1981 03 13 by Redactie Univers

'« a t « "

studiefinanciering

tiiburgs hogeschoolblad 1 13 maart 1981 jaargang 18 - nummer 24

wordt een steeds groter probleem, vooral voor de studenten. Lees de midden pagina voor een uitgerekende beschouwing.

Brabantse Hogescliolen

Zaak-Ernst zwengelt inkorporatie-debat weer aan De Hogeschoolraad (HSR ) is vorige week uitvoerig ingegaan op recente gebeurtenissen aan de Theologisclie Fakulteit. Het Kuratorium van de Stichting Theologische Fakulteit weigerde daar Jan Ernst, de kandidaat van de fakulteit te benoemen. De geschrokken fakulteit kreeg van het presidium van de HSR een ondersteunende brief, maar die brief viel niet zo lekker bij een meerderheid in d e Hogeschoolraad. Wel steunde de raad het verzoek van de Theologische Fakulteit om meer inzicht te krijgen in de kriteria die het Kuratorium bij benoemingen gebruikt. Daarmee is de zaakErnst begraven, maar de diskussie over de inkorporatie lijkt weer boven water te komen.

,81 P*T

■N a» K H« —

H, J

De Fakulteitsraad van de theologen was n a a r aanleiding van de af wijzing van h u n benoemingsvoor stel door het Kuratorium, teleurge steld en bezorgd over een mogelijk versterkt kerkelijk toezicht op de theologische fakulteiten in Neder land. Het Presidium van de HSR schreef een brief ter ondersteuning van die bezorgheid en legde daarin de link met de problematiek van de mkorporatie van de Theologische Fakulteit m de Hogeschool, proble matiek die enkele jaren geleden aan de orde was. Uit de brief: „Het presidium va n de Hogeschoolraad av n de KHT deelt de bezorgdheid va n de Theologische Fakulteit Tilburg over de ecente ontwikkelingen in de kerk en de vrees voor een versterking av n het kerkelijk toezicht op de ak tholieke theologische af kulteiten in Neder land, zulks na a r a a nleiding va n de nietbenoeming av n dr. J. Ernst a ls medewerker av n de Theologische Fakulteit. Het presidium herkent daarbij een duidelijk verba nd met de problema tiek, zo a ls deze bij het debat over de Inkorpora tie av n de

Theologische Fa kulteit a a n de orde was." Prof. A. H. Smits gaf namens het bestuur van de Theologische Fakul teit enige toelichting. Het onder schrijven van het streven n a a r meer inzicht in de benoemingskriteria vond hij een goede zaak, m a a r een ondersteuning van de brief van het presidium zou minder gelukkig zijn omdat er op dit moment nog geen reden tot ongerustheid is. Die vrees geldt voor de toekomst. Het verband van de zaakE rnst met de inkorpo ratie ziet het bestuur van de theo logen anders: „voorzover ea n inbed ding in een groter geheel va n on derwijs en onderzoek de Theologi sche Fa kulteit minder kwetsb a a r zou doen zijn." Volgens raadsvoorzitter Backx wil de het presidium met de brief geen inmenging in benoemingspolitiek van de Theologische Fakulteit m a a r was er aanleiding om te verwijzen n a a r het inkorporatiedebat en met name n a a r de belangrijke knelpun ten in dat debat over benoembaar heid en ontslaggronden van docen ten en ambtsdragers. Daarmee was

de vrijheid van wetenschapsbeoefe ning aan de Theologische Fakulteit aan de orde. Tijdens de beraadslaging bewaarde het Kollege van Bestuur op eigen verzoek ,een zekere afstandelijk heid'. Raadslid prof. Bosman vond de kom binatie nietbenoeming E rnst met de inkorporatie onjuist. Raadsleden Bosman en Klok waren ook niet mals voor het .eigengereid' optreden van het presidium. Volgens Klok moet de raad grote terughou dendheid betonen aangezien de in korporatie destijds niet is doorge gaan, een standpunt dat door Poor tinga nog sterker in de verf werd gezet. Als je aanvaardt dat de Theologische Fakulteit een ambts opleiding is dan moet je ook aan vaarden dat de kerk d a a r de vinger in de pap houdt, aldus Klok. De Graaf verdedigt de brief van het Presidium. De problemen die bij de inkorporatie centraal ston den, spelen nu en dus zijn dat ook de problemen van de HSR. De Graaf: „Het a rgument av n de a mbtsoplei ding ka n a lleen ma a r een fina ncieel argument zijn, wa nt het is de fina n ciële ba sis wa a rop deze af kulteit kan funktionerzn, a m a r da t heeft met de inhoud va n wetensch a psbe oefening a ls kriterium voor benoe ming niets te ma ken. Over die kri teria moet helderheid komen." Volgens Bouwman steunt de finan ciële basis louter en alleen op de ambtsopleiding. De Theologische Fa kulteit is daarvan afhankelijk. Breed Front weet het niet meer en kan de brief ook niet meer onder schrijven omdat hij te vaag is. Mevr. De Coninck: „Ik heb het vermoeden dat de Theologische a F kulteit op nieuw a a n ons vra a gt om de inkor poratie hier a a n de orde te stellen, als onderdeel va n de hogeschool voe len zij zich sterker." En Bert Rombouts: „De aa nleiding, namelijk Ernst, va lt uit het pla a tje weg, is niet meer a a n de orde." Raadslid Walter vraagt zich af waarom de theologen zich nog ambtsopleiding blijven noemen, ter wijl er bisschoppen zijn die kandi daten van deze fakulteit weigeren. Door het gering aantal priesters die de fakulteit aflevert zou men kun nen twijfelen aan de noodzaak van een ambtsopleiding, m a a r prof. Smits wijst daarbij op de verbre ding van de term ,ambt' n a a r pastorale werkers en werksters die sommige bedieningen overnemen. De ongerustheid bij die mensen stijgt. Als de Kerk zou willen terug schakelen n a a r louter priesterbe

T^TllimifBHI

zoeken toenadering. Een gesprek met drs. Gerlach. Pagina 3 en 4.

De maatschappijtheorie van de Frankfurter Schule werd een breed perspektief waarin politiek, wetenschap, kuituur en kunst samenkomen. Pagina 3 en 5. dieningen komen zij in de kou te staan. Hetzelfde geldt voor de zowat 25 a 30 gehuwde priesters in Ne derland. Zij funktioneren veelal VOO treffelijk en de bisschoppen heb ben garanties gegeven dat zij be noemd zullen blijven. Maar de ont wikkelingen die op dit moment in de kerk plaatsvinden geven aanleiding tot enige ongerustheid voor de toe komst, aldus Smits. Zoals elke wetenschappelijke instel ling wil opleiden voor de praktijk, wil ook de Theologische Fakulteit een ambtsopleiding blijven en niet omwille van de subsidiëring, wist raadslid Bouwman, „ma a r a ls de bisdommsn deze mensen niet meer wil a ksepteren (zo a ls bisdom Roer mond nu a l) za l op een gegeven mo ment ook het rijk a w a rschijnlijk vragen stellen bij de subsidiëring van instellingen w aa rv a n de opge leiden nergens kunnen funktio neren." Blijkbaar is ook de solidariteit tus sen diverse theologische fakulteiten gegroeid. E r is nu een uitdrukkelij ke afspraak dat deze fakulteiten el k a a r zullen rapporteren als het ge huwde priesters lastig wordt ge maakt. De Hogeschoolraad bleef zoals raadslid Van Duynhoven het zei nog een tijdje ,doorzeuren over de punten en komma's' in de brief van het presidium zodat het presidium bij monde van voorzitter Backx dan m a a r besloot h a a r motie ter onder steuning van die brief in te trekken. De andere motie, waarin de raad het verzoek van de Theologische Fakul teit ondersteunt om inzicht te ver krijgen in de benoemingskriteria van het Kuratorium werd unaniem aanvaard. De raad verzocht het KvB deze motie over te maken, waarbij rektor Van Veldhoven op merkte dat hij aan het kollege zal voorstellen dit te doen met de kant tekening van het kollege dat de in houd van de motie niet onder h a a r bestuurlijke kompetentie valt. E.V.

Onderwijsmiddag juristen op 19 maart Bi) studenten v a n de Jimdische Fakulteit leeft veel ongenoegen Iedereen klaagt en klaagt, m a a r tot n u toe werden de handen m e t ineen geslagen om iets te verbeteren De problemen liggen vooral bi] de (vrijwillige) herprogrammering en de gevolgen daarvan In het basisprog r a m m a kent men n u een blokkensysteem Het gevolg hiervan is, d a t studenten enorm opgejaagd worden Alleen mensen die veel meer dan 40 u u r p e r week studeren kunnen met veel moeite voor alle vakken een voldoende halen Maar ook zij knjgen met meer dan zessen en een enkel ze vent) e Achten halen is er in het algemeen al helemaal m e t meer bij Tijd om de stof te verwerken IS er m e t Er zijn slechts twee tentamenkansen p e r jaar N a de zware selektie m het propedeuse wordt e r op een verschrikkelijke manier in het basisprogramma geselekteerd Hoe dessatreus dit alles is, blijkt wel uit de uitslagen v a n de december/januari-tentamens Voor strafrecht is 30% geslaagd en voor staatsrecht 38%.

Tribune

Deze rubriek staat open voor ieder lid of groep van de Hogeschoo Igemeenschap Maximaal drie getypte kwartovellen

M a a r niet alleen deze mensen zijn de dupe, ook derde- en vierdejaars studenten Willekeurig zet men allerlei groepen m t verschillende jaren bi) elkaar, soms m veel te kleme zalen De derde- e n vierdejaars dreigen bi) sommige vakken h e t slachtoffer te worden v a n het veel slechtere tentamenregiem v a n het basisprogramma en zonder veel moeite zi)n er nog een groot aantal problemen voor tweede-, derde- en vierdejaars junsten op te noemen Om al deze problemen en gevoelens van ongenoegen op een rijtje te krijgen en door te spelen n a a r de koordmatiekommissie basisprogramma, de vakgroepen en de Fakulteitsraad. hebben enkele student-

door: TON NILSEN, Prof Verbemelaan 92, Tilburg, telefoon 674952 Namens de voorbereidingsgroep leden van de koordmatiekommissie basisprogramma, de fraktie Recht Vooruit en een ondersteuningsgroep besloten om een onderwijsmiddag

weekblad van de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (eindredaktie), twan geurts, angela lodder (assistente) medewerkere toine asselbergs tymen trolsky jace van de ven hans opbroek lennart kik wouter van gils w i n f r i e d k l e i n e g n s , sjef stoop ronald jeurissen officiële mededelingen buro kommunikatie

Studium Generale Aktueel: Programma over drugs

Gastkolleges Prof. dr. W. Wilczynski

Nieuw hoofd pers en voorlichting M a u n c e J H Ackermans (41) is per 1 m a a r t 1981 benoemd tot hoofd van de afdeling Pers en Voorlichting van de KHT Vanaf 1969 was hij hoofd van de afdeling Voorhrht m g v a n de Nederlandse Federatie voor Bejaardenbeleid in Den Haag Daarvoor was hij programmamedewerker bij de Regionale Omroep Zuid m Maastricht

cartoonist ad van haandei fotografie n e n siers

tiiburg

druk drukkerij j j

a van der wee bv, tilburg

abonnementen voor m e t ho^eschooiieden f 1 5 — per jaargang advertentie acquisitie a p p lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdaq de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie adres/advertenties hoqesohoollaan 225, tiburg telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208 (gebouw b) foto service foto s in d i t nummer kunnen worden besteld a f 3 50 per foto in het formaat 1 0 x 1 5 c m telefonisch 013-551106 of bij de redaktie landelijk samenwerkingsverband gemeenschappelijke universitaire persdienst (qupd) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam) waqenmgs hogeschoolblad, utrechts universiteitsblad thd nieuws (delft) th berichten (eindhoven) en tht nieuws (twente) observant (maastricht)

Alle studenten zijn welkom, maar we verwachten vooral tweede-, der de- en vierdejaars junsten De tijd is kort, m a a r er kunnen nog een hoop zaken verbeterd worden, ook aan het lopende programma Daar om denk mee, p r a a t mee en kom donderdagmiddag 19 m a a r t om hetlf twee n a a r zaal AZ 7

muni miiiiiiiiiii ymtPtk/cCfe^

Op dmsdag 17 m a a r t orgamseert Studium Generale een diskussie over het drugs-probleem (zaal CZ 21, 12 30 u u r ) De diskussie zal ingeleid worden door Ira Goldwasser en Harriet Broekman, die beide m New York onder verslaafden hebben gewerkt

tilburgs hogeschoolblad _

voor en door studenten te organi sei^n Deze bijeenkomst vindt plaats op donderdagmiddag 19 m a a r t om half twee m zaal AZ 7 en staat on der voorzitterschap van Casper Schouten, Maldy de Corti en Wim Brassé Er zal gediskussieerd worden a a n de hand van stellingen opgesteld naar aanleidmg v a n de uitslagen v a n de enquête over het eerste blok basis programma, de tentamenresultaten van het tweede-, derde- en vierde jaars en gegevens over het lopende programma

Landelijk kongres Studenten Het Landelijk Studenten Aktie Komite (LSAK) organiseert op 28 en 29 m a a r t m Nijmegen een kongres over de invoering van de twee-f asenstruktuur en de stnjd daartegen W a a r o m een kongres"? (LSAK) „Om meer duidelijkheid te knjgen m de nieuwe situatie, om mogelijke gezamelijke strategieën m t te werken, om konkreter te krijgen welke belemmeringen de twee fasenwet oplegt a a n onderwijs en onderzoek zoals wij dat zouden willen Op dit landelijk kongres zal een grote plaats worden ingeruimd voor een landelijke ontmoeting per studierichting Per studierichting zal immers binnen afzienbare tijd gepoogd worden een twee fasenprogramma op te leggen, een doorstroompercen tage vast te stellen enz Per studie n c h t m g k a n ook beter bekeken worden wat een twee fasenprogram ma aanricht" 2

