Winst voor enkelen, vervangen door een inkomen voor iedereen. Met andere woorden, de winstekonomie vervangen door arbeiderszelfbestuur. Wat zouden dan de gevolgen zijn voor ons dagelijks brood met beleg. Deze vraag stelde H. Peer zich vorige week en hij wist cum iaude het antwoord. Pagina 3.
tilburgs hogeschoolbiad 5 oktober 1979 jaargang 17nummer 7
Falend bestuur in de kwestie ontwiidcelingssociologie
Hoe ■5^ *
fi,
'■
^
V'
JJ
'•''^'
Men kan zich afvragen of de (inmiddels opgeloste) kwestie ontwikkelingssociologie tot zo'n eskalatie van moeilijkheden binnen de Subfakulteit der SociaalKulturele Wetenschappen had geleid, „indien de geëigende procedures zouden zijn gevolgd en indien de zaak in een cruciaal stadium niet slepende was gehouden. Voorts levert het overzicht van de ontwikkelingen in deze zaak en het optreden van de diverse bestuursorganen toch het beeld op van een aaneenschakeling van missers, werkelijke fouten, misinterpretaties en onzorgvuldigheden, welke in samenhang bezien gemakkelijk als provokaties kunnen zijn of worden beschouwd. Daarbij is in veel gevallen sprake geweest van een gebrek aan werkelijke loyaliteit en moraliteit ten opzichte van de fakulteitsraad en leden van de fakulteitsgemeenschap". Met die opmerk ing eindigt het rap port van de k ommissie ad hoc uit de Hogeschoolraad die door de r a a d in juli aan het werk is gezet, toen de diverse bestuursorganen van de sub fakulteit, die met de k westieontwik kelingssociologie te mak en hadden, roerloos ronddobberden op een zee van tegenstellingen. De k ommissie kreeg de opdracht mee niet alleen te onderzoeken hoe de ,onderhavige problematiek' k onk reet k on worden opgelost, m a a r ook in hoeverre de Hogeschoolraad bevoegd is in dit soort k westies in te grijpen. Wat de eerste vraag betreft k on de kommissie erg k ort zijn, omdat de fakulteitsraad, fak ulteitsbestuur en Kollege van Bestuur eind augustus met een oplossing zijn gek omen die inhoudt dat de vak groep ontwik k e hngssociologie een halve formatie plaats erbij k rijgt, die via een open sollicitatieprocedure wordt opgevuld. Bovendien k rijgt de vak groep ver sterking met studentassistentie voor in totaal drieëneenhalve dag. Over deze oplossing merk t de k om missie op dat ze uitvoerbaar en werkbaar is. „De vraag dringt zich evenwel op, of deze oplossing nie t reeds vele maanden eerder bereik t had kunnen worden, waardoor veel onaangenaamheden zouden zijn voorkomen. De kommissie meen t dat deze vraag bevest igend kan worden beantwoord. Vijf maanden eerder had het zelfde beslui t , op grond van dezelfde gegevens en informat ie, ge nomen kunnen worden. De druk zou dan onget wijfeld van de ket el zijn ge haald. In dat geval was er boven
dien voldoende ruim t e aanwezig ge weest voorbereidingen t e t reffen voor goede kont inuering van de kur sus .Imperialisme en Onderon t wik keling' per 1 september 1979, een da tum welke t hans ruim is gepasseerd." Inderdaad hebben de exbestuurs leden Luyck x en Vermunt in mei een dergelijk e oplossing aangedra gen, m a a r toen de overige bestuurs leden hun onaanvaarbaar daarover uitspraken, ontstond een bestuurs krisis met alle gevolgen van dien.
Sukkelen
Prof. d r . ) . Segers, dekaan van de Subfakulteit Kulturele Wetenschappen.
doen we al jaren met de studiefinanciering maar als de voortekenen ons niet bedriegen komt daar binnen kort verandering in. Hoewel, het studiefinancieringsstelsel waarmee Pais de wereld gaat verrassen houdt een aanzienlijke verslechtering in van het studenteninkomen. Pagina 6 en 7. Sociaal
Ofschoon h a a r de vraag niet expliciet gesteld was, heeft de k ommissie toch willen aangeven voor wiens rek ening de gevolgen waren. Achtereenvol gens worden de Hogeschoolraad, het Kollege van Bestuur, de subfak ul (Vervolg op pagina 9)
Minister Pais wil snel twee-fasenstruktuur De universiteiten zullen rekening moeten houden met de invoering van de tweefasenstruktuur in september 1980. De eerste opleidingen van de tweede fase binnen het wetenschappelijk onderwijs, waaraan, zoals bekend, ongeveer veertig procent van de studenten kan deelnemen, beginnen dan in september 1984. Intussen zullen ook de beleidsmaatregelen die in de Beleidsnota universitair onderzoek worden aangekon digd, in uitvoering zijn genomen.
is het met het leven van alledag in de Chinese familie gesteld. Deze vraag mocht de Amerikaanse hoogleraar sociologie M. Whyte beantwoorden in het kader van de lezingencyklus ,Het dagelijks leven in China'. Eddie Vaes leefde een tijd mee in de grote Chinese familie. Pagina 4.
