1982 05 07

IVA 25 jaar

tilburgs hogeschoolblad 7 mei 1982 jaargang 19 - nummer 30 Kuratorium wacht af

Theologen leggen raadswerk neer De raad van de Tilburgse Theologische Fakulteit heeft vorige week besloten haar werkzaamheden tot nader datum op te schorten. De raad is unaniem van mening dat er niet meer zinnig valt te werken nu het Kuratorium van de fakulteit heeft besloten om tegen de zin van de fakulteitsgemeenschap de zetelverdeling in de raad te wijzigen.

Doorbraak In samenwerking met NWIT De betrokken vakgroepen van de sociologische en ekonomische fakulteit hebben op 29 april na moeizame onderhandelingen een werkgroep ,Vrijetijdskunde' ingesteld. De komst van deze KHTwerkgroep vormt de eerste konkrete stap in de richting van een hecht samenwerkingsverband tussen de Tilburgse Hogeschool en het Nederlands Wetenschappelijk Instituut voor Toerisme (NWIT) in Breda. Volgens het Kollege van Bestuur opent de oprichting van de werkgroep in de toekomst de weg voor een aparte studierichting ,Vrijetijdskunde'. Het bestuur zal d a a r in een brief aan de betrokkenen zéér op aandringen.

De KHT-werkgroep ,Vrijetijdskunde' zal samen met een team uit Breda een onderdeel vormen van een gemeenschappelijk centrum op het gebied van de Vrijetijdsproblematiek. De Hogeschool-poot richt zich daarbij vooral op het wetenschappelijk onderzoek en de onderwijsmogelijkheden voor de vorig jaar gestarte kolleges bij de beide (Sub)fakulteiten. De verantwoordelijkheid voor het onderwijs blijft voorlopig bij de betrokken vakgroepen ,Welzijns sociologie i.o.' en .ekonomische ekonomie en ekonomische geografie' liggen. VERDERE GROEI KHT In de vergadering van de Hogeschoolraad van 6 mei zal het KvB voorstellen doen in het kader van de verdere groei van de KHT. De Ho-

De toekomstige raad van de Theologische Fakulteit zal, als het kuratorium z'n zin krijgt, vijf leden van het wetenschappelijk personeel en vier studenten tellen. Maar de fakulteit gaat niet akkoord met deze maatregel. Zowel de fakulteitsraad als het wetenschappelijk korps als het promotiekollege lieten eerder al (Vervolg op pagina 3) geschool beschikt voor die groei over extra overheidsmiddelen ten bedrage van een half miljoen gulden in 1982 en ruim één miljoen in 1983. Het kollege wil daarmee zes jaarplaatsen financieren voor de opbouw van vier nieuwe studierichtingen: bestuurlijke informatiekunde; bestuurswetenschappelijke en internationaal-j uridische studierichtingen; vrijetijdskunde en WO-opleiding personeels werk. Deze richtingen kunnen jaarlijks honderd of meer studenten aantrekken. Het kollege wil zes andere jaarplaatsen besteden aan de verdere uitbouw van bestaande afdelingen, onder andere uitbreiding van de Sub-fakulteit Letteren; onderwijswetenschappen; vrouwenstudies; gezondheidszorg; organisatiekunde; konsumentenvraagstukken; sociale zekerheid, arbeidsmarkt en arbeidsomstandigheden en tenslotte cross-kulturele psychologie/minderheden.

Een gesprek met de heren Snellen, direkteur van het IVA (foto) en Valkenburg, wetenschappelijk medewerker en voorzitter van de IVA-raad. Aanleiding: het vijfentwintig-jarig bestaan van het instituut, een jubileum in moeilijke tijden. Op pagina 6 en 7.

Verkiezingsuitslag De stemmen zijn inmiddels geteld. Winnaar in de Hogeschoolraad is de Progressieve Studentenfraktie (PSF)Uitslagen van de HSR- en Fakulteitsraadsverkiezingen 1982 staan afgedrukt op pagina 4.

THB en de feestdagen Ondanks de twee vrije dagen (30 april en 5 mei) in het produktieschema van dit nummer toch nog een THB deze week. Wij verschijnen echter niet op 21 mei (week van Hemelvaartsdag) en 4 juni (na Pinksteren).

Europa en het buitenlandbeleid van Ameriica De Europese houding ten aanzien van het Amerikaanse buitenlandbeleid stond vorige week maandag centraal tijdens een forumavond georganiseerd door VITE. Er werd gediskussieerd over Europese en Amerikaanse verschillen op het gebied van oplossingen voor de ekonomische krisis, de defensietaken van Nederland in Europees en NAVO-verband en het mensenrechtenbeleid van Europese landen en Amerika. Volgens de forumleden kan men op geen van deze terreinen van een eensgezinde Europese houding spreken, hoogstens van landenpolitiek met coalities. De PSP-er Van der Lek bepleitte ontwapening als oplossing voor de krisis, het ,uit het NAVO'-standpunt eni geen nukleaire wapens. Wat de vredesbeweging betreft had hij meer vertrouwen in die van Amerika dan van het Oostblok. De drie andere forumleden wilden wel in de NAVO blijven. Bovendien kwam Van der Hek (PvdA) terug op zijn eerder geuite mening, dat ,de USSR geen bedreiging vormt'. Bolkesteyn (VVD) schaarde zich achter de ekonomische machtspolitiek van Reagan. Van der Hek echter kritiseerde de monetaire politiek van de USA, die hij als nasleep zag van het Vietnam-debacle. Met name Gualthérie van Weezel van het CDA benadrukte de ontwikkelingshulp van de EEG en kritiseerde het terugtrekken van Amerika uit de IDA-Wereldbank, waardoor arme landen minder zachte leningen krijgen. Van een anti-Amerika-stemming was op deze avond niets te merken.

I

De brief uit IVIaastricht

In navolging van en gedeeltelijk ook als reaktie óp de twee brieven van het KHT-bestuur aan Brabantse leden van Eerste en Tweede Kamer heeft ook de Rijksuniversiteit Limburg een notitie gezonden aan Kamerleden over ,de groei van de kleine universiteiten'. In de brief

wijst de RU-Limburg op andere plausibele gronden voor het uitbreiden van opleidingsmogelijkheden in het W O dan op basis van louter getalsmatige behoeften. Maastricht ziet als argumenten voor h a a r uitbreiding met een ekonomische fakulteit: „Een rechtvaardiger spreiding over het land van het aanbod aan Wetenschappelijk Onder-

Op de foto twee bestuursleden van deze internationale ekonomenvereniging Rien Geurtsen (links) en Jan Verhoeven, terwijl zij aandachtig de diskussie volgen.

wijs" en het „stimuleren van de sociaal-ekonomische positie van het herstruhtureringsgebied Zuid-Limburg". Het bestuur pleit tenslotte voor een .verscheidenheid van wetenschappen' aan elke universiteit omyerdorrende eenzijdigheid' tegen te gaan. Evenwel moet binnen die verscheidenheid toch zoveel eenheid en samenhang herkenbaar zijn dat in onderwijs en onderzoek de ververschflnt wekelijks

schillende wetenschapsgebieden bevruchtend op elkander kunnen inwerken, aldus de brief uit Maastricht, waarin de bezorgdheid van Tilburg wordt onderschreven om de kleine instellingen niet ten koste van elkaar te laten groeien. Een landelijk spreidingsbeleid is dan ook van wezenlijk belang. Kollegevoorzitter Van Straaten zei in een reaktie begrip te hebben voor het standpunt van het Maastrichtse kollege.

.Reaktionalr' is een r u b r i e k w a a r i n reaktlea v a n lezers worden geplaatst. N a a m en volledig adres van d e schrijverls) dient b^ de r e d a k t i e bekend t e zQn. Anonieme b r l e r e n v e r d w e n e n in d e p r u l l e m a n d .

Gekwetst OPEN BRIEF Met verbazing en nog meer verontw a a r d i g i n g lazen w i j ir> het T H B v a n 9 april j . l . , onder de rubriek .Matsertjes', de v o l g e n d e advertentie: ,NIET O N K N A P P E D R S . zoekt huishoudster v o o r 24 uur om flink mee huis te houden. Eigen inkomen en auto geen bezwaar'. Met betrekking tot de Inhoud van deze tekst willen w e opmerken dat deze bijzonder insinuerend is; nadere uitleg hierover is ons inziens niet nodig. Blijkbaar loopt e r o p de hogeschool iemand rond, die de v r o u w beschouwt als lustobjekt, om 24 uur te gebruiken. W i j , als v r o u w e n , en o o k als mensen, voelen ons daardoor gekwetst.

^^

tilburgs hogeschoolblad weekblad van de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddte vaes (hoofdredakteur). twan geurts, ellen nooyen angela lodder (assistente) medewerkers paul emonts, lennart kik, wouter van gils. peter pennartz, henk zomer, wilma okkerse, sjef stoop, ronald jeurissen samenstelling redaktieraad prof. mr. p. van seters CiiOorzitter),.drs. j . koninq. drs. h. van erp, drs. J. van de riet, f. hummelman, m. ackermans (adviseur), t. nllsen, r. geurtsen, a. de laaf, drs. th. schouw officiële mededelingen buro kommunikatie cartoonist ad van haandel fotografie rien siers, tilburg advertenties angela lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen In het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertentles hogesohoollaan 225, tilburg telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 Intern- 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto-service foto's in dit nummer kunnen worden besteld ü f 3,50 per foto in het formaat 10x15 cm; telefonisch 013-551109 of bIj de redaktie landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten: ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschoolblad, utrechts universiteitsblad, thd-nieuws (delft). th-berichten (eindhoven), tht-nieuws (twente) en observant (maastricht). druk drukkerij ].). a. van der wee bv, tilburg abonnementen voor ntet hogeschoolleden: f 15,— per jaargang

Vaak w o r d t het argument gebruikt dat er het recht is v a n vrije meningsuitirig. Dit gaat echter niet meer op, zodra je daarmee anderen schade berokkent, bijvoorbeeld d o o r te diskrimineren. D i s k r i m i n e r e n is bij w e t v e r b o d e n . Maar vrouwenhaat is, dit blijkt nu alweer eens, nog steeds toegestaan Dat er iemand rondloopt die zo'n .grappige' advertentie uit zijn (het Is ongetwijfeld een hij) p e n kan wringen is heel e r g , al hadden w e al voldoende redenen om te vermoeden dat dit inderdaad het geval is (zie Kappataai 59), maar dat de redaktie van T H B dit nog plaatst ook, doet ons w e r k e l i j k pijn aan het hart. En dat, terwijl THB er d e laatste maanden blijk van gaf zich te interesseren v o o r het vrouwenoverleg en de diskussie over vrouwenstudies op de hogeschool.

Samenvattend denken w i j de volgende konklusies te kunnen t r e k k e n : - W e zijn w e e r eens bevestigd in het feit dat er nog steeds mensen seksistisch denken - Het jongetje of de man die betreffende advertentie schreef, moet zich

\^

W i j vinden, dat de redaktie het aan de lezers en lezeressen verplicht is diskriminerende teksten, of ze nou racistisch, fascistisch of seksistisch zijn, niet te plaatsen, omdat d o o r zo'n tekst niet alleen aan het licht komt dat er nog mensen zijn die zo denken, maar o o k w o r d t zo'n idee dan uitgedragen en bevestigd, wat dermate schadelijk is dat dit niet mag gebeuren.

schamen, w a n t dergelijke .grapjes' zijn nog steeds niet ,leuk' en zullen dat o o k nooit w o r d e n . D e redaktie van T H B had deze advertentie niet mogen plaatsen (Namen bij de redaktie bekend)

'iMöo* een ^^e^elU^ €xmfm4^ tul

tJle^UdMUM/ni mei eiaen ëmnuahaaf2,

5038'9t^

SMutff,

0j

^^€ci4x/lieêlén iM 0/3-43 O! S2

fj

Opening informatiecentrum DSW gen op het gebied van v o e d i n g , sexualiteit, sport, gezondheid, groepstrainingen, mentoraat, vorming en welzijn kunnen in dezelfde ruimte terecht. Bij de opzet is uitgegaan van de gedachte dat de student in eerste instantie zélf probeert m.b.v. schriftelijke informatie h a a r / z i j n vraag t e beantwoorden. H i j / zij kan altijd de hulp inroepen van één v a n de baliemedewerksters, of een afspraak maken met één v a n de medewerk e r s / s t e r s van d e dienst. Nieuw voor het informatiecentrum is, dat het Jobdata-systeem v a n Intermediair geplaatst wordt. V i ^ een terminal is het mogelijk, gerichte informatie over funktie-inhouden, beroepen en bedrijven, bestaande vakatures, arbeidsmarkt, s o l liciteren en sollicitatieprocedures te verkrijgen, naast de vakaturebank voor akademici. OPENINGSTIJDEN: Maandag 1 3 . 0 0 - 1 6 . 0 0 uur Dinsdag t / m vrijdag 11.00 - 1 6 . 0 0 uur In de t o e k o m s t zal het informatiecentrum ook een avond geopend zijn. Alle studenten en andere belangstellenden zijn bij deze uitgenodigd v o o r de feestelijke opening van het informatiecentrum op 13 mei om 16.00 uur, E6.

O p donderdag 13 mei opent de Dienst Studentenzaken en Welzijn haar INFORMATIECENTRUiVI; een initiatief van D S W dat eindelijk gestalte gaat krijgen. Het informatiecentrum is gehuisvest in het oude stiltecentrum, centraal gelegen in gebouw E (tegenwoordig N) 6. Het is een gezellig aangeklede ruimte geworden met een leestafel en zithoek. In alle rust kan men informatie verzamelen, een tijdschrift of een boek lezen uit de aanwezige bibliotheek.

TE BERDE GEBRACHT door HET INFORMATIECENTRUM In het informatiecentrum is alle schriftelijke informatie vanuit de verschillende buro's van D S W samengevoegd. De vroegere informatheek v o o r studie en beroep is een belangrijk onderdeel, evenals informatie over studiefinanciering, militaire zaken, studentenverzekeringen (vroeger E l ) . Studenten met v r a -

ymciX^eAP^ .Matsertjes' kunnen worden opgegeven bIJ i. redaktie. Tot 30 woorden kosten ze f 5,—; oncfc nummer f 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen.

VOLLEYBALLEN?: Gepidae zoekt nog enkele heren die volgend seizoen kompetitie wil len spelen (4e klasse). Zie verder onder Sport.

TWEE ERVAREN SEKRETARESSES, wonende te Maastricht, willen g a a r n e uw scripties r a p p o r t e n e.d. uittypen. Voor informatie k u n t u bellen 043-627526 óf 043-73871 (na 18.00 u u r ) .

TE KOOP: lichtgewicht katoenen, 2-persoons t e n t . Eenstoksdwarsslaper met veel bergr u i m t e , ƒ 300,-. Tel. 632011.

TYPEBUREAU BIEDT ZICH AAN voor het uittypen v a n skripties, brieven, verslagen etc. Tevens kopiëren (eventueel dubbel zijdig) en i n b i n d e n tegen speciaal tarief Inlichtingen: 01184 - 17910, te vragen naar de heer J. S t u r m .

STUDENT, v a d e r met kind, zoekt (bij voor k e u r vrije) w o o n r u i m t e in Tilburg. Fons Mommers, telefoon 01646 - 4742.

ADVERTENTIE

T E K O O P , 5 k m v a n Tilburg, uniek

gelegen

en

zeer

goed

oncierhoucien L A N D H U I S

met

alle denkbare komfort, prachtig aangelegtde tuin

en

paar-

(denstal, i n k l . w e i c i e . Perceelopp.

circa

6.600

m2

Inhoud huis

circa

1.200

m^

Vraagprijs

ƒ785.00,—

k.k

Tel.

Inl.