Tussen 22 m a a r t en 5 a p n l zal prof d r W Wilczynski v a n de Akademia Economiczna van Poznan in Tilburg zijn voor het geven v a n emge gastkolleges m het programm a v a n de vakgroep .Politieke Ekonorme en Maatschappelijke Orde' Prof Wilczynski is direkteur van het Instituut voor Politieke Ekonomie v a n genoemde Akademie In de huidige ontwikkelingen m Polen is Wilczynsi n a a r voren gekomen als een hervormmgsekonoom Hij m a a k t momenteel deel uit van de groep ekonomen die een hervormingsprogramma ontwikkelen voor het partij kongres m het komende voorjaar Wilczynski houdt zich wetenschappelij'k bezig met planning en sturing onder andere met k e u z e k n t e n a en de problemen rond de integratie hiervan Het programma ziet er als volgt uit Maandag 23 m a a r t „Theoretische uiteenzetting over ekonomische sturingssystemen (het voorbeeld Polen) ", Woensdag 25 maart ,,Onderwijs in de politieke ekonomie m Polen (huidige opzet, studentenprotest, mogelijke veranderingen e n z ) " . Maandag 30 m a a r t „Ontwikkeling van de socialistische prijstheorie en pnjs vorming". Woensdag 1 april „Ekonomische betrekkingen van Polen met het buitenland (socialistische integratie mon diale arbeidsdeling etc ) " De kolleges zullen gegeven worden tussen 15 30 en 17 30 u u r m zaal CZ 28

.Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij d * redaktie Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,-, ondar nummer f 2,50 extra Reaktles op advertentiei onder nummer naar de redaktie sturen ONDERWIJSMIDDAG voor en door s t u d e n t e n voor tweede , d e r d e en vierde jaars rechtenstudenten Donderdagmiddag 19 m a a r t half twee m AZ 7 EINDELIJK STRIPBLADJE voor s t u d e n t e n N e r g e n s a n d e r s t e koop Bestellen 3 gulden op postgiro 3900241, P a u l i n a U t r e c h t ■(■ n a a m a d r e s Doe h e t n u ' TE KOOP VER STER KER PIONEER SA 6500 II (2 X 35 watt) en boxen t y p e JVC Sk C35 t o t 70 watt) Belden twee j a a r oud, samen ƒ 400 - Telefoon 013 683805

Onderwijshearing op de Ekonomische Fakulteit Het al jaren slmmerende grote ongenoegen a a n de Ekonomische Fakulteit IS onlangs duidelijk n a a r voren gekomen De overhaaste plannen v a n het bestuur om een vier jange kursus m te voeren is voor velen het signaal geweest om iets met dat ongenoegen te gaan doen Daarom is het initiatief genomen om een hearing te organiseren, waarbij getracht zal worden om de huidige studiesituatie a a n de Ekonomische Fakulteit in beeld te brengen, te kij ken wat daar mis mee is en wat men er eigenlijk mee zou wiUen doen Het bestuur en de onderwijs kommissie worden uitgenodigd om hier op in te gaan Tevens zal worden bekeken wat voor een verbetering of verslechtering k a n worden verwacht v a n de h e r s t r u k t u r e n n g v a n de studie zoals deze door de onderwijskommissie IS voorbereid Van het bestuur wordt de bereidheid gevraagd om deze plannen op de voor alle studenten openbare bijeenkomst toe te lichten De organisatoren van de hearing hopen dat hiermee een bre de diskussie op gang zal komen om trent de hele onderwijsproblematiek en de invoering v a n de twee fasenstruktuur De hearing is op woensdagmiddag 18 maart van 13 00 tot 15 30 u u r m CZ 40 De raadsvergadering waarin misschien beslist gaat worden over de vierjarige kursus is verschoven n a a r donderdagmiddag 26 m a a r t

*•»» JW

Ontmoetingsdag KHT ■ THE in Eindhoven

„Je moet mensen eerst een keer informeel met elkaar laten praten" Op donderdag 9 april 1981 organiseert het Samenwerkingsorgaan KHTTHE een tweede Itontairt en ontmoetingsdag tussen de beide hogescholen. De eerste dag 30 oktober van het vorig jaar in Tilburg gehouden werd door deelnemers en organisatoren redelijk geslaagd genoemd, al viel het aantal deelnemers wat tegen. Ditmaal wordt de KHTmedewerkers en studenten de gelegenheid geboden de Technische Hogeschool in Eindhoven eens te verkennen. THB had een vraaggesprek met drs. Paul Gerlach, sekretaris van het Samenwerkingsorgaan, over de samenwerking in het algemeen en over het fenomeen van de ontmoetingsdagen in het bijzonder. De geschiedenis van de samenwer king tussen E indhoven en Tilburg begint in de tijd rond 1970. Met name door de onderlinge rivaliteit is beide mstellingen in die jaren de achtste Medische Fakulteit aan de neus voorbij gegaan. Bestuurders uit Bra bant, m a a r ook in de Tweede Ka mer komen dan tot het inzicht dat er garen gesponnen kan worden bij een samenbundeling van universi taire instellingen. E indhoven en Til burg zouden veeleer h u n sterke punten dienen te benutten dan el kaar op zwakke pixnten aan te val len, zo luidt de redenering. Ook het departement van Onderwijs en We tenschappen maakt zich sterk voor de samenwerking. Daar heeft men uit doelmatigheidsoverwegingen oog voor de mogelijke voorbeeldwer king. Maar. belangrijker dan i>artij politieke en regionale overwegingen om in Brabant één zo krachtig mo gelijke universiteit te krijgen is de aantrekkelijheid vanuit wetenschap pelijk oogpunt. De samenwerking

van de twee tamelijk eenzijdig ge richte instellingen de één met als hoofdmoot techniek, de ander met als hoofdmoot maatschappijweten schappen wordt likkebaardend tegemoet gezien. Al in 1971 wordt een samenwer kingsorgaan ingesteld, m a a r van di rekte samenwerking komt in de be ginjaren nog niet veel. E erst moet een in 1973 door de minister inge stelde kommissie gaan studeren op de meest aantrekkelijke vorm van samenwerking. Als blijkt dat men in ieder geval het behoud van eigen identiteit van de hogescholen zo goed mogeUjk gegarandeerd wil hebben, valt de keuze tenslotte op de meest lichte v o n n van samen werking. Fusie en federatie vallen als mogelijkheden af. Het wordt een samenwerkingsovereenkomst, waar in een beperkt aantal terreinen wordt aangegeven, waarbij wordt vastgelegd hoe de samenwerking gestalte dient te krijgen. In 1977 wordt dan eindelijk het licht op

Paul Geriacli

groen gezet: de samenwerkings overeenkomst wordt getekend. Ook het departement van O&W ziet nog steeds brood in de samenwerking. In de jaren van bezuiniging komt men keer op keer toch weer met een aantrekkelijke subsidie over de brug, aldus Paul Gerlach. THB: Bij de geza menlijke onderwijs projekten die inmiddels hebben plaats gevonden, kw a men duide lijke verschillen in denktra nt en be langstelling tusssn KHT en THE studenten aa n het licht. Er is het verschil in ta a lgebruik. Leidt ad t

wel eens tot ,botsingen' in de sa men we rkingspr a ktijk? P. Gerla ch: In de kontakten tussen de verschillende wetenschappelijke disciplines zijn tot nu toe geen hef tige konfrontaties voorgekomen. Wel is het zo dat merken we bij voorbeeld bij de projektindiening dat het erg lang duurt voordat niet technici de technische taal spreken en omgekeerd. Het komt dan ook doorgaans voor dat mensen die in terdisciplinaire kontakten gaan leggen eerst een soort vert aa lcere monieel doorma ken. Dat is in prin cipe een goede zaak. THB: De eerste ontmoetingsda g a w s wat de deelna me betreft een wa t schamele vertoning. In pla a ts va n de bussen met Eindhovena ren die wer den verwa cht a w ren er tenslotte zo'n 25 deelnemers. Heeft de da g verder wel a a n de verw a chtingen voldaan? P. Gerla ch: Bij de voorbereiding van de dag hebben we een honderdtal deelnemers verwacht. Dat leek ons een realistisch aantal. Nu bleek in de praktijk vooral de deelname van de studenten minimaal te zijn. W a t betreft het algemene oordeel van de deelnemers: men heeft het zonder meer een positieve ervaring gevonden, zeker het herhalen waard en aan te bevelen voor anderen. Wel zijn er een aantal organisato rische kanttekeningen geplaatst, waar bij de voorbereiding van de tweede dag a a n tegemoet wordt ge (Vervolg op pagina 4)

Frankfurter Schule: Marx en de kunst van het kritisch filosoferen Afgelopen donderdag was de eerste lezing van de cyklus van Studium Generale over de Frankfurter Schule. De hele maand maart en de eerste weken van april kunt u iedere donderdagmiddag om 13.30 uur in AZ8 terecht om deze cyklus bij te wonen. Frankfurter Schule is de verzamel naam waarmee een aantal weten schappers en filosofen worden aan geduid die verbonden waren met het in 1923 te Frankfurt opgerichte .Institut für Sozialforschung'. Bin nen de Duitse universiteiten bestond destijds weinig ruimte voor maat schappijonderzoek op basis van de theorieën van Marx. Het instituut werd opgericht om dit onderzoek aan te pakken. Het startpunt van de Frankfxrrters lag dus bij Marx, m a a r toch niet zonder meer. In de periode die de Frankfurters van Marx scheidde waren een aan tal fundamentele veranderingen in de maatschappij opgetreden die Marx niet had kunnen verdiskon teren en die een rechtstreekse toe passing van zijn theorieën onmoge lijk maakte. Zo kon Marx er in zijn tijd nog van uit gaan dat zijn theo rie bij de arbeidersklasse weerklank zou vinden en dat zij die zouden gebruiken bij de klassestrijd. De Frankfurters hadden de hoop ver loren. Zij moesten aanzien hoe in de

dertiger jaren de arbeiders massaal hun heil zochten in de fascistische beweging en aan de meirxistische theorie geen behoefte meer schenen te hebben. Hoe was die massale vlucht van de arbeiders n a a r het fascisme te be grijpen? Hiervoor kon het door Marx ontwikkelde ideologiebegrip een verklaring geven. Ideologie is de vorming van het bewustzijn van de mensen zodanig, dat het dekking geeft a a n de feitelijke ekonomische situatie. Zo kon het fascisme worden begrepen als de ideologie van het kapitalistische produktiesysteem. De verregaande arbeidsdeling in de hoogindustrie verlaagt de kwaliteits eisen aan zelfstandig inzicht en ver antwoordelijkheid en werkt het fas cistische ,Führerprinzip' in de hand. Deze puur ekonomische verklaring van het fascisme vonden de Frank furters echter nog niet voldoende. De alle sferen van de maatschappij doordringende fascistische ideologie moest op veel omvattende wijze worden onderzocht. De Frankfurters ontwikkelden daarom een maat schappijtheorie in breed perspektief waarin politiek, wetenschap, kui t u u r en kunst werden samengeno men. Zo brachten zij een interdisci plinaire samenwerking tot stand tussen allerlei wetenschappers en tussen de wetenschap en de filo sofie. Het eerste produkt vsin de interdis ciplinaire aanpak waren de ,Stu

diën über Autoritat und Familie' verschenen in 1936. Het was het produkt van vijf jaar arbeid, uitge voerd door de hele staf van het ,In stitut'. In zijn inleiding op het boek legt Max Horkheimer sterke nadruk op het verschil tussen de burger lijke antiautoritaire ideologie en de feitelijk toenemende onderwerping van het individu a a n de verding lijkte autoriteit «■an een irrationele sociaalekonomische orde. Met een p a a r handgrepen weet Horkheimer de burgerlijke vrijheidsideologie te ontmantelen en de daarachter ste kende anonieme autoriteit van het produktieproces bloot te leggen. De burgerlijke ideologie, zegt Hork heimer, verklaart iedere mens vrij en onafhankeUjk. De vrijheid wordt op abstrakte wijze over het indivi due uitgeroepen, konkreet is ze ech ter nergens aanwijsbaar. De onder nemer lijkt vrij in het beheer van zijn bedrijf, het lijkt dat hij n a a r eigen inzichten bepaalt welke pro dukten hij maakt, welke machines hij daarvoor gebruikt etc. Alles lijkt af te hangen van zijn vrije beslis sing, zijn vooruitziende blik en zijn scheppingskracht. In feite zijn zijn handen echter gebonden. De waar dering van zijn produkten vindt im mers pas achteraf plaats op de markt (de vrije markt!) die het re sultaat is van divergerende en on kontroleerbare krachten. Achter de schijn van vrije beslissing schuilt de anonieme ekonomische oorzaak.

,een anonieme god, die de mensen tot slaven maakt', de hoogste auto riteit van de burgerlijke samen leving. Ook de arbeider lijkt op het eerste gezicht vrij. De arbeidsovereen komst die hij met zijn werkgever aangaat wordt gezegd een vrije overeenkomst te zijn. Hierbij wordt echter abstraktie gemaakt van het verschil in noodzaak de overeen komst aan te gaan, de arbeider heeft immers de konkurrentie van heel zijn klasse tegen zich. Ook zijn de voorwaarden waarin hij zich moet schikken al vastgelegd, bij voorbeeld het loon. Niet door de ondernemer, want die is gebonden, de konkurrentie op de m a r k t be paalt wat de ondernemer zijn arbei ders kan bieden. Wanneer de arbei der zich onder deze omstandighe den toch nog vrij voelt, is zijn be wustzijn ideologisch. De autoriteit van het blinde spel van ekonomische krachten is aan zijn bewustzijn ont trokken.