Dit beleid voor de k orte termijn pre senteert minister dr. A. Pais in zijn Memorie van Toelichting bij zijn verlate begroting voor onderwijs en wetenschappen. De snelle invoering van de tweefasenstruk tuur, onlangs nog door de PvdAfrak tie in de Tweede Kamer een onmogelijk heid genoemd, is k onform het advies van de Onderwijsraad. Anders dan de Akademische Raad, die de tweefa senstruktuur k rachtig van de h a n d heeft gewezen, niet het minst om dat de bewindsman zelfs de meest primaire vragen onbeantwoord had (Vervolg op pagina 9) verschijnt wek el^k s
Klein maar fijn is het Brabants Filmfestival dat op 15, 16 en 17 oktober alweer voor de vierde keer een aantal Tilburgse bioskopen in beslag zal nemen. Het is geen nationaal of internationaal festival met allerlei grote pretenties. Daarentegen is het voor de regio van het allergrootste gewicht. Pagina 5.
.Reaktionair* is een rubriek waarin reakties van lezers worden geplaatst
Avond-koffie Met verbazing, die tijdens het lezen overging jn verbazing .met open mond', hebben wij het artikel over de Gebruikerskommissie Restauratieve Voorzieningen gelezen in het Hogeschoolblad van 21 september 1979. Afgezien van de schijnbaar zeer autoritaire overlegverhouding in deze kommissie, werd ons duidelijk, dat ene heer Kuiper op eigen houtje via invoering van melkkups een aantal plannen van de genoemde kommissie om zeep heeft geholpen, die ons als avondstudenten aan de KHT erg noodzakelijk voorkwamen, te weten betere koffievoorzieningen voor avondstudenten en openstelling van de mensa op vrijdagavond.
Het zou de heer Kuiper bekend kunnen of moeten zijn, dat avondstudenten 's avonds vaak volledig van koffie verstoken zijn Qa, ook de automaten laten ons regelmatig in de steek) en dat avondstudenten op vrijdagavond (na vier uur kollege en met nog eens vier uur voor de boeg), als ze al een ruimte kunnen vinden om over te blijven, verstoken zijn van elke mogelijke warme hap. De heer Kuiper begint op dat moment aan zijn welverdiende weekend met een warme maaltijd thuis. We willen met deze brief de heer Kuiper en alle andere betrokkenen bij het restauratieve gebeuren van de hogeschool dringend verzoeken meer aandacht te schenken aan de specifieke situatie van avondstudenten. We weten, dat de aandacht voor avondstudenten op de hogeschool niet erg groot is, maar de afdeling Restauratieve Voorzieningen zou de eerste kunnen zijn, die hierop een uitzondering gaat vormen. Het voordeel hiervan zou kunnen zijn, dat avondstudenten met een goed gevulde maag beter in staat zijn de andere problemen aan te gaan pakken. Eerst een gezond lichaam, de gezonde geest zal dan niet lang op zich laten wachten I I 47 propaedeuse en kandidaats Sociologie-avondstudenten, bijeen op dinsdag 25 sept. 1979
Naschrift!
r? ^.
tilburgs hogeschoolblad weekblad van de katholieke hogeschool tilburg
De heer V. Kuiper heeft verklaard dat hij bezig is een plan uit te werken. Avondstudenten zullen daarin alle aandacht krijgen. Binenkort wordt al een begin gemaakt met de verbetering van de restauratieve voorzieningen voor deze specifieke groep. De koffiekamer in gebouw B zal dan voortaan tot negen uur 's avonds open blijven.