04167-74518

18.00-19.00

Het nieuwe Informatiecentrum is g e h u i s v e s t i n gebouw N-6 (vroeger E-6). 2

uur.

tussen

Afsluiting .Feminisme als sociale beweging' bew

.Wetenschap doet nauwelijks onderzoek naar moederschap Hebben vrouwen een onbewuste drang tot moederschap of wordt hen die toegeschreven? Volgens drs. Trudïe Knijn, werkzaam bij de vrouwenstudies in Nijmegen, willen veel vrouwen kinderen krijgen, terwijl ze niet goed weten waarom. De vrouwenbeweging verklaart dit met het bestaam van een sterke moederschaps-ideologie, die onbewust wordt geïnternaliseerd. Freud vindt een reden in de penisnijd die vrouwen zouden hebben. Door een kind te krijgen zouden ze zich toch in de maatschappij opgenomen voelen; het kind vult haar eigen gebreken aan. Anderen denken dat vrouwen de effektieve relatie met hun moeder missen en daarom de wens naar een kind ontstaat. Nu vrouwen in tegenstelling tot vroeger kunnen kiezen of ze kinderen willen of niet, vinden ze het vaak een verrijking van zichzelf. .Moederschap' en in hoeverre dit in de wetenschap wordt geproblematiseerd, was het thema van de forumdiskussie die ter afsluiting van het programma .Feminisme als sociale beweging' van Studium Generale op 29 april jl. werd georganiseerd. Het forum bestond uit Trudie Knijn, drs. Annemiek Hoogenboom van het Pedagogies Didakties Instituut in Amsterdam, prof. A. Zijderveld (SSW), prof. H. Peeters (SPW), drs. Lilly Singer van het Instituut voor Ontwikkelingspsychologie in Utrecht en prof. J. Glombowski (FEW). Het forum stond onder voorzitterschap van Marja Oomens. In de zaal ruim honderd mensen, de vrouwen in de meerderheid. Aan de hand van vier stellingen werden er uitspraken gedaan over het in de feministiese beweging aktuele them.a moederschap, en daarmee samenhangend, vrouwenstudies. Trudie Knijn: .,In de wetenschap wordt het moederschap nauwelijks onderzocht; en als het gebeurt, wordt er naar de dienstbaarheid van de vrouw gekeken: in de demografie is ze funktioneel voor de staatspolitiek en in de ontwikkelingspsychologie wordt slechts n a a r de relatie moeder-kind gekeken. Bovendien gaan die studies uit van ideaal typiese benaderingen, waardoor vrouwen in de wetenschap al snel verworden tot stereotypen." Elly Singer: ,.Ook n a a r kreches zijn geen, of alleen slechte onderzoeken gedaan. Met de ekonomiese recessie verdwijnen veel kreches, m a a r de vraag neemt toe. Vooral onder gescheiden buitenlandse vrouwen is de nood hoog, ze moeten vaak werken

Vervolg van pagina 1

Theologen hun voorkeur blijken voor handhaving van een gelijke verdeling van de raadszetels tussen studenten en docenten. „Het besluit", aldus een brief van de fakulteitsraad aan het Kuratorium. „is een aantasting van een traditie op de fakulteit die met name de laatste jaren tot volle tevredenheid is uitgekristalliseerd. Uw besluit getuigt dan ook van onbegrip ten aanzien van de sfeer en feitelijke verhoudingen binnen de fakulteit." Het vorig jaar stelde de fakulteit een nieuwe statuten- en struktuurregeling vast. Daarmee werd Tilburg formeel gelijk geschakeld met de an-

moeder thuis met de kinderen, geïsoleerd van anderen, vader heeft nog wel een p a a r kontakten omdat hij buitenshuis werkt. Privé en publieke sfeer totaal gescheiden van elkaar. In schril kontrast hiermee stonden de weekbladen die iedere week het idylliese gezin toonden, met veel vrienden. De ervaring van het moderne gezin was echter anders en leidde tot veel frustraties.

om hier te kunnen blijven. De oudste kinderen passen dan m a a r op de kleintjes. Op de overgebleven kreches krijg je hoge urgentiekriteria. zodat je a a n moet kunnen tonen dat je als moeder faalt, of buitenshuis werkt. Als een moeder tijd voor zichzelf wil hebben, zonder dat ze werkt, is het onmogelijk. Bovendien wordt er bij kreches overgegaan op vrijwilligerswerk en gastgezinnen die vaak veel te veel kinderen hebben. Moeders met weinig geld kunnen goede opvang niet betalen. Bij alle onderzoeken die er geweest zijn werd er vanuit gegaan dat de kreche slecht is voor het kind. terwijl e r nog nooit een onderzoek geweest is n a a r de kind-kind relatie; slechts de moeder-kind relatie is onderzocht."

De zaal vroeg herhaaldelijk om meer persoonlijke reakties van het forum, m a a r het bleef vrij wetenschappelijk. Zijderveld had wel een min of meer eigen verhaal. Toen zijn kinderen geboren werden woonden hij en zijn vrouw in New York. Om zich heen zag hij veel gezinnen zoals het zijne:

dere Katholieke Instellingen voor Wetenschappelijk Theologisch Onderwijs (KIWTO's). Alleen het netelige punt van de zetelverdeling in de raad werd tot nu toe open gehouden. M a a r de heersende regeling Czes zetels voor de studenten, zes voor de docenten en twee voor het administratief personeel) funktioneerde n a a r ieders tevredenheid, dus de fakulteit voelde weinig voor de aantasting van het principe van de paritaire vertegenwoordiging: men stelde voor een vijf-vijf verdeling van de zetels tussen studenten en docenten. Het Kuratorium gaat met het besluit van vorige week voorbij aan deze fakulteits-wensen. waarschijnlijk vanuit de gedachte dat de fakulteit als ambtsopleiding meer is gediend met een overwicht van docenten in de raad. Drs. H. Reumkes, sekretaris van de

Marja Oomens schakelde over op het laatste onderwerp: vrouwenstudies. Peeters: „De hogeschool loopt landelijk achter met vrouwenstudies en het wordt tijd dat die er komen. Maar e r zitten ook zwakke kanten aan die vrouwenstudies. Er wordt veel aandacht besteed aan de relatie subjekt-objekt; de onderzoekster moet zich kunnen identificeren met de onderzoeksvraag; de onderzoeksvraag moet aansluiten op de eigen ervaring; de opgedane kennis moet bijdragen tot verandering; vrouwenstudies hebben een ideologiese achtergrond; en men m a a k t alleen gebruik van kwantitatieve methoden, kwantitatieve methoden worden afgewezen, die zijn te mannelijk. De vrouwenbeweging is de zoveelste beweging in de kritiese psychologie, ze maken het objekt los van de historiese kontekst en er worden eenzijdige aksenten gelegd. Er gebeurt weinig histories feitelijk onderzoek. De SPW heeft zich aangeboden om vrouwenstudies op te zetten, m a a r wil het niet alleen doen." Zijderveld: ,,Vrouwenstudies zouden interdisciplinair moeten zijn, dat is veel aantrekkelijker dan op iedere fakulteit een andere." Glombowski: „Ik wil op mijn fakulteit ook vrouwenstudies, mede gezien de internationale achterstand die wij op dit gebied hebben."

Jörg Glombowski: .,In de ekonomie wordt slechts minimaal aandacht besteed aan de vrouw, laat staan a a n moederschap. Alleen bij gezinsvorming en arbeidsverdeling." Reaktie uit de zaal: ..De ekonomen mogen hun begrippen wel eens goed nakijken: sommige beroepen die door vrouwen worden uitgeoefend zijn laag ingeschaald omdat verondersteld wordt dat de vrouw d a a r zoveel aanleg voor heeft dat scholing niet noodzakelijk geacht wordt. Zo krijgt bijvoorbeeld een kinderverzorgster veel minder betaald dan een taxichauffeur."

symmetries, ieder handelt naar zijn eigen kapaciteiten, behalve als iemand nadeel ondervindt."

Moeder en kind, forumdiskussie.

bezoekers

van de

Elly Singer: ,.Dan krijg je de wederzijdse afhankelijkheidsrelatie tussen moeder en kind. waarop de wetenschap is gebaseerd. Er zijn ook theorieën die ervan uitgaan dat ook anderen een wezenlijke invloed op de moeder en op het kind kunnen hebben. Dan wordt de afhankelijkheid doorbroken en houdt het parasitisme op." Zaal ..Dan kom je tot een gelijke verdeling van binnen- en buitenshuistaken, wat vinden jullie daarvan?" Glombowski:

„Het hoeft niet strikt

fakulteit, zegt niet te weten hoe lang de .werkweigering' van de r a a d gaat duren. Dat hangt helemaal af van de reaktie van de kuratoren die hebben beloofd om hun .overwegingen' om tot het gewraakte besluit te komen binnenkort in een brief aan het fakulteitsbestuur uit te leggen. ,,Op z'n vroegst volgende week" zal die brief aan de fakulteit pas de deur uit gaan, aldus de sekretaris van het Kuratorium. drs. H. Hopman. Volgens hem heeft de fakulteit weinig reden tot klagen: de vijf-vier verdeling is een kompromis tussen de standpunten van fakulteit en Kuratorium. Hopman verbaast zich over de bewering dat de nu geldende regeling tot volle tevredenheid van de fakulteit funktioneert: „Dat is een merkwaardig argument. Dat hoor ik nu voor het eerst. Tot n u toe heeft de

Trudie Knijn: ,,Als je interdisciplinair bezig gaat, heb je een kans dat je geïsoleerd komt te staan. Zit je eenmaal binnen de vakgroepen, dan straalt het ook door n a a r anderen." Marja Oomens: ,,Natuurlijk zijn vrouwenstudies alleen voor vrouwen." Maar volgens Peeters hoeft dit niet per definitie. Op het eind van de forumdiskussie zeiden de heren Peeters, Zijderveld en Glombowski al hun medewerking toe, voor zover dit in hun macht ligt, voor het opzetten van vrouwenstudies op de hogeschool. Een aardig eindpunt: de heren willen wel vrouwenstudies organiseren, waarvan de vrouwen willen dat ze niet voor heren zijn! Klawdie Biemans

fakulteit juist altijd beweerd dat de huidige konstruktie niet voldoet." Volgens Hopman is er voor het Kuratorium weinig aanleiding om nu hals over kop op de aktie van de fakulteitsraad te reageren, de situatie vergt zeker geen spoedoverleg. ,,Och. die r a a d vergadert m a a r een keer in de maand, dus tijd zat. En dat de voorbije vergadering is uitgevallen betekent niet meteen dat de zaak onbestuurbaar is geworden." Hopman voegt er lakoniek aan toe: ..De r a a d kent de argumenten van het Kuratorium nog niet en is er toch alvast mee opgehouden. Een bezetting OP zichzelf is volgens de tradities van dit huis nooit een reden geweest om het beleid te wijzigen. Dat kan hoogstens op grond van argumenten en die zijn e r niet." T. G. THB 39 - 7 mei 1982

UITSLAG VERKIEZINGEN 1982 — Winst voor Progressieve Studentenfraidie — Weinig schokkende feiten in de verkiezingsuitslagen 1982 die zich het best laten vergelijken met de verkiezingen van 1980, omdat ook toen verkiezingen plaatsvonden voor alle geledingen in de (Sub)fakulteiten en enkel voor d e Studenten geleding in d e Hogeschoolraad. In de Hogeschoolraad komt er een verschuiving naar links: PSF krijgt nu 5 van de 8 studentenzetels ten koste van Konstruktief die één zetel inlevert, terwijl de PLM-studentzetel bezet door de enige vrouwelijke studente in de raad, verdwijnt. Wat betreft de opkomst van d e studenten voor d e HSR (39,5%) kan men een lichte daling vaststellen ten aanzien van vorig jaar (42,4%), maar men blijft hoog boven het voorlopig dieptepunt van 1980 (30,59%). Het kworum van 3 5 % werd toen niet gehaald, zodat d e studenten een zetel moesten korten en nog e e n s een zetel verloren door gebrek aan kandidaten. Die tijd lijkt definitief voorbij. Ook in d e fakulteiten is d e opkomst bevredigend. De studenten halen bijna overal het kworum, zodat ook d e zetelkorting van vorig jaar in d e Subfakulteitsraad der Sociaal-Kulturele Wetenschappen is ongedaan gemaakt. Bij d e juristen halen d e studenten het kworum net niet (34,8%) evenwel zonder gevolgen voor het aantal zetels. Achteruitgang ten aanzien van 1981 is er dus vooral bij d e juristen (52,2% in 1981), maar ook bij de CIF en bij de ekonomen. In vergelijking met 1980 ligt de studentenopkomst overal hoger, behalve bij de juristen. Minder gelukkig lijkt d e opkomst bij het Niet-Wetenschappelijk Personeel. Er is duidelijk minder belangstelling voor het bestuur in die afdelingen waar ook in 1980 een lijst werd ingediend. Het Wetenschappelijk Personeel daarentegen stijgt tot ongekende hoogten. Overal boeken de wetenschappers boven d e 8 0 % behalve bij de sociologen waar ze terugvallen tot 68,7%. Het aantal ongeldige stemmen, omdat geen of geen getekende oproepkaart was bijgesloten, steeg van 52 (in 1980) tot 79 nu. E.V. Geleding:

Kiesgerechtigden

Geldig

Ongeldig

Stemmen totaal

Percentage 1982 1980

Hogeschoolraad

Studenten:

4832

1890

20

1910

39,53%

30,59%

FEW

WP NWP Studenten

93 21 1994

74 14 728

1 0 9

75 14 737

80,61% 66,67% 36,96%

72,16% 85,71% 27,59%

SEW

WP NWP Studenten

25 3 189

25 2 108

0 0 0

25 2 108

100,00% 67,67% 57,14%

86,90%

SSW

WP NWP Studenten

43 17 418

33 9 165

0 0 3

33 9 168

68,75% 52,94% 39,47%

72,61% 84,62% 21,34%

SPW

WP NWP Studenten

62 30 632

52 24 325

0 0 2

52 24 327

83,87% 80,00% 51,74%

72,13% 81,48% 41,53%

FRW

WP NWP Studenten

70 15 1561

62 10 536

0 0 8

62 10 544

88,57% 66,67% 34,85%

74,60% 100,00% 35,91%

CIF

WP NWP Studenten

12 4 55

12 4 25

12 4 26

100,00% 100,00% 47,27%

48,36%

HOGESCHOOLRAAD

- Johan Ramaekers en Johan van der Leeden.

Studentengeleding: Gekozen: - Rick Hendriks, Hugo Backx, Peter van Ham, Lukas van Wees en Frans Hikspoors CPSF(Breed Front). - Giel Hutschemaekers, J a n Bruineman en Frenk Skrabanja (Konstruktief).

SUB-FAKULTEIT EKONOMETRIE

FAKULTEITS- EN SUB-FAKULTEITSRADEN FAKULTEIT DER EKONOMISCHE WETENSCHAPPEN Wetenschappelijk Personeel: Gekozen: - Frank Boekema, J a n van Vliet en Willem de Lange (PS 1980 - Fase 2). - J. Koning, Frank Hoes, H. Gremmen, N. de Beer en H. van Gemert. Niet-Wetenschappelijk Personeel: Gekozen: - A. Kennis en M. van Gerwen. Studenten: Gekozen: - Marco Wilke, Bert Bal, Wim Jansen, Henk Kuiper en Winfried Houtman (PEF).