Kunstkritiek Bmnen hun interdisciplinaire aan pak gaven de Frankfurters veel aan dacht aan kunsttheorie. Kunst valt niet uit de lucht, m a a r is met de maatschappelijke ontwikkelingen verweven. Daarom is kunsttheorie (Vervolg op pagina 5) thb 24 - 13 maart 19B1

m^9m

Vervolg van pagina 3

Brabantse Hogescholen zoeken kontakt komen. Een heel praktisch bezwaar is uit de studentenwereld geopperd dat de dag op een donderdagmorgen georganiseerd was, dus vlak n a de uitgangsavond op woensdag De medewerkers en de diensten hebben hele nuttige kontakten gelegd Er is door vakgroepen gesproken over de afstemming van onderwijs en onderzoek, Er zijn konkrrete afspaken gem a a k t tussen diensten om te komen tot periodiek overleg, over de behartiging van het reiswezen. Er zijn ideeën n a a r voren gekomen om een nieuw terrein van wetenschap, de onroerendgoedbelasting, eens aan te pakken. THB: Als ik even advokaat van de duivel speel: De studenten hebben weinig tijd en geen interesse in buiten-hogeschoolse studiemogelijkheden; de medewerkers weten - mede dank zij de overige aktiviteiten van het Samenwerkingsorgaan - elkaar wel te vinden en de diensten stellen vooral de eigen autonomie voorop. Waarom dan toch een tweede ontmoetingsdag? P. Gerlach: Op een groot aantal terreinen is er al sprake van samenwerking of voorbereiding van die samenwerking Er is een steeds toenemend aantal projekten, waarbij een toenemend aantal vakgroepen betrokken is Dat is inmiddels een vnj grote en intensief met elkaar in diskussie verkerende groep THB. Dat betekent dat de restgroep die je met zo'n ontmoetingsdag wil bereiken steeds kleiner wordt. P. Gerlach- Dat is het probleem van de doelgroep. In de praktijk blijkt het vaak niet zo te zijn dat mensen die willen samenwerken elkaar ook vinden. Er komen bij ons veel vragen van medewerkers en diensten bmnen Het probleem van de akademische wereld is dat men verzuimt te kijken naar wat anderen al gedaan hebben. Het wiel wordt hier dagelijks op 13 verschillende universiteiten opnieuw uitgevonden. Het blijft gewoon noodzakelijk de mensen over de drempel heen te helpen. Je moet mensen eerst een keer informeel met elkaar laten praten. Komt er dan niet meteen een followup, dan weten ze elkaar in de toekomst misschien te vinden. Zo zie je ook dat de kontakten die de men-

sen van rekencentra in de loop van jaren hebben gehad, nu in de projektsfeer vruchten beginnen af te werpen. Dat geldt bijvoorbeeld ook op audio-visueel gebied. Ik draai de zaak om. Konstaterend dat er op een aantal terreinen nog niet wordt samengewerkt, dat er nog niet wordt afgestemd is het op zich genomen nuttig dat men elkaar raadpleegt, dat men rekening met elk a a r houdt. Het kan mogelijk pas n a verloop van tijd zinvol zijn een zekere taakverdeling aan te brengen THB- Is er bij de voorbereiding van de nieuwe ontmoetingsdag gebruik gemaakt van de ervaringen van de eerste dag? P. Gerlach: Het programma is nu wat langer in de tijd gespreid. Dat

biedt iedereen de mogelijkheid om zowel een algemene indruk te krijgen van de Technische Hogeschool door het volgen van exkursies, als gericht te praten met Emdhovenaren n a a r keuze Ten aanzien van de deelname verwachten we toch 1 a 2 bussen te kunnen bemannen De studenten worden nu ook meer gericht benaderd. Postkandidaatsstudenten op terreinen waarop samenwerkmgsprojekten plaatsvinden, krijgen een persoonlijke uitnodiging Daarnaast is er in Eindhoven gezorgd voor een breed skala van exkursiemogelijkheden die zeker zullen aanspreken. Dat is dmdelijk een verschil met Tilburg het spektakel kan in Eindhoven veel meer zichtb a a r gemaakt worden. THB Er staan weer een flink aantal nieuwe onderzoeksen onderwijsprojekten op stapel, waar KHT-ekonometristen, psychologen, historici en voor het eerst juristen aan deel zullen nemen. Daarnaast is er spra-

Oriëntatiedag THE op 9 april Het doel van de kontakten ontmoetingsdagen is in eerste instantie gelegen in het kennismaken met de zusterinstelling Daarnaast kan men zich ter plekke oriënteren op mogelijkheden van samenwerking bij onderzoek en onderwijs en tussen diensten Studenten kunnen zich onder meer laten voorlichten door de afdelingen over mogelijkheden om een technisch of ander aksent in het studiepakket aan te brengen door de opname van een THE-keuzevak Er IS een groot aanbod van exkursiemogehjkheden, die op dit moment nog met alle bekend zijn Er is in ieder geval sprake van exkursies op terreinen als- het meten van behaaglijkheidsfaktoren voor het binnenklimaat, zonneen windenergie, recycling-proefopstelling, maquette-onderzoek op ware grootte via de enthoskoop; een projekt op het gebied van de MagnetoHydro-Dynamiek (voor onderzoek naar verbrandingsrendementverbetering bij elektriciteitsopwekking), isolatiemethoden, rekencentrum Daarnaast kan men ook aan de kollega-dienst of een verwante vakgroep in Eindhoven een bezoek brengen De overlegmogelijkheden zijn eveneens talrijk maar hiervoor dient men tijdig aan te geven voor welk onderwerp, met welke gesprekspartners, vakgroepen of diensten, en eventueel in welke vorm men dit overleg wenst Voor studenten staan, als daar belangstelling voor is alle studievoorlichters van de afdelingen klaar om de gewenste informatie te verschaffen Het programma ziet er globaal als volgt uit Om tien uur 's morgens vertrek vanuit Tilburg per autobus Na de aankomst IS er een film- of diapresentatie van de THE Zowel voor als na de lunch zijn er dan mogelijkhesden om deel te nemen aan exkursies en overleg Om vier uur wordt tenslotte een afscheidsborrel gedronken, zodat men om half zes weer in Tilburg terug kan zijn De deelname aan de dag is kosteloos als men gebruik maakt van de autobus. Deelname staat open voor een ieder die werkt of studeert aan de KHT Voor vragen of inlichtingen over en voor opgave van deelname aan deze kontakten ontmoetingsdag kan men zich wenden tot het Stafburo van het Samenwerkingsorgaan KHT-THE, gebouw D, kamer 30, telefoon 2010 of 2519.

fee van toekomstige samenwerking tussen Eindhoven, Tilburg, en Nijmegen op het gebied van de per september te starten nieuwe studierichting m de theoretische mformatika In hoevere is het Samenwerkingsorgaan daarbij betrokken'' P. Gerlach: Bij de ekonometristen heb je een voorbeeld waarin je kunt zien dat de samenwerking al een zeker redement begint op te leveren Zo heeft Tilburg m de persoon van prof Ruys de beschikking over een specialisatie waar m Eindhoven belangstelling voor bestaat, m a a r niet genoeg om er een aparte leerstoel voor m te stellen. In deze tijd waarin het leerstoelenbestand onder grote druk staat, is het een aantrekkelijke keuze om zo te komen tot het over en weer bemannen van zo'n leerstoel op basis van gesloten bexirzen. W a t betreft de opleiding in de theoretische informatika. de steun aan nieuwe studierichtingen is altijd één van de belangrijkste gedachten geweest om de samenwerking gestalte te geven. Er zijn in het verleden door Tilburg al aanvragen ingediend die door Eindhoven werden ondersteund, waarbij steeds de afspraak werd gemaakt dat Eindhoven daar ook gebruik van zou kunnen maken. Dat berreft bijvoorbeeld de Centrale Interfakulteit voor Wijsbegeerte waarbij voor Eindhoven de mogelijkheid verwoord werd om de C-richting voor technische wetenschappen te realiseren. Ten aanzien van de informatika heeft Eindhoven op basis van de al in huis zijnde studiefaciliteiten bij de minister gevraagd om de experimentele studierichting. Tilburg heeft toen dat voorstel ondersteund vanwege de mogelijkheid van de Eindhovense faciliteiten gebruik te maken. Het Samenwerkingsorgaan krijgt zo steeds meer het karakter van een overlegplatform, waarbij standpunten voordat ze n a a r de minister of de Akademische Raad gaan, eens vergeleken en op elkaar afgestemd kunnen worden. Zo maken we gebruik van eikaars sterke punten en proberen we zoveel mogelijk studiefaciliteiten m het Brabantse te kreëren. Zo zie je dat in gezamenlijkheid een groot aantal nieuwe dingen gerealiseerd zijn. Het is alleen de vraag of die anders niet gerealiseerd zouden zijn! Lennart Kik

Samenwerking TH, en Tilburg

Bussen vol Eindhovenaren naar KHT Dé krantekop in ,Het Nieuwsblad van het Zuiden' van 25 oktober. In feite kwamen slechts 25 belangstellenden opdagen Mfsschien kunnen de kranten na 9 mei schrijven over ,Bussen voj Tilburgers '

Een winters© aanblik op de TH-Eindhoven: het Hoofdgebouw en het Auditorium

I Vervolg van pagina 3

1 de afgrenzing van de kritische theorie tegen de traditionele we tenschapstheorieën.

vilege solidair m a a k t met die bur gerklasse. Walter Benjamin vindt dat zij moe

DeF|

'an

bijlage een belanj gemene th pi). Op het de studies Dostojevsli kend en di jamin ov vertaald) ( Walter Be der beken waarschljE

THB nr. 24 dd. 13 naart 1981

tio ■ta

HOGESCHOOL SPO RT

MANIFESTATIE

JSiXl

Jaarlijks wordt dcxDr Pendragon de Hogeschool Sport Manifestatie georganiseerd; een toernooi, waaraan door vele studenten en hogeschool-personeel met enthousiasme wordt deelgenonen. Een en ander zal zich voltrekken op de volgende data: 31 rnrt t/m 2 apr. en 6 apr. t/m 9 apr., met als apotheose de finale-avond cp 9 april. Daarna zal in La Cabane een slotfeest worden gehoioden, alwaar ook de prijzen uitgereikt zullen worden. Ket scheira ziet er als volgt uit: Volleybal-

mixed, heren beginners en gevorderden

wo.

vr. 3

Veldvoetbal

op de Sartovelden

enkel, dubbel en mixed d\±)bel

Badminton

wo.

do.

ma. 6 WD.

aan de Fi Benjamin producen keld die ( wat hij n ratuurop van vand even rel« de jaren beschouv ting van tische ui1 ten de r mien, de als origi] niteit, ee rie als dj estetiek."* I

Benjar

a p r . 18.00' ■24.00 a p r . 12.00 ■18.00 a p r . 14.00 ■18.00 a p r . 1 3 . 0 0 ■18.00 a p r . 13.00 18.00 a p r . 18.30 ■24.00 a p r . 18.00 24.00 a p r . 15.00 18.00 a p r . 19.30 24.00

Atletiekvij fkanp

ma. 6

Tafeltennis

ma. 6

Schermen

na. 6

Bosloop

di.

a p r . 19.30 24.00 31 m r t . 15.30

di.

apr. 18.00 24.00 a p r . 20.00

do.

apr.

13.0018.00

do.

^r.

12.0018.00

Zaalliockey

min.

2 dames per team

Bridge

Theseus (bij grote belangstelling hogeschool, géb. B, Ie etage) op de Sartovelden, seven a side

Rugby Basketball

do.

finale-avond

9 apr. 18.00-22.30

Inschrijving is mogelijk cp de StiJdentensporthal. De xiiterlijke inschrijving is vDor volleybal en voetbal 21 maart, voor de overige sporten 25 maart. Inschrijfgeld: f 12,50 per team ( teamsporten )

Kunst, strijdmid muleerd<_ voor, bei voor de naire ei Benjaniii als verse talisme, ploiteert ontstane organise verhoud cisme pr massa's, door jui gen te k Het logl' kunst w van het Politieke leven wera propa ganda. , ,De eUte, tot het bewustzijn

2,50 per persoon ( individuele sporten )

@) amro bank iimu

UU.U

Ha op laft een mas 3ch •eep lort tali isen we larx aar rste ood ka niet niek pro gen. leen TÜSt.

pro en r de )reid van «eds wor van rivé 1 be 3llin ■reen iran ;. be geen k de vroor ver ische men. een ' Ha rmas Dnge aber QOge

houdt rekening met studenten. titiU p i u m x i v i i e i i u u m ^ i

slo ten ooi len en so en zou De de che li)k. den !hjk de het [en

..u...—

op grond van het ontwikkelingspri

kritische theorie. Die thema's zijn:

We Bn in Door n ge , wat van tnnen

Winfried Kleinegris t h b 24 13 m a a r t 1981

nnpi Vervolg van pagina 3

.L^l.

biedt iedereen de mogelijkheid om zowel een algemene indruk te k n j I

i_i_i

£ren va n

H A Tor^Vimcr^Vio trôQcî.^î

fee va n toekomstige as menwerking tussen Eindhoven, Tilburg, en Nij T. i ' va n de per leuwe studie iche mform a t aS menwei ztrokken'> onometristen a a r m je kunt m g al een ze p te leveren persoon van m g over een mdhoven be at, m a a r met axte leerstoel 'ze tijd waar ld onder gro n aantrekke □men tot het en van zo n esloten beur g m de theo le steun aan i IS altijd een Bdachten ge rkmg gestal het verleden Tagen mge )ven werden teeds de af it E indhoven zou kunnen raorbeeld de voor Wijs be indhoven de werd om de sche weten mformatika is van de al iteiten bij de de expen g Tilburg ondersteund eid van de gebruik te ^ n knjgt zo ter van een IJ standpun minister of gaan, eens r afgestemd

n U d d

van eika a rs 'ren we zo 'iliteiten m n Zo zie je een groot gerealiseerd raag of die rd zouden

b Si

J( fc K k( ie

«nnart Kik

De fijp

schrijven over .Bussen vot Tilburgers..

••1I991.IU0II Mutiien ae Kranten na "ff mër Een winterse aanblik op de THE Indhoven: het Hoofdgebouw en het Auditorium.

