse krant .Liberation' enkele tijd geleden een triest verhaal over de toestand van de Chinese studenten in het buitenland. De veiligheidsdiensten vam de Chinese Volksrepubliek zouden in westerse landen zeer aktief zijn om de talrijke Chinese studenten en stagedoende kaders in te tomen of te ,rekupereren' bij hun pogingen tot het verkrijgen van politiek asiel, aldus de krant. Een van de meest prangende problemen van China is het gebrek aan een middenklasse van intellektuelen, onontbeerlijk voor de ontwikkeling van China's staatkapitalistische ekonomie. Om die reden zond China, na de dood van Mao via kulturele akkoorden met h a a r nieuwe Westerse bondgenoten, duizenden Chinese studenten n a a r het buitenland. Een beslissing die als gedurfd mag worden beschouwd. De geschiedenis toont immers aan dat dergelijke studenten eens terug in hun land zich meestal afzetten tegen het heersende regime en opkomen voor individuele vrijheid, mensenrechten etc. Men schat ook dat 10% van deze buitenlandse studenten niet meer terugkeren en dus deserteren. China wil dit percentage blijkbaar drukken en schuwt daarbij geen harde middelen. Dit jaar was er in Frankrijk al de ophefmakende affaire Giang Youlu, een Chinese ingenieur op stage in Parijs. Hij vroeg politiek asiel m a a r werd door funktionarissen van de Chinese ambassade ontvoerd en manu militari op een vliegtuig richting Peking gezet. Voor het opstijgen kon de Franse politie Youlu in extremis bevrijden. In België zijn er nu reeds twee gevallen bekend, Lai Xin en Chuang Hong-Chi. Deze laatste studeerde in Luik Franse literatuur en vroeg politiek asiel op 4 oktober 1979. Nadien gaf zij o.a. aan La Meuse-La Lanterne en Paris-Match enkele interviews waarin zware kritiek op China werd geuit. Deze interviews verklaren gedeeltelijk de nervositeit die het Belgisch ministerie toonde bij het behandelen van de zaak Lai Xin. Vorig jaar werd Lai Xin, chemische biologie-studente te Leuven verliefd op student Fang You Yee. Chinezen

onder elkaar dus. Maar Yuo Yee is Tawainees en dus volgens aartsvijand Volksrepubliek China ongeschikt als partij voor Lai Xin. Lai Xin zelf is de dochter van een prof. aan de Qinghua-universiteit van Peking die tijdens de kulturele revolutie werd vervolgd. Xin vroeg in januari 1981 politiek asiel aan in België. Maar de Belgische administratieve molen maalt zeer langzaam, temeer daar de minister van buitenlandse zaken Peking niet voor het hoofd wilde stoten vlak voor een officieel bezoek van koning Boudewijn aan China met in zijn kielzog zakenlui begerig n a a r een stuk van de enorme Chinese markt. Pas in september 1981 kreeg Lai Xin het

„Romeo en Julia a la chinoise" statuut van politiek vluchteling, m a a r dan is het paartje al ondergedoken in Brussel, gealarmeerd door de affaire Youlu in Frankrijk. Vrienden van Lai Xin bevestigen dat funktionarissen van de Chinese ambassade kontakt zochten met een Belg verbonden aan de KU-Leuven, en goed ingewerkt in het Chinese milieu. Deze persoon, die anoniem wenst te blijven, vertelde aan de korrespondent van Liberation dat hem een som geld werd beloofd in ruil voor het geheim-adres van Lai Xin en h a a r verloofde. Goed ingelichte kringen zijn er van overtuigd dat de veiligheidsdienst Lai Xin met harde of zachte hand n a a r Peking willen dwingen. Intussen zorgt de Belgische Veiligheid voor bescherming, m a a r deze zaak stoort op het

De reden voor dit hongerloon moet voornamelijk gezocht worden op het politieke vlak. De vreemde samenleving, de sterke studentenstress en het hongerloon moeten ervoor zorgen dat de Chinese studenten op h u n studeerkamers blijven en studeren. W.S. Vervolg van pagina 7

WetenschapS' verhalen Interessant en goed leesbaar zijn de inleiding van prof. Kwee over .Ontwikkelingen in de technisch-wetenschappelijke kuituur' en het overzicht van de sociologie van wetenschap en techniek van prof. Van Houten (beiden THE). Ook het kwantitatieve overzicht van O. van der Weele van de geldstromen op het gebied van wetenschap en techniek weet de aandacht te boeien. Wouter van Dieren schreef een meer literair getint essay over droom en werkelijkheid bij alternatieve wetenschap, dat echter wat aan de korte kant is en niet echt kan overtuigen. P. Rademaker tenslotte beoefent het koffiedik kijken in zijn bijdrage .Wetenschap, techniek en technologie: toekomstperspektieven en alternatieven'. Hij zet de te verwachten technologische ontwikkelingen in een aantal industriële sektoren op een rijtje die de komende decennia de maatschappelijke ontwikkelingen zullen beïnvloeden. Noten: (1) Overigens is het mogelijk dat binnenkort ook aan alfa- en gammafakulteiten W en S-onderwijs geïntroduceerd wordt. In het rapport ,W en S in de Twee-Fasenstruktuur' van de W en S-werkgroep van de Akademische Raad (dec. '81) wordt hiervoor gepleit. (2) Zie bijvoorbeeld het artikel .Is er .kritische wetenschap' binnen W en S?' van Philip Vergragt en Peter Groenewegen in .Wetenschap en Samenleving'. 1982-2. Chris Boers. Wetenschap. Techniek en Samenleving, Bouwstenen voor een kritische wetenschapstheorie, Boom Meppel 1981, 217 pag. ƒ29,50. red. P. Rademaker, Wetenschap, technologie en samenleving, serie: Aspecten van de Samenleving, deel 8, Van Gorcum Assen 1981, 174 pag. ƒ23,—. LENNART KIK

MEDEDELINGEN

Wetenschapswinkel vraagt onderzoekers De Wetenschapswinkel wil onderzoek laten doen voor groeperingen die via de gangbare wegen nauwelijks toegang hebben tot de kennis die aanwezig is op de hogeschool. Daartoe hebben wij een drietal kriteria vastgesteld waaraan groeperingen moeten voldoen indien zij een beroep willen doen op ons. Deze kriteria zijn: - De groepering moet niet in staat zijn de kosten van het onderzoek zelf te dragen. - De groepering mag geen kommercieel oogmerk hebben. - Zij moeten in staat zijn het resultaat van het onderzoek te gebruiken bij datgene dat men nastreeft. Is de groepering als ,klant' geaksepteerd dan gaat de Wetenschapswinkel binnen de hogeschool op zoek naar studenten of wetenschappelijk medewerkers die een onderzoek willen verrichten naar het door de klant ingediende probleem. Een tweetal vragen waarvoor wij momenteel onderzoekers vragen zijn: - De leerlingenraad van de Dagschool voor Volwassenen Tilburg wil met behulp van een enquête vaststellen wat voor problemen en behoeften er leven onder haar medeleerlingen. Daarbij wil men weten wat men daar als leerlingenraad aan kan doen. Zi] denkt hierbij aan onderwerpen als studiebegeleiding, exkursies en dergelijke. De resultaten van een dergelijk onderzoek denkt men ook breder te kunnen benutten (bq voorbeeld voor andere scholen). Bij het samenstellen van de enquête en eventueel ook bij de uitvoering zou men graag deskundigen inschakelen. Men wil in augustus/september 1982 starten.