Studenten: Gekozen: - Kitty de Leeuw, Geert Teisman, Marike Dautzenberg, Ruud Luijkx, Pierre van Kleef, Frans Pijnenburg. SUB-FAKULTEIT DER PSYCHOLOGIE Wetenschappelijk Personeel: Gekozen: - C. Maes, J. Hammes, P. Hettema, P. Simons, J. Rijsman, A. Hendrikx, G. van Heek, J. Weijnen. Niet-Wetenschappelijk Personeel: Gekozen: - P. Vermaseren, P. Flohr, T. van den Braak. Studenten: Gekozen: - Isaac van den Berg, Simone Schenk, - A. van Poucke, Hans Gijsen, Dirk-Jan Mulders (PAG). FAKULTEIT DER RECHTSGELEERDHEID Wetenschappelijk Personeel: Gekozen: - H. Tilborghs, I. Dresens (Nieuw Begin). - H. Schoordijk, M. van den Berg, F. Crijns, A. van Kalmthout, J. Simmelink, J. van Hattem-Bordes. Niet-WetenschappeUjk Personeel: Gekozen: - J. de Meester. Studenten: Gekozen: - Sjaak Nouwt, C. van der Linden, Conchita Torres Ruano, Evelien van Veenendaal, Wim Brassé, Sjan Engels (Recht Vooruit). Alice Pillot. CENTRALE INTERFAKULTEIT Wetenschappelijk Personeel: Gekozen: - H. Berger, S. Silvers, A. Leijnen ,B. de Gelder, R. Foqué. Niet-Wetenschappelijk Personeel: Gekozen: - J. Suos-Wayers. Studenten: Gekozen: - W. Ophelders, Jack Vromen, J. Rietveld, Frans Mahieu.

Wetenschappelijk Personeel: Gekozen: - L. van Lieshout, P. Verheyen, J. Moors, M. Paardekooper, A. Kapteyn, J. Roemen. Nlet-Wetenschappelljk Personeel: Gekozen: - A. Plaisier. Studenten: Gekozen: - Rob Schippers, Pieter Meeuwis, Johan Lammers, Alfred Elbertse, Frans Esser. SUB-FAKULTEIT DER WETENSCHAPPEN

SOCIAAL-KULTURELE

Wetenschappelijk Personeel: Gekozen: - Th. van der Net, C. de Graaf, H. Zanders, D. BeÜem, A. Wentink, F. Kerstholt, A. Godefroij, H. van der Pas. Niet-Wetenschappelijk Personeel: Gekozen: - M. van Boxmeer, W. Opdam-Sloos. 4

Lintje voor prof. Plattel Vorige week werd de Tilburgse hoogleraar prof. dr. M. A. D. Plattel Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Plattel (60) is hoogleraar aan verschillende fakulteiten van de KHT. Hij is mede oprichter van het Studium Generale van de KHT, van het tijdschrift Sociale Wetenschappen en van het blad Intermediair. Verder had hij, mede als dekaan, een belangrijk aandeel in de totstandkoming van de Centrale Interfakulteit.

:i(

Onderzoeksrapport van het IVO

Massa-ontslag dreigt in Nederlandse bllk-lndustrle Voor de Nederlandse konservenindustrie dreigen donkere tijden aan te breken. Door een scherpe internationale konkurrentie en een stagnerende markt staan in de toekomst ongeveer 2500 arbeidsplaatsen op de tocht. Slechts een verregaande sanering, omschakeling en samenwerking tussen de verschillende Nederlandse bedrijven kan de werkgelegenheid! in deze sektor nog redden. Tot deze sombere konklusie komt drs. A. Groosman in het nieuwe onderzoeksrapport van het Tilburgse Instituut voor Ontwikkelingsvraagstukken (IVO) „Blik uit de Derde Wereld, relokatie van de groentenen fruitverwerkende industrie". Volgens het rapport hebben ook ontwikkelingslanden weinig reden om te juichen. De recente opbouw van een konserven-industrie in deze landen heeft door de grootschalige opzet van teelt en verwerking slechts werkgelegenheid gekost. Alleen de buitenlandse ondernemingen profiteren nu van deze ontwikkeling. De Nederlandse konserven-industrie is op de terugtocht. Al jarenlang neemt het aantal bedrijven en de werkgelegenheid sterk af. Zo gingen tussen 1970 en 1980 drieduizend ar-

beidsplaatsen verloren in deze sektor. De kleine Nederlandse ondernemingen, meestal nog familiebedrijven, leggen het af tegen de konkurrenten uit andere EEG-staten en lage-lonen landen. Het geringe financiële weerstandsvermogen van de Nederlandse bedrijfjes is d a a r debet aan. Door deze ontwikkeling staat onze export onder zware druk en wordt de thuism a r k t meer en meer overspoeld met buitenlandse konserven. Daarnaast opereert onze groente- en fruitverwerkende industrie op een m a r k t die nauwelijks groeit. De blikindustrie kampt daardoor met grote afzetproblemen. Een ander nadeel is de eenzijdige export op WestDuitsland. Ruim 80 procent van de verwerkte groente gaat n a a r onze oosterburen. Nieuwe afzetmarkten worden door de Nederlandse bedrijven nauwelijks aangeboord Door deze ontwikkeling gaan veel ondernemingen een sombere toekomst tegemoet. Groosman verwacht dan ook dat de werkgelegenheid onder druk van de mechanisatie, automatisering en de scherpe konkurrentie in de tweede helft van de jaren tachtig van 8500 arbeidsplaatsen naar 6000 zal zakken. Volgens het IVO-rapport zal de Nederlandse bedrijfstak slechts het

Lezing Amerikaan Collins:

De Molukse talen zijn niet dood Voor veel Molukkers was koilegezaal Sa4 op woensdagmiddag 28 april onvindbaar. De marathonzitting over Molukse talen begon voor velen daardoor te laat. Eenmaal in de zaal werd er Engels en Maleis gesproken, na de pauze alleen maar Maleis, waardoor de lezing van de taalkundige Jim Collins opeens leek plaats te vinden in de Molukken zelf.

(

I

De Amerikaan Collins promoveert binnenkort op een studie over de Molukse talen aan de Chicago Universiteit. Inmiddels kent deze Universiteit ook h a a r onderzoeksgebied in de Derde en Vierde Wereld en is geïnteresseerd in linguïstiek. Jim Collins is zelf werkzaam aan het onderzoekcentrum n a a r Maleise tain de Molukken n a a r de Molukse len aan de Universiteit van Kuala Lumpur in Maleisië. In het begin van de jaren '70 deed hij onderzoek talen toen hij Engelse les gaf aan de .Pattimura' Universiteit in Ambon-stad. Daar ontmoette hij toen ook dr. Mohony, sinds juni 1981 wetenschappelijk medewerkster aan de Letterenfakulteit van de KHT. Momenteel werkt dr. Mohony in Nederland aan het taalonderwijs voor de Molukse kulturele minderheid. Zij organiseerde de ontmoeting met Jim Collins. Voor zijn hypothesen sluit Jim Collins aan bij de Nederlander Van

Hoëvell die in 1887 de Molukse talen indeelde in twee soorten. Deze zijn te vinden in het centrum van de Molukken onder andere de eilanden Buru, Ambon en Ceram. Het Maleis gold als handelstaai: ,lingua franca' voor de specerijhandel, die al ver vóór 1500 gebruikt werd. Collins vergelijkt het Maleis met ,het kreools' in Suriname en het ,pidgin-Engels' in het Caraïbisch gebied. Het is een kunsttaal die ontstaan is uit kontakten van specerijhandelaars met de oorspronkelijke Molukse bevolking. De belangrijkste moderne kunsttaal die voorbouwt op het Maleis is het Bahasa Indonesia. Deze taal wordt overal in de Indonesische archipel officieel gebruikt. Maar staat evenver van de Molukse talen af, als bijvoorbeeld het Fries van het Nederlands. Collins gebruikt een nog krassere vergelijking. Hij zegt dat het Bahasa Indonesië of Standaard Maleis te vergelijken is met het Latijn in Europa. Zelfs heeft Collins geografische verschuivingen ontdekt door aantekeningen van eerder genoemde onderzoekers te vergelijken met zijn bevindingen. Het werd hem duidelijk dat de Molukse talen vaak sterk afwijken van het officieel verplichte Bahasa Indonesia. Door het wetenschappelijk werk van Collins is het beter te begrijpen, dat Molukkers in Nederland graag onderwijs willen in hun eigen Molukse talen. Ondanks h u n emigratie

hoofd boven water kiumen houden door zich a a n de nieuwe situatie a a n te passen. Dit betekent een verregaande sanering en samenwerking tussen de verschillende bedrijven. Deze heilmiddelen moeten de export en de werkgelegenheid op het oude peil handhaven, aldus Groosman. Een omschakeling n a a r andere produkten, zoals diepvriesgoederen, zal door het ontbreken van financiële speelruimte en te grote verschillen

n a a r Nederland werden Molukse kinderen opgevoed in hun gezinnen in de eigen eilandtaai of zelfs h u n eigen dorpstaai in de Molukken. Op den duur gingen zij Moluks vermengd met Nederlandse woorden spreken en dit leverde weer taal(on) vaardigheden op in Nederlandse scholen en in de maatschappij. Met het werk van Collins zal er een nieuwe fase aanbreken in het Bikultureel Onderwijs in Nederland. Binnenkort zullen namelijk de Molukse talen onderwezen gaan worden als Collins een woordenboek zal uitbrengen met ongeveer 20.000 woorden uit de Molukse talen. Op de Molukken wordt net als in andere streken van Indonesië naast het Bahasa Indonesia ook de streektaal onderwezen, indien daarvan een standaardisatie bestaat, bijvoorbeeld Sundanees en Javaans. Er werd tijdens de ontmoeting met de Amerikaanse onderzoeker ook ingegaan op zijn onderzoeksmethode. De bezorgde vraag van een Molukse ,adat-ouderling' was: ,,Hoe kunnen Molukkers in Nederland hun Molukse identiteit en kulturele erfgoed bewaren als de jongeren noodgedwongen in de Nederlandse maatschappij moeten integreren?" Collins antwoordde hierop, dat de Molukkers in Nederland zich kunnen troosten met de gedachte, dat zij een zeer dynamische taal bezitten, die niet dood is en zich in de afgelopen eeuwen heeft weten te handhaven onder veranderende omstandigheden.

C.J.

tussen de diverse bedrijven op flinke moeilijkheden stuiten. Bij de vestiging van een konservenindustrie in ontwikkelingslanden door multi-nationals plaatst het IVOrappyort grote vraagtekens. Volgens Groosman vallen de zegeningen van deze vorm van industrialisatie tegen. Zo leidde de komst van Delmonte n a a r Kenya uiteindelijk tot een verlies aan werkgelegenheid. Door de grootschaligheid van teelt en verwerking verloren veel boeren h u n werk „In het midden van de zestiger jaren bijvoorbeeld was het aandeel van de kleine boeren nog ongeveer 75%. In 1972 was het aantal praktisch tot nul teruggelopen", schrijft Groosman. Op dit moment blijken slechts de buitenlandse ondernemingen te profiteren van de blik-industrie in de Derde Wereld. De lokale bevolking ziet weinig van een inkomensverbetering of groeiende werkgelegenheid. Het rapport waarschuwt daarnaast voor een verwaarlozing van de lokale teelt, waardoor de eigen voedselsituatie verslechtert. Verder dreigen de boeren door de komst van konserven-bedrijven afhankelijk te worden van plantage- en kontraktarbeid. Om deze negatieve ontwikkelingen te voorkomen, pleit de schijver voor verder onderzoek. Slechts op die manier kunnen de gunstige effekten van de verwerking van groente en fruit op de ontwikkeling van de Derde Wereld worden bekeken en in de toekomst worden toegepast. J.V.

Theologiedocenten in vakbond De Ambtenarenbond ABVA/KABO kent sinds kort een nieuwe sektie: de Vereniging voor Wetenschappelijk Personeel aan katholieke theologische instellingen, kortweg VWP. De nieuwe hoofdgroep telt honderd leden. Het aantal potentiële leden schommelt, inkluslef pastores, godsdienstleraren en niet-wetenschappelijke medewerkers van theologische fakulteiten, rond de drieduizend. AJdus een berekening van Aaneen, het blad van ABVA/KABO. Leo Bakker, hoogleraar theologie aan de KTH in Amsterdam, is voorzitter van de VWP: „In vergelijking met het bedrijfsleven en de overheid waar respektievelijk in kollektieve arbeidsovereenkomsten en besluiten de rechtspositie is geregeld, is er voor kerkelijke werkers - buiten wat wettelijk verplicht is - weinig in regels vastgelegd. En als er al iets op papier is gezet, dan is dat meestal éénzijdig gebeurd, want de wil van de bisschop is wet." Een goed gestruktureerd overleg vormt dan ook aktiepunt n u m m e r één voor de vereniging. De bond heeft de bisschoppen al uitgenodigd voor een gesprek om te komen tot een CAO waarin de rechtspositie van onder andere de theologiedocenten beter gegarandeerd zal zijn. THB 30 - 7 mei 1982

Snellen: In de loop van de periode is de nadruk komen te liggen op be­ leidsgericht onderzoek. De rol van het management is in belang toege­ nomen, in de zin van kostenbewa­ king en het zorg dragen voor de kwaliteitsontwikkeling ­ zowel van de mensen als van het onderzoek. De sektievorming heeft h a a r beslag gekregen; de sekties zijn zelfstandig in het werven van onderzoeksop­ drachten, in het hanteren van zwaartepunten in het onderzoek, in het zorgen voor een goede mix in de formatie­opbouw. Valkenburg: Er is sprake geweest van een professionalisering van het IVA, zowel intern als n a a r buiten, n a a r de opdrachtgevers toe: we moe­ ten ons m a a r ,verkopen'. Snellen: Er zijn ook externe veran­ deringen geweest die een druk tot professionalisering meebrachten. De buitenwereld is grimmiger gewor­ den. De buitenwacht is meer kri­ tisch tegen onderzoek aan gaan kij­ ken: men vraagt zich meer af wat men er aan ,heeft', een verzorgde presentatie wordt meer op prijs ge­ steld. Dat heeft een meer zakehjke opstelling van het IVA noodzake­ lijk. THB: De socioloog prof. J. Berting maakt een onderscheid tussen be­ schrijvend­beleidsgericht onderzoek en meer theoretisch­beleidsgericht Het IVA ­ het Instituut voor Sociaal­ wetenschappelijk onderzoek ­ is als een juridisch zelfstandige onder­ zoeksorganisatie verbonden aan de Hogeschool. Deze juridische kon­ struktie heeft ze gemeen met het Ekonomisch Instituut Tilburg (EIT) en het nauw met het IVA verbonden Instituut Voor Gezondheidszorg (IVG). Andere instituten verbonden aan de Hogeschool zoals het Fiskaal Instituut Tilburg (FIT) en het In­ stituut Voor Ontwikkelingsvraagstuk­ ken (IVO) hebben een interfakultair karakter; ze zijn voor hun middelen met name op de Hogeschool aange­ wezen. Volgens het recent verschenen jaar­ verslag over 1981 heeft het IVA het afgeloper» jaar een vijftigtal onder­ zoeksprojekten uitgevoerd in op­ dracht van overheden en partikuliere instanties. In de huidige fase van ontwikkeling van de verzorgingsstaat blijken beleid en praktijk nog veel behoefte te hebben aan wetenschap­ pelijke ondersteuning. Steeds meer onderzoeken staan in verband met heroverwegingen van beleid of heb­ ben met bezuiningen te maken. In verschillende sektoren heeft het IVA een bijdrage geleverd aan de weten­ schappelijke ondersteuning van het beleid. Het IVA draagt de resultaten van de onderzoeken niet alleen uit via onder­ zoeksverslagen. Steeds meer trach­ ten de medewerkers door middel van toegankelijke korte samenvattin­ gen, interviews, voordrachten en der­ gelijke de onderzoeksresultaten bij een breder publiek onder de aan­ dacht te brengen. Via een ­ beperkte ­ deelname aan het onderwijs van de Hogeschool op basis van afgesloten onderzoek wordt een bijdrage geleverd aan de opleiding van aankomende sociale wetenschappers.

onderzoek. Bij het eerste ligt de na­ druk op het verzamelen van louter gegevens, die van belang zijn bij be­ leidsvoorbereiding of beleidsontwik­ keling. Bij het tweede vindt een analyse plaats van het beleid in dui­ delijke samenhang met theoretische uitgangspunten. Volgens Berting is de verhouding tussen het beschrijvende­theoreti­ sche onderzoek ongeveer 80% tegen 20%. Hoe ligt die verhouding bin­ nen het IVA? Snellen: Berting brengt héél het be­ leidsgerichte onderzoek onder één noemer. Hij brengt daarin zowel het onderzoek aan universiteiten, para­ imiversitaire instituten als de mar­ keting­adviesburo's onder. Met betrekking tot het para­univer­ sitaire onderzoek ben ik geneigd de verhouding juist om te draaien. Een zuiver beschrijvend­beleidsgericht onderzoek komt slechts een enkele keer voor. In al onze onderzoeken gaat men zeker in de aanvangsfase bij de theorie te rade. Bij de kom­ merciële adviesburo's (o.a. Into­ mart, NIPO etc.) doet men nuttig werk, m a a r het onttrekt zich in feite aan theorievorming. Beleidsmakers zijn hier alleen geïnteresseerd in het aantal mensen dat rood wil of groen.