Vervolg van pagina 3

De Frankfurters: een kritische theorie een belangrijk onderdeel van de algemene theorie van de maatschappij. Op het literaire vlak zijn vooral de studies van Karl Lowenthal over Dostojevsky en Knut Hamsun bekend en de studies van Walter Benjamin over Baudelaire (onlangs vertaald) en Celine. Walter Benjamin is één van de minder bekende Frankfurters gebleven, waarschijnlijk door zijn zelfmoord

gekomen dat h a a r posittie slechts met geweld te behouden is, en er van doordrongen dat het geweld dat h a a r bedreigt, de met-geprivilegieerde massa, dienstbaar gemaakt moet worden a a n h a a r geweld, m a a k t vanuit h a a r machtspositie de kunst in h a a r fascistische variant tot een propagandamiddel bij uitstek. De fascistische kunst wordt daarom voor de massa's geprodu-

vilege solidair m a a k t met die burgerklasse. Walter Benjamin vindt dat zij moeten werken a a n de .proletarisering van h u n eigen klasse', en dat zij buiten h u n .kloostercel' moeten treden. Deze kritiek op de burgerlijke klasse leidde o.a. tot een romansoort waar Louis Ferdinand Celine's ,Voyage au bout de la nuit' (Reis n a a r het einde van de nacht) één van de bekendste voorbeelden van weis. Celine beschrijft m dit boek de uitzichtloze tocht van Bardamu, zijn hoofdpersoon door deze wereld. In de oorlog realiseert Bardamu de waanzin van de kollektief georganiseerde moordpartijen, de hebzucht

Links: Horkheimer; boven: Bsnjamin en rechts: Habermas.

aan de Frans/Spaanse grens in 1940. Benjamin heeft in ,De auteur als producent" een kunsttheorie ontwikkeld die een antwoord moest zijn op wat hij noemde „de 19e eeuwse literatuuropvatting die tot op de dag van vandaag (de jaren dertig, m a a r even relevant is het als men leest: de jaren tachtig, w.k) de literaire beschouwingen doordringt de opvatting van hteratuur als individualistische uiting; de kunstenaar als buiten de maatschappij staande bohémien, de geniekultus, en begrippen als originaliteit, creativiteit, spontaniteit, eeuwigheidswaarde en mysterie als de pijlers van de burgerlijke estetiek."

Benjamin Kunst, voor Benjamin, zou een strijdmiddel moeten zijn. Daar formuleerde hij een aantal begrippen voor, begrippen „die bruikbaar zijn voor de formulering van revolutionaire eisen in de kunstpolitiek". Benjamin stelde dat het fascisme, als verschijningsvorm van het kapitalisme, de proletarische massa's exploiteert. Dat doet zij door de nieuw ontstane proletarische massa's te organiseren zonder de eigendomsverhoudingen aan te tasten. Het fascisme probeert hen, de proletarische massa's, aan het woord te laten door juist de eigendomsverhoudingen te konserveren. Het logische gevolg daarvan voor de kunst was dat dat een estetisering van het politieke leven werd propaganda. „De eUte, tot het bewustzijn

ceerd, m a a r omdat ze tegelijk het en de botheid van de kolonisten, de gehele maatschappelijk leven moet bekrompenheid en het egoïsme van doordringen, moet ze, „niet alleen de mensheid. Célme was nusanvoor m a a r ook door massa's uitge- troop; hij slaagt er in de treurigheid voerd worden." De niet-geprivile- en verlatenheid van een bestaan, de gieerde massa's wordt de illusie ge- walgelijke zinloosheid ervan, op laten, dat ze baas zijn over h u n fraaie wijze te verwoorden, m a a r eigen situatie in h u n theaters, sta- Celine gaat voorbij aan de maatdions, filmstudio's en uitgeverijen. schappelijke krachten die het leven M a a r wat in schijn een kunstopvat- van velen zo bepalen. In iets mindere mate geldt dat ook ting is die de bewustwording van de massa's dient, is in wezen de voor Nederlandse schrijvers als Reve, likwidatie van het funktionele ka- met zijn ,De Avonden', of W. F. Herrakter van de kunst en de bijna mans' ,Ik heb altijd gelijk' en ,De volkomen stabilisatie van de macht tranen der Acacia's'. der eUte." Het volk wil niet alleen Het super-Ego als reaktie op een brood en spelen, dat is het enige wat systeem dat men niet wil en kan beze krijgt, waarvoor ze de hand op grijpen, en daarom verafschuwt. moet houden. Hier zette Benjamin W. F. Hermans noemde het schepde politisering van de kunst tegen- pend nihilisme, agressief medelijden over: een produktieve, strijdbare en totale misantropie. Inderdaad, vorm die voor afschaffing van het een goede karakterisering. kultuurmonopohe van de eUte was, en tegelijkertijd een bewustwordingsmethode voor de massa. Benjamin noemde een gepolitiseerde kunst een proletarische klasse- Een cyklus over de Frankfurters is kunst die de werkelijkheid van de niet kompleet zonder Habermas. In loonarbeid en de uitbuiting tot h a a r de laatste twee lezingen zal dan ook recht,-dat wil zeggen tot h a a r af- uitbreide aandacht a a n hem worden schaffing zou leiden. Voor h e m zou besteed. de .kunstenaar" produkten moeten Habermas is een representant van afleveren „die naast en vóór h u n de 'tweede generatie Frankfurters'. oeuvrekarakter een organiserende Daarvan is hij verreweg de bekendfunktie hebben." Benjamin konsta^ ste en het is niet overdreven te beteerde dat de .huidige kunstenaar', weren dat Habermas één van de of ,intellektueer, een typisch pro- meest vooraanstaande filosofen van dukt van de bourgeoisie was, en zich dit moment is. eigenlijk beter niet kon identifice- Vanaf het begin van zijn ontwikkeren met de arbeidersklasse; de bur- ling knoopt Habermas a a n bij een gerklasse gaf hem van kindsbeen drietal door Horkheimer en Adomo een produktiemiddel mee, dat h e m aan de orde gestelde thema's van de op grond van het ontwikkelingspri- kritische theorie. Die thema's zijn:

Habermas

1 de afgrenzing van de kritische theorie tegen de traditionele wetenschapstheorieën, 2 de toenemende overheersing van wetenschap en techniek in de sarmenleving. 3 het verdwijnen van de revolutionaire gezindheid van het proleta/riaat. Het eerste thema was de inzet van de .Positivismusstreit' in de sociologie, die rond '68 werd uitgevochten tussen de Frankfurters en de school van Karl Popper. De Popjperianen verdedigden de waardevrijheid en het objektieve karakter van de sociale wetenschappen. Het dooreenhaspelen van waarden en feiten zou de wetenschap vertroebelen. De Frankfurters stelden daartegen de noodzaak van een emancipatorische sociale wetenschap die weldegelijk, als wetenschap, bepaalde waarden en een bepaald maatschappelijk ideaal moest nastreven, namelijk de waarde van de emancipatie en het ideaal van de .Fortgang der Menschengattung zur Mundigkeit'. De beide volgende thema's kon Habermas samenvatten onder het opschrift: ,Technik und Wissenschaft als Ideologie'. Dat is de titel van een artikel uit 1968 waarin Habermas laat zien hoe wetenschap en techniek de samenleving in h u n greep nemen en hoe de daaruit voortvloeiende technokratische mentaliteit m het bewustzijn van de mensen een ideologische funktie vervult. Het monopolie van techniek en wetenschap elemineert twee door Marx aangewezen strukturele voorwaarden voor de revolutie. Ten eerste gaat de door Marx berekende noodzakelijke ineenstorting van het kapitalistische produktiesysteem met op omdat wetenschap en techniek de menselijke arbeid als eerste produktiekracht hebben vervangen. Daardoor worden Marx' theorieën over de arbeidswaarde doorkruist. De materiele overvloed die de produktief gemaakte wetenschap en techniek opleveren, wordt door de staat over de bevolking gespreid zodat zij zich van de loyaliteit van de massa's verzekert. De nog steeds bestaande klasseverhoudingen worden toegedekt door een jxahtiek van schadeloosstellingen die de privébehoeften a a n geld en vrije tijd bevredigt. Door deze schadeloosstellingen wordt het belang van iedereen bij het produktiesysteem gegarandeerd. Van een manifeste, d.w.z. bewust geworden uitbuiting" is geen sprake meer en daarmee is ook de tweede door Marx gestelde voorwaarde voor een revolutionaire verandering van het kapitaUstische maatschappij-systeem weggenomen. .Technik und Wissenschaft' is een artikel van wat men de ,eerste" Habermas noemt, dw.z. de Habermas zoals die dacht en schreef tot ongeveer 1969. Over de .tweede' Habermas kan in dit korte bestek onmogelijk iets zinnigs worden gezegd. We hopen echter over enkele weken in een interview met Frans van Doorne, filosoof bij de ekonomen en gerenomeerd Habermas- kenner, wat dieper op de tweede periode van Habermas' filosofie in te k u n n e n gaan.

Ronald Jeurissen Winfried Kleinegris thb 24 - 13 maart 1981

mmm De tekorten die daardcx)r in de por- Sindsdien is het blijven rommelen temonnee van de meeste studenten a a n het studiefinancieringsfront, ontstaan, kunnen worden aangevuld zonder dat er van wezenUjke verdoor het afslviiten van rentedragen- anderingen sprake is geweest. Het de leningen bij het partikuliere gevolg is dat de huidige studentenbankwezen. Voor de gemidelde stu- popiüatie nog altijd rechtenloos door dent k a n dit een uiteindelijke schul- het leven gaat. denlast betekenen van zo'n ander- De bestaande regelingen kunnen halve ton, terug te betalen in twin- nameüjk zondermeer door het mitig jaar. nisterie gewijzigd worden. Dit omDe kloof tussen studenten met wel- dat het huidige financieringsstelsel gestelde ouders en studenten, die niet bij wet, m a a r bij ministeriële bevoor de financiering van de studie schikking geregeld is. In de wet niet op thuis kimnen terugvallen, staat alleen, dat de minister een lijkt daarmee weer aanmerkelijk te toelage k a n toewijzen. Niemand verbreden. Vraag is zelfs of het heeft echter op grond hiervan de voor de groep aangewezen op stu- wettelijke basis om een recht te dietoelagen, nog r a a d z a a m is om een claimen op een toelage. studie te beginnen. De groep die tot n u toe deze rechDe opzet van het nieuwe systeem om tenloosheid het meest in de knip iedere aankomende student recht op heeft gevoeld, zijn de gehuwde stueen eigen inkomen te geven en van- denten. Deze zagen enkele jaren ged a a r zijn onafhankelijkheid te be- leden hxm mtkering plotsklap met vorderen, zal waarschijnlijk een ave- zo'n drieduizend gulden kelderen. rechts effekt hebben door de gigan- Het ministerie meende het oortische hoogte van de schuld, de sterk spronkelijke bedrag dat aan deze wisselende rentestanden en de toe- studenten werd uitgereikt, bekomstige onzekerheid over de bestaande uit een bedrag van tweeroepispraktijk. Menig student zal maal een maximumtoelage, te moedaardoor angstvallig in de buurt van ten korten tot de som van een toehet ouderlijk inkomen blijven om lage voor uit- en thuiswonenden. zich nog enigszins verantwoord in Andere recente verslechteringen bete dekken voor de teokomstige on- treffen de vermindering van de mazekerheden. Ouders zijn meestal ximale bijverdienste, problemen bij soepeler als het om geld gaat dan een tweede studie en ondermeer verde doorsnee bank. hoging van de drempelwaarde om De plannen van Pais zijn overigens belasting te kunnen terug ontvanniet zó nieuw als ze hjken, m a a r to- gen. Het verzwaren van de normen nen opvallend veel overeenkomst voor en kinderbijslaguitkering heeft met de plannen, die al in 1974 door ertoe geleid dat een aantal studende toenmalige staatssekretaris Ger ten hierbij uit de boot vielen en Klein aan de Kamer zijn voorgelegd. daardoor ook veelal deelname aan Deze h a d bij zijn plannen echter wel het ziekenfonds in rook zagen oprekening gehouden met de lagere gaan. inkomensgroepen, die een aanvullende toelage van maximaal 4900 gulden konden krijgen. Daarnaast bestond er de mogelijkheid om ren- Strukturele bezwaren tedragend zevenduizend gulden te lenen. Voortijdige verkiezingen o.a. Naast deze incidentele verslechteringen kleven er ook strukturele bewaren er de oorzaak van dat Klein zijn plannen nooit heeft kunnen uit- zwaren a a n het bestaande systeem. Zo is de werkingssfeer te beperkt. voeren. Ingeschrevenen a a n bijvoorbeeld in-

Stelsel van studiefinannring aan vervanging toe

TABEL I Annuïteit per maand bij studielening van ƒ 5000,— per jaar è 10,5 percent en aflossingstermijn van 20 jaar. studietijd

Afgelopen week lieeft minister Pais van onderwijs zijn plannen b4nci gemaakt om tot een nieuw stelsel van studiefinanciering te komen. Spijtig voor de bewinds ian maar in de Kamer zijn de voorstellen weinig serieus genomen. De onderwijsdeskundigen vai de meeste frakties beschouwden de presentatie van het summiere stuk over de studiefinanciering i 5 wisselgeld om de voorgestelde verhoging van het kollegegeld voor hbo- en wo-studenten door e Kamer te jagen. Als de plannen van Pais niettemin doorgang vi nden, krijgen allstudenten van achttien jaar en ouder een basisbeurs, ongeacht de opleiding die ze volgen nnen het huidige stelsel was dit alleen weggelegd voor studenten van het wetenschappelijk enibger beroepsonderwijs. Ogenschijnlijk progressieve plannen dus, ware het niet dat er een antal haken en ogen aan zitten. Als voorwaarde is namelijk aan het nieuwe systeem gesteld; dat hel liet meer mag kosten dan het huidige stelsel. Dit betekent echter dat de bestaande gelden voor inderbijslagregelingen en rijksstudietoelagen over een aanmerkelijk grotere groep uitgesm d moeten worden, ' ' waardoor de spoeling wel erg dun wordt. ^ stellingen voor middelbaar beroepsonderwijs k u n n e n er geen aanspraak op maken. Onder de geldende normen k a n van de wo- en hbostudenten slechts pakweg 34 percent aanspraak maken op een toelage. De rest is aangewezen op andere bronnen van inkomsten. Het grootste deel van deze groep en daarmee van de totale studentenpopulatie is afhankelijk van ouderlijke bijdragen. Veelal zijn deze aanmerkelijk lager dan een maximale toelage. Bovendien achten de ouders zich in toenemende mate niet meer verantwoordeUjk voor het voorzien in de kosten van studie- en levensonderhoud van h u n kinderen, zo blijkt uit een onderzoek in Nijmegen gedaan. Dit gaat niet alleen op voor de ouders, ook de studenten wensen in toenemende mate los van de ouders te komen. Niet op de laatste plaats omdat ouders de geldkraan nog wel eens hanteren om hiin zin door te drijven. Menige prille liefde is al gesmoord in de financiële afhankelijkheid van de ouders. De enige ontsnappingsklausule vormt op dit moment een ernstig konflikt met de ouders. De ellende is dan echter dat de ouders schriftelijk moeten verklaren waarom ze niet willen betalen. Veel ouders zijn hiertoe niet bereid, terwijl als ze dit wel willen allerlei privacygevoelige verklaringen in administraties terecht komen. De student moet ook nog eens volwassen zijn om via deze regeling in aanmerking vooor een toelage te komen. Een uitkering die in toenemende mate achterblijft bij de inkomensontwikkeling van andere sociale groepen. Vanaf 18 jaar