- Vanaf september 1981 draait in Eindhoven het jongerencentrum DYNAMO. De bezoekers van dit centrum zijn met name werkloze jongeren, buitenlanders, randgroepen en aanstaande schoolverlaters. Tot dusver is een tamelijk ad-hoc beleid ontwikkeld en gevoerd. Maar na een jaar ervaring bestaat de duidelijke behoefte om ook een beleidsplan voor de langere termijn te ontwikkelen. Op basis hiervan is de volgende probleemstelling geformuleerd. Het, in samenspraak met betrokkenen bij het werk van DYNAMO, ontwikkelen van een beleidsplan voor de lange termijn. In dat beleidsplan zou antwoord moeten worden gegeven op de volgende vragen: - Op welke doelgroepen richt DYNAMO haar aktiviteiten, welke prioriteiten worden dienaangaand gesteld, hoe kunnen deze keuzes gemotiveerd worden? - Wat is de inhoudelijke doelstelling van DYNAMO, hoe kan die doelstelling vertaald worden in aktiviteiten ten behoeve van de verschillende doelgroepen? - Hoe is de samenhang tusen de verschillende aktiviteiten? - Welke implikaties heeft het voorgaande in termen van organisatiestruktuur, taakverdeling en dergelijke? Ons inziens zou het beleidsplan gebasseerd moeten zijn op een analyse van: - meer algemene inzichten en ervaringen met btrekking tot het werk van jongerencentra, c.q. jongerenwerk in Nederland. - specifieke kenmerken van de Eindhovense situatie en de ontwikkelingen daarvan. - de eigen ervaringen opgedaan in DYNAMO. Voorgestelde onderzoeksmethode: 1 inventariseren en analyseren van relevante literatuur. 2 Gesprekken met de diverse betrokkenen bij DYNAMO. Het streven is om het beleidsplan aan het eind van het jaar gereed te hebben. Mocht )e geïnteresseerd zijn in een van de bovenstaande vragen neem dan kontakt met ons op. Wij zitten op kamer B-206 en zijn telefonisch te bereiken onder nummer 013 - 662645, Van 19 tot en met 30 juli z^n wij wegens vakantie gesloten.

Introduldiekamp Sint Olof MAANDAG 9 AUGUSTUS TOT EN MET ZATERDAG 14 AUGUSTUS 1982 Zoals ieder jaar organiseert ,01of' een introduktiekamp in augustus. Niet alleen eerstejaars maar ook ouderejaars studenten nemen hieraan deel. Gedurende het kamp maken zij kennis met ,01of' als studentenvereniging en leggen kontakten met de overige kampgangers en de organiserende Olof-leden. Deze kontakten vormen, zoals de ervaring leert, de basis voor hechte vriendschappen gedurende de rest van de studententijd. Mt jaar vindt het kamp plaats van maandag 9 tot en met zaterdag 14 augustus in Leende. De deelnamekosten bedragen ƒ 85,- per persoon. Dit is inklusief maaltijden, vervoer en introduktie-lidmaatschap voor Olof (= ƒ 15,-). Deelname aan het kamp brengt overigens geen verdere verplichtingen met zich mede met betrekking tot het lidmaatschap van .Olof'. Wil je meer informatie of je meteen opgeven voor het kamp, stuur dan een briefje, bel even of kom 's middags even langs. T.S.C. ,SINT OLOF' Reitse Hoevenstraat 129 Tilburg Telefoon 672136.

THB 34 - 18 juni 1982

ARBEIDSVOORWMRIIE VOOR LMTSTEJAARS

TWENTS CARMELLYCEUM kath. scholengemeenschap vwo/havo Lyceumstraat 36, tel. (05410) 1 20 66 7572 CR OLDENZAAL Rektor: M.J . ter Braak tel. privé (074) 91 64 52 vraagt m.i.v. het nieuwe schooljaar

docenten ECONOMIE/ HANDELSWETENSCHAPPEN I e graads KATECHESE bij voorkeur Ie graads KATECHESE OF MAATSCHAPPIJLEER

10 uur, Intermediair Jaarboek '82

ca. 12 uur,

8 uur.

Van de sollicitanten word t verwacht , dat zij zich posit ief opst ellen t o. v. het Kat holiek voort gezet onderwijs en belangstelling hebben voor onderwijsverbetering (leers t of analyse en t oe t son t wikkeling).

['< Weekblad met meest ; complete overzicht ■ van vacatures voor . ; personeel meteen .: academische of HBO ,\ opleiding Verder 1', achtergrondinforma t* tie over ontwikke ^\ lingenop het terrein ï ; van wetenschap en l\ samenleving

Ats 1982 uw laatste studiejaar is en u studeert af in een van onderstaande studierichtingen, dan kunt u beide uitgaven kosteloos ontvangen Studierichtingen: Alle technische wetenschappen, accountancy, actuariële wetenschappen, andragogie. bedrijfskunde, biologie, chemie, culturele antropologie, economie, econometrie, informatica, pedagogie, planologie, politicologie, psychologie, rechten, sociologie, sociale geografie, wis en natuurkunde Voor een folder met aanvraagformulier kunt u terecht bij:

Gegadigden kunnen hun sollicitatie richt en aan c t i / ^ h t i n n l de rektor, die gaarne ^ " ^ ' ' ' ■ " / » ' ,, in

Intermediair weekblad

Soilicitatiehandboek met informatie over t zoeken naar vinden en vervullen van een baan Verder uttvoenge informatie over een g'oot aantal bedrijven en instetlingen

lichtingen verstrekt. C a r i T i e l C O l l e Q e

Gebouw B. kamer 107/108.

Dus nu niet meer hals over kop een dag voor vertrek een reisverzekenng afsluiten, of in het ergste geval dit vergeten. Maar direct het zekerheidspakket voor studenten afsluiten bij de SSGZ 1970. Een democratisch bestuurde instelling zónder winstoogmerk, maar mèt faciliteiten die studenten dierbaar zijn. En omdat het verzekeringsjaar op 1 september ingaat, zijn nieuwe verzekerden van 1 juni tot 1 septembergratis verzekerd. Drie maanden voor nop als je nu het SSGZ zekerheids pakket afsluit.

Een goede reisverzekering heet voortaan SSGZ zekerheidspakket

Met het zekerheidspakket ben je geen dag onverzekerd: • verlies door brand of ontvreemding van reis bagage; • terugroeping naar Nederland wegens ziekte, ongeval of overlijden van bloed of aanverwanten; • lichamelijk letsel in het buitenland, ziekenhuis opname ten gevolge hebbende; • tijdelijke en blijvende invaliditeit als gevolg van een ongeval; • financiële gevolgen van een noodzakelijke studieomschakeling, veroorzaakt door een ongeval.

Deze veelzijdigheid kostje vooreen heel jaar f45,, ongeacht ofje 3,6 of 8 weken met vakantie bent of tijdens je vakantie besluit er een weekje aan te plakken. Bel 020718144 of stap eens binnen bij de plaatselijke Instantie van Uitgifte. Stichting SSGZ 1970 Stadhouderskade 140,1074 BA Amsterdam

officieel KOMMUNIQUB HOGESCHOOLRAAD 27 MEI 1982 Er gaat een verzoek n a a r h e t ministerie om goedkeuring: van de studierichtingen ekonomie, fiskale ekonomie, sociologie en psychologie. _ De Hogeschoolraad stemt in met h e t voorstel om geld beschik foeiar te stellen voor een wisselleerstoel w a a r telkens een andere gastdocent voor k a n worden uitgenodigd. Daarnaast wordt uit de t e verdelen middelen geld gereserveerd voor onderwijs vernieuwende projekten. Ook de onderzoekspool wordt voor 1983 1983 met vier plaatsen uitgebreid. De nota studentenbeleid krijgt in de eerste bespreking een algemeen positieve reaktie in d e r a a d . Wel worden er n a d e r e konkretiseringen gevraagd. Het kollege komt in september met beleidsvoornemens. _ De r a a d neemt n a uitvoerige gedachtenwisseling kennis v a n het voorontwerp Gelijke Behandeling. Een a m e n d e m e n t w a a r i n het kollege gevraagd werd h e t s t a n d p u n t v a n de r a a d a a n Stich tingsbestuur, Bisschoppenkonferentie en wetgever k e n b a a r te maken, wordt niet a a n v a a r d . Het Kollege v a n Bestuur zal een motie v a n de Progressieve Studenten Fraktie w a a r i n werd gevraagd niet voor 1 december 1982 tot i n n i n g v a n b e t a a l k a a r t e n en cheques voor h e t kollege geld over te g a a n , niet uitvoeren. De r a a d n a m tenslotte afscheid v a n de studentraadsleden: mejuffrouw Jacobsi en de h e r e n F. van Es, J . J ü l i c h e r en M. Scholten.