Vijfentwil jaar IVA vijiUillWHjCiai ivr\

Een jubileum ipeilijke t ijden ■

■

■

- ■ > • .

■

■■■■

^^

■

■•

I

_..

■

■■.

Anno 1982 is de toestand in het Wetenschappelijlc Onderwijs toiiierschillend van die van vijfentwintig jaar geleden. In 1957 had de doorsnee hoogleraar ml^beschikking over wetenschappelijk medewerkers; hij kwam enkel op de hogesclLm kollege te geven aan een kleine, bevoorrechte groep studenten; na afloop van het kollegeifc hij samen met enkele kollega­ hoogleraren nog een kopje koffie in de Portrettenzaal en ging w^jgr huis, waar hij ook tentamens afnam. Het is in deze jaren dat de docenten van de toenmalige ,Siit; Afdeling' van de hogeschool de noodzaak inzien van empirisch onderzoek om inzicht te krijgei de maatschappelijke ontwikkelingen. Door de oprichting van het IVA, destijds gedoopt als het Institwi or Arbeidsvraagstukken, wordt in de behoefte van praktisch veldonderzoek voorzien. In de loop van haar bestaan is het IVA uitgegroeid van een knusijtuutje met slechts enkele wetenschappelijk onderzoekers tot een geprofessionaliseerde ondi leksorganisatie, waar zo'n vijfentwintig wetenschappelijk medewerkers, een tiental studentas; nten en een vijftiental mensen in ondersteunende funkties hun emplooi vinden. Ter gelegenheid van het vijfentwintig­jarig bestaan van het IVA b: t Hogeschoolblad een gesprek met mr. dr. I. Snellen, de direkteur van het Instituut en drs. F. Val lurg, wetenschappelijk medewerker bij de sektie Arbeid en Bedrijf en voorzitter van del nutsraad.

Snellen: Ja, m a a r ook beleidsgericht onderzoek kan wetenschappelijk van hoge kwaliteit zijn. Ik vind het door u gestelde dilemma wat te zwart­ wit. Maar ik onderken wel het ge­ vaar, dat door de krappe geldstroom en de bezuinigingen de kritische funktie van vooral beleidsonderbou­ wend onderzoek te kort wordt ge­ daan. Deze kritische funktie kan alleen dan worden uitgeoefend, als de onderzoeker een breder terrein mag betreden dan waarin de op­ drachtgevers direkt zijn geïnteres­ seerd.

Snellen: De theoretische verdieping zul je vooralsnog moeten vinden in je eigen onderzoek. En als nu de ruimte daarvoor van de kant van de opdrachtgevers minder wordt, heeft dat zijn terugslag op de mede­ werkers. Valkenburg: Vroeger had je nog wel bepaalde fasen in het onderzoek, dat het rustiger was. Nu sta je in elke fase onder druk van de dekla­ rabele tijd, die er is begroot. Het is nu allemaal veel scherper omlijnd. THB: De ruimte voor theoretische verdieping wordt steeds krapper; de onderzoeker wordt door de op­ drachtgever meer onder druk gezet. Toch is er de laatste jaren veel aan­ dacht voor sektie­ en instituutspro­ grammering.

THB: In de Tweede Kamer is nog niet zo lang geleden fel gedebatteerd over de bruikbaarheid van sociaal­ wetenschappelijk onderzoek. Er lijkt sprake van een dilemma: eisn over­ heid of andere opdrachtgevers, die onder de huidige omstandigheden vooral behoefte hebben aan snel uit­ gevoerd onderzoek met zoveel mo­ gelijk konkrete gegevens, passend in hun politiek beleidskader en daartegenover de wetenschap, die juist de vrijheid wil hebben een we­ tenschappelijk kwalitatief goed on­ derzoek te doen met veel aandacht voor theorieën. Dit laatste zou zelfs kunnen uitmonden in fundamentele kritiek op het gevoerde beleid. Valkenburg: Je moet wel een onder­ scheid maken tussen de opdracht­ gevers. Als je onderzoek verricht voor een departement moeten de uitspraken nogal genuanceerd zijn en niet te hard. Hetzelfde geldt ook bijvoorbeeld voor opdrachten vanuit de werkgevers. Maar e r zijn ook andere opdrachtgevers (o.a. Nationaal Programma Arbeidsmarkt Onderzoek), waarbij we veel vrijer zijn in het doen van uitspraken. Algemeen echter moet ik stellen, dat de ruimte voor theoretische on­ derbouwing steeds geringer wordt. Het IVA wordt om de d a a r aanwe­ zige kennis ingehuurd, waarbij van­ uit de opdrachtgever steeds minder behoefte is aan literatuurstudie, m a a r wel aan snelle resultaten.

ty4-f^e\fi rt W steeds minder ruimte ontstaat voor een theoretische oriëntatie voor de medewerkers van het IVA. Boven­ dien heeft de intensivering tussen KHT en IVA nog niet opgeleverd, dat er mogelijkheden ontstaan voor IVA­medewerkers om binnen de fa­ kulteit bij te tanken en theoretische herbezinning te plegen.

Valkenburg: Voor de sekties is het maken van een goed onderzoeksplan van groter belang geworden. De noodzaak van koórdinatie wordt al­ gemeen onderschreven ter kompen­ satie van het verlies aan theoreti­ sche verdieping. Snellen: Voor een ,brede' theoreti­ sche oriëntatie is minder ruimte dan vroeger. Een middag in de biblio­ theek doorbrengen om d a a r vrij ongericht in de literatuur te gras­ duinen is niet meer mogelijk. Wel hebben de medewerkers binnen hun eigen onderzoek mogelijkheden voor meer toegespitst theoretisch onder­ zoek. Door zwaartepuntvorming, themakeuze, programmering wordt een poging ondernomen om die toe­ gespitste oriëntatie sterker te ma­ ken. Toch is dat slechts een zeer ge­ deeltelijke kompensatie voor die ,brede' oriëntatie.

Valkenburg (links): Opdrachtgever heeft steeds meer behoefte aan snelle m theoretische oriëntatie is minder ruimte dan vroeger."

THB: Maar er worden toch van te voren onderzoeksbegrotingen opge­ steld, die het budget duidelijk afpa­ len. Daarbuiten mag de onderzoeker niet treden? Snellen: Ja, ik onderken dit dilem­ m a wel, m a a r er zijn binnen het IVA toch diverse medewerkers ,die voldoende ruimte hebben voor theo­ retisch werk. Vaak hangt dit nauw samen met de fase van het beleid, vanwaaruit de opdrachtgever zijn opdrachten verstrekt. Juist wanneer beleid in een aanvangsfase ver­ keert heeft ook de opdrachtgever behoefte aan een goede konseptua­ lisering van het onderzoekspro­ bleem, dus aan fundamenteel onder­ zoek. Heeft een beleid zich in de loop der tijd al meer gesetteld, dan zal er minder behoefte zijn a a n diep­

gravende, theoretische onderzoekt W e zitten nu in een fase, waarin blijkbaar meer behoefte is aan Ir te termijn onderzoek.

Snellen (rechts): „Voor een brede,

éit veel beleidsonderzoeken slechts instrumsnteel zijn en a­politiek. Z e ajn te weinig gericht op de veran­ dering van de maatschappij. We zien ook, dat de overheid steeds meer greep heeft gekregen op we­ tenschap en onderzoek. Wat is het verweer hiertegen van de kant van wetenschap en vooral van het IVA?

Valkenburg: Het hangt er ook \t af, hoe dicht je bij het vuur zit r je onderzoeksresultaten. Er i m a a r weinig IVA­onderzoeken, t direkt in beleid worden vertak Een koppeling tussen onderzoek­ beleid is niet licht te leggen. Vr Snellen: Ja, kijk, het aantal vrij­ onderzoeken hebben meer uitstr heidsgraden voor een fakulteit is ling op het beleidsgerichte denker groter dan die van een IVA. Wij zijn Teel afhankelijker en het is ook Snellen: O nderzoeken worden er^ daarom dat we de relaties met een zijds gebruikt om konkreet bet fakulteit van Sociale Wetenschap­ te maken, anderzijds om beleidsi pen dienen te verstevigen. kers te beïnvloeden door het ver. deren van h u n intellektuele ki)k Valkenburg: Ja, m a a r ook de werk­ omstandigheden zijn veranderd. Bin­ zaken. nen het strakkere kader van de op­ THB: Berting wijst ook op het l' ilrachten betekent dit o.a., dat er

THB: Hoe worden de toegespitste kijkjes op de werkelijkheid van de sektieleden aaneengesmeed tot een bredere kijk op het onderzoeksge­ bied dat de sektie bestrijkt? Snellen: Je zult moeten trachten aan diepte te winnen wat je aan breedte verliest. Zo is het thema zelfhulp­ organisaties bij de sektie welzijn een typisch zwaartepunt dat zich ont­ wikkeld heeft. Het dekt weliswaar niet het hele terrein van het wel­ zijn; er is een heel belangrijk thema voor de jaren '80 uitgehaald. Men heeft de keuze gemaakt op een be­ perkt terrein theoretisch diepgaand bezig te zijn. Valkenburg: Bij de sektie Arbeid en Bedrijf kwam een onderzoekspro­ g r a m m a op basis van 3 a 4 zwaarte­ punten echter niet van de grond. Dat komt waarschijnlijk omdat e r naast eigen onderzoek niet voldoen­ de tijd is voor sektieprogrammering, om interesses van medewerkers te bundelen tot zwaartepunten.

THB: We konstateren eigenlijk nóg een dilemma. Juist waar een samsn­ leving schreeuwt om alternatieven voor de huidige malaise, wordt het wetenschappelijk onderzoek geen ruimte gegeven om grensverleggend onderzoek te doen en nieuwe maat­ schappelijke perspektieven aan te dragen... Valkenburg: Nou ja, dat zou natuur­ lijk wél kunnen, n.l. via het schrij­ ven van artikelen om nieuwe ideeën te droppen. Maar daarvoor is weer te weinig tijd. Het onderzoek slorpt de onderzoeker op, zodat hij zich te weinig n a a r buiten kan profileren. THB: Het zal niet toevallig zijn, dat juist in de huidige ekonomische kri­ sis de onderzoekers minder ruimte geboden wordt om grensverleggend onderzoek te doen. Maar de vraag is ook, of sociologie eigenlijk wel een bijdrage kan leveren tot maatschap­ pelijke oplossingen zonder daarbij de ekonomie te betrekken? Heel konkreet: zijn er hieromtrent kon­ takten met de Ekonomische Fakul­ teit, wordt de ekonomie als disci­ pline betrokken bij de onderzoeken van het IVA? Valkenburg: In de sektie Arbeid en Bedrijf zitten uiteraard ook ekono­ men, want bij problemen rond bij­ voorbeeld deeltijdarbeid zijn ze on­ misbaar. Bij de onderzoeksresulta­ ten wordt vaak de ekonomische fi­ nanciële haalbaarheid betrokken van de beleidsadviezen. O ok in die zin speelt de ekonomie bij ons een grote rol. Het zijn geen zuiver socio­ logische onderzoeken in onze sektie. Snellen: Natuurlijk is elke samen­ werking prima, ook met ekonomen dus. Maar ik ben er nog niet uit. De ekonomie heeft een bepaalde ,data­ krans', die verder onaantastbaar blijft. Het lijkt me erg moeilijk kon­ septen van de ekonomische weten­ schap te koppelen aan de konsepten van de sociologie. Ik zie vooralsnog weinig mogelijkheden tot inhoude­ lijke samenwerking, op praktisch nivo wel, vooral als het erom gaat ekonomische randvoorwaarden uit­ een te zetten.. Valkenburg: De ekonomie is vooral op makro­nivo bezig, terwijl bij ons de nadruk ligt op meso­ en mikro­ nivo. O ok daarom sluit het wat min­ der aan. O verigens is het wel ty­ pisch, dat er op de KHT wel een overleg gaande is over het probleem ,werkgelegenheid'. Maar het IVA is daarbij niet uitgenodigd. Wij heb­ ben toch kennis dienaangaande! THB: De heer Snellen heeft in het verleden deel uitgemaakt van de kommissie­Köbben die advies uit­ bracht onder de titel .Onderzoek op tafel'. Hij heeft zich laten kennen als een gepassioneerd voorstander van openbaarheid van onderzoeks­ resultaten. Nu heeft zich bij het Bouwcentrum in Rotterdam, een on­ afhankelijk onderzoehsinsituut een pijnlijk geval voorgedaan. Daar werd een medewerker ontslagen, omdat hij buiten medeweten van de direktie een artikel schreef met kri­ tiek op het Ministerie van Volks­ huisvesting ­ een belangrijke op­ drachtgever van het Bouwcentrum. Snellen: De achtergronden van deze affaire zijn mij onvoldoende bekend om te beoordelen of de direktie van

het Bouwcentrum goed of slecht ge­ handeld heeft. Het O verleg van O n­ derzoeksinstituten heeft in een reak­ tie gesteld dat een dergelijk artikel in princip)e gepubliceerd moet kun­ nen worden. Het zou zeker geen IVA­beleid geweest zijn de man voor ontslag voor te dragen. Een p a a r maanden geleden hebben enkele IVA­medewerkers in een ar­ tikel in De Volkskrant het banen­ plan van Den Uyl bekritiseerd. Ze stelden daarin dat deeltijdarbeid op korte termijn eerder probleem­ver­ grotend dan­ oplossend zal werken. Door een ongenuanceerde kop bo­ ven het artikel leek het echter alsof ze mordicus tegen deeltijdarbeid wa­ ren. Binnen het IVA levert zoiets geen problemen op, evenmin bij de opdrachtgever van het IVA. THB: In uw jaarverslag 1980 wordt melding gemaakt van het decentra­ lisatiestrevsn van de overheid. Dit zou o.a. tot konsekwentie hebben, dat meer aandacht wordt besteed aan kleinschalige onderzoeken i.p.v. surveys. Ook wordt daarin gezegd, dat de kwalitatieve onderzoeks­ methode steeds meer ingang vindt, zoals bijvoorbeeld case­studies en aktie­onderzoek. Wat is de mening hieromtrent van het IVA? Snellen: Een strikte scheiding tus­ sen kwantitatief en kwahtatief on­ derzoek lijkt me onjuist. W e kennen wel het onderscheid tussen goed en slecht onderzoek. O ok een kwalita­ Ter gelegenheid van het 25­jarlg bestaan van het IVA, is er een bundel uitgegeven onder de titel: ,STAGNATIE EN HERBEZIN­ N I N G ' , lm deze bundel staan een achttal artikelen v a n voorzitter D e M o o r , direkteur Snellen en bestuurslid Segers en zes mede­ w e r k e r s van het IVA. Het eerste deel bevat drie bijdragen omtrent de algemene positiebepaling van sociaal­wetenschappelijk beleids­ onderzoek in de huidige maat­ schappelijke ontwikkelingen. Het t w e e d e deel laat een aantal oriëntaties zien in de diverse sektoren van het IVA. Naar aan­ leiding v a n deze bundel w o r d t op woensdag 12 mei a.s. van 13.30­17.15 uur een kolloquium gehouden, waar de diverse arti­ kelen nader ter diskussie w o r ­ den gesteld door de auteurs. Een en ander vindt plaats In gebouw S o p de begane g r o n d . Hierna wordt de traditionele borrel ge­ schonken tijdens een receptie. Aanmeldingen v o o r het kollo­ quium kunnen plaatsvinden via het sekretariaat van het IVA in j e b o u w S, 2e verdieping.