wordt de kloof tussen bijvoorbeeld het netto minimumloon en een maximale toelage jaarUjks een dikke duizend gulden groter, met als ge volg dat een 23-jarige a a n minimum loon bijna zestienduizend gulden ontvangt, terwijl een student van zo'n negenduizend gulden moet zien rond te komen. Ook een standuitkering groeit in de loop der jaren gestaag weg van het studenteninkomen, zelfs indien het studenteninkomen wordt gekorrigeerd, rekening te houden met kostenverminderingen als gevolg van de studentenvoorzieningen. Bovendien is een student nooit zeker van zijn inkomen. Dit omdat de toelage gekoppeld is a a n een voortgangskontrole. Het gevolg kan zijn dat ondanks h a r d werk, niettemin de beurs wordt afgenomen, omdat de resultaten onvoldoende zijn, Veelal heeft dit tot gevolg dat iemand erbij moet gaan werken en zijn achterstand nog verder vergroot. De algemene postie van de student is financieel en juridisch dan ook ronduit beroerd te noemen. Van overheidswege weet men dit ook, zodat de toegang tot de bestandswet al m a a r vast bij voorbaat is afgesloten, omdat ongetwijfeld anders het grootste deel van de studentengemeenschap er een beroep op kan doen. De voorstellen om tot een nieuw stelsel te komen, zoals ze vonge week door Pais op tafel zijn gelegd, zullen echter m a a r weinig van de genoemde bezwaren wegnemen Sterker nog: de indruk bestaat dat de ellende er alleen nog maar door zal toenemen, omdat degene die in een dergelijk stelsel nog de moed heeft om een studie te beginnen zijn vrijheid de eerstkomende dertig jaar aan de banken verpacht Studie als vorm van zelfontplooiing lijkt daarmee steeds verder weg te zoe- i ken, m a a r misschien is dat ook wel de bedoeling.

Op papier Donderdag 5 maart ]I. overvielen HBO-studenten de AMRO-bank aan de Heuvelring in Tilburg. De buit, enige duizenden briefjes van ƒ650,—, met Pais' kop er op, werden even later, gratis, op straat uitgedeeld aan andere HBO'ers. Een ludieke aktie, zoals we die zolang al niet meer gezien hebben, maar de redenen voor die aktie waren allerminst ludiek: AJs Pais zijn zin krijgt (kollegegeldmaatregel, de tweede teldatum, een nieuw studiefinancieringsstelsel en de verhoging van kursusgelden) dan wordt het voor grote groepen, vooral studenten uit .armere' milieus, nog moeilijker om te gaan studeren.

Invoering van de ,twee-fasenstruktuur' vergt allereerst immers grotere kontrole-mogelijkheden. Voor de rentedragende studielening lijkt daarbij een grotere rol weggelegd. Aanvankelijk werd deze vorm van studiefinanciering vooral als aanvullend beschouwd, m a a r niet op de laatste plaats door de verslechteren-

de ekonomische situatie is de rol ervan steeds belangrijker geworden. In de diskussies is aan de gevolgen van het rentedragende karakter maar summier aandacht geschonken. Bij de huidige rentestanden en de totale schuld die daardoor opgebouwd gaat worden, rest echter de konklusie dat het nieuwe stelsel

voor de gemiddelde student kan de lening een uiteindelijke schuldenlast betekenen van anderhalve ton, terug te betalen in twintig jaar.

maatschappelijk onaanvaardbaar is. Gaan we uit van het meest rooskleurige geval waarin de student een basisbeurs van vijf duizend gulden krijgt, dan moet er nog een fiks bedrag geleend worden, afhankelijk ondermeer van de omstandigheden waaronder een student leeft. Voor een student die op kamers woont in het algemeen zijn die behoeften groter dan voor een student die thuis woont. Eén indikatie hiervan geven de maximale rijksstudietoelagebedragen. In 1980/1981 kan een uitwonende student 9700 gulden en een thuiswonende 6900 gulden krijgen. Bedragen die aanmerkelijk zijn achtergebleven bij de stijging van de kosten voor levensonderhoud in de laatste jaren. Een andere a f w i j z i n g hiervoor is de richtlijn die de Raden van Arbeid hanteren als richtlijn voor de kosten van levensonderhoud. Volgens deze belopen de kosten in het lopende studiejaar rond de 13,5 duizend gulden. Met andere woorden, een verschil van ruim 3,5 duizend gul( den met het huidige maximum voor rijksstudietoelagen. In de navolgende berekeningen zal daarom de maximum rijksstudietoelage als minimum nivo worden gehanteerd en een bedrag van 12,5 duizend gulden als redelijke benadering voor een gemiddeld studentenbudget.

Op grond hiervan en uitgaande van een basisbeurs van vijfduizend gulden moet onze papieren-student dus respektievelijk vijfduizend en 7,5 duizend per studiejaar lenen om zijn hoofd boven water te houden. Gezien zijn studieschuld krijgen we dan het volgende beeld (zie tabel I en II). Zoals uit het overzicht blijkt zijn de verschillen tamelijk groot. Het is moeilijk om a a n te geven welke situatie de meest realistische is. Op dit moment Ujkt het er op dat ook n a de invoering van de tweefasenstruktuur de gemiddelde studietijd eerder in de buurt van de zes dan de vier jaar zal liggen. Bovendien is het nog m a a r de v r a a g of de basisbemï werkelijk in de buurt van de geplande vijfduizend gulden uitkomt. Eveneens is het de vraag wat de rente de komende jaren gaat doen op de kapitaalmarkt. De rentevoet op de studieleningen die jaarlijks door de minister van financiën wordt vastgesteld is namelijk gekoppeld aan het effektief rendement op staatsleningen. Het huidige percentage is als gevolg d a a r v a n van 9,5 percent vorig jaar gestegen tot 10,75 percent voor het lopende studiejaar. Wanneer we de terugbetalingen koppelen a a n de aanvangsalarissen voor akademici dan ontstaat een weinig opwekkend beeld. Bij de overheid worden jonge, pas afgestudeerde akademici in schaal 112 gestopt met nul dienstjaren. Volgens het gangbare karrièrepatroon blijven ze hier zes jaren in, om vervolgens door te schiiiven n a a r schaal 130. Uitgaande van een mooie afgeronde studieschuld, van zestigduizend gulden bij een rentestand van 10,5 percent komt de kersverse akademikus op een brutomaandlast van 607,50 gulden te zitten. Afhankelijk van het feit of hij de rest van zijn vrijheid in het huwelijk heeft gestopt, betaalt de fiskus a a n deze lasten tussen de 180 en 220 gulden a a n deze schuld mee. Een ongehuwde zit dan de komende twintig jaar met een maandelijkse schuld van 387,50, terwijl de gehuwde met een netto schuld van 427,50 zit. Worden deze bedragen van het belastbaar inkomen van de afgestudeerde in overheidsdienst afgetrokken dan resulteert in de eerste zeven jaar n a het afstuderen een netto inkomen dat er als volgt uit ziet:

4 5 6

schuld n a studietijd

25.830 34.068 53.228

schuld n a tussenfase (2 j a a r )

31.540 41.600 64.992

11%

11,5%

320 420

330 436

342

659

681

10,5%

450 703

Tabel II Annuïteit per m a a n d bij studielening ƒ 7500,— per jaar en aflossingstermijn van 20 j a a r 4 5 6

38.746 51.102 64.755

47.310 62.396 79.067

Bij deze berekening is ervan uitgegaan dat de afgestudeerde de eerste twee jaar n a het beëindigen van zijn studie nog niet terugbetaalt (tussenfase); v a n d a a r de armslag in het derde jaar. Verder is uiteraard met geen enkele andere omstandigheid, die de inkomenspositie van betrokkene k a n beïnvloeden, rekening gehouden. Bij deze laatste tabel zijn vervolgens nog een aantal opmerkingen te plaatsen: 1 Zoals gesteld, wordt aangenomen dat betrokkene aansluitend a a n het afstuderen een b a a n vindt en wordt ingeschaald volgens de thans geldende praktijk. Blijft de pas afgestudeerde enige tijd zonder werk, dan verschuiven de bedragen in een voor h e m / h a a r ongunstige zin. Verder is er een tendens waarneembaar om de aanvangsalarissen van jonge pas afgestudeerden verder te verlagen; de effekten daarvan spreken voor zich. 2 In het algemeen zal n a zeer korte tijd de loongrens voor de ziekenfondswet worden gepasseerd, zo-

479 632 800

495 653 827

512 675 854

dat ook dit de netto-inkomenspostie verder onder druk zal zetten. 3 Het belastingvoordeel als gevolg van de rentelast neemt n é 10 jaar gestaag af, zodat de netto-last steeds dichter in de buiurt van het brutto-maandbedrag komt te liggen. Als gevolg hiervan zal ondanks de stijging van het bruto inkomen het netto besteedbaar bedrag relatief langzamer grroeien. Tenslotte nog dit. Wanneer deze netto inkomsten worden vergeleken met het bijstandsnivo (netto ƒ 982,85 en ƒ 1.404,10 voor resp. alleenstaanden en echtparen) of met het minimumloon (netto ƒ 1.450,— respektielijk ƒ 1.650,—) dan is de toekomstige akademikus nog niet zo slecht af. De vraag is echter of studiefinanciering het geijkte instrument is voor nivellering van inkomens. Clemens Graafsma Carel v a n Nahuijs

êB>^ TABEL III

1 2 3 4 5 6 7

ongehuwden

gehuwden

2104,48 2179,41 1866,84 1941,77 2007,93 2070,24 2138,15

2362,28 2447,21 2104,64 2181,37 2255,43 2329,74 2411,15

thb 24 - 13 maart 1961

VAKATURES OP DE HOGESCHOOL VERKIEZINGSNIEUWS 13 MAART 1981 KANDIDAATSTELLING Kandidaten voor de verkiezingen van de (sub)fakulteitsraden (studentengeleding) en de Hogeschoolraad (alle geledingen) kunnen worden gesteld op 23 en 24 maart, tussen 09.00 en 17.00 uur, op het stemburo (gebouw B, k a m e r 1117). FORMULIEREN Vanaf 1 m a a r t 1981 zijn kandidaatstellingsformulieren verkrijgbaar bij de informatiebalie (hal, gebouw B) en op de sekretariaten van de (sub)fakulteiten. A- en B-Ujsten De kandidaatstellingsformulieren kunnen op vier manieren worden ingevuld: a het formulier vermeldt een groep kandidaten onder een bepaalde benaming b het formulier vermeldt een groep kandidaten zonder enige benaming; c het formuher vermeldt één kandidaat optredend onder een bepaalde benaming; d het formulier vermeldt één kandidaat op eigen naam. In de gevallen a t / m c is er sprake van een A-lijst. De op de onder d vermelde wijze ingediende kandidaten komen per kieseenheid op een alfabetische verzamelhjst te staan, de zogenaamde B-lijst. Per kieseenheid/geleding kunnen er dus meer A-lijsten bestaan, m a a r slechts één B-lijst Ondertekening van kandidaatstellingsformulieren Elk kandidaatstellingsformulier moet bovendien de handtekeningen dragen van tenminste vijf kiezers uit de betrokken kieseenheid/geledmg. Ingeval het aantal kiezers in een kieseenheid/geleding minder dan 20 is, k a n worden volstaan met twee handtekeningen. Een kiezer mag meer dan een formuher ondertekenen, onverminderd de overige vereisten. De kandidaat zelf m a g ook ondertekenen. Onderzoek en vaststelling kandidatenlijsten Van 31 m a a r t t / m 2 april 1981 liggen de kandidatenlijsten ter inzage bij de informatiebalie (hal - (j«bouw B). Gedurende die tijd k a n men schriftelijk in beroep komen tegen de vaststelling van de kandidatenlijsten door het stemburo bij de Universitaire Kiesraad.

Bij de afdeling Applikaties van het Rekencentrum k a n voor de periode van een half jaar geplaatst worden een PROGRAMMEUR VOOR DE VERANTWOORDINGSADMINISTRATIE Taken: - het analyseren en programmeren van een systeem voor de DRC-verantwoordingsadministratie, - het zelfstandig uitwerken van gespecificeerde modules in ALGOL 68 programma's, - het schrijven van d e benodigde systeemdokumentatie, - het meewerken a a n de gebruiksdokumentatie.

MeNu? PERIODE 16 TOT EN MET 20 MAART 1981 Maandag 16 maart - Lmzensoep - Varkenslapje - Spruiten Gestoofde Groene Kool - Gekookte aardappelen - Diverse nagerechten Dinsdag 17 maart - Groentesoep - Stoofvlees - Macedoine Legumes en Appelmoes - F n t e s - Gekookte aardappelen

Vereisten: - opleiding op tertiair-niveau - kennis van systeemontwerp - ervaring in een hogere programmeertaal (bij voorkeur ALGOL 68).

Woensdag 18 m a a r t - Champignonsoep - Gehaktbal - Capucijners met spek en uien - Bietjes - Seldenjwortelsalade - Gekookte aardappelen - Diverse nagerechten

De werkzaamheden zijn goed uitvoerbaar door een gevorderde student ekonometrie of ekonomie met (studie) ervaring in komputertoepassingen. Informatie bij de heer ir. T. de Beer, hoofd afdeling Applikaties, telefoon 013 - 662310. Salaris: min. f 2.324,— en max. ƒ 3.512,— bruto p.m. Sollicitaties schriftelijk, onder vermelding van .sollicitatie' op de enveloppe, a a n hoofd Dienst Personeelszaken Katholieke Hogeschool, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg.