algemeen GEVONDEN VOORWERPEN fototoestel type Petri computer I I suede portemonnaie met inhoud horloge goudkleurig geld penétui met inhoud suede wanten diverse sleutelbossen losse autosleutel agenda damesschoudertas regencape's windjack diverse fietssleutels Voor informatie over gevonden of verloren voorwerpen k u n t u terecht bij de portier in de h a l van gebouw B. OPROEP TEN BEHOEVE VAN ISP KUSTLOKAT I E Op de TH Delft, afdeling Bouwkunde, start in september '82 een I nteruniversitaire Studiegroep Planologie, welke een studie wil maken van een l a n d a a n w i n n i n g vooor de kust tussen Hoek van Holland en Den Haag (Plan W a t e r m a n ) . I SPstudiegroepen zijn groepen van doktoraal studenten van verschillende universiteiten en disciplines, die g e d u r e n d e zes maanden fulltime onder begeleiding van mentoren a a n een planologisch projekt werken en daarmee tevens een deel van h u n afstuderen invullen. Met deze kustlokatie k a n tegemoet worden gekomen a a n verschillende ruimtebehoevendefunkties, zoals wonen, werken en rekreëeren. Een en a n d e r moet aan nog vast te stellen n o r m e n voldoen. Deze normen, zullen in een afweging tegen elkaar, al d a n niet afhankelijk van het nog defenitief te formuleren einddoel van de I SP, tot planologische en regionaalekonomische modellen kunnen leiden. Een ambtelijke werkgroep bestudeert eveneens in deze periode de h a a l b a a r h e i d van het plan. Op de op 6 mei gehouden eerste oprichtingsbijeenkomst in Delft is de groep t h a n s als volgt samengesteld: 3 stedebouwkundigen 2 civielplanologen 1 algemeen civieltechnikus 2 planologen (Wageningen e n Nijmegen). De groep wordt medebegeleid door het Ekonomisch Technologisch Instituut ZuidHolland en de Provinciaal Planologische Dienst ZuidHolland. De groep k a n nog uitgebreid worden met: regionaal (ruimtelijk) ekonomen bestuurskundigen milieukunde/biologen sociaalgeografen en verkeerskundigen. Voor nadere informatie: I SPDelft George Hotze, tel. 015 784408 Kontaktpersoon: Frans Maas, tel. 085 453527.

kandidaatsdiploma v a n d e fiskaaljuridische studierichting uitgereikt aan al die studenten die voor of in het studiejaar 1981/1982 met de studie zijn begonnen en geslaagd zijn voor het Clexamen nieuwe stijl (propedeuse) alsmede een vol doende cijfer hebben behaald voor de vakken Rechtsgeschiedenis I en Bedrijfsekonomie I .

b recht op onderwijs .nieuwe stijl' Dagstudenten die in of voor 1982 slagen resp. geslaagd zijn voor het Clexamen .nieuwe stijl' behouden h e t recht h u n studie ■ voort te zetten overeenkomstig het t h a n s geldende p r o g r a m m a ,nieuwe stijl'. Hiervoor zal er voor alle studie richtingen a a n de Juridische Fakulteit Tilburg voor de vakken in de blikken I en I I van het basisprogramma een onderwijs aant>od zijn in het studiejaar 1982/1983 en voorzover nodig ook in h e t studiejaar 1983/1984. In alle studierichtingen zal er voor d e vakken in de blokken III en I V van het basisprogramma een onderwijsaanbod zijn in de studiejaren 1982/1983, 1983/1984 en voorzover nodig ook in 1984/1985. Voor de vakken in blok V van het basisprogramma Nederlands recht zal er in de studiejaren 1982/1983, 1983/1984, 1984/1985 en voorzover nodig ook in 1985/1986 een onderwijsaanbod zijn. Avondstudenten die in of voor 1983 slagen resp. geslaagd zijn voor het Clexamen .nieuwe stijl' behouden het recht h u n studie voort te zetten overeenkomstig het t h a n s geldende avond p r o g r a m m a ,nieuwe stijl'. Hiertoe zal er voor de vakken in blok BI van het basisprogramma een onderwijsaanbod zijn in de studiejaren 1982/1983, 1983/1984 en 1984/1985. Voor d e vakken in d e blokken B2, B3 en B4 v a n het basisprogramma zal er een onderwijsaanbod zijn in HET EXAMENREGLEMENT de studiejaren 1982/1983, 1983/1984, VAN DE DOKTORAALFASE 1984/1985 en 1985/1986. OUDE STI JL Voor de vakken in d e blokken B5 en B6 v a n het basisprogramma O m d a t in de afgelopen m a a n d e n zal er in d e studiejaren 1982/1983, een vrij groot a a n t a l wijzigingen 1983/1984, 1984/1985, 1985/1986 en is a a n g e b r a c h t in het doktoraal 1986/1987 een onderwijsaanbod zijn. examenreglement van elk van de c5p grond v a n o n d e r s t a a n d drie studierichtingen, is besloten onderwijsaanbod wordt voor tot h e t uitgeven van een avondstudenten die in september bijgewerkte versie v a n dit 1982 of september 1983 met het reglement. Deze bijgewerkte versie basisprogramma beginnen d e zal vanaf 5 juli a a n s t a a n d e aanbevolen blokkenvolgorde: verkrijgbaar zijn op de g a n g bij B4, BI , B2, B3, B6, B5. bij het Fakulteitsburo (negende Avondstudenten die in j a n u a r i etage) en wel van 9.00 tot 12.30 u u r . Aan degenen die het doktoraal 1983 m e t het basisprogramma p r o g r a m m a oude stijl volgen, dat beginnen wordt a a n g e r a d e n de geldt voor de in 1981 geslaagde blokken als volgt t e doorlopen: C2bezemklassers, zal deze BI, B2, B3, B4, B5, B6. bijgewerkte versie persoonlijk worden toegezonden met daarbij c Degenen die verplicht zqn ingesloten een op h e n van over t e stappen op h e t toepassing zijnde toelichting. onderwijsprogramma v a n d e Een belangrijke, nog niet tweefasenstruktuur. afgekondigde, wijziging v a n het Dagstudenten die niet in 1982 reglement betreft de regel, d a t tot slagen voor het Clexamen worden 31 a u g u s t u s 1985 de gelegenheid verplicht over t e stappen op het bestaat tot h e t afleggen van d e onderwijsprogramma van d e t e n t a m e n s van het Dlexamen. tweefasenstruktuur; Voor degenen, die nieuwe vakken Avondstudenten die niet in 1983 dienen af te leggen geslaagd zijn voor het Clexamen (voor N e d e r l a n d s recht: privaat en avondstudenten die vanaf recht I , I I en I I I , staatsrecht I en september 1982 opnieuw met h u n II en rechtsfilosofie I I ), geldt deze propedeuse beginnen worden beperking niet. verplicht over te stappen op het onderwijsprogramma van de tweefasenstruktuur. OVERGANGSREGELING d Degenen die h e t r e c h t h e b b e n TUSSEN HET ONDERWI JS over te stappen op het PROGRAMMA .NI EUWE STI JL' onderwijsprogramma van de EN HET PROGRAMMA VAN HET tweefasenstruktuur. 4JARlG KURRI KULUM I N DE Studenten die uiterlijk in 1982 TWEEFASENSTRUKTUUR (dagstudenten) resp. 1983 (avondstudenten) geslaagd zijn Voor alle studierichtingen a a n de voor het Clexamen, hebben het J u r i d i s c h e Fakulteit gaat p e r r e c h t over te stappen op h e t 1 september 1982 de tweefasen onderwijsprogramma v a n de s t r u k t u u r in. Het ondervrijs tweefasenstruktuur. p r o g r a m m a in de eerste fase Men dient er d a n wel op bedacht (propedeutische fase en doktorale te zijn d a t dit doktoraal fase) zal 4 j a a r d u r e n , zulks p r o g r a m m a voor d a g s t u d e n t e n pas in tegenstelling tot h e t huidige i n september 1983 en voor onderwijsprogramma d a t 41/2 j a a r avondstudenten in j a n u a r i 1984 (bij de studierichting Nederlands van start zal gaan. recht en bij de vrije studierichting) resp. 5 j a a r (bij de fiskaal juridische studierichting) d u u r t . AANTAL GELEGENHEDEN In verband hiermee heeft de VOOR HET AFLEGGEN VAN Fakulteitsraad op 11 juni jl. TENTAMENS VAN HET besloten tot de volgende overgangs BASISPROGRAMMA regelingen tussen het onderwijs p r o g r a m m a .nieuwe stijl' en het Onlangs heeft de Fakulteitsraad p r o g r a m m a van het 4jarig besloten, dat vanaf h e t studiejaar k u r r i k u l u m in de tweefasen 1982/1983 het a a n t a l gelegenheden struktuur: voor het afleggen v a n d e t e n t a m e n s van het basisprogramma a kandidaatsdiploma zal worden vergroot van twee Tot 1 september 1986 wordt het (zoals tot n u toe het geval was) kandidaatsdiploma van de n a a r drie. studierichting Nederlands recht Elk t e n t a m e n van h e t basis uitgereikt aan al die studenten p r o g r a m m a zal vanaf 1982/1983 die voor of in het studiejaar worden afgenomen in december/ 1981/1982 met de studie zijn j a n u a r i , in mei/juni en in begonnen en geslaagd zijn voor het augustus. Clexamen nieuwe stijl Dit geldt ook voor d e doktoraal (propedeuse) alsmede een studenten oude stijl wier vakken voldoende cijfer hebben behaald pakket aansluit bij d e vakken v a n voor h e t vak Rechtsgeschiedenis I . h e t basisprogramma, derhalve Tot 1 september 1986 wordt het