tief onderzoek zal betrouwbaar moe­ ten zijn en empirisch kontroleer­ baar. Gevalsstudies kunnen in een bepaalde fase belangrijk zijn om de kompleksiteit en pluriformiteit van verhoudingen en situaties in de sa­ menleving aan te duiden en te be­ houden. Maar een nadeel van een case­study is h a a r eksteme validi­ teit, h a a r generaliseerbaarheid, je verliest aan representativiteit. Mij (Vervolg op pagina 10)

THB 30 ­ 7 mei 1982

mmm Tribune Op 10 en 11 mei 1982 zullen ruim 800 onderzoekers van het onderwijs, afkomstig uit het hele land, in de KHT bijeenkomen ZIJ zullen hun recente onderzoek presenteren, in diskussie treden over het vak en kontakten leggen of verstevigen Kortom, een wetenschappelijk kongres als vele andere Het bijzondere IS slechts, dat het over onderwijsresearch gaat In Nederland maakte de onderwijsresearch - die hier en daar al in de dertiger jaren beoefend werd - pas m 1950 een duidelijke groei door Aanvankelijk stamden de beoefenaars van de onderwijsrerearch uit oudere, bestaande disciplines, zoals de pedagogiek, de sociologie en vooral ook de psychologie Nu begint men zich van die moederwetenschappen steeds meer los te maken In vele universitaire instellingen kwam de onderwijskunde als zelfstandige studierichting op De theorievorming speelt, minder dan voorheen, leentjebuur bij de oudere disciplines Ook wat methoden van onderzoek betreft, begint men eigen wegen in te slaan Al deze ontwikkelingen komen ook tijdens het kongres aan de orde In zijn plenaire inleiding zal prof dr L F. W de Klerk, hoogleraar onderwijspsychologie aan de KHT, een pleidooi houden voor dat eigen gezicht van de onderwijsresearch onder de vertrouwd klinkende titel ,Uitdaging en Teleurstelling' Twee buitenlandse gastsprekers, Ference Marton uit Zweden en Gene Hall uit de USA, zullen op de tweede dag het methodische aspekt een speciale inhoud geven De eerste legt daarbij de nadruk op de .fenomenografie', een direkte beschrijvingsmethodiek van onderwijsleerprocessen De tweede zal ingaan op de eisen die de toepasbaarheid van de onderwijsresearch aan de methoden van onderzoek stelt, onder andere door de betrokkenheid van de gebruiker bij het onderzoek te vergroten De hoofdmoot van het kongres is echter voor de gewone onderzoekers Ze hebben m totaal 88 papers ingediend, die in thema's of onderwerpen gerangschikt zijn Steeds vinden er acht papersessies tegelijk plaats Een uitvoerig programmaboek moet de kongresgan-

Nauta's knuppel Bestaan er onderzoeksmethoden die zichzelf overbodig maken? Dit is een paradoxaal klinkende vraag Kan een experiment, of een archiefonderzoek, of een methode van participerende observatie zichzelf opheffen? Dat is moeilijk voorstelbaar. Wie bijvoorbeeld een paar keer een experiment uitvoert, zal juist overtuigd raken van het nut van deze methode van onderzoek Een eenmaal uitgevoerd experiment maakt andere experimenten niet overbodig. Integendeel. De hierboven gestelde vraag naar het zichzelf overbodig maken van methoden vormt het kernthema van de nieuwe artikelenbundel van L W Nauta. Deze filosoof beantwoordt de vraag bevestigend Sterker nog: zijn boek is een pleidooi voor het in de vuilnisbak gooien van één bepaalde onderzoeksmethode: de dialektische methode. Sociaal-filosofen die in het voetspoor van Hegel en Marx treden, houden over het algemeen de dialektische methode in ere. Volgens Nauta doen zij dat ten onrechte. Of anders gezegd: die onder-

Onderwijs Research dagen gers m staat stellen hieruit een geschikte keuze te maken Doordat elk nieuw paper op hetzelfde moment begint als de zeven andere, is het mogelijk m de pauzes van thema of onderwerp te wisselen De thema's zijn vooraf vastgesteld Ze betreffen onder andere het leren van sociale vaardigheden, planningsgedrag van leerkrachten, schoolorganisatie en de nieuwe media Per thema zijn de inleiders uitgenodigd door een themakoordinator, terwijl een diskussiant, die eveneens goed thuis is in het thema, na afloop een uitvoerig kommentaar geeft De meeste papers (namelijk 50) zijn echter vrij, dat wil zeggen op eigen initiatief ingediend Ze zijn vervolgens in onderwerpen bijeengebracht Ze gaan onder andere over het leesonderwijs, schoolwerkplanontwikkeling, toetsing en technisch onderwijs Studenten m de onderwijskunde van de KHT fungeren als zaalvoorzitter, vakmensen treden na afloop op als diskussie-inleider De Onderwijs Research Dagen 1982 vinden juist plaats, als er in de onderwijsaktiviteiten van de hogeschool een zekere windstilte is de meeste kolleges zijn juist afgelopen, de meeste tentamens moeten nog beginnen De kongresgangers zullen dan ook de beschikking hebben over alle zalen en zaaltjes in gebouw A, inklusief de aula voor de plenaire zittingen Ook in de gangen zal men hen kunnen aantreffen Hier immers is een ,markt' ingericht instituten die zich presenteren, een boekenraam Ook worden daar komputertoepassingen in het onderwijs gepresenteerd En, na afloop van de eerste dag, IS er de traditionele receptie, aangeboden door het Kollege van Bestuur In de kelder (AZ3) tonen de audiovisuele centra van de Nederlandse universiteiten en hogescholen hun onderwijsprodukties films, video-opnamen, band-diaseries en dergelijke De lunch wordt genoten in een deel van het bedrijfsrestaurant, gebouw H Gezien het grote aantal deelnemers wordt er in drie ploegen geluncht De avond is vrij

zoekers doen zichzelf en ons te kort als zij gebruik blijven maken van die methode Marx heeft met behulp van die methode belangrijke inzichten blootgelegd ten aanzien van de maatschappij waarin hij leefde. Die inzichten van Marx zijn inmiddels algemeen bekend. Sociaalfilosofen die in onze tijd opnieuw gebruik maken van de dialektische methode, komen volgens Nauta niet verder dan het opnieuw ,ontdekken' van wat reeds lang bekend is. Aan het slot van zijn voorwoord schrijft Nauta over dat soort van filosofen: „Hij loopt het gevaar dingen te ontdekken, die al lang gemeengoed zijn. Zijn werkwijze leidt tot stilstand in plaats van tot vooruitgang Hij vergeet dat het historisch materialisme van Marx en Engels niet een gesloten doktrine was, maar een program van onderzoek." Nauta pleit er voor om dit onderzoeksprogramma verder uit te voeren, maar zonder de methode die zichzelf kennelijk overbodig heeft gemaakt, een methode die min of meer fossiel is geworden De stellingname van Nauta is voor sociaal-filosofen waarschijnlijk provocerend, en moeilijk tegelijk. Sommigen zullen van mening zijn, dat Nauta .ver-

Dan zal men vele kongresgangers op en rond de Heuvel kunnen aantreffen. Onder de voordrachten is er een, die bijzondere vermelding verdient Job de Haan, docent aan onze Ekonomische Fakulteit, waagt zich in het hol van de leeuw Als een van de weinige met-vakgenoten zal hij zijn kursus Organisatieleer beschrijven en de resultaten die met deze kursus bereikt zijn presenteren De organisatiekommissie is vooral een Tilburgse aangelegenheid Vertegenwoordigers van de vakgroep Onderwijskunde 10, het Onderwijs Research Centrum, het Audiovisueel Centrum en de afdeling Onderzoek en Onderwijs van de Dienst Algemene Zaken werken eendrachtig samen in deze kommissie Verschillende leden treden bovendien op als thema-koordinator of als presentator van een paper Het ORC is met drie papers vertegenwoordigd Zo komen de evaluatie-onderzoeken bij de Tilburgse sociologen en de ekonomen aan de orde en ook het onderzoek, dat wordt uitgevoerd bij een psychologie-kursus die de vorm heeft van een ,personalized system of instruction'.

In de rubriek .Tribune' geven lezers hun opinie op uitnodiging van de THB-redaktie. Deze DR.

week:

C. VAN

DORP

Belangrijke bijdragen leveren verschillende diensten van de KHT zij beheren de financiën van het kongres, zorgen onder andere voor zaalruimten, wegwijzers en extra telefoonlijnen of verzorgen de inwendinge mens op de ORD De Onderwijs Research Dagen, elk jaar in een andere universiteit of hogeschool, vinden nu al voor de negende keer plaats Evenals voorheen is ook nu een van de doelen, nieuwe ontwikkelingen te signaleren Een nieuw thema is bijvoorbeeld het leren van sociale vaardigheden Binnen

raad' pleegt door de historisch-materialistische benadering van een wezenlijk geacht bestanddeel te ontdoen Voor anderen is de stellingname van Nauta misschien juist stimulerend. Want eigenlijk stelt hij het probleem aan de orde, hoe je een bepaalde onderzoeksaanpak

flexibel kunt aanpassen aan kennis die inmiddels verworven is. ,De gerealiseerde utopie en andere sociaal-filosofische stukken' bevat artikelen die grotendeels in de jaren zestig en zeventig gepubliceerd zijn. Nauta heeft ze bij bundeling soms sterk bewerkt De inleiding en een uitvoerig artikel over Habermas zijn nieuw Nauta behandelt in zijn artikelen onder meer het werk van Sartre, Marcuse en Habermas Bij het schrijven over deze

dit thema wordt besproken hoe via het onderwijs het sociaal inzicht en de sociale vaardigheid van de leerlingen kan toenemen De methoden van onderzoek zijn een telkens terugkerend thema. Nieuw is echter, dat nu aandacht wordt besteed aan minder gebruikelijke methoden Niet zozeer de enquête of het interview staat centraal, maar .protocolanalyse', het ,learner report' en de ,kwalitatieve interactie analyse' Wie er meer over wil weten, raadplege de stukken' ,Onderwijs en de nieuwe media' is de titel van het thema, dat vooral over komputertoepassingen in het onderwijs gaat, al of met gekoppeld aan audiovisuele apparatuur In dat kader komt bijvoorbeeld ook de Video Langspeel Plaat (VLP) aan de orde, waarmee naar believen, gestuurd door een komputer bewegende beelden kunnen worden gepresenteerd Deze apparatuur is toegepast bij de observatietraining van Nij meegse psychologie-studenten De komputer wordt overigens als onderwijs middel al op verschillende lagere scholen toegepast Dit thema sluit aan op een kongres, dat op 12 mei, eveneens in de KHT, door de Vereniging voor Onderwijs en Cumputer (VOC) wordt georganiseerd Anders dan de ORD, is dit VOC-kongres ook be doeld voor met-onderzoekers docenten en studenten met belangstelling voor de nieuwe media Inschrijving is nog mogelijk (ir E J W M van Hees, ORC, tel 2278) De ORD '82, die onder auspiciën van de Vereniging voor Onderwijs Research (VOR) en met steun van de KHT wor den georganiseerd, beloven een bont spektakel op te leveren Een poging om daarin enige lijn te ontdekken zal worden ondernomen op de plenaire slot bijeenkomst op 11 mei De diskussianten zullen dan plaats nemen in een forum Voorzitter hiervan is prof dr R A de Moor, hoogleraar onderwijssociologie aan de KHT. Men zal dan de stand van zaken in de verschillende onderzoeks gebieden bespreken en vergelijken Of het langzamerhand zeer gedifferentieer de terrein van de onderwijsresearch toch eenheid vertoont of met, zal dan wellicht blijken

auteurs, legt Nauta het aksent op de methoden van analyse die zij gebruiken De titel van het boek verwijst naar een stuk waarin Nauta een herinterpretatie geeft van de Utopia van Thomas More. Verder bevat de bundel onder meer de tekst van een lezing, waarin Nauta een toelichting geeft op het beginselprogramma van de Partij van de Arbeid. Dit programma werd eind 1977 door de PvdA aanvaard; Nauta is één van de opstellers ervan Ik ben geen sociaal-filosoof en daarom vind ik de artikelen van Nauta niet altijd even gemakkelijk: Sartre, Marcuse en Habermas liggen ook niet op mijn nachtkastje (ik heb niet eens een nachtkastje). Toch is Nauta een stimulerend schrijver. Hij formuleert scherp en deelt andersdenkenden zo nu en dan met een prachtige opmerking een forse tik uit. Die tik is meestal heel effektief gericht op de lange tenen van zijn lezers. De meeste filosofen kunnen niet schrijven; Nauta kan het wél KAREL SOUDIJN L. W Nauta: De gerealiseerde utopie en andere sociaal-filosofische stukken. Amsterdam: Van Gennep, 1981, ƒ 19,20

officieel KOMMUNIQUE KOLLEGE VAN BESTUUR 27 APRIL 1982 1 De Staatssekretaris van Onderwijs en W e t e n s c h a p p e n heeft vergunning verleend voor de bouw van een nieuw dierenverblijf als onderdeel v a n het sociaal kluster. Met de bouw - waarmee een bedrag gemoeid is van r u i m l U miljoen gulden - zal over ongeveer een m a a n d begonnen worden. De vewachting is d a t het dierenverblijf in )uni 1983 gereed zal zijn. 2 Op voorstel v a n de Fakulteit d e r Ekonomische W e t e n s c h a p p e n zal het Kollege a a n de Hogeschoolraad een koncept-besluit voorleggen tot instelling v a n een studierichting Bestuurlijke Informatiekunde. Dit zal een experimentele studierichting zi|n k r a c h t e n s artikel 20 van de W e t op het Wetenschappelijk Onderwijs. De studie zal in beginsel ook in deeltijdse vorm worden verzorgd. De verwachting is gewettigd d a t er jaarlijks 150 s t u d e n t e n zullen starten met deze nieuwe studie. 3 Het kollege heeft een analyse g e m a a k t van de onlangs ontvangen opgave v a n het Ministerie van O&W over de rijksbijdrage in de personele lasten over 1982. Daarbij is. gebleken, dat in de opgave van de Rijks C o m p u t e r Centrale - die uitgangspunten vormt voor de begroting van de KHT - geen rekening IS gehouden m e t de voor 1982 geld«nde inhoudingspercentages Gevolg d a a r v a n is d a t er een lagere personeelslast voor de KHT ontstaat d a n enkele m a a n d e n geleden nog moest worden aan genomen. Het v a k a t u r e p e r c e n t a g e in de lopende begroting, dat is a a n gehouden om in 1983 niet in de financiële problemen te raken, bedroeg 7%. Door deze onverwachte .meevaller' zou het bijvoorbeeld mogelijk zijn om dit v a k a t u r e p e r c e n t a g e voor 1982 op 6% te stellen.