Donderdag 19 m a a r t - Kerrysoep - Casselemb - Stampot Boerenkool - Koolraap m e t melksaus - Gekookte aardappelen - Diverse nagerechten

SPORT SCHAKEN De Universitaire Sportvereniging te A m s t e r d a m organiseert als vanouds van 19 tot en met 24 a p n l Cop en n a Pasen) het Nederlands Studenten Kampioenschap Er wordt gespeeld m twee groepen, zeven ronden Zwitsers, bedenktijd 2 u u r voor 40 zetten, d a a r n a met een kwartier e x t r a uitvluggeren De w i n n a a r van groep 1 is s t u d e n t e n k a m p i o e n 1981 Het prijzengeld bedraagt voor groep 1 ƒ 500,-, ƒ 200,-, f 100,en ƒ 50,-, voor groep 2 ƒ 125,-, ƒ 75,- en f 50,-, verder is er een schoonheidsprijs en een katastrofepnjs Inschrijfgeld voor groep 1 (KNSB niveau of r a t i n g van 1900) 13 ƒ 25,-, voor groep 2 ƒ 15,In groep 1 zullen hoogstens dertig spelers geplaatst worden De speeltijden zijn overdag (meestal 's middags), er k a n m e t voor overnachting worden gezorgd. Aanmelding door overmaking van het bedrag op postgiro 2403680 ten n a m e van C J Bakker, of

gemeentegiro 5030548 ten n a m e v a n US Schaken, beide te Amsterdam Voor 29 m a a r t , svp vermelden speelsterkte, club/team, telefoonnummer Inlichtingen: Kees Bakker Von Zesenstraat 28 iii, Amsterdam, telefoon (020) 934430, overdag (023) 173302, of Agile Puyker, telefoon (020) 936414 EERSTE NEDERLANDSE KAMPIOENSCHAPPEN WINDSURFEN Op z a t e r d a g 25 a p n l 1981 zullen de Eerste Nederlandse studenten kampioenschappen windsurfen gehouden worden op de Kralingse Plas te Rotterdam Deelname staat open voor alle studenten bij het tertiair onderwijs De uiterste inschnjfdatum is 25 m a a r t 1981 Voor inlichtingen en inschrijven k a n men terecht bij d e afdeling Lichamelijke Vorming en Sport v a n de Erasmus Universiteit SKRIPT Op 1 m a a r t 1981 verscheen het eerste n u m m e r v a n de d e r d e j a a r g a n g van SKRIPT, tijdschrift voor geschiedenisstudenten Voortaan zullen er in SKRIPT behalve artikelen (dit keer d n e

Vrijdïig 20 m a a r t - Kippecremesoep - Babi P a n g Gang - W i t t e kool op Chinese wijze - Rijst - Atjarsalade - Diverse nagerechten Vrouwen in de A'damse kledingindustrie 1914-1940, Voorbij nihilism e en egocentrisme (over d e waardenproblematiek in de wetenschap) en A n n a l e s p a r a d i g m a en contemporaine geschiedschijvmg) ook een a a n t a l vaste rubrieken staan Abonnementen (vier n u m m e r s per jaar) zijn te verkrijgen door overschrijving van ƒ 10, op postgirorekenmg 4460822, t n v J F Hogervorst, Herengracht 288, 1016 BX A m s t e r d a m

B-SERIE ECONOMETRICS Spreker Prof d r P Schönfeld (Institut für o k o n o m e t n e u n d Operations Research, Universitat Bonn) Subj eet ,Problems of Misspecification u n d e r temporary Aggregation" Time. Thursday, March 19, 1981, 10.30 to 12 30 Place CZ 32, University of Tilburg.

als het om uw drukwerk gaat dan vindt u bij ons een persoonlijke benadering bij bespreking, lay-out, zetten en drukken

Wij hebben op onze kantoren in Rotterdam en Amsterdam plaats voor afstuderende

drukkerij van der wee

Bedrijfseconomen

koestraat 83-85 - tilburg - telefoon 013-423137

die verder willen gaan in accountancy

\horeen '"^ gezellig ; auondjeuit

Coopers &Lybrand Nederland

* ' , RestautSarit

'/v n}et eigerispecialiteiteri - emmastraat2,5038 WB '^burg. td 013-43(^52 ' " Keukengeopendtot2Z45mjr Dmsdagsge^oten

Westblaak 100 3012 KM Rotterdam Tel. 010-130680

algemeen officieel KOMMUNIQUE VAN HET KOLLEGE VAN BESTUUR 24 FEBRUARI 1981 1 Rapport energieverbruik KHT Na kennisneming van het rapport van Verhoeven Raadgevende Ingenieurs BV d.d. oktober 1980 inzake energiebespanngsmogelijkheden bij het gebouwenkomplex van de KHT, stemt het kollege in met de desbetreffende door DBH genomen maatregelen Daarnaast zal het kollege een nader onderzoek door de dienst laten uitvoeren om nog verdergaande maatregelen met betrekking tot verlichting, vervsrarming en isolatie te treffen, onder voorwaarde van subsidie daarvoor door de in aanmerking komende instanties 2 Tijdelijke projekten fakulteiten Gelet op de onderscheiden aanvragen van de fakulteiten heeft het kollege het door de Hogeschoolraad ter beschikking gestelde bedrag van ƒ 340.000,— grotendeels verdeeld ten behoeve van tijdelijke projekten in 1981 onder voorwaarde van door de fakulteiten uiterlijk per 1 mei 1981 te geven informatie over de alsdan aangegane c.q te voorziene vaststaande verplichtingen met betrekking tot konkrete projekten, alsook over de voorgenomen begeleiding. Tevens zal het kollege een rapportage per 1-1-1982 aangaande de onderscheiden projekten vragen. 3 Herziening Akademisch Statuut Gelet op de adviezen van de fakulteiten zal het kollege aan de Hogeschoolraad voorstellen om op 5 m a a r t 1981 in te stemmen met het standpunt van het kollege op basis van het konseptkommentaar van de werkgroep twee-fasenstruktuur op het voorontwerp Algemeen Deel Akademisch Statuut 4 Aanschaf koffie via Derde Wereldwinkel In reaktie op een verzoekschrift tot aanschaf van koffie ten behoeve van het gebruik op de hogeschool via de Derde Wereldwinkel zal het kollege de mening van de restauratieve afdeling vragen, onder mededeling dat het kollege sympathiek staat ten aanzien van bedoeld verzoek.

TALENCENTRUM KURSUS RAPPORTAGE Voor studenten die een schriftelijk werkstuk voorbereiden Onderdelen schrijfprocedures, kommunikatie strategie, tekst s t r u k t u u r , bouwplan, leesbaarheid, presentatie Eerste bijeenkomst 26 m a a r t van 10 00 tot 12 00 u u r , gebouw C, lokaal 35 D u u r + 12 weken Docent F van Caldenborgh Inschrijving Talencentrum ( s e k r e t a n a a t 's ochtends) k a m e r F 48, telefoon (66)2508

Inlichtingen bij - Theo Dumoulin of E n k - J a n van Rossum, vakgroep Onderwijspsychologie, k a m e r G 116, gebouw G, telefoon (66)2528

INTERNATIONALE SCHOOL VOOR WIJSBEGEERTE KOHLBERG en HABERMAS Individuele morele ontwikkeling en maatschappelijke vooruitgang Konferentie op 28 en 29 m a a r t 1981 in de Internationale School voor Wijsbegeerte Met d r M H van I J z e n d o o m (theoretisch pedagoog. Leiden) drs H K u n n e m a n (sociaal filosoof, Amsterdam) d r W L van Reijen (sociaal filosoof, Utrecht) Drie elementen staan in deze konferentie centraal - de ontwikkeling van het morele bewustzijn, zoals die bij individuen plaatsvindt Stoelend op de ontwikkelingspsychologische inzichten van Piagot heeft Kohlberg op dit terrein baanbrekend werk verricht - de uitbreiding van deze ideeën tot de ontwikkeling v a n maatschappij-formaties, met alle (theoretische) problemen vandien Hiermee heeft H a b e r m a s zich uitgebreid bezig gehouden - de a a r d van de t h e o n e v o r m i m n g die voor dit soort benadering nodig is Van IJzendoorn zal i n g a a n op het werk van Kohlberg K u n n e m a n zal bespreken hoe H a b e r m a s deze theorie h a n t e e r t en uitbreidt om maatschappelijke veranderingen en ontwikkelingen te begrijpen Van Reijen plaatst bij het o n t s t a n e geheel een a a n t a l kritische opmerkingen, om n a te g a a n hoe ver m e n met deze a a n p a k komt, en hoe m e n verder zou k u n n e n komen

5 Reglement Studium Generale Het kollege zal een konsept-besluit a a n de Hogeschoolr a a d voorleggen tot wijziging van het reglement van de kommissie Studium Generale, inhoudende een aanvulling op het lidmaatschap ten behoeve van de centrale interfakulteit en van de subfakulteit letteren i.o.

mannelijke en/of vrouwelijke studenten uit de studierichtingen ekonomie, sociologie, rechten en theologie Het onderzoek zal plaatsvinden op donderdagmorgen 9 a p n l van 09 00 u u r tot + 12 00 u u r m gebouw G, zaal GZ 31 De beloning voor deelname 25 gulden Inschrijven bij mevrouw Bergmans-Snels, gebouw G, k a m e r G-113, telefoon (66)2270

VAKGROEP ONDERWIJSPSYCHOLOGIE Voor het samenstellen v a n een tekst m e t b e t r e k k i n g tot het lezen v a n een tekst zoekt de vakgroep Onderwijspsychologie zestig

EXKURSIE BIJLMERBAJES De sektie knminologie en penitentiair recht organiseert een bezoek a a n de penitentiaire inrichtingen ,Over Amstel' te Amsterdam op d o n d e r d a g 9 a p n l a a n s t a a n d e Vertrek 8 30 u u r v m , terugkomst rond 17 30 u u r Reiskosten ƒ 17,Het p r o g r a m m a omvat m elk geval een rondleiding door het gebouwenkomplex en een gedachtenwisseling met leden van direktie en personeel Deelname staat open voor alle studenten Degenen die verzekerd willen zijn van een plaats in de bus dienen vóór 25 m a a r t m te schnjven bi) Bert Rombouts (kamer B-1013) of J a n Breed (B-910) onder betaling van de reiskosten Zij ontvangen d a n tevens enig d o k u m e n t a t i e m a t e r i a a i over d e Bijlmerbajes Op d i n s d a g 7 a p n l wordt om 15 00 u u r een voorbespreking gehouden m d e video r u i m t e van het ORC m gebouw F Daarbij wordt een video opname vertoond van een aflevenng uit de TV-sene ,Ot, en hoe zit het nou m e t Sien?', opgenomen m d e vrouwentoren van de Bijlmerbajes, k o r t n a de opening Prof. Mr. A. C

Geurts

INSTELLING KOÖRDINATIEKOMMISSIE BASISPROGRAMMA De Fakulteitsraad heeft op 19 juni 1980 een reglement vastgesteld voor de Koordinatie kommissie Basisprogramma Artikel 2 van dat reglement luidt als volgt ,,De kommisie heeft tot taaJt het uitbrengen van zowel gevraagd als ongevraagd advies inzake de koordinatie van het onderwijs m h e t basisprogramma, hetgeen tenminste i n h o u d t - het fungeren als forum/klankbord voor zowel docenten als studenten voor zicti bij het onderwijs v a n h e t basisp r o g r a m m a voordoende omstandigheden, - a d v i s e n n g over de onderlinge afstemming van d e vakken in de

onderscheiden blokken van het basisprogramma, alsook van de blokken onderling, - periodieke evaluatie van het onderwijs in het basisprogramma, alsmede a d v i s e n n g over de eventueel d a a r a a n te verbinden konsequenties " In de kommissie zijn tot nu toe de volgende leden benoemd m r F Banda, k a m e r B 1017, tel (66)2008, mej J Bordes, k a m e r B-1008, tel (66)2303, mej T Borgers, Hoog Geldrop 39, 5663 BB Geldrop, tel 040 - 863834, W Brasse, Heinsiusstraat 17, 5037 RG Tilburg, tel 013 - 631143, mevr m r F W M d e KoningKlaassen, k a m e r B 906, tel (66)2087, m r Ong Sien Hien, k a m e r B 924, tel (66)2404, H Opbreek, Boomstraat 104, 5038 GV Tilburg, tel 013 - 421978, m r drs A W W . Rieter, k a m e r B 911, tel (66)2188, m r P H Schoemaker, k a m e r B 930, tel (66)2157, C Schouten, Bisschop Zwijssens t r a a t 57, 5021 KA, Tilburg, tel 013 - 358371, Prof d r A A J Smulders, k a m e r B 206, tel (66)2245 Tijdens de eerste vergadering, op 4 f e b r u a n jl heeft de kommissie besloten d a t h a a r v e r g a d e n n g e n in beginsel openb a a r zullen zijn De kommissie heeft het fakulteitsbestuur verzocht ervoor te zorgen d a t nog drie student-leden worden benoemd, w a a r o n d e r minstens een fiskaal-juridische s t u d e n t Verder heeft ze een lijst van onderwerpen opgesteld die zo spoedig mogelijk a a n de orde moeten komen Deze onderwerpen zijn de volgende a P l a n n i n g v a n het onderwijs van het eerste semester en van het tweede semester uiterlijk in de laatste m a a n d van het voorafgaand semester b Het onderling afstemmen van het onderwijs in d e verschillende vakken c Regeling en inhoud van t e n t a m e n s , wat wordt er van de studenten v e r w a c h t ' d Examenreglementen van het basisprogramma e De p l a n n i n g v a n semesters en tentamens f Beursnormen voor het nieuwe C2 en de h a a l b a a r h e i d v a n het nieuwe p r o g r a m m a g Studieresultaten, behaald in het eerste semester 1980/1981 m het nieuwe C2 h Evaluatie van het tweede semester 1980/1981 middels gesprekken tussen studenten en vakgroepen De e n q u ê t e van het ORC over het eerste semester I Onderzoek n a a r de v r a a g of de vakgroepen zich houden a a n de h e n toebedeelde studiebelasting (inklusief 4% overhead) ) Het vak

dwarsverbindingen

k Het k o n t a k t van de studentleden v a n de kommissie met h u n achterban De kommissie is te bereiken via h a a r s e k r e t a n s a i , m r F Banda, telefoon (66)2008, k a m e r B-1017 of via mej J Hage, telefoon (66)2502, k a m e r B 921