voor h e n die h e t p r o g r a m m a volgen v a n de in 1981 geslaagde C2bezemklassers. De t e n t a m e n d a t a voor het b a s i s p r o g r a m m a in 1982/1983 zullen worden b e k e n d g e m a a k t op een bijlage bij de betreffende kollegeroosters, die vanaf half a u g u s u s verkrijgbaar zullen zijn. REKTIFI KATIE DE I NVULLI NG VAN BLOK V VAN HET BASI SPROGRAMMA NEDERLANDS RECHT O n l a n g s heeft d e Fakulteitsraad besloten, d a t blok V v a n het b a s i s p r o g r a m m a van de studierichting N e d e r l a n d s Recht (dat in het eerste semester van 1982/1983 voor het eerst zal worden gedoceerd) als volgt worden ingevuld: I Rechtsgeschiedenis I I (175 uren) a Privaatrecht I I I (145 uren) 3 Een internationaal of rechts vergelijkend vak (230 u r e n ) . Het aanvankelijk geplande vak .dwarsverbindingen' (300 uur) zal niet worden gerealiseerd. Ad 1. Binnen h e t vak rechtsgeschiedenis II worden t e r keuze van d e s t u d e n t drie kursussen onder scheiden, te weten een k u r s u s strafrechtsgeschiedenis, een k u r s u s staatsrechtsgeschiedenis en een k u r s u s privaatrechtsgeschiedenis. Ad 2. Het vak privaatrecht I I I zal zowel huwelijksgoederen en erfrecht als personen en familierecht omvatten. Ad 3. Het i n t e r n a t i o n a l e of rechts vergelijkend vak k a n door de s t u d e n t worden gekozen uit die i n t e r n a t i o n a l e of rechtsvergelijken de keuzevakken, die door de vakgroepen in een semesterkursus worden aangeboden en die op de fakultaire lijst van i n t e r n a t i o n a l e of rechtsvergelijkende keuze vakken zijn opgenomen. Het kollegerooster van d e keuzevakken 1982/1983 zal vanaf half a u g u s t u s verkrijgbaar zijn. N.B. Momenteel wordt nog bezien of (en zo ja, in hoeverre) de studenten in het basis p r o g r a m m a van de fiskaal juridische studierichting h e t onderdeel huwelijksgoederen en erfrecht dienen te bestuderen (onderdeel v a n het t e n t a m e n privaatrecht I I I ). Uitsluitsel hierover zal worden gegeven in het eerste THB, d a t n a de vakantie zal verschijnen.

BEKENDMAKING VAN DE UITSLAG VAN HET ClEXAMEN VAN MEI /JUNI 1982 Op 30 juni a a n s t a a n d e zal de Clexamenkommissie de uitslagen vaststellen v a n de examenperiode mei/juni. De Clavondstudenten hebben de uitslag d a n inmiddels reeds toegezonden gekregen. Voor dagstudenten geldt, d a t vanaf 15.00 u u r op de publikatie borden een lijst met de n a m e n van de geslaagden voor het Clexamen zal worden gepubliceerd en d a t vanaf 16.00 u u r in de k a m e r s B701, B703 en B705 elke s t u d e n t persoonlijk de precieze uitslag zal worden medegedeeld. D a a r n a zullen de uitslagen schriftelijk worden medegedeeld aan elke s t u d e n t door h e t Buro Examens. Er zij met n a d r u k op gewezen, dat uitsluitend op bovengenoemde wijze de uitslag zal worden bekend gemaakt.

INZAGE VAN DE TENTAMENS VAN MEI /JUNI 1982 Op de o n d e r s t a a n d e d a t a en tijdstippen zal gelegenheid worden geboden tot inzage v a n de C l t e n t a m e n s van mei/juni 1982. Inleiding rechtswetenschappen: d o n d e r d a g 1 juli kollege over het t e n t a m e n vanaf 11.30 tot 12.30 u u r in AZ19 en AZ20. Vanaf 13.30 u u r is het mogelijk de t e n t a m e n s in te zien in k a m e r B734 (zonder kommentaar). Privaatrecht: Voor de d a g s t u d e n t e n , 5 juli 1982 van 16.00 tot 18.00 u u r voor de dagstudenten en voor de avondstudenten v a n 18.30 tot 20.00 u u r in k a m e r B812. Staatsrecht; 5 juli 1982 van 16.00 tot 18.00 u u r , k a m e r B832, voor de avond studenten op afspraak (Hein Tilborghs 662720, bij geen gehoor 662302). strafrecht: 6 juli 1982 de hele d a g in k a m e r B928. Ekonomie: 2 juli 1982 van 9.30 tot 10.30 u u r in k a m e r B920; avondstudenten in k a m e r B906.

In tegenstelling tot hetgeen vermeld stond in het THB van 11 juni jl. wordt het t e n t a m e n Voortgezet Boekhouden testimonium I I niet afgenomen op 11 a u g u s t u s 1982, m a a r op 18 a u g u s t u s 1982. EKONOMIE D a t a schriftelijke t e n t a m e n s : Leer van de administratieve organisatie testimonium: 3 september 1982; Opgeven via Buro Examens, d.m.v. blauw en geel kaartje, uiterlijk 4 weken voor d a t u m tentamen. - Leer van de administratieve organisatie keuzevak: 10 september 1982; Opgeven via Buro Examens, d.m.v. blauw en geel kaartje, uiterlijk 4 weken voor d a t u m tentamen. Voortgezet Boekhouden testimonium I : 11 a u g u s t u s 1982; Opgeven via Buro Examens, d.m.v. blauw en geel kaartje, uiterlijk 4 weken voor d a t u m tentamen. Voortgezet Boekhouden testimonium I I : 18 a u g u s t u s 1982; Opgeven via Buro Examens, d.m.v, blauw en geel kaartje, uiterlijk 4 weken voor d a t u m tentamen. Financiële R e k e n k u n d e : 27 a u g u s t u s 1982; Opgeven via Buro Examens, d.m.v. blauw en geel keiartje, uiterlijk 4 weken voor d a t u m tentamen. DOKTORAAL EKONOMIE AFSTUDEERDERS ALGEMENE EKONOMI E S t u d e n t e n die in september 1982 willen beginnen m e t h e t afstudeer j a a r Empirische makroekonomie gelieven zich vóór 1 september schriftelijk a a n te melden bij dr. A. B. T. M. van Schalk, k a m e r B516. Het is tevens mogelijk om zich n u al a a n te melden vooor de k u r s u s die in februari 1983 begint.

MeNu? PERIODE 21 TOT EN MET 25 JUNI 1982 MAANDAG 21 J U N I Edelpreisoep Heldere Selderysoep Creblapje A n a s b u r g e r Champignonsaus Spercieboontjes Witte kool Gekookte aardappelen Diverse nagerechten DINSDAG 22 JUNI Aspergesoep Tomaten paprikasoep S h o a r m a b u r g e r Kaasburger CJemengde sla R a b a r b e r Patates Frites of Gekookte aardappelen Diverse nagerechten WOENSDAG 23 J U N I Schotse Boeresoep Bouillonsoep Duitse Braadworst Hamlapje Vleessaus Raapsteeltjesstampot (keeltjesstamp) Spitskool Spitskool Aardappelpuree Diverse nagerechten DONDERDAG 24 J U N I W i t t e Cremesoep Chinese kippesoep R u n d e r t o n g Gebakken lever en Madeirasaus Witlof met k a a s s a u s en Gemengde sla Gekookte aardappelen Diverse nagerechten VRIJDAG 25 JUNI Goulaschsoep Macaroni met kip Tomatenpaprikasaus Gemengde sla Gekookte a a r d a p p e l e n Diverse n a g e r e c h t e n

THB 34 18 j u n i 1982

Elke bedrijfseconoom m/v zou de kansen bij Unilever eens moeten bekijken Want die zijn er te over. Zowel op financieelecono misch gebied als in de marketingsector. Begrijpelijk. Unilever is een zeer gevarieerd bedrijf met een sterk doorgevoerd decentralisatiebeleid. Dat geeft ruimte aan management op verschillend gebied bij een groot aantal zelfstandige werkmaatschappijen. Voor bedrijfseconomen betekent dat: levendig en afwisselend werk in een dynamisch, soepel ondernemersklimaat; meteen (snel) groeiende zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.