redaktle
annemiek decock (hoofdredakteur), Jacques herraets, paul spapens, eddie vaes, angela lodder (assistente)
medewerkers
peter altena, tome asselbergs. plet van asseldonk, cees brinkhuizen, hans dieteren. twan geurls, frans godfroy, clemens graafsma, tymen trolsky, jaoe van der ven officiële mededelingen buro kommunlkatie cartoonist ad van haandel fotografie rien slers, t i l b u r g
druk drukkerij J. J. a. van der wee bv, tilburg
abonnementen
voor met-hogeschool leden: f 15,— per jaargang advertentie-acquisitie a. p. p. lodder
kopij
alle kopij moet uiterlijk op donderdag da week vóór het verschijnen In het bezit van de redaktle zijn rcdaktie-adres/advertentles hogeschoollaan 225, tilburg telefoon (alleen voor thb)- 662277 Intern: 2277. kamer 207 (gebouw b) telefoon hogeschool: 669111
foto-service
foto's In dit nummer kunnen worden besteld è f 2,50 per foto In het formaat 13 X 18 c m : telefonisch 013-551109 of bij de redaktle
landelijk samenwerkingsverband
gemeenschappelijke universitaire persdienst (gupd). waarbij verder aangesloten, folla civltatls (amsterdam), ad valvas (vu amsterdam), quod novum, (rotterdam), unlverslteltskrant groningen, wagenings hogeschoolblad. utrechts universiteitsblad, mare (lelden), thd-nleuws (delft), th-berlchten (eindhoven) en tht-nieuws (twente)
Vrijwillige vereniging II
Kunstzinnig beeld van KHT-personeei Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de Personeelsvereniging is bij de a u l a nog tot 11 oktober de tentoonstelling .Devisu' te zien. Van de negenhonderd iiersoneelsleden die er op de hogeschool rondlopen hebben er slechts negentien werken ingestuurd. Hennie Walter, voorzitt e r van de jubilerende vereniging, is echter van mening dat er door de personeelsleden heel wat meer wordt geschilderd en geborduurd. Angst om eigen werk tentoon te stellen is volgens hem de oorzaak van de geringe deelname. Overigens zijn er veel positieve reakties op .Devisu' gekomen en bij de personeelsvereniging bestaan plannen om er een jaarlijks gebeuren van te maken. Minder tevreden is Hennie W a l t e r met het niet aanwezig zijn van een vertegenwoordiger van het Kollege van Bestuur tijdens de officiële receptie en de opening (foto) van de tentoonstelling. Aller-
wege heeft hij vernomen ,dat e r wel iemand had moeten zijn'. De expositie is duidelijk wat betreft de kundigheid van de diverse personeelsleden. Minder duidelijk is echter de n a a m Devisu. N a v r a a g leerde, dat het voor velen niet doenlijk was een antwoord te geven. Marcel van Hoorn van Studium Generale, mede-organisator, bracht echt e r licht in de duisternis. „We hebben wat in e e n boekje gebladerd met moeilijke woorden." De vertaling houdt hij op ,in beeld gebracht'. Nog niet eens zo slecht gevonden, want d a a r gaat het tenslotte om. Bij de foto van links n a a r rechts: Henk Blom, Els Koks-van Laerhoven, Antoinette Visser-Simons, Hennie Walter, Leon Lejeune, Anke Schenau, Gerry van Gorp-Weterinks, Ad van Helfteren. Pater Achilles, sekretaris van de vereniging, was tijdens het m a k e n van de foto niet aanwezig. P. S.
associaties zien, al kunnen we met Adriaansens konstateren, dat die in Nederland toch wel een ander karakter vertonen dan in de Verenigde Staten. Het lijkt dan ook logisch, dat er gezocht wordt naar een verklaring voor dat verschil. Adriaansens doet dat door te wijzen op het Amerikaans puritanisme, dat in tegenstelling tot het Europese een goede voedingsbodem bleek voor het type vrijwillige associatie, dat hij op grond van enkele kenmerken onderscheidt. Daarmee kon ik op een ander kritiekpunt van Van Gils, waarin hij van mening is, dat Adriaansens' vragen over het funktioneren van de Nederlandse samenleving onbeantwoord laat door zich te konsentreren op de vrijwillige associatie in de VS. De kracht van de kultuur-historische sociologie schuilt echter met name daarin, dat zij vergelijkend te werk gaat. Met andere woorden, de analyse van de Amerikaanse samenleving en van het klimaat aldaar, dat tot een zo rijk verenigingsleven leidde, leert ons ook het een en ander over kultuur-historische achtergronden in die landen, waar een ander type vrijwillige associatie is ontstaan, met name ook in Nederland. Inzicht in dergelijke kultuur-historische achtergronden kan een groot aantal
onbeantwoorde vragen op zijn minst meer begrijpbaar maken en gunstige gevallen zelfs tot een oplossing brengen. Bestudering van de vrijwillige associatie in de VS heeft mijns inziens wel degelijk betekenis voor het funktioneren van de