Moetje in deze tijd met een bepaald inkomen nou wel of geen huis kopen? Die hele warwinkel van aftrekposten, rentes of speciale kredieten, daar kom je haast niet uit. Hoeft ook eigenlijk niet, laat Finac dat maar doen. Finac is namelijk een volstrekt onafhankelijk voorlichtingsbureau voor financiering. Absoluut objectief. Finac geeft adviezen, overlegt met u wat in uw speciale geval het beste is en ontwikkelt een budgetplan. Misschien klinkt het u ongeloofwaardig in de oren, maar er zijn voor u géén kosten aan verbonden. Dus wat let u. Oios telefoonnummen 030 '319747. Ons adres:Maliebaan 75,3581CG Utfeeht. 9

t h b 24 - 13 m a a r t 1981

üw toekomst tiekt aanü voortój met 43>4cm./sec Even toelichten: op dit bandje is spelenderwijs veel informatie opgenomen. Over Coopers & Lybrand, het accountantskantoor dat u waarschijnlijk op uw lijstje hebt staan als kandidaat-werkgever. Om u alvast meer inzicht te geven in wat vdj u zoal bieden (misschien meer dan u vermoedt) vertellen wij het een en ander over onze organisatie, onze werkmethoden, ons dienstenpakket, onze groei. Maar ook over uw carrièremogelijkheden, uw studiefaciliteiten, uw praktische opleiding en vorming en ga zo maar door. Vraag die cassette snel aan. Uw toekomst speelt zich voor u af. Wanneer u bedrijfseconoom bent of biimenkort wordt, kunt u de cassette met de bijbehorende documentatie telefonisch of schriftelijk aanvragen bij

l l ^ m Coopers &Lybrand Nederland Westblaak 100, 3012 KM Rotterdam, tel. 010-130680. Leidseplein 29,1017 PS Amsterdam, tel. 020-221355.

hmidcfê nLMLIGA

,La dernière femme' Ambassadebioskoop Dinsdag 17 m a a r t 22 30 u u r Regie Marco Ferreri Met Gérard Depardieu, Michel Piccoli, Renato S a l v a t o n . Italie/Franknjk 1976 109 m i n u t e n kleur

Brecht STADSSCHOUWBURG

'Nieuwe scene' speelt ,Brecht' Schouwburgzaal Donderdag 19 m a a r t 20 15 u u r In de eerste zeven l a a r van h a a r bestaan, speelde de INS uitsluitend werk van D a n o Fo, meestal in regie v a n A r t u r o Corso, vrijwel al tijd bewerkt en aangepast a a n de ■Vlaamse s i t u a t i e en muzikaal ge stoffeerd door W a n n e s van de Velde en/of de muzikanten van zijn groep Toen m 1976 de INS splitte m het Kollektief INS en INSMannen van den Dam, bleef het Kollektief verder b o r d u r e n op de lijn Fo Corso De groep ont wikkelde een eigen theatervorm en stijI, die m e n als ,Kritisch volkstoneel' zou k u n n e n omsctinj ven, ware het niet d a t die muffe term weinig l a a t vermoeden van de kwaliteiten van het werk v a n het Kollektief, zijnde een Brueghe liaans expressionistische plastici teit gekoppeld a a n de volkse rebel lie en het intellektuele engagement van bijvoorbeeld Charles Uilenspie gel De Coster, scherp, ontroerend en intens theater, recht voor de raap, mooi en meeslepend, span nend en verademend Pas vorig j a a r kwam het KoUek tief ertoe een p r o g r a m m a op te zetten d a t niet vertrok vaji teksten van D a n o Fo, ,De Herkuis', w a a r voor de a k t e u r s en aktrices m improvisaties materiaal a a n b r a c h ten dat m definitieve vorm werd gegoten door Tone Brulin Het ja en het nee van BB' is een kollage van liederen en gedichten van Bertolt Brecht, aangevuld met fragmenten uit zijn stukken en dokumentair m a t e r i a a l Het p r o g r a m m a is opgebouwd rond het t h e m a ,waarvoor en w a a r tegen', als een weerspiegeling v a n de dialektische houding van Brecht Tijdens de voorbereiding van deze produktie b r a c h t het Kollektief twee werkbezoeken a a n het Ber liner E nsemble, destijds opgericht door Brecht zelf Voor de opbouw van de voorstellingen kon het Kollektief beschikken over oor spronkelijk materiaal van het Ber liner E nsemble De invloed v a n h e t Berliner E n semble ligt voor d e h a n d m een aantal ,citaten' uit voorstellingen van het E nsemble die door liet Kollektief worden gespeeld, m a a r is voor de rest wel zoek Het Kol lektief komt a m p e r los van een geclicheerd volkse a a n p a k die de mtellektualistische poëzie van Brecht niet dient .Het ja en het n e e " is geen vol ledige of historische verantwoorde biografie van Brecht, m a a r zijn figuur knjgt wel gestalte door de keuze van de fragmenten liederen en gedichten Deze werden ver taald door Stefaan van den Bremt, die mede de samenstelling be paalde W a l t e r Heynen die de m u zikale leiding voert, verzorgde de arrangementen en komponeerde nieuwe liederen Regie Charles C o m e t t e en Hilde Uitterlinden Spelers het hele ge zelschap

Schaaksimultaan Donderdag 19 m a a r t Schaaksimultaan met onder a n d e r e drs J Moors, vooi a a n s t a a n d speler bij ,Wolstad' Aanvang 20 00 u u r Plaats Vidar Loods op iBeekse Bergen'

De jonge ingenieur Gerard is pas kort geleden door zijn vrouw Ga b n e l l e verlaten Hij heeft n u de zorg voor zijn zoon Pierrot die overdag op een kresj vertoeft Als Gerard zijn zoon weer eens op g a a t halen, ontmoet hij d a a r V a l é n e , een aantrekkelijke vrouw, die op de kresj werkt en hij nodigt h a a r thuis uit Ze g a a t hierop in vooral n a d a t ze door h a a r min n a a r Michel ervan verzekerd wordt d a t hij niet tussenbeide zal komen N a d a t ze elkaar lief hebben gehad, l a a t Gerard zijn zoon bij vrienden a c h t e r zodat hij de mogelijkheid heeft om met V a l é n e n a a r een n a c h t k l u b te gaan Van d a a r u i t neemt zij weer kontakt op met Michel en vertrekt om h e m te zien Als ze t e r u g gaat n a a r d e flat van Gerard vindt ze hem in een jaloer se bui hij wil geen liefde met h a a r bedrijven en m a s t u r b e e r t liever De volgende morgen krijgt hij be zoek van zijn exvrouw G a b n e l l e en h a a r v n e n d m Anne M a n e Het r e s u l t a a t is dat hij ze allebei de d e u r probeert uit te gooien Het wordt e r allemaal niet gemakke lijker op, zekör als de koffers van V a l é n e b i n n e n worden gebracht ze wil bij h e m op d e flat komen wonen In h a a r afwezigheid opent Gerard de koffers om te onder zoeken wat er zoal inzit, een h a n d l e i d i n g die voor V a l é n e toch niet onopgemerkt blijft Het gevolg van dit al is d a t zij gaat proberen om bij Michel t e r u g te komen Gerard is ondertussen alweer ver trokken en stelt hevige pogingen in het werk om m een winkel c e n t r u m een a n d e r e vrouw op te pikken Als hij t h u i s komt vindt hij Michel m e t een a n d e r e vriendin Van h e m hort hij dat V a l é n e m e t meer welkom is en zij besluit om d a n m a a r tijdelijk bij Gerard t e blijven Verwrongen situaties en h a r d e uit spraken beginnen elkaar in snel tempo op te volgen Zo betoogt Gerard, terwijl hij met het sjjeel goed van zijn zoon bezig is, d a t de mannelijke dominantie en de penis v a n een m a n alles is en steekt hij enorm de d r a a k met de feminis tiese aktiviteiten van zijn vrouw Gabnelle Verder zegt hij d a t hij geen seksueel k o n t a k t met V a l é n e zal hebben om d a a r m e e zijn liefde te bewijzen terwijl hij d a a r n a Benoïte, zonder sukses, t r a c h t te verleiden Zijn h o u d i n g tegenover V a l é n e is echter niet meer vol te houden N a een hevige ruzie knjgt Gerard van V a l é n e een klap m e t een h a m e r , m a a r Gerard l a a t zich ook niet onbe tuigd De onevenwichtigheid v a n d e situatie en de onmogelijkheid om er iets positiefs mee te doen, brengt de film n a a r een verras send einde De film eindigt d a n ook met een schokkend beeld terwijl hij h e r h a a l t wat V a l é n e al eens eerder gezegd heeft, namelijk dat hij eigenlijk een p a t n a r c h is van een gezin zoals ze tegenwoordig niet meer bestaan, snijdt hij zijn penis af met een elektries mes Hij schreewt het uit van de pijn en ook V a l é n e schreewt terwijl ze een huilende Pierrot m h a a r ar men h o u d t

STADSSCHOUWBURG

,Proces in Praag' en .Protest De Nieuwe Komedie' Studio zaal Dinsdag 17 m a a r t 20.30 u u r In de s e n e .aktiverend theater' speelt de Nieuwe Komedie in een regie van H a r t m u t Alberts op dinsdag 17 m a a r t m de Studio zaal van de Stadsschouwburg .Proces in Praag' en .Protest' van Vaclav Havel De Nieuwe Komedie brengt deze opvoering in samen werking met de organisatie AIDA. een internationale vereniging die wil opkomen voor de k u n s t e n a a r s die van politieke zijde worden on d e r d r u k t of beknot m h u n uitings vnjheid

.Proces m P r a a g ' is een toneelvoor stelling v a n onder a n d e r e een rechtszitting E en proces Terecht s t a a n zes mensen, inwoners v a n Tsjecho Slowakije en leden van de VONS, het komité dat zich inzet voor de mensenrechten in Tsjecho Slowakije E en v a n de aangeklaag den IS Vaclav Havel, een toneel schrijver De Nieuwe Komedie onderbreekt ,Proces m P r a a g ' door het spelen van .Protest', een eenakter van Havel H i e n n l a a t hij op spreken de wijze zien. d a t .stil protest en openlijk protest' enorm ver uit el k a a r liggen .Protest' toont het k o n t r a s t tussen oprechte moed en verstopte lafheid Nog duidelijker zal worden g e m a a k t waarom ver zet zo belangnjk is N a .Protest' wordt .Proces in P l a a g ' voortgezet De v e r k l a n n g e n en a r g u m e n t e n van de zes a a n g e klaagden worden systematisch ge negeerd of vervormd .Proces m Praag' is tot stand ge komen door het bewerken v a n in het geheim gemaakte aantekenin gen van h e t dissidentenproces m P r a a g op 22 en 23 oktober 1979

STADSSCHOUWBURG

Publiel(Sttieater: .Groot en klein' schouwburgzaal m a a n d a g 16 m a a r t 20.15 u u r In een regie van H a n s Croiset en met in de hoofdrol P e t r a Laseur, speelt het Publiekstheater op m a a n d a g 16 m a a r t om 2015 u u r in de schouwburgzaal .Groot en Klem', een eigentijds stuk van Botho Strauss Deze Duitse schrij ver is geen volslagen onbekende meer in Nederland Al eerder b r a c h t e n Baal en Theater voorstel lingen v a n zijn werk Het Publieks t h e a t e r speelt n u zijn nieuwste stuk dat bestaat uit een a a n t a l scènes u i t h e t leven v a n een jonge vrouw Deze vrouw. Lotte, is m een echt scheidingsprocedure verwikkeld, waardoor zij geestelijk m verwar n n g IS geraakt E en vakantiereis n a a r Marokko doet h a a r weinig goed Integendeel, zij wordt zich eens te meer bewust van h a a r eenzaamheid Eenmaal t e r u g van vakantie doet ZIJ nog een wanhopige poging om in k o n t a k t te komen m e t h a a r m a n Paul Liga, die h a a r definitief af wijst Lotte vertrekt en zoekt v n e n d e n en familie op, bij wie ze tevergeefs steun en b e g n p probeert te vinden Dan ervaart Lotte de totale verlatenheid a a n den lijve Uit deze globale inhoudsbeschnj ving blijkt overduidelijk, d a t het stuk veel h e r k e n n i n g s p u n t e n bevat voor een naoorlogse generatie, m a a r heus niet alleen voor hen, ook a n d e r e n zullen dit stuk er varen als een a u t h e n t i e k e weer gave van een schnjnend menselijk tekort

maart memo ZATERDAG 14 MAART Stadsschouwburg. Schouwburgzaal. 20 15 u u r .Wat doen we met J e n n y ' , een dolle komedie v a n D Wilde Toegang vanaf ƒ 9,Redukties mogelijk. Stadsschouwburg, Studiezaal, 20 30 u u r ■Toneelgroep Globe met ,Cécile', van Mia Meijer Toegang ƒ 7,50, redukties mogelijk Kultureel S e n t r u m , Koningsplein 1, Theaterzaal, 20 30 u u r Performance door Bram Geerligs ZONDAG 15 MAART Stadsschouwburg, Foyer Schouwburgzaal. 12 30 u u r Koftiekonsert door ensembles v a a het Brabants Orkest Toegang VnjwiUige bijdrage Kinderkresj aanwezig Stadsschouwburg, Studiezaal. 20 30 u u r Popkonsert door de Tilburgse New-wavegroep .The Articals' Toegang ƒ 5.-. redukties ƒ 2.50 MAANDAG 16 MAART Stadsschouwburg, Schouwburgzaal. 20 15 u u r Publiekstheater met .Groot en Klem', v a n Botho Strauss, een toneelstuk over het leven van een eenzame vrouw Toegang vanaf ƒ 7.DINSDAG 17 MAART Stadsschouwburg, Schouwburgzaal, 20 15 u u r Freek de J o n g e met zijn p r o g r a m m a .De Tragiek' Toegang ƒ 15.-, r e d u k t i e s ƒ 11,Stadsschouwburg, Studiezaal, 20 30 u u r De Nieuwe Komedie met twee stukken van de Tsjechische schrijver Havel ,Proces in P r a a g ' en ,Protest' Ambassade-bioskoop. Willem Il-straat, 22 30 u u r Filmliga met .La D e m i e r e Femme' van F e r r e n Toegang f 4,-, alleen voor leden WOENSDAG 18 MAART Stadsschouwburg, Schouwburgzaal, 20 15 u u r ,Internationale Nieuwe Scene' met een speciaal B r e c h t p r o g r a m m a Toegang ƒ 4,-, ƒ 7,50 en ƒ 11,Kultureel S e n t r u m . Koningsplein. 1. Theaterzaal, Filmhuis m e t Elisa, vida mia' van Carlos S a u r a Spanje 1976 ■Toegang gratis