Financieeleconomische sector De mogelijkheden in de financieeleconomische sfeer zijn bij Unilever ruim en aantrekkelijk. In de eerste plaats bestaat er door decentralisatie een grote verscheidenheid van functies op het hoofdkantoor en bij de werkmaatschappijen. Daarnaast brengt het grote aantal produkten differentiatie in problemen, werkklimaat en beleid. Uw functie bij een Unilever werkmaatschappij omvat intensief contact met een aantal bedrijfssectoren. U krijgt te maken met produktie, marketing en verkoopprocessen die bedrijfseconomische onder steuning vragen. Al heel spoedig verwacht men van u een bijdrage in formulering en uitvoering van het beleid. Ook de afdeling Interne Accountantscontrole blijkt vaak een platform voor verdere ontplooiing. Het contact met de grote verscheidenheid aan Unilever bedrijven resulteert niet alleen in een afwisselende job waarin controle en advies elkaar aanvullen, maar

verschaft u tevens de ervaring die bij Unilever ook voor toekomstige functies bijzonder wordt gewaardeerd. Het volgen van een postdoctorale accountancy opleiding is voor alle hierboven genoemde functies noodzakelijk.

iVlarketing sector Van het totale pakket merkartikelen in Nederland neemt Unilever een fors deel voor zijn rekening. U vindt daarin overwegend bekende namen zoals b.v. Blue Band, Becel, Omo, All, Iglo, Unox en Calvé. Marktleiders vaak, die hun plaats in de winkels snel verruilen voor gebruik in het huishouden. Om de produkten op hun levensweg adequaat te kunnen begeleiden, beschikt elke werkmaatschappij overeen hooggekwalificeerd marketingapparaat, waarin alle activiteiten rond de produkten gecoör dineerd, begeleid en bijgesteld worden, vanaf de fase voor introduktie tot en met de consumptie. Mocht u een marketingfunctie bij een van onze ondernemingen ambiëren, dan krijgt u een bijzonder boeiende job. U bent dan namelijk betrokken bij het concipiëren en uitvoeren van beleidsplannen, die de levensloop van een produkt bepalen. U werkt daarbij nauw samen met onder andere produktontwikkeling, produktie, verkoop, marktonderzoek, het reclamebureau en de bedrijfseconomische afdeling. Naast de uiterst belangrijke „training on the job" is er een uitstekende eigen marketopleiding in de vorm van seminars om u voor de specifieke kanten van uw functie te bekwamen.

Als deze korte schetsen uw belangstelling wekten en u uzelf in een beleidsuitvoerende en beleidsformu lerende functie bij Unilever ziet zitten, a's u bovendien de mogelijkheid van afwisseling van functie en standplaats aantrekkelijk vindt dan willen wij u graag ontmoeten. Oriënterend wederzijds en uiteraard geheel vrijblijvend. Een afspraak voor een gesprek maakt u met (voor de financieeleconomische sector) de heer R. Staal, telefoonnummer010 644240; (voorde marketing sector) de heer C.J. van der Graaf, telefoonnummer 010 644248. Voor inlichtingen kunt u zich wenden tot Robert de Jong. Economische Faculteits vereniging Rotterdam, kamer PT39, tel.: 010145511, tst. 3394.

Unilever omvat een indrukwekkend aantal werkmaatschappijen. In 75 landen staan haar medewerkers midden in het dynamische marktgebeuren van alledag. Dit biedt de goede manager hoogst interessante kansen in een veelzijdig concern. Indien u behoefte heeft om geïnformeerd te worden over andere mogelijkheden bij Unilever, dan kunt u vanzelfsprekend eveneens contact opnemen. Belt u dan: 0 1 0 6 4 4 2 3 2 .

UI Unilever

Voor weinig geld goed verzekerd met een studentenverzekering van de Nederlanden van 1870. Bureau Drs. J . Groten B.V. Schouwburgring 184 5033 TM Tilburg telefoon (013) 32 U 16

Op een goede stüdentenverzekeiing hoefje niet lang te studeren. Hoe gaat dat. Je weet datje nsico's loopt. Je spullen kunnen verbranden of gepikt worden. J e kunt een ongeval knjgen en langdung uit de circulatie zijn. Of je dokter verwijst je naar een specialist. Allemaal zaken waarvoor je eigenlijk verzekerd moet zijn. Maar ja, die premie .. ga d'i maar aan staan! Valt erg mee. De Nederlanden van 1870 stelde speciaal voor studenten een aantal verzekeringspakketten samen. Bijvoorbeeld: pakket Ts, een combinatie van verzekeringen waarmee je in één keer v an alle kopzorg af bent, voor een totaalpremie van f .lOO, per jaar. Daar heb je dan voor: een ziektekostenverzekering (voor o.a. huisarts, ziekenhuis en specialistische behandeling) plus dekking voor ongevallen, wettelijke aansprakelijkheid, brand/ inbraak, reisbagage en in bepaalde gevallen vervoers en verblijfskosten. Elke verzekering is ook afzonderiijk af te sluiten. Bekijk 't eens even. Vraag een overzichtelijk foldertje aan met de bon, of bel even.

|J/^\T^r •■• V / A N

Uw studentemerzekenngen interesseren mij wel, stuur m me de folder

Naam Adres:

Plaats:

Postcode

Ik volg dagopleiding bij.

(In gesloten envelop ronder postzegel zenden aan N V. Schadeverzekering Mij De Nederlanden van 1870, Antwoordnummer 5104,1000 PA Amsterdam). 4153

TUB

Jeugdherinneringen van Pina Bauscii Een avondje uit hoeft niet altijd een Tilburgse aangelegenheid te zijn, zeker niet nu voor sommige studenten de examenroes voorbij schuift en voor het personeel de vakantiestemming stijgt.

Pina Bausch FILMLIGA AMBASSADE-BIOSKOOP DINSDAG 22 JUNI 20.00 UUR: ,1L DECAMERONE' 22.00 UUR: .SATYRICON' Prijs voor één film ƒ 4,-. Prijs voor twee films ƒ 7,-.

,li Decamerone' Regie: Pier Psiolo Pasolini Met: Franco Citti, Ninetto Davoli, Angela Luce, Patricia Capparelli, Gianni Rizzo, Vicenzo Amato. Italië - Frankrijk - BRD 1970 111 minuten - kleur. De film. IS een keuze van zo'n tiental verhalen uit het boek van Boccaccio die m de eerste helft van de film met elkaar verbonden worden door de figuur Ciapelletto (Franco Citti) en in de tweede helft door een tijdgenoot v a n Boccaccio, de veertiende eeuwse schilder Giotto. Deze laatste rol n a m Pasolini zelf voor zijn rekening. Het zijn niet de onbekendste en minst populaire verhaaltjes die Pasolini heeft uitgekozen. Zo is er het verhaal van Perouella die h a a r minnaar m een vat laat kruipen als h a a r m a n thuiskomt. Ze stelt hem voor als de koper die het vat inspekteert, waarop de echtgenoot m het vat k r u i p t om het schoon te maken en d e vrouw en h a a r m i n n a a r h u n arbeid buiten voortzetten. Of het verhaal van de pastoor die de arme boer wijs weet te m a k e n dat diens aantrekkelijke vrouw m een merrie k a n veranderen. Als de boer echter ziet hoe d e pastoor bezig is om de staart van de merrie aan te brengen hoeft h e t voor h e m niet meer Geen merrie dus. Deze verhalen gebaseerd op bijgeloof, naïviteit, begeerte en hebzucht verdroegen zich slecht met de strenge filmstijl van Pasolini. Hij heeft zich d a a r o m aangepast en de haast dogmatische beeldinstellmgen laten verdwijnen. Er is ouderwets ,lekker' gefilmd door een superieur vakman, film als beeldende k u n s t in optima forma Vanwege het grote sukses van de film zat het er wel in dat ook andere, mindere goden zich op het onderwerp gingen storten. In vrij korte tijd kwamen er zes films uit, of waren in voorbereiding, die hetzelfde t h e m a als onderwerp hadden: er werd vlug geprobeerd om in het kielzog van Pasolini wat centen te verdienen. Voor veel Pasolinifans bleef ,1L DECAMERONE' echter een pijnlijke ervaring. Een aardig bij-effekt van zo n film is dan natuurlijk d a t Fasolini zijn ademloze volgers een pan koud water in het gezicht smijt en de dweperijen ontluistert, i e k e r als hi] ons zijn teleurstelling en twijfel bijbrengt a a n h e t slot y.?^ , '""■ .waarom zou je eigen lijk al die moeite doen als het resultaat het toch niet h a a l t bij d e droom.