algemeen SYMPOSIUM WETENSCHAP EN KRISIS Vnjdag 4 juni vindt een symposium plaats met als titel Wetens(#iap en Knsis, aanpassing of kritiek en georganiseerd door d e Vereniging v a n Wetenschappelijke Werkers (VWW). Plaats Roetersstraat 15, Amsterdam Tijd 10 00 tot 17 30 u u r Het ochtendgedeelte zal b e s t a a n uit lezingen door H Hoefnagels (Nijmegen), H Zomer (Tilburg), P Fortuyn (Groningen) en A Verhagen (ABVA/KABO), terwijl 's middags in zeven thema-groepen zal worden gewerkt Er zijn themagroepen over Vrouwenwerk en werkgelegenheid, ontkoppeling v a n het recht op onderwijs en h e t recht op arbeid, kntische beroepspraktijk'' arbeidsburo's, voorwaardelijke financiering en progressief onderzoek, ABVA/KABO over wetenschappelijk onderwijs, FNV en wetenschapsbeleid Aanmelding voor h e t symposium IS noodzakelijk, w a a r n a h e t programma (tevens toegangsbewijs) zal worden toegestuurd Kosteloos voor leden, met-leden ƒ 5,- Aanmelding VWW-buro, Oude Gracht 80, 3511 AT Utrecht, telefoon 030 - 322180 (10 00 tot 12 00 u u r ) . SLUITING TERMIJN VOOR INDIENING VAN SAMENWERKINGSPROJEKTEN Nog tot 16 mei 1982 bestaat de jaarlijkse mogelijkheid tot de indiening van Samenwerkmgs- en Dienstverlenings-projekten KHT-THE voor het j a a r 1983 De aanvragen moeten op voornoemde d a t u m ontvangen zijn door het Stafburo van het Samenwerkingsorgaan KHT-THE De projektvoorstellen, die steeds moeten voldoen aan een a a n t a l k n t e n a en voorwaarden, dienen m achtvoud te worden ingezonden Aanvraagbrochures w a a n n de procedure en de voorschriften voor deze projekten zijn vermeld zijn verkrijgbaar bij genoemd Stafburo (KHT - F-4, telefoon 013 662010 (662519) Voor 1983 zijn tenminste vier nieuwe, vrijkomende formatieplaatsen beschikbaar voor nieuwe projekten GEVONDEN VOORWERPEN - Bruine portemonnaie met geld en sleutels - Bruine portemonnaie met opschnft en inhoud

-

Sleutelhanger met 4 huissleutels Huissleutel los Sleutel, m e r k Cisa Doktersrecept Uitschuif b a r e aanwijsstok Zilveren a r m b a n d Zilveren oorbel Agenda t n v H Oerlemans Kruisje van goud Aangiftebewijs vermissing fiets Bewijs v a n inschrijving M S S E Janssen, n r 94 23 59 - Kopieën gemaakt op een machine van de KHT - Zonnescherm voor bril - Bnletui - Jaarverslag Hoogovens - Twee regencapes ~ Voorts diverse sjaals en handschoenen Voor inlichtingen van gevonden en verloren voorwerpen k u n t u terecht a a n de balie m de h a l v a n gebouw B

alle sprekers deelnemen om vragen uit de zaal te beantwoorden 's Middags zijn er werkgroepen, w a a r a a n studenten en nietstudenten geïntegreerd deelnemen In elke werkgroep wordt een bepaald aspekt v a n het t h e m a a a n de orde gesteld De werkgroepen worden geleid door mensen met leidinggevende funkties in de diverse organisaties De deelnemersIn overeenstemming met het doel van de Veerstichting zullen de driehonderd deelnemers voor de helft bestaan uit studenten van universiteiten en hogescholen en voor de helft uit m e t studenten Ter voorbereiding op het symposium zullen een a a n t a l verplichte werkgroepen worden gehouden Studenten die zich voor het symposium willen opgeven k u n n e n dat doen door middel van de a n t w o o r d k a a r t e n bij de posters die op de verschillende fakulteiten h a n g e n of bij de Veerstichting, Postbus 11230, 2301 EE Leiden Kosten van deelname ƒ 75,-

INHAALPROGRAMMA

GASTKOLLEGE PROF. DR. S. IJSSELING

EKONOMETRISTEN De foto's van het TEV feest zijn k l a a r Ze zijn te bestellen op woensdag 12 mei van 12 00 tot 15 00 u u r in de nieuwe TEV-kamer (B 409) Betalen bij het bestellen Tevens is de nieuwe Cirkel (no 3) verschenen Deze is of te halen op B-409 DOKTORAAL TENTAMENS SUBFAKULTEIT EKONOMETRIE Het t e n t a m e n Dynamische Optimalisering zal plaats vinden op 19 mei 1982 in CZ 21 van 9 30 tot 12 30 u u r

DI-KURSUS .ONDERZOEKSTRADITIES' Herfst 1981 (algemene sociologie) Studenten die van de tweede tentamenmogelijkheid (mei-jum '82) over deze k u r s u s gebruik willen maken, wordt verzocht gedurende de m a a n d mei k o n t a k t op te nemen met de docent d r H Coenen TENTAMEN PSYCHOLOGIE I Aangezien voor sommige studenten de tijd tussen d e laatste kolleges en het eerste t e n t a m e n Psychologie I, op 14 mei 1982, te kort wordt bevonden voor een goede voorbereiding, is besloten voor dit t e n t a m e n een alternatieve gelegenheid te bieden en wel 11 juni 1982 Degenen die op 11 juni 1982 deelnemen dienen zich voor 14 mei op te geven bij h e t s e k r e t a n a a t van de examenkommissie (M van Boxmeer, telefooon 2088) Zij ontvangen een oproep voor 11 juni Het IS natuurlijk niet mogelijk om en 14 mei én 11 juni deel te nemen

WERKGROEPSVERSLAGEN 4e semester kinder- en jeugdpsychologie, 1981 Studenten die m 1981 hebben deelgenomen a a n de vierde semester werkgroep kinder- en

9

verplichte stof 4 Gids beginselen van het staatsrecht 1981 - 1982 Géén onderdeel van de t e n t a m e n stof zijn - het artikel van Glastra van Loon (pagina 40 - 47) - de gedeelten van hoofdstuk VI die in kleine letters zijn gedrukt 5 De samenvattingen van de hoorkolleges BIJ het t e n t a m e n dient men bij zich te hebben - Nederlandse wetgeving, studenteneditie (rode Kluwer) - het d i k t a a t de herziene grondwet

Aansluitend bij de kolleges Geschiedenis van de moderne en hedendaagse wijsbegeerte' van prof d r L Heyde, wordt er op woensdag 12 mei 1982 om 16 00 u u r in zaal AZ 9 een gastkoUege gegeven door prof d r S IJsseling (Hoger I n s t i t u u t voor Wijsbegeerte te Leuven) Onderwerp ,Husserl en Heidegger'

SPORT

AFHALEN REFERAAT

TILBURGSE STUDENTEN ONDERWATER SPORT

De volgende personen k u n n e n bij Addy Leenaars (kamer P 306) gratis een exemplaar afhalen van h u n vierde semester referaat kinderen jeugdpsychologie M Chatrou - M Diedenks P de J o n g B Heesbeen J Geurts M Moezelaar M Liew-On - R Kragten T Raymakers - J Zuijlen

Het schriftelijk t e n t a m e n Logika en Taalanalyse van het inhaalp r o g r a m m a IS vastgesteld op dinsdag 15 juni 1982 van 10 30 tot 12 30 u u r Aanmelding voor dit t e n t a m e n k a n geschieden bij Buro Examens en Inschrijving tot 21 mei Het h e r k a n s i n g s t e n t a m e n is vastgesteld op woensdag 25 a u g u s t u s 1982 van 10 30 tot 12 30 u u r Aanmelding voor dit t e n t a m e n kan geschieden bij Buro Examens tot 30 juli 1982

S'ÏTkiPOSIUM VEERSTICHTING De Veerstichting is in 1978 opgericht door een drietal Leidse s t u d e n t e n met als doelstelling het bevorderen v a n k o n t a k t tussen studenten en organisaties in de r u i m s t e z m van h e t woord De Stichting gaat ervan uit dat studenten te weinig weten v a n wat d e verschillende maatschappelijke organisaties van h e n verwachten Anderzijds weten genoemde organisaties niet of nauwelijks wat e r bij de studenten leeft De Stichting acht het van belang studenten en organisaties met elkaar te konfrouteren, zodat zij v a n e l k a a r weten wat er g a a n d e is Met dit doel voor ogen wordt er jaarlijks een symposium georganiseerd In september 1980 was er het symposium met als t h e m a .Relaties tussen Kreativiteit, Innovatie en Universiteit' en in september 1981 het symposium .Motivatie' Op 31 a u g u s t u s en 1 september 1982 vindt het symposium ,Inhaken of Afhaken' plaats Het Thema I n s t i t u u t en m e n s komen steeds meer met elkaar in botsing Organisaties, Samenleving en Universiteit dreigen uiteen te groeien Hoe integreren we de verschillende percepties, verbeteren we de mformatieuitwisselmg en bevorderen we een nieuw elan'' Een symposium over de intensiver i n g van de m t e r a k t i e Het p r o g r a m m a : Tijdens het symposium worden er op beide ochtenden lezingen gehouden Sprekers zijn onder andere Geert Hofstede (Director Institute for Research on I n t e r n a t i o n a l Co-operation), Charles E Ritterband (Hochschule St Gallen), Joseph Jaworski (Chairman American Leadership Forum, Texas); Rene McPherson (Dean Stanford University's G r a d u a t e School of Business) A a n het einde v a n de tweede ochtend is er een forum w a a r a a n

jeugdpsychologie onder leiding van d r s M Feltzer wordt verzocht voor 21 mei a a n s t a a n d e aan de sekretaresse van de vakgroep ontwikkelingspsychologie op te geven of zij belangstelling hebben voor de gebundelde werkgroepsverslagen v a n 1981 Bij voldoende belangstelling zal deze bundel begin juni voor + ƒ 7,v e r k n j g b a a r zijn m het diktatenmagazijn (+ 200 bladzijden)

VERENIGING ,FALCO' Snorkelen leren'? Dat kani ledere dinsdagavond k u n je je de kunst van het snorkelen machtig m a k e n Het m a a k t echt m e t m t of je nou een jongen of een meisje bent Snorkelen k a n iedereen leren Dus als je deze vakantie niet alleen op je luie gat in het zand wilt liggen, m a a r ook wilt zien wat er onder water leeft en beweegt, kom d a n Op dinsdagavond tussen 19 00 en 20 00 u u r n a a r het zwembad op de KALO Neem d a a r wel de a c h t u i t g a n g bij de parkeerplaats v a n de Stadssporthal Ter plaatse hebben we verschillende snorkeluitrustingen die je m a g lenen, h e b je al een u i t r u s t i n g neem deze d a n gerust mee Dit aanbod geldt tot 22 juni en zal vooralsnog niet h e r h a a l d worden I Tot d i n s d a g d u s '

TENTAMEN BURGERLIJKE RECHTSVORDERING (doktoraal oude stijl)

VOLLEYBALLEN?

Het teHtamen burgerlijke rechtsvordering (doktoraal oude stijl) zal worden afgenomen op d i n s d a g 22 juni a a n s t a a n d e vanaf 9 30 u u r Aanmelding voor dit t e n t a m e n dient te geschieden bij het Buro Examens voor 22 mei aanstaande

.Gepidae' zoekt nog enkele h e r e n die volgend seizoen kompetitie willen spelen (4e klasse) Geïnteresseerden k u n n e n vrijblijvend op donderdag van 19 30 tot 21 00 u u r in de HTS-zaal komen meedoen Verdere inlichtingen telefoon 013 - 635196

REPETITIEKOLLEGE TEN BEHOEVE VAN AVONDSTUDENTEN BEGINSELEN STAATSRECHT Op d i n s d a g 18 mei a a n s t a a n d e zal m CZ-27 een rejjetitiekollege worden gehouden voor het vak beginselen staats- en administratief recht Dit koollege begint om 19 00 u u r en IS uitsluitend toegankelijk voor avondstudenten Voor de goede orde zij meegedeeld, d a t h e t t e n t a m e n van 25 mei zal b e s t a a n uit multiple choice vragen en open vragen REPETITIEKOLLEGE STRAFRECHT C-I Op d i n s d a g 8 juni zal een repetitiekoUege gegeven worden in SBg A 61. TENTAMEN BEGINSELEN VAN HET STAATSRECHT VOOR DAGSTUDENTEN EN AVONDSTUDENTEN OP VRIJDAG 28 MEI 1982 Het t e n t a m e n Beginselen van het Staatsrecht bestaat uit twee gedeelten een gedeelte meerkeuzevragen (van 9 30 tot 11 00 u u r ) en een gedeelte open vragen (van 11 15 tot 12 45 uur) Tot de stof voor het t e n t a m e n behoren 1 A D Belmfante, Beginselen van Nederlands Staatsrecht, 8e d r u k 2 A A B van Geelen, Geschiedkundige a a n t e k e n i n g e n ten dienste van de studie in het staatsrecht, 4e d r u k H j e n n zijn met n a m e v a n b e l a n g - de grondwetsherzieningen - de gebeurtenissen m 1853 en 1866 - 1868. - de kiesrechtstnjd - de schoolstrijd - d e wijze van t o t s t a n d k o m i n g ( p a r l e m e n t a i r - extraparlementair) v a n de k a b i n e t t e n vanaf 1946 3 B de Goede, Beeld van het Nederlands bestuursrecht, 3e d r u k Hiervan zijn d e hoofdstukken I tot en m e t V leesstof en de hoofdstukken VI tot en met IX

MeNu? PERIODE 10 TOT EN MET 14 MEI MAANDAG 10 MEI - Heldere Champignonsoep Kerrysoep - Uienschmtzel Gepaneerde Speklap - Witlof met kaassaus Postelein - Gekookte aardappelen - Diverse nagerechten DINSDAG 11 MEI - Heldere Tomatensoep Kippecremesoep - Bami (3oreng - Kroepoek en Atjar - Gemarineerd varkenslapje met Satesaus - Chinese Kool - Gekookte a a r d a p p e l e n - Diverse nagerechten WOENSDAG 12 MEI - Selderysoep - Vermicellysoep - Kabeljauw in beslag met Hollandaise saus - Varkensvleesragout - Worteltjes - Andijvie a la Crème - Aardappelpuree - Diverse nagerechten DONDERDAG 13 MEI - Ossestaartsoep - Florida Groentesoep - Roomschmtzel - A n a n a s b u r g en C h a m p i g n o n s a u s - W i t t e Boontjes met Snijboontjes - W i t t e Kool - Gekookte a a r d a p p e l e n - Diverse nagerechten VRIJDAG 14 MEI - Minestronesoep - Jachtschotel m e t Appelmoes - Kippeburger - Mexicomix - Aardappelen - Diverse n a g e r e c h t e n

THB 30 - 7 mei 1982

Vervolg van pagina 7

Konkurrentie voor het IVA?

zou doen. Het hoeft dan niet persĂŠ beter te zijn trouwens. Snellen: Nou ,ik vind, dat ook een man prima zo'n vrouwenstudie zou kunnen doen. Daarover verschil ik met Fred van mening..

lijkt juist een kombinatie van de kwantitatieve en kwalitatieve methode belangrijk.

THB: De ontwikkelingen binnen het Wetenschappelijk Onderwijs dwingen de fakulteiten er toe ook kontrakt-research te gaan doen. Konkurrentie voor het IVA?

Valkenburg: Je kunt er niet om heen, dat je een voldoende aantal mensen moet bereiken, wil je statistisch betrouwbaar zijn. En je stuit bij de verwerking op het probleem, dat ook kwalitatieve gegevens kwantitatief gemaakt moeten worden.

Snellen: Dat is inderdaad het geval. Er is sprake van een konkurrentieiwsitie, echter niet van konkurrerend optreden: de fakulteit zal niet onder deze tarieven gaan zitten.