Plaats Deze forumdiskussie volgt op to neel en filmvoorstellingen, die in het weekend van 3, 4 en 5 april eveneens plaatsvinden in h e t Shaf fytheater 11

DONDERDAG 19 MAAR T Katholieke Hogeschool, AZ 8, 13 30 u u r Tweede lezing van de cyklus ,Kntische T h e o n e van de Frankfurter Schule' Dr Wilfried Gottschalch over het onderzoek n a a r a u t o n t e i t en gezin Katholieke Hogeschool, CZ 32. 10 30 u u r Lezing in d e B s e n e E k o n o m e t n e Prof d r P K Schonfeld. over .Problems of misspecification u n d e r temporary aggregation' Stadsschouwburg. Schouwburgzaal. 20 15 u u r Het Nederlands D a n s t h e a t e r met drie baletten w a a r o n d e r de Psalmenpsymfonie Toegang vanaf ƒ 9.Stadsschouwburg, Studiezaal 20 30 u u r .De zachtmoedige' van Dostojevski, gespeeld door Jules Croiset Toegang ƒ 7,50, redukties ƒ6,Kultureel Sentrum, Koningsplein, Theaterzaal, 20 30 u u r Bloemgroep met ,Een stukje van d e wereld' Toegang gratis Olof, 21 00 u u r Lentefeest georganiseerd door j a a r c l u b .Bobo' VRIJDAG 20 MAART Stadsschouwburg, Schouwburgzaal, 20 15 u u r Het Brabants Orkest o 1 v Yoan Talm ZIJ spelen de negende symfonie v a n Bachmgs. het eerste vioolkonsert v a n Bruch (m m v Masuko Ushioda, viool) en de achtste symfonie v a n Dvorak Toegang vanaf ƒ 12,-. Stadsschouwburg, Studiezaal. 20 30 u u r Kabaret .NAR' Toegang ƒ 7.50. redukties ƒ 6.Kultureel S e n t r u m . Theaterzaal, 20 30 u u r Projekttheater speelt ,Frydeau G r a t i s toegang

tentoonstellingen TENTOONSTELLINGEN NED MIDDENSTANDS BANK Stationsstraat. ■Tot en met 23 m a a r t exposeert HaJis Borkmg zijn aquarellen NEDERLANDS TE XTIE LMUSE UM Gasthuisring. Tot en met 22 m a a r t .Textielminiaturen' KOETS E N WAGE NMUSE UM Langestraat. Eigen kollekties KATHOLIEKE HOGE SCHOOL

Frankfurter Schule

Botho Strauss Symposium Momenteel wordt er a a n de Uni versiteit van Amsterdam een .Botho Strauss symposium' ge houden In toneel en filmvoorstel lingen wordt er a a n d a c h t besteed aan Botho Strauss Lezingen en exposities geven een beeld van zijn werk In a a n s l u i t i n g op het toneel en filmweekend wordt in het Shaffy t h e a e r op 5 april 1981 een forum diskussie georganiseerd Tijdens de forumdiskussie zal de opvoenngs praktijk v a n Botho S t r a u s s m Ne derland t e r diskussie worden ge steld Het forum zal worden voorgezeten door J a n Kassier Deelnemers zullen de volgende re gisseurs en d r a m a t u r g e n zijn. die bij uitvoeringen van Strauss' werk betrokken zijn geweest Tom Blok dijk. H a n s Croiset. Ruud E ngelan aer. Leonard Frank. Ronald Kla m e r en Ger Thijs (gevraagd)

Theseus, Bredaseweg 167, 21 00 u u r Jazz Muziekkafée

Botho Strauss Toneel Vnjdag 3 april 20 30 u u r .De Hypochonders Zaterdag 4 april 19 30 u u r .Gross u n d k l e m ' Zondag 5 a p n l 14 00 u u r .Trilogie des Wiedersehens Film Vnjdag 3 april 24 00 u u r Ate de Jong, .Bekende gezichten gemengde gevoelens Zaterdag 4 april 26 30 u u r Peter Stem. .Trilogie des Wieder sehens' Zaterdag 4 a p n l 24 00 u u r Peter Stem en Botho Strauss. Sommergdste' Zondag 5 april 14 00 u u r Peter Stem, .Gross u n d Klem'

Donderdag 19 maeirt AZ8 A a n v a n g 13 30 u u r ,Over het onderzoek n a a r a u t o n t e i t en gezin en de autoritaire persoonlijkheid'. Door dr. Wilfned Gottschalch (Instituut voor Andragologie, Amsterdam). Een v a n de eerste resultaten v a n de gezamenijlke i n s p a n n i n g van de kritische theoretici was het om vangnjke werk .Studiën uber A u t o n t a t u n d Familie d a t in 1936 m Parijs verscheen Deze studies werden m 1950 gekompleteerd door .Studiën u b e r A u t o n t a t u n d Vorur teil (Studies m Prejudice) In deze studies stond de mede werkers van het Institut fur Sozial forschung voor ogen om de inge wikkelde en veel tegenstrijdighe den bevattende s a m e n h a n g tussen maatschappij s t r u k t u u r en k a r a k t e r s t r u k t u u r . tussen sociogenese en psychogenese te onderzoeken Voor de Frankfurters diende dit een politiek doel Zij wilden a c h t e r h a l e n wat mensen er toe brengt om zich a a n a u t o n t e i t te onderwerpen In h u n onderzoekingen hebben zij getracht een verbinding tot stand te brengen tussen de methode v a n de materialistische geschiedenis opvatting en de methode v a n de psychoanalyse De interdisciplinaire a a n p a k van het onderzoek, m a a r ook de resul taten d a a r v a n zijn heden ten dage nog steeds aktueel t h b 24 13 m a a r t 1981

pne*i

#<iP"

Boeken jatten niet te moeilijk Als de raven I Er worden op de hogeschool boeken gejat bij het leven. THB onderzocht voor u het schandelijk vertoon van intellektuele misdadigheid dat de hogeschoolbibliotheken teistert Zie hier 't resultaat De bibliotheek van de psychologen mist jaarhjks zo'n 70 boeken. De juristen, missen er ieder jaar 60. De theologen 20 en de ekonomen evenveel. De sociologen durfden geen getal te noemen evenals de centrale bibliotheek, m a a r ook daar wordt gejat Naar het juiste getal moeten we dus een beetje gissen, m a a r laten we het aantal jaarlijks verdwijnende boeken bepalen op ongeveer 250, tijdschriften en losbladige literatuur buiten beschouwing gelaten. Wanneer we dit getal vermenigvuldigen met een gemiddelde prijs per boek van ƒ40,(dat is zeker niet te hoog, want wetenschappelijke liter a t u u r is zeer duur) dan berekenen wij een totaalsom van ƒ 10.000,- 's jaars. JaarHogeschoolraadslid Van Duynhoven plaatste tijdens het debat over de Theologische Fakulteit een terechte opmerking aan het adres van enkele raadsleden die maar blevsn .doorzeuren over punten en komma's' m de brief van het presidium (zie voorpagina). Langdradigheid, gebrek aan helderheid, detailvitterij, dat zijn de kleine vergaderkwalen die een toch al saaie raadsvergadering volkomen on-

lijks jatten de raven al doende een kleine automobiel bijeen op kosten van hun medeburgers. Hoe gaan de Jatraven te werk? Globaal zijn er drie methoden om een bibliotheek te beroven: 1 De ontvreemding ter plekke- Hiervoor betreedt men de bibliotheek in een lange jas met grote en diepe zakken of men draagt een grote tas bij zich. Vervolgens neemt men één of meerdere boeken uit het rek en wanneer de kust vrij is verbergt men de2^ heimelijk in de tas of in de jaszak. D a a r n a verlaat men wederom de leeszaal, eventueel kan hierbij iets worden gefloten. 2 De methode van administratief bedrog: Men stapt met een boek n a a r de uitleenbalie en vult de leenbon in. Daarbij geeft men op: J. A. 't Raaf, studentnummer 666666. Dit is een gefingeerde naam! Omdat het bibliotheekpersoneel onmogelijk van alle leners de n a a m en het ANR k a n kontroleren staan zij machteloos tegen-

& ff

Eddie Vaes

,y^^^<^

# c z ^ ^ c ^ F " achterklap

over deze vorm van diefstal. Dit wordt echt laaghartig wanneer n a m e n van willekeurige andere studenten worden opgegeven. Men dupeert daarmee niet alleen de leeszaal, m a a r ook nog een nietsvermoedende hardwerkende studiegenoot, want die krijgt natuurlijk van alles de schuld. 3 Tenslotte is er de methode van openlijke konfrontatie. Daarbij leent men in eerste instantie op volstrekt legale wijze een of meerdere boekwerken. Men vult de bon in met de eigen n a a m en het eigen adres. Echter, men brengt de boeken nooit meer terug! Het is een kwestie van volhouden. Na verloop van tijd komt er natuurlijk een schriftelijke aanmaning het boek terug te bezorgen Vervolgens komt er een tweede, een derde en het k a n zelfs oplopen tot tien. Men trekt zich echter van dat alles niets aan. Na verloop van tijd geeft de bibliotheek het op en schaft een nieuw boek aan. De aanhouder heeft gewonnen en het boek is n u v a n hem.

dat ook door het kledingbedrijf C&A wordt toegepast. Alle boeken moeten daarvoor worden voorzien van een metalen strip die aan de balie met behulp van een speciaal apparaat wordt gemagnetiseerd. Vervolgens passeert men een detektor die alle niet gemagnetiseerde boeken onderschept. Deze bewaking is zeer kostbaar, in de orde van honderdduizenden guldens. De ontvreemding van boeken door administratief bedrog k a n alleen effektief worden bestreden door invoering van een speciale bibliotheekpas Men kan dan niet meer op verzonnen of andermans namen boeken meenemen, tenzij passen worden vervalst of gestolen.

Als de raven III

Als de raven li Tegen deze bibliotheekdiefstal bestaat nauwelijks een afdoend middel, omdat bibliotheken werken op basis van vertrouwen. W a t betreft het eerste geval, de ontvreemding ter plekke, zou men ekstra bewaking kunnen instellen. Er zijn hiervoor twee mogelijkheden, de menselijke bewaking en de mechanische of magnetische bewaking. De eerste methode betekent een verzwaring van de taak van het personeel dat eventueel moet worden uitgebreid ten einde beter toezicht op de bezoekers mogelijk te maken. Voor de bezoekers is dit storend d a a r zij voortdurend op de vingers worden gekeken en ook voor het personeel is het vervelend, want zij moeten de onsympathieke rol van politie-agent op zich nemen. De magnetische bewaking, is van het principe genietbaar maken voor buitenstaanders en voor de minder breedsprakige raadsleden. Nu viel dit debat nogal mee. Er werden erg relevante dingen gezegd, de kaarten liggen duidelijk, de problematiek is bekend en raakt heel Nederland. De ietwat spontane solidariteitsbetuiging van het presidium met een fakulteit m de problemen is dan ook volkormn terecht. Zo'n hart onder de riem is ook

Tegen de toeeigenmg van literatuur volgens de methode openlijke konfrontatie is geen enkel kruid gewassen. Wanneer iemand botweg weigert geleende boeken terug te brengen zou men gerechtelijke stappen kimnen ondernemen, m a a r dat voert toch wel erg ver. Het enige dat gedaan kan een kwestie van gevoelens voor elkaar. Woorden op papier worden teveel gewikt en gewogen. Er zitten in vergaderingen drie soorten doorzeurders. 1 De neurotische vitters die van vergaderen een goedkope therapie maken. 2. De andersdenkende zeurders die alleen maar kankeren over puntsn en komma's van de ideologische tegenstander. 3 de prettig-gestoorde we-

worden is deze mensen uitsluiten van verder leenrecht. Dit gebeurt al op de bibhotheek van de rechtenfakulteit die tegen een vijftal juristen een boycotaktie is begonnen. Effektieve bestrijdingsmiddelen vergen hoge kosten waarvan men zich k a n afvragen of ze wel in enige verhouding staan tot de geleden schade.

Als de raven IV Konklusie: boeken jatten is niet te moeilijk. Boekendieven zijn niet altijd arme studenten, ook bij het onderwijzend personeel zitten een p a a r jatraven. Zij opereren vooral volgens de methode der openUjke konfrontatie en menen dat de hele bibliotheek van h u n is. Sommige medewerkers en hoogleraren vertikken het eenvoudig de geleende literatuur terug te brengen. Voor zoiets kunnen wij geen begrip meer op brengen. W a t denken die lui wel niet Dat ze maar eens een boek schrijven in plaats van achterover te drukken, d a a r hebben de bibliotheken meer aan! Tenslotte kregen wij vlak voor het ter perse gaan van dit n u m m e r nog een telefonisch berichtje van de centrale bibliotheek. Zij hadden zojuist een vreselijke ontdekking gedaan. Op een damestoilet in gebouw A waren de stoffelijke overschotten ontdekt van wat eens het statige tweede deel van Verschurens geïllustreerde Woordenboek der Nederlandse Taal was geweest Een ziekelijk en infantiel brein had lukraak honderden plaatjes uit dit boek geknipt en zich vervolgens langs deze weg van de resten ontdaan. Het boek kan niet meer worden gebruikt en de bibUotheek vmdt dit incident veelzeggend voor de mentaliteit op de hogeschool. Wij kimnen alleen m a a r hopen dat zij zich daarin vergissen.

R.J. tenschappers die het vergaderwerk beschouwen als een verlengstuk van hun onderzoek van een deel van de werkelijkheid zoals die zich voordoet m een geïsoleerd, beheerst en geheel bekend systeem. Een uur vergaderen over een brief tussen twee zusterinstellingen met ongeveer hetzelfde Stichtingsbestuur. Bumn kunnen hun gezamenlijke problemen en geschillen beter uitpraten aan de bittertafel.