Een avondje uit als kulturele oppepper, als soelaas voor een j a a r vol gemiste kulturele kansen. Vermits het Holland Festival dit j a a r op enkele zeer grote uitzonderingen n a (Amleto in Eindhoven) niet b u i t e n de r a n d s t a d komt zullen Vij n a a r de r a n d s t a d gaan, (als Mozes niet n a a r de berg gaat . . . ) . Enkele tips van de k u l t u r e l e redaktie. J e hoeft al niet uit je zetel te komen voor de belangrijkste, mooiste en indrukwekkendste produktie van dit festival tevens wereldpremière: Pina Bausch m e t ,1982, Ein Stuck von P i n a Bausch' zondagavond 20 juni op VPRO-televisie. P i n a Bausch vormt samen met tegenpool Bob Wilson zowat de spits van de i n t e r n a t i o n a l e dansavant-geirde. N a d e grote suksessen op festivals in Nancy, Brussel en Avignon en n a een jarenlange stormloop naar het stedelijk t h e a t e r v a n de t h u i s h a v e n W u p p e r t a l komt Pina met h a a r Tanzt h e a t e r eindelijk volwaardig in h e t Holland Festival, n a d a t we vorig j a a r een voorproefje kregen met ,Cafe Muller' in VPRO's samenw e r k i n g m e t Freek de Jonge ,De noodzaak v a n de d a n s ' . W i e h e t v a n deze voorstelling w a r m en/of koud krijgt h a a s t e zich voor reservaties voor ,Keuschheitslegende' op 22 en 23 j u n i in Carré A m s t e r d a m en ,1980, Ein Stuck von P i n a Busch' op 25 en 26 juni

,Satyricon' Regie: Federico Fellini. Met: M a r t i n Potter, Hiram Keiler, Max B o m , FanfuUa, Salvo Ran done, Mario Romagnoli, Magali Noel, Alain Cuny, Capucine. Italië 1969 138 m i n u t e n kleur. Fellini's SATYRI CON is h e t ver h a a l van twee jongemannen, die alles in h e t leven juist vinden als het h u n plezier m a a r vergroot Het verhaal doet er verder niet veel toe. Wél wat Fellini ervan m a a k t : een reeks van surreaJistiese en Jeroen Boschachtige droombeel den. Satyricon g a a t niet uitsluitend over het Romeinse rijk in zijn nadagen Een a a n t a l personen m de film vertonen toch wel enige overeen komst met de nozems, de provo's en d e hippies v a n onze tijd. Vooral in h u n optreden en misschien ook m de al d a n niet bewuste recht vaardigheid ervan Het is duide lijk d a t Fellini de antieke en de m o d e r n e h a p p e n i n g in de oudheid, heeft, d a t zij voor zijn gevoel veel met elkaar gemeen hebben en in elkaar overgaan. Sommige tafere len die hl] uitbeeldt zijn niet an ders d a n een projektie van een moderne h a p e n i n g in de oudheid, of omgekeerd een herleving van die oudheid in enkele spektaku laire facetten van d e m o d e r n e sa menleving. Dat gebeurt niet op histories beredeneerde wijze, m a a r poëties en p i k t u r a a l , suggererend m a a r zonder opzettelijke n a d r u k . En d a a r i n o p e n b a a r t zich ten volle het t a l e n t van Fellini. DELFT

Cameretten-festlvai De Stichting Cameretten organi seert elk j a a r een kabaretfestival voor amateurgroepen en solisten. Het doel is een doorsnede te geven van h e t Nederlandstalige a m a t e u r cabaret, èn groepen de mogelijk heid te bieden grotere bekendheid te krijgen. Het Camerettenfestival wordt dit j a a r voor de 176 keer ge organiseerd. Evenals vorig j a a r ge b e u r t dit weer in samenwerking m e t h e t BumaFonds. De opzet is als volgt: De voorronden vinden p l a a t s van woensdag 27 oktober tot en met z a t e r d a g 30 oktober 's avonds, in h e t W a a g t h e a t e r te Delft. Per avond treden er drie groepen op. die ieder een optreden van een h a l t u u r zullen verzorgen. Uit de twaalf groepen kiest een deskun dige j u r y drie finalisten. N a m e n v a n de juryleden zijn nog niet be kend, m a a r we streven n a a r een zo breed mogelijke samenstelling. De finalisten treden 5 november op in de a u l a v a n de Technische Hogeschool in Delft, welke plaats biedt a a n 1500 toeschouwers. Tij d e n s de finaleavond is er een gast optreden van Peter Faber. die een a a n t a l n u m m e r s uit zijn program

eveneens in C a r r é . Vooral dit laatste s t u k is i n d r u k w e k k e n d door de m a n i e r w a a r o p o u d e jeugdherinneringen worden opgerakeld. De groep (11 m a n n e n en 11 vrouwen) speelt een g a r d e n - p a r t y op een echt groen grastapijt. De dansers figureren afwisselend als mondaine en h a u t a i n e volwassenen en als spelende k i n d e r e n . De muziek, kleding, de kinderspelletjes, alles doet denken a a n onze jeugd in de vijftiger jaren, toen h e t g r a s nog groener was en rook n a a r hooi en de kinderen mochten spelen tot h e t d o n k e r werd. ^ e t zijn de prettige m a a r trieste pick-nic's van onze jeugd, de met gekleurde

lampjes opgeklopte romantiek, de echo v a n h e t valse geluksbeeld van onze kinderjaren. Bausch suggereert zeer ekspressief deze plaatjes uit onze jeugd tot en met de blote baby op zijn buikje op een schapenvacht. P i n a Bausch geeft geen antwoorden, geeft niets a a n om te begrijpen, m a a r de meest b a n a l e h a n deling, de gekste gebaren krijgen m a .Wonderen' zal brengen De KROradio m a a k t ook dit j a a r o p n a m e n en de mogelijkheid voor h e t m a k e n van TVopnamen wordt op dit moment bekeken Voor d e drie finalisten willen we ook dit j a a r weer een workshop organiseren onder leiding van een beroepsregisseur t e r voorbe reiding op de finale. I n samen werking m e t het Nederlands Cen t r u m voor Amateurtoneel wordt er verder gewerkt aan een workshop weekend I n dit weekend zal met een a a n t a l groepen a a n d a c h t be steed worden a a n techniek en presentatie. Cabaretgroepen die mee willen doen a a n Cameretten '82, k u n n e n zich opgeven bij de Stichting Ca meretten. Voldersgracht 1. 2811 ET Delft. Enkele bestuursleden ko m e n d a n n a a r een optreden kijken, om te zien of de groep geschikt is o m mee te doen. De inschrijving staa,t open voor alle Nederlandstalige amateurgroe pen die cabaret, of een grensge bied d a a r v a n , beoefenen. ■Telefonisch k a n men zich opgeven bij het BumaFonds (035 40957). Inlichtingen zijn op bovenstaand adres verkrijgbaar. COC

Roze week Van 19 tot en met 26 juni wordt over heel Nederland weer de Roze W e e k gehouden. I n die week bren gen lesbiese vrouwen en homosek suele m a n n e n middels allerlei ak tiviteiten h u n betrokkenheid bij de homoemancipatie tot uiting. Dit j a a r staat als t h e m a centraal .Onderwijs en Homoseksualiteit' Ook in Tilhurg vinden aktiviteiten plaats Op 19 en 20 juni vinden in het COCpand a a n de Koestraat 73. videoavonden plaats. Aanvang 20.00 u u r . Op donderdag 24 juni komt de Roze K a r a v a a n naar Tilburg. Plaats: De Heuvel. Tijd: 16.00 u u r . O p donderdagavond 24 juni is er een feest in het COCpand met onder a n d e r e optredens van .De Nieuwe Remedie' en .Klaproos' Aanvang: 20.00 u u r . O p zaterdag 26 juni vindt in Amersfoort d e I nternationale Ho mobevrijdings en solidariteitsdag plaats.

in h a a r regie een enorme t e a t r a liteit. J a r e n l a n g in eigen land g e b r a n d m e r k t als h e t ,ballet v a n d e gootsteen' brengt deze groep een onthutsend radiografisch beeld v a n de vele n u a n c e s in de verhouding tussen mensen, tussen m a n n e n en vrouwen en kinderen en dit in een verfrissende choreografie m e t veel h u m o r , m e t een schitterende a a n w e n d i n g v a n stem en muziek, met veel gevoel voor kleine details, met een perfekte timing en met veel kleine gebaren zodat al deze petit riens één groot ritueel m a k e n . De toeschouwers spelen .voyeurs' en we bekijken onze eigen intimiteit. In de onschuldige kinderdeuntjes klinkt reeds de marsmuziek v a n morgen. Wie de multimedia-avantgardiste, tevens top veertig-ster met h a a r h i t , 0 S u p e r m a n ' , Laurie Anderson wil zien en horen stoeien met de Amerikaanse geschiedenis in een acht u r e n d u r e n d s t u k verdeeld over twee avondvullende prog r a m m a ' s k a n t e r e c h t op 22 en 23 juni in C e n t r u m ' t Hoogt te U t r e c h t (voor een verkorte versie in een kleine bezetting) en op 25 en 26 juni in Carré Amsterdam (voor de komplete versie). Italiaans t e a t e r - h e t uitgekozen l a n d voor 1982 - krijgt m e n nog te zien in de wervelende produktie La D o n n a Serpente (de slangenvrouw) v a n h e t t e a t r o Stabile uit G e n u a op 20 en 21 j u n i in de Kon. Schouwburg van Den Haag. E.V. lijke muurtjes s t a a n op het eiland Bali I S het enige eiland op I n v a n het woonerf. Zij moeten de boze m a c h t e n tegen houden. Deze vormen een voortdurende bedrei ging in het b e s t a a n v a n de Balier. Bali is het enige eiland op I n donesië w a a r het Hindoeïsme de overheersende godsdienst is. De samenleving wordt m sterke m a t e bepaald door het geloof aan goede en kwade geesten Deze moeten gunstig gestemd worden, zodat zij de m e n s geen onheil brengen. Er worden d a a r o m t e r ere van de goden offerfeesten en tempeldan sen opgevoerd Niet voor niets is Ball bekend geworden als het eiland met de duizend tempels I n elk dorp treft men één of meerdere tempels aan; zelfs bezit iedere familie zijn eigen heiligdom w a a r d e voorouders vereerd worden Behalve voor de goden organiseert d e Baliër ook plechtigheden voor de gewone stervelingen. Zo vindt de ceremonie van het tandenvijlen plaats, w a n n e e r een kind de puber teitsleeftijd bereikt heeft Bij deze gelegenheid wordt de bovenste nj t a n d e n rechtgevijld; w a n t hoekige t a n d e n behoren bij dieren, of bij boze geesten! Een trouwplechtigheid gaat ge p a a r d met een toneel of dansuit voering Bij h a a r huwelijk neemt h e t meisje afscheid van h a a r voor ouders Zij hoort voortaan bij de familie v a n h a a r m a n en vereert ook zijn voorouders. W a n n e e r i e m a n d dood gaat. moet zijn ziel gereinigd worden door v u u r en water. Hierdoor k a n de ziel opstijgen n a a r de hemel, om d a a r n a op a a r d e t e r u g te keren als pasgeboren baby. De n a b e s t a a n d e n organiseren d a a r o m een krematie plechtigheid voor de doden.

Stadsschouwburg, 20 15 u u r : Beethovencyklus Het Brabants Orkest speelt onder leiding v a n A n d r é Vadernoot .Wellington Sieg'. het d e r d e pianokonsert en de achtste symfonie Solist: AbdelRahman Elbacha (piano). ZATERDAG 19 JUNI Stadsschouwburg, 14.30 en 20.15 u u r : Dansafdeling Brabants Conservatorium. Gezamenlijke presentatie v a n de opleidingen toneeldans en docent klassieke dans. COCpand, Koestraat 73, 20 00 u u r : Videoavond m v e r b a n d met de ,Roze Week' ZONDAG 20 J U N I M a r a n a t h a , 11 00 u u r . V i e n n g gezinspastoraat. COCpand, Koestraat 73, 20 00 u u r : Videoavond in v e r b a n d met de .Roze Week'. DINSDAG 22 JUNI Ambassadebioskoop, 20.00 u u r : Filmliga m e t .11 Decamerone'. Regie: Pier Paolo Pasolini. Ambassadebioskoop. 22.00 u u r : Filmliga met .Satyricon' Regie: Federico Fellini. WOENSDAG 23 JUNI M a r a n a t h a , 20 00 u u r : Open themaavond vanwege het projektenfonds M a r a n a t h a . DONDERDAG 24 J U N I Vidar, 20 00 u u r : Fiets oriëntatietocht. COCpand, Koestraat 73, 20 00 u u r : Feest met o n d e r a n d e r e optreden van De Nieuwe Remedie en Klaproos. VRIJDAG 25 JUNI Kerk v a n O.L. Vrouw v a n Lourdes, 20.15 u u r : Beethovencyklus. Het Brabants Orkest voert onder leiding van d i n g e n t A n d r é Vandernoot d e .missa solemis' uit. Met medewerking van Nelly v a n d e r Spek (sopraan). J a r d van Nes (alt), Hein Meens (tenor). W o u t O o s t e r k a m p (bas) en Het Brabants Koor

tentoonstellingen NOORDBRABANTS NATUURMUSEUM Tot en m e t 16 oktober: Bomen, beesten, hout. Over hout, hoe het groeit, wat er op en in leeft en w a a r het voor wordt gebruikt.

VOLKENKUNDIG MUSEUM Tot 20 september; .Feest op Ball'.

Jeest op Bal!' TENTOONSTELLING

VRIJDAG 18 JUNI Katholieke Hogeschool, Aula, 16 00 u u r : Promotie drs J. W. A. Vingerhoets Promotor: prof. dr. L. H. J a n s s e n SJ en prof. dr. W. Tims. Titel proefschrift. .Ontwikkelingslanden als grond stoffenexporteurs I n t e r n a t i o n a a l grondstoffenbeleid en oligopohs tische m a r k t e n ' .

KULTUREEL SENTRUM Tot en met 3 juli: (ierard Brouwer met theaterfoto's. Tot en met 3 juli: Videoprogramma Performances ^s installaties.

VOLKENKUNDIG MUSEUM

In h e t Volkenkundig Museum is vanaf z a t e r d a g 29 mei 1982 een tentoonstelling te zien, die als titel draagt: .Feest op Baii'. De bezoeker die deze tentoonstel l i n g k o m t bekijken, ziet bij de in g a n g een muurtje, d a t d e expo sitie a a n het oog o n t t r e k t . Derge

memo juni

De vele plechtigheden geven a a n de samenleving een kleurrijk en exotisch k a r a k t e r . I n deze omge ving ontwikkelde zich een njk ge varieerde kunst. Deze omvat niet alleen levensgrote m a s k e r s en

monsterkoppen met afschrikwek k e n d uiterlijk, m a a r ook expressie ve figuurtjes, gesneden uit palm blad en voorname weefsels, met g o u d d r a a d versierd. De expositie .Feest op Bali' legt vooral de n a d r u k op het kleurrijk k a r a k t e r v a n deze samenleving en de betekenis van d e verschillende plechtigheden. A a n deze tentoonstelling is een diaklankbeeld verbonden. De expositie is samengesteld door h e t M u s e u m voor Land en Vol k e n k u n d e te R o t t e r d a m en blijft tot 20 september in h e t Volkenkun dig M u s e u m te Tilburg. Openingst^den: m a a n d a g tot en met vrijdag v a n 10.00 tot 12.00 u u r en van 14.00 tot 17.00 u u r ; z a t e r d a g en zondag van 14 00 tot 17.00 u u r . THB 34 18 j u n i 1982

^^-^.^z

TECEK (Uit De Stem van 5 juni)

Medewerkers Hogeschool op de vlucht Bij de Katholieke Hogeschool in Tilburg was gistermiddag vrijwel niemand bereikbaar. De oorzaak, zo bleek n a enkele moeizaam tot stand gekomen telefonades: de air conditioning h a d het, zoals altijd juist op het enige m.oment dat dergelijke installaties kunnen bewijzen toch nog enigermate van nut te zijn, volledig af laten weten. ,,'t Is hier niet om te harden", aldus een van de resterende KHT-medewerksters die de hitte moedig had getrotseerd en h a a r post trouw was gebleven. ,,De meesten hier zijn het gebouw uitgevlucht". Wie er ook verkoeling in andere oorden had gezocht, zo in ieder geval niet de tuinman van de KHT. Want, kennelijk bij gebrek aan anderen die onze vragen konden beantwoorden, was hij degene met wie de telefoniste ons keer n a keer doorverbond.