THB: Maar als je tijdens interviews in het kader van onderzoek in diskussie of gesprek raakt met de ondervraagde mens, dan komt daar nogal eens een schat aan gegevens naar boven, die je in de vragenlijst niet kwijt kunt. Wat moet er gebeuren met deze gegevens, die juist de gevolgen van de ,onderkant' van het beleid raken? Zijn veel onderzoeken niet te veel gericht op de bovenkant van het beleid, de overheid? Snellen: Nou, ik wil in deze toch wel wijzen op de service-onderzoeken, waartoe vooral het Ministerie van CRM vaak opdracht verstrekt. Die zijn er juist op gericht om het beleid op lokaal nivo te toetsen aan de wensen van het centrale beleid. Dat is dus duidelijk op de basis gericht. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan het uitgebreide GSD-onderzoek van het IVA. Valkenburg: In mijn onderzoek in de oude wijken van Rotterdam bijvoorbeeld probeer ik via gesprekken met de interviewers en de professionele hulpverleners in die wijken juist die omringende informatie te verzamelen. Het punt is alleen, dat je deze informatie zo moeilijk kwijt kunt en dat vind ik erg frustrerend. Het zou erg goed zijn, als we via artikelen/spreekbeurten meer van dat materiaal zouden kunnen overbrengen. Maar gelet op het m.i. gebrekkige publiciteitsbeleid van het IVA en het gemis aan tijd en ruimte komen we ĂŤ r vaak niet aan toe. Je r a a k t toch wel goed bekend met de problematiek in al zijn kompleksiteit en het zou ideaal zijn, als je als onderzoeker een tijd lang bijvoorbeeld als adviseur van een departement of gemeente zou kunnen werken met betrekking tot de onderzochte problematiek. THB: Dus het beleven en ervaren van overheidsbeleid door de mensen aan de onderkant blijft toch verborgen in de onderzoeken, hoewel dat ook belangrijke aanknopingspunten zou kunnsn bieden voor beleid? Snellen: Het spreken over de belevingswereld van mensen vind ik nogal impressionistisch en meer een taak voor journalisten en schrijvers. De wetenschap heeft een beperkter opdracht. Valkenburg: Ik erken wel, dat het zelf gewoond hebben in oude wijken een ekstra dimensie geeft aan het onderzoek. Ik vind ook, dat bijvoorbeeld met betrekking tot vrouwenstudies die ekstra dimensie wordt ingebracht, als een vrouw dat

Valkenburg: IVA-medewerkers kunnen soms kollege geven, m a a r voor de voorbereiding van die kolleges heb je niet zoveel tijd. Het zou ideaal zijn om als medewerker een periode op de fakulteit door te brengen om onderzoeksresultaten op een andere wijze n a a r buiten te brengen. Maar: een uitwisseling van medewerkers over en weer is nu nog niet mogelijk.

Toekomst THB: De toekomst ziet er voor onderzoeksinstituten niet zo rooskleurig uit. Het Nijmeegse Instituut voor Toegepaste Sociologie (ITS) zit nu al in de problemen. Welke beleidsuitgangspunten voor de korte en de lange termijn heeft het IVA? Snellen: Op dit moment is e r nog niet sprake van noemenswaardige problemen; de komende jaren zijn ze wel te verwachten. Zo wordt het wetenschappelijk onderzoek nu zelf tot onderwerp van heroverweging gemaakt, al gaat het daarbij met name om het natuurwetenschappelijk onderzoek. Op wat langere termijn verwacht ik toch dat opdrachtgevers zullen terugkomen van onderzoeken die vooral inventariserend van aard zijn en die n u - mogeUjk is dat te wijten aan kortzichtigheid - a a n onderzoeksinstituten verleend worden. Voor de jaren '80 verwachten we een stagnatie èn een herbezinning; dat is ook de titel van onze jubileumbundel. Er zullen waarschijnlijk weer meer fundamentele problemen en vragen aan de orde gesteld worden, zoals: wat is welzijn?; W a t is de betekenis van arbeid?; Welke sturingskoncepten heeft de samenleving nodig? Valkenburg: Toch leeft die onzekerheid sterk bij het personeel. Laatst was er nog een spontane aktie onder medewerkers om meer te doen aan werving van onderzoeksoixlrachten. Er zijn weliswaar nog geen gedwongen ontslagen gevallen, toch verwachten we dit jaar een vermindering van het aantal deklarabele dagen van 8%. Dat komt neer op het wegvallen van 2 a 3 arbeidsplaatsen.

Ctoopers &Lybrand Nederland

Snellen: Het management kan die algemene onzekerheid moeilijk wegnemen. Het onder druk staan heeft echter ook een positieve kant. Het leidt ertoe dat onderzoekers zich steeds afvragen welke beleidsvragen vanuit onderzoek ondersteund kunnen worden. Op deze wijze komt men volledig als onderzoeker in de samenleving te staan. Paul Emonts Lennart Kik

Westblaak 100,3012 KM Rotterdam, tel. 010-130680 Leidseplein 29,1017 PS Amsterdam, tel. 020-221355

10

Kwartet van Globe

Theo de Groot GLOBE SPEELT KWARTET: VIER TEATERLESSEN VAN HEINER MULLER DONDERDAG 13 MEI STADSSCHOUWBURG STUDIOZAAL AANVANG: 20.30 UUR Kwartet (Mauser, Hamletmachine, Kwartet, Hartstuk) v a n Heiner Muller door Globe. Regie: Gerardjan Rijnders en Paul Vermeulen W i n d s a n t . Spelers: Theu Boermans, Theo de Groot, Moniek Kramer, Ton Selter, Elisabeth Anderen, Huib Booymans en ïinderenAktueel vernieuwend teater krijgt men in Tilburg niet zo vaak te zien. Daarom alleen al is Kwartet van de hier nog vrijwel onbekende Ocstduitse schrijver Heiner Muller misschien wel dé teatergebeurtenis bi] het slot v a n een m a t seizoen. Mauser is een kort en k r a c h t i g leerstuk in de traditie van Brecht, een vingeroefening in het spel van teater en dialektiek. Muller laat hier, anders d a n Brecht, m e t de gevoelloze partijdiscipline overwinnen, m a a r weeft zijn eigen sublektieve gevoelens door de voorstelling, alhoewel je nauwelijks van KATHOLIEKE HOGESCHOOL

,Het feminisme en Derde Wereld Vrouwen' 13 MEI - AZ-8 - 20.00 UUR Binnen de feministische beweging IS er de laatste j a r e n steeds meer belangstelling voor de situatie van vrouwen in ontwikkelingslanden. Met name de schaduwkonferentie van de Internationale Vrouwen Konferentie in Kopenhagen heeft heel stimulerend gewerkt. Veel vrouwen hier voelen zich solidair met vrouwen in ontwikkelingslanden en b e n a d r u k k e n de gezamenlijke strijd, die vrouwen overal ter wereld moeten voeren. Maar er zijn twijfels. Zijn de problemen van vrouwen hier, m vergelijking met die van vrouwen in de Derde Wereld, geen luxe-problemen? Is het w a a r d a t vrouwen hier en in de Derde Wereld gelijke belangen hebben? Is het gevecht tegen onderdrukking en uitbuiting in de Derde Wereld door m a n n e n en vrouwen niet veel belangrijker*' Deze en andere vragen komen aan de orde tijdens dit forum. Als forumleden zijn uitgenodigd: - Eefje School voorzitter van de Emancipatieraad - Ank Gerbrands namens de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels - Polly Levens

een voorstelling kan spreken, twee ,toeschouwers' lezen stuntelig het post-revolutionaire partij-jargon Zij spelen a a n k l a g e r en beklaagde De beklaagde was een voorbeeldig revolutionair die echter de vijanden van de revolutie niet zonder meer kon doden. Deze twijfel m a a k t van h e m eveneens een vijand van de revolutie. In de Hamletmachine laat Muller de hoofdfiguren uit Shakespeares d r a m a - Hamlet en Ophelia - zichzelf als het ware ontdramatiseren. De personages worden op eigen verzoek ontmanteld, o n t d a a n van alle teatrale pathos, door h u n wanhoop gereduceerd tot schimmen, die enkel nog d e steeds terugkerende maatschappelijke processen willen registreren. Hamlet wil schrijfmachine, k o m p u t e r of datab a n k worden, omdat zijn d r a m a niet heeft plaatsgevonden zoals de revolutie niet heeft plaatsgevonden. ,,Ik ben niet Hamlet Ik speel geen rol meer. Mijn woorden hebben me niets te zeggen". W a n t laat Muller zijn Hamlet zeggen de geschiedenis is versteend zoals het stenen m o o n u m e n t van d e m a n die geschiedenis gemaakt heeft. Het is de verstening van de hoop, w a n t de hoop is niet vervuld n a m e n s de Organisatie van Surln S u r i n a a m s e Vrouwen in Nederland - Snezeana van Oerle-Matijevic n a m e n s de Stichting Buitenlanders West-Brabant - Marca Spit n a m e n s de Landelijke Werkgroep Rooie Vrouwen en de Derde Wereld. Iedereen is welkom Er is volop gelegenheid tot diskussie' Deze avond wordt georganiseerd door Buro Buitenland van de Katholieke Hoogeschool Tilburg in het k a d e r van de Leergang Ontwikkelingsproblematiek. Inlichtingen bij Buro Buitenlandtelefoon 013 - 682366 of 662556. .POSTELSE HOEVE'

IVIanagement-game Op 13 mei a a n s t a a n d e wordt in Tilburg d e finale van M a n a g e m e n t Game Nederland gehouden. In de kompetitie 1982 kwamen 92 teams tegen elkaar uit D n e bedrijfs- en twee studenten-teams zullen in d e finale om de Nederlandse kampioenstitel van dit computerspel strijden. Vier van de t e a m s zijn w i n n a a r s van de wedstrijdperioden, die sinds oktober vorig j a a r zijn gespeeld. Het vijfde t e a m is de w i n n a a r v a n de herkansingsronden voor de verliezers uit d e eerste periode. De t e a m s zijn: - De Natonale Investeringsbank - Een gelegenheidsteam

De n a a m v a n de hooggeplaatste m a n is verwisselbaar: Lenin, Stalin of Mao. Muller rekent af met de geschiedenis en beschrijft zijn eigen radeloosheid Zijn tekst is summier, zonder dialoog, zonder d r a m a of moraal, zonder sluitende analyse, m a a r geladen met een poëtische wrangheid Het realisme van de wanhoop Zijn walg zoals die van Hamlet om ,,de dagelijkse leugens die geloofd w o r d e n " is groot. De revolutionaire d a d e n d w a n g tegen elk machtssysteem lijkt te ontstaan uit de oedipale situatie, de .scene primitive' van de vaders (de wet), de moeders (de taal) en de kinderen Conderwerpmg/opstand) Zegt deze anti-Hamlet: ,,Mijn plaats, als mijn d r a m a nog zou plaatsvinden, was a a n beide k a n t e n van het front, tussen de fronten, erboven " Hamlet speelt d u s niet meer mee, vertikt het om via de zoveelste vadermoord (lees revolutie) de geschiedenis (niet) te beïnvloeden, want in feite is Hamlet een gefrustreerde troonopvolger Het mechanisme van de Hamletmachine speelt zich dagelijks af. Revoluties o n t a a r d e n m een jacht n a a r goede baantjes. Muller wil zoals zijn Hamlet geen partij kiezen Ophelia wil, m de rol van Elektra, dat ze ,,de wereld, die ze heeft gebaard, tussen h a a r dijen smoort". Men blijft in de b a n van deze prachtige teaterles al gaat de tekst af en toe verloren in de scenische d r u k t e van het cafetaria. Een goede vondst is vooral de inleiding door Theu Boermans die met ironische verwijzingen de moeilijke tekst m m of meer vergemakkelijkt Kwartet kent d a n weer een klassieker stramien, wordt ook weer gespeeld m de Studio-zaal zelf. en verwijst n a a r ,Li£usons dangereuses' van Lados u i t 1782, een roman over een burgerlijke en decadente briefwisseling van vlak voor de Franse revolutie. De taal is hier h a a s t obsceen, het spel verfijnd, de warmte van het leven verdwijnt in een ijskoud dekor (mét ijsblokken) Tenslotte volgt Hartstuk, buiten onder een theaterwerkerstent, kort m a a r aangrijpend. Mauser en Hamletmachine k a n men in een heel a n d e r e regie (van J a n de Coorte door het Brusselse Troyaanse Paard) zien op het Holland Festival (8 tot 12 juni m Amsterdam) Globe brengt een goed gespeelde en verklarende versie v a n Heiner Muller, en dat is een goede introduktie v a n deze Oostduitse aut e u r in Nederland Müllers stukken m a k e n al enkele jargen ophef m West-Duitsland, en zijn vand a a g te zien in Parijs, Londen en New York. Deze hedendaagse A n t o n m A r t a u d legt zowel de ,kapitalistische' als de ,socialistische' maatschappij onder het mes v a n zijn vlijmscherpe ironie ^ ^ - Bedrijfskunde KHT, Tilburg. - Bedrijfskunde RU, Groningen - Van Dien & Co, Utrecht. De finale wordt in de ochtenduren gespeeld, w a a r n a 's middags tijdens een receptie/persbijeenkomst de uitslag volgt. Prijsuitreikingsbijeenkomst: op 13 mei a.s. vanaf c i r k a 15 00 u u r in R e s t a u r a n t ,De Postelse Hoeve', Dr. Deelenlaan 10, Tilburg THEOLOGISCHE FAKULTEIT

Kardinaal Arns/Braz. Op 14 mei zal d e Braziliaanse kardinaal Paulo Arns van Sao Paulo een avond l a n g te gast zijn op de Theologische Fakulteit in Tilburg Om 19.00 u u r zal A r n s voorgaan in een dienst in de Sint Maartenskerk, d a a r n a (vanaf half negen) zal hij samen met vakbondsleider W a l d e m a r Rossi deelnemen a a n een diskussie over basisbeweging en vakbonden in Brazilië. Dom Paulo Evaristo Arns bezoekt Nederland in verband met het 10-jarig b e s t a a n v a n de groep ,Brasil op weg', een organisatie die zichzelf een ,liturgische beweging' noemt en v a n u i t het evangelie wil werken a a n een m e e r rechtvaardige wereld. Arns zal onder meer een ontmoeting hebben m e t kardin a a l Willebrands en aanwezig zijn bij een manifestatie v a n de vrije vakbonden in Brazilië in het koninklijk i n s t i t u u t voor de Tropen m Amsterdam op zaterdag 15 mei. FNV, CNV en Solidaridad steunen deze manifestatie. 11

memo mei ZONDAG 9 MEI M a r a n a t h a , 11 00 uur. Open bijeenkomst ,Zondagmorgené n d e r s ' . Thema- Werkloze medewerking v a n KWJ Tilburg. MAANDAG 10 MEI Katholieke Hogeschool: Onderwijs Research-dagen 1982. (Zie p a g i n a 8). DINSDAG 11 MEI Katholieke Hogeschool: Onderwijs Research-dagen 1982. (Zie p a g i n a 8). Katholieke Hogeschool, CZ-21, 10.30 tot 12 30 uur; KoUoquium E k o n o m e t n e , B-serie. Prof D Day (University of S o u t h e r n California, Los Angeles, , tijdelijk Université de Paris). Onderwerp; The Theory of Complex Economie Dynamics. Stadsschouwburg, Studio, 20 30 uur. Literair cafe Centraal staat het werk van de dichter J a n Hendrik Leopold. Met voord r a c h t e n door Henk van Ulsen, muziek door Ad v a n Sleuwen. Ambassade-bioskoop, 22 30 u u r : Filmliga m e t .Mutter Kusters F a h r t z u m Himmel'. Regie: Reiner W e r n e r Fassbinder WOENSDAG 12 MEI Katholieke Hogeschool, AZ-9, 16 00 u u r : Prof S IJsseling (KULeuven) over .Husserl en Heidegger' Org.: GIF. Katholieke Hogeschool, gebouw S, 17.15 uur; Receptie t g v. 25-jarig jubileum IVA. Theologische Fakulteit, T-8, 20.00 uur- Film Culturele Commissie M a r a n a t h a , 20 00 u u r . Evaluatie-avond gezinspastoraat. Vrouwenkaf ee, Sasse van Ysseltstraat 16, 20.30 u u r : Thema. Vrouwen en porno. DONDERDAG 13 MEI Katholieke Hogeschool, CZ-21, 14.00 u u r : Kolloquium Ekonomische Fakulteit. Drs. F. J A. M. Hoes en d r C. W Vroom over ,Organisatie en M a n g e m e n t in Japan'. Katholieke Hogeschool, gebouw N, 16 00 u u r : Opening informatiec e n t r u m DSW.