Westenwind Op zondag 13 juni vond een ietwat verregend volksfestijn plaats in het Leypark te Tilburg. Veel muziek en spelen. De organiserende stichting ,Dan m a a r liever de lucht in' wilde de mensen

warm maken voor een opmerkelijk vredesinitiatief. In augustus - bij westenwind zal men bij de Oostduitse grens een groot aantal ballonnen oplaten als vredesgroet aan de inwoners van de DDR. Het idee van de ballonnen komt van Ekke Feldmeyer, geen Duitse, m a a r een Tilburgse kunstenaar. Met zijn mede-organisatoren gelooft hij heilig in het nut van de onderneming: „Zo kan een hontaht ontstaan van puur menselijke waarden, want een vriendelijk gebaar verstaat iedereen!" In augustus staat een OostDuitser te wroeten in zijn volkstuintje aan de Berlijnse Muur. Stomverbaasd zal hij een ballonnetje voor z'n voeten zien neerstrijken. Hij leest de vredesboodschap in 4 variaties en staart n a a r het pakje nylons in zijn linkerhand. Dan zal hij zijn rechterhand optillen en met z'n wijsvinger op z'n voorhoofd tikken. En hij zal mompelen: Gekke Ekke. (of: Dan m a a r liever de lucht in.) P.P.

Margriet en de pil In de Volkskrant van 29 april jl. stond een enigszins besmuikt gesteld artikel over een recent onderzoek aan de Katholieke Hogeschool. In de rubriek ,Dag in Dag uit' werd met enige triomf gekonstateerd dat het vrouwenblad (liever: damesblad) ,de Margriet' geen invloed h a d gehad op de kortstondige kleine geboorte-explosie in 1969. Maar het onderzoek had toch wel iets meer fundament dan de auteur in de

^^^^ï^

.komische' rubriek suggereerde. De invloed van de massamedia op het gebruik van anticonceptie-middelen is een zeer omvangrijk en moeilijk kon troleerbaar onderzoeksgebied. Toch hebben in augustus 1979 (dus nog geen drie jaar geleden) de demografen Joop Crombach en Kees Vermunt deze onderzoeksopdracht aangenomen van het Nationaal Programma Demografisch Onderzoek (NPDO). Enkele uitkomsten:

Sinds 1964 wordt een dalende tendens waargenomen in het aantal geboorten. Er worden duizenden mensjes per jaar minder geboren, n 1969 echter worden 10.000 kinderen méér geboren dan in het voorafgaande jaar. In 1970 zet de dalende lijn weer gewoon door alsof er niets gebeurd is. Indien je alle fakteren meerekent die doorgaans een dergelijke schommeling kunnen rechtvaardigen, blijven de statistieken een piek vertonen. 1968 was een tumultueus jaar. In dat jaar (en ook in '67 al), wordt veel gepubliceerd over de negatieve konsekwenties van het gebruik van de pil. Dergelijke waarschuwingen worden als mogelijke oorzaak gezien van de kleine opleving. Hier komt de invloed van de massamedia om de hoek kijken. Alhoewel de demografen zich van de grootte van h u n onderzoeksgebied bewust zijn, besluiten ze toch zich

Aantekeningen van een kamerbewoner -18

Popeye

È^^z^ ^ Q F ^ achterklap

door Twan Geurts Op een avond in het voorjaar nodigde Popeye ons, z'n onderhuurders, uit voor een kroegentocht door Tilburg. Eentje zoals hij ze vroeger vaak had gemaakt. Jaren her, op een blauwe maandag, was hij in deze stad komen aanwaaien. Een kijvende vrouw en een handvol kinderen voorgoed achterlatend in het bronsgroene Limburg. Dagenlang had hij toen door de stad gezworven, de meeste tijd stomdronken, op zoek naar een ver familielid dat hier ergens wonen moest. Totdat een medewerker van Huize Poels hem uit de goot had opgeraapt. In het daklozentehuis kwam Popeye langzaam weer tot z'n positieven. Hij bleek niet tot de soort der onverbeterlijken te horen. De drank werd op een dag pardoes afgezworen en al gauw was de kleine, taaie Limburger klaar voor een rentree in het onbevlekte burgerleven. Als volleerd timmerman vond hij moeiteloos werk in een meubelfabriekje. Vol toewijding droeg hij daar nu bij aan de serieproduktie van formika tafelbladen.

met die media te bemoeien. Ze beperken h u n onderzoek tot het damesblad .Margriet' en bekijken of de artikelen die daarin verschenen mogelijkerwijs van invloed zijn geweest op het anti-konceptie gedrag. Het onderzoek kan worden beschouwd als een verkenning n a a r de relatie tussen massa-kommiuiikatie en demografisch gedrag. Uiteindelijk hebben de onderzoekers zich noodgedwongen moeten beperken tot ,de damesbladen' tussen 1962 en 1978. De inventarisatie die de onderzoekers hebben gemaakt van de verschillende vormen van anti-konceptie, de beschouwingen die ze hebben geschreven en onderbouwd over .Margriet' en de invloed van' de massa-media zijn zeer helder en duidelijk ge-

formuleerd. De konklusie van het ondi zoek dat .Margriet' géén vloed heeft gehad op kleine hausse van '69 is, hoewel negatief, toch groot belang. Het relativi immers de indruk dat massamedia zo'n belangri]^ plaats in onze samenlevi innemen! Een laatste kritische m e r komen formuleringen het rapport voor die je li recta in m'n pet mag gooii Een voorbeeld: „Immers, mate waarin verandert kan worden verklaard gevolg van intrinsieke m. cessen (sruktuurkenmU ken, cohorte-effekten) h^. de variantie, te verklarenU grond van exogene process{'"f (periode-e ffekten) danig perhzn". Ik geef toe: het zou aan kunnen l i g g e n . . . . W,

De voorgestelde kroegentocht moesten we beschouwen als een eresaluut aan wat geweest was. Nieuwsgierig volgden wij onze gastheer op zijn gang naar de meest vreemdsoortige uitspanningen van de stad. Hij kende de weg. Maar we troffen het niet, het was donderdag, veel cafe's waren gesloten, in de andere was weinig volk. Onze omzwerving eindigde in een bijna uitgestorven sexbar, hartje stad. Aan de toog enkele zwoele dames, vals beschenen door roze en felgroene plafondspotjes. Voor wij er erg in hadden zat Popeye tegen een enorme blondine aangevleid. Door alle drank was hij tot geen konversatie meer in staat dan af en tot het bestellen van een peperdure mix-drank. Voor haar. Steeds verder begroef hij z'n kale laveloze koppie tussen de zwaarbepoederde borsten van z'n nieuwe vriendii Popeye. Hij kreeg z'n bijnaam op de eerste dag dat wij intrek namen in zijn huis in de Nijverstraat. De gelijkenis met de populaire stripfiguur was té frappant. Hij wi zeer klein van postuur, had geen tanden in z'n mond en zijn bovenlichaam was reuze gespierd en behaard. Zelfs zijn gezichtstrekken toonden zekere overeenkom! met die van de echte Popeye. Alleen voldeed deze Olijfje nauwelijks aan het tekenvoorbeeld. Voordat onze held een astronomische rekening op onze kosten kon opbouwen, sleepten wij hem van z'n kruk en we droegen hem tussen ons in naar huis. Soms raakten z'n wankele beentjes het trottoir niet meer. Thuisgekomen nodigde hij ons uit voor een afzakker. Met gezwollen tong vertelde hij over z'n vroegere leven, over z'n werk en over zijn grote passie: het lezen van biografieën. Vanwege de goeie ouwe tijd wilde hij ook wel weer eens een sigaretje draaien. Maar z'n vingers waren al net zo dik als z'n tong, het vloeitje wilde zich maar niet sluiten rond de Javaanse Jongensshag. Vier, vijf keer gaf Popeye een woeste lik langs het plakrandje. Een van ons moest het karwei afmaken. Voordat hij een trek kon nemen lag Popeye languit op de bank te snurken. Geveld door zijn gewezen kameraad de drank. Hij glimlachte in z'n slaap.