solist Theo Schoonbrood (hoorn). Uitgevoerd worden werken v a n Strauss en Ravel. Stadsschouwburg, Studio, 20 30 u u r : Globe speelt vier stukken van Heiner Muller ,Kwartet', ,Mauser', ,De h a m l e t m a c h i n e ' en ,Her2Stuck'. Regie: Paul Vermeulen W i n d s a n t en Gerardjan Rijnders. Met onder a n d e r e Theu Boermans, Elisabeth Andersen, Huib Rooymans, Ton Selter, Theo de Groot en Moniek Kramer. VRIJDAG 14 MEI Katholieke Hogeschool, Aula, 18 00 uur; I n a u g u r a l e rede prof. drs. G. A. B. Frinking, hoogleraar in de demografie en prognose-technieken. Stsidsschouwburg, 20.15 u u r : BOeMS. Bye, Bye Birdie. Katholieke Hogeschool, Aula, 20.30 u u r : Lezing Kardinaal Arns, aartsbisschop van San Paolo in Brazilië. Thema. Relatie kerk, basisbeweging en vakbonden in Brazilië D a a r n a gesprek met onder andere W a l d e m a r Rossi, een vooraanstaand vakbondsleider in Brazilië O r g : Theologische Fakulteit. Stsidsschouwburg, Studio, 20 30 u u r : Filmhuis m e t ,Im einem J a h r mit 13 Monden' van R a m e r W e r n e r Fassbinder. Kultureel S e n t r u m , 20 30 u u r : Akiko N i s h i g a t a met hedendaagse J a p a n s e muziek. Toegang gratis. Kultureel S e n t r u m , 22 30 u u r : Filmhuis: Marguerite Duras special. Vertoond wordt .Baxter, Vera Baxter'. Toegang gratis. ZATERDAG 15 MEI Stadsschouwburg. 20 15 u u r : 20 15 uur- RO-theater m e t .Alice in wonderland' van Lewis Carroll. Regie: Frans Marijnen. Bewerking: Friso H a v e r k a m p Vormgeving: Lioba W i n t e r h a l t e r . Muziek: Carlos Roque Alsina. Katholieke Hogeschool, Aula, 20 15 u u r . Koninklijke Liedertafel met .Glmska Kwartet en Freire'. Kultureel Sentrum, 20.30 u u r : Geïmproviseerde muziek van Luc H o u t k a m p (saxen). J a n d e n Boer (bas). Maart)e ten Hoorn (viool) en Marcel Cuypers (piano). Kultureel Sentrum, 22.30 uur; Marguerite Duras special. Vertoond wordt ,Le camion'.

tentoonstellingen

Stadsschouwburg, 20.15 u u r : Het Brabants Orkest onder leiding van dirigent Ed Spanjaard met als

KULTUREEL SENTRUM Tot 1 juni: .Textiel N u ' . Tentoonstelling v a n Lechner & Rod. KATHOLIEKE HOGESCHOOL Tot en met 28 mei; Tentooonstellmg van eindexamenwerk v a n Ans Verdijk (vormgeving); Cor Dera (schilderen); Louise van Terheijden (schilderen) en Helma Veugen (schilderen).

VSSD DELFT

STADSSCHOUWBURG

Poenboek

Leopold-avond

Hoe luiden de kinderbijslagregels? Hoe k a n ik h e t beste een rijksstudietoelage afstemmen om de kinderbijslag? W a t moet ik weten als ik wil bijverdienen? Dit zijn enkele vragen, w a a r vele studenten wel eens h u n hoofd over breken, als gevolg van het steeds ingewikkelder geworden doolhof van financiële regelingen. Om inzicht te geven in deze wirwar verschijnt al j a r e n het Poenboek. een uitgave v a n de Vereniging voor Studie- en S t u d e n t e n b e l a n g e n te Delft. Een greep uit de inhoud: njksstudietoelagen. kinderbijslag, toelagen voor middelbare scholieren, wat te doen bij studiebeëindiging, sociale uitkeringen en ziektekostenverzekeringen voor studenten. Ook wordt veel a a n d a c h t geschonken a a n de aan-vuUende en afwijkende regels voor gehuwden, samenwonenden, a l l e e n s t a a n d e ouders en voor hen, die m e t echtscheiding te m a k e n hebben. De nieuwste d r u k is zojuist verschenen. Het Poenboek is -verkrijgb a a r In de boekhandel of door ƒ 9,50 over te m a k e n op postgiron u m m e r 213001, ten n a m e v a n VSSD, Delft, onder vermelding van .bestelling poenboek'.

Op 11 mei wordt er een Leopoldavond georganiseerd door werkgroep Literair Café v a n de Stichting J. H. Leopold i.s.m. boekh a n d e l Gianotten en de Stadsschouwburg. Op deze avond, in de Studiozaal v a n de Stadsschouwb u r g , zal gepresenteerd worden Het Leopold-cahier, w a a r i n is opgenomen een a a n t a l artikelen r o n d d e figuur v a n de d i c h t e r J. H. Leopold die 11 mei 1865 in 's-Hertogenbosch werd geboren. Verder wordt er een inleiding gehouden over de dichter door schrijveruitgever J. H. Polak en voorged r a g e n uit het werk v a n Leopold door de a k t e u r Henk v a n Ulsen. Het geheel wordt m u z i k a a l omlijst door de pianist-musicoloog Ad v a n Sleuwen. Toegang op de avond ƒ 6.-. Het Leopold-cahier wordt aangeboden voor d e prijs v a n f 5,- (winkelprijs f 7.50). Het cahier heeft een omvang v a n h o n d e r d bladzijden m e t een a a n t a l fotopagina's. Naast een algemene inleiding m e t bibliografische gegevens bevat de b u n d e l enkele detail-studlies over werk en a c h t e r g r o n d e n v a n de dichter. AANVANG: 20.30 UUR.

Katholieke Hogeschool, AZ-8, 20 00 uur: Plenaire bijeenkomst, georganiseerd door Leergang Ontwikkelingsproblematiek Buro Buitenland Forumdiskussie Onderwerp: Feminisme en Derde Wereld'-vrouwen

THB 30 - 7 mei 1982

De La Torre Vorig jaar februari was de Filipijnse priester Ed de la Torre te gast op de Theolo­ gische Fakulteit in Tilburg Hl) was smds april 1980 als balling in Europa, n a vijf jaren van gevangenschap op de Filipijnen. In de loop van het v o n g jaar keerde hij te­ r u g n a a r zijn land, m a a r moest alweer snel onderdui­ ken. Wanneer je daar op­ komt voor de mensenrech­ ten, ben je in de ogen van het regime van diktator Marcos staatsgevaarlijk. De la Torre is dan ook op 21 april jl. opnieuw gearres­ teerd samen met Horacio Morales, leider van het Na­ tionaal Demokratisch Front (NDF).

Op 1 en 2 mei dit jaar is in Noord wij kerhout door Am­ nesty International een kon­ ferentie gehouden, onder an­ dere over politieke moorden waar regeringen medeplich­ tig aan zijn. Daar is door Diokno, ex­senator op de Fi­ lipijnen, medegedeeld dat De la Torre en Morales vastge­ houden worden in de hoofd­ stad Manilla in een Safe­ house Bago Bantay. Dat zijn centra van de Military Intel­ ligence Group waar alle faci­ liteiten voor verhoren en martelingen aanwezig zijn. Er zijn getuigen d i e ~ D e ' l a Torre en Morales op 22 en 24 april d a a r gezien hebben.

achterklap

m<.^^

^^­<iS^ Niettemin blijft kolonel Kin­ t a n a r van Bago Bantay ont­ kennen dat zij gearresteerd zijn. Diokno heeft daarom een petitie ingediend bij het Hoge Gerechtshof van de Fi­ lipijnen waarin hij vraagt om de presentie van de gevan­ genen. J.S.

Koffie In 1981 is op de hogeschool een handtekeningen aktie op touw gezet om het gebruik van Indio­Tanzaniakoffie te stimuleren in plaats van kof­ fie uit de Douwe Egberts­ branderijen Er werden toen ongeveer 500 handtekenin­ gen verzameld en aangebo­ den a a n het Kollege van Be­ stuur dat in principe achter het initiatief staat. De Afdeling Restauratieve Voorzieningen heeft n u bij wijze van experiment in de maanden februari tot en met april heimelijk Tanzaniakof­ fie rondgebracht in het ho­ geschoolgebouw, de koffie­ drinker in de waan latend dat hij een kopje D.E voor­ geschoteld kreeg. Nu de proef­periode voorbij is willen de Afdeling Restau­ ratieve Voorzieningen en de Gebruikerskommissie mid­ dels een enquête weten wat het personeel van deze koffie vindt. En of men wel heeft gemerkt dat er andere koffie werd geschonken. Wij hebben in elk geval géén verschil geproefd. P.P.

Altvater bij Polel( Als laatste in de lezingen­ cyklus .politieke ekonomen over krisis', sprak vorige week m a a n d a g Elmar Alt­ vater. Hij stelde voorop dat de hui­ dige krisis geen konjunk­

tuur­krisis is m a a r een struk­ tuurbreuk en tegelijkertijd een ,Restrukturerung'. Het gaat om de krisis van de op keynesiaanse principes ge­ struktureerde ekonomie, die ook tevens een maatschap­ pelijke knsis is. Ekonomie en maatschappij zijn immers niet los te zien van elkaar. De keynesiaanse ekonomie werkt niet meer, m deze krisis wordt een nieuwe basis geschapen voor de verdere ontwikkeling van het kapi­ taal middels wat Altvater noemt de ,Neo­liberale kon­ trarevolutie' Deze houdt een afbraak van de volledige werkgelegenheid. Met dit neoliberale offensief in de ekonomie worden ook nieu­ we politieke verhoudingen tot stand gebracht. Altvater konstateert dat juist de ver­ tegenwoordigers van dit neo­ liberalisme ­(Thatcher, Rea gan, Strauss, Friedman) daarbij ook een grote affini­ teit vertonen met autoritaire ideeén, die tot grotere staats­ repressie kunnen leiden. Een strategie tegen deze rechtse krisispolitiek kan gevonden worden in een alternatieve ekono­strategie, die echter ook een politieke dimensie zal moeten hebben. Die stra­ tegie zal juist die elementen moeten omvatten, welke door de ,nieuwe sociale be­ wegingen' n a a r voren wor­ den gebracht. Maar, zo gaf Altvater toe, op dat gebied heeft hij zelf ook meer vra­ gen dan antwoorden. Tot slot van deze cyklus kon­ kludeerde Nico Jongerius na­ mens de werkgroep Polek dat d.m.v. Altvaters lezing de diskussie rond de krisis ver­ diept en verrijkt was met nieuwe elementen en sprak hij de hoop uit dat deze broodnodige diskussie ook n a deze cyklus nog voortge­ zet zal worden.

FNV Een dertigtal kritische we­ tenschappers waarschuwen voor een verwaarlozing van het werknemersbelang in het wetenschappelijk onderzoek De FNV zou h a a r posities in organen waarin het weten­ schapsbeleid wordt gevormd op een meer bewuste manier moeten gaan gebruiken. De dertig schreven een brief aan het Federatiebestuur van de FNV, zo meldt de Universiteitskrant Gronin­ gen De onderzoekers vrezen dat recenter ontwikkelingen aan de Nederlandse universi­ teiten de belangen van werk­ nemers nog sterker zullen inperken dan thans reeds het geval is Dat is niet leuk voor de progressieve onder­ zoekers, m a a r evenmin voor

Eilanden

de mogelijkheden van de FNV om een verantwoord belangen­behartigmgs­ en antikrisisbeleid uit te stippe. len. Ook de industriële ontwikke ling van Nederland is er niet bij gebaat als de positie van de werknemer systematisch uit het gezichtsveld ver­ dwijnt. De onvrede van de onderzoe kers die aan de vakbonden verbonden zijn, schijnt zich vooral toe te spitsen op het gebrek aan inzicht bmnen de FNV over de waarde die de wetenschappelijke onder­ zoeker heeft voor het beleid Vooral de verschuiving van de eerste n a a r de tweede (ZWO) en derde (kontakt onderzoek) geldstroom doet de onderzoekers een werk nemersvriendelijke toekomst donker inzien

AvH

>»

<^.

><;>

■ j

S.S.

auto die ik in een onbewaakt ogenblik, mede van de spaarcenten van mijn broertje had gekocht en waarin na de aankoop nooit meer enige beweging was te krijgen, in het holst van de nacht met veel kabaal een eindje door de straat droegen. Je kon toen nog met een beetje handigheid je rijbewijs halen voor f 125,—. Later woonde ik zonder brroertje bij een ouder echtpaar, waarvan de man als spoorwegbeambte weliswaar fervent PvdA­aanhanger was, maar verder de Telegraaf las en ook overigens alleen uiterst reaktionaire taal uitsloeg. Zijn dikkige vrouw zat van puur genot zo nu en dan te huilen bij platen van Heintje. Speciaal om die te kunnen draaien, had men een grammofoon aangeschaft. Tenslotte kwam ik in een zgn. vrij huis terecht, boven een oudewetse kolenboer, die niettemin een titel in de ekonomische wetenschappen bezat De handel liep hard achteruit, maar zijn stiel getrouw stookte hij zijn kantoortje beneden mij zo ongelooflijk warm dat ik zelf zelden of nooit de kachel hoefde te ontsteken ­ wat goed uitkwam, want het apparaat heeft nooit behoorlijk gefunktioneerd. Deze kolenboer drong er op verzoek van zijn oude moeder bij mij op aan om toch in godsnaam vitrages voor het raam te hangen Het was geen gezicht, vond ze. In die tijd had een huisbaas nog hart voor zijn pandje ­ en voor zijn moeder. Ik weigerde. Later hoorde ik dat een hartaanval een einde had gemaakt aan zijn vettig leven Drs. P. werd nog op de begrafenis gesignaleerd. Ook kwam ik in dat huis Karel Hermans wel eens tegen, die toen, net als ik, nog een door en door fatsoenlijke jongen was.

Aantekeningen van een kamerbewoner ­14

Nijmegen door Nol Verhagen Mijn kamerleven dateert alweer van enige jaren her. Uit angst om achter het net te vissen had ik, samen met mijn chemisch broertje, een ruime kamer gehuurd bij mevrouw De Haan in de M eloenstraat te Nijmegen. Ook de daaraan voorafgaande jaren had ik in nauw kontakt met hem gedeeld, dus erg ingrijpend was deze samenleving niet. En van meisjes op de kamer was toen überhaupt nog geen sprake, dus dat gaf ook geen problemen Onze hospita was verslaafd aan taxhonden, evenals haar zuster die dag en nacht op bezoek kwam Slechts een keer was er van onmin sprake, toen mijn vriendjes van de roeivereniging, waarvan ik praktiserend lid was, een oude zoveelstehands

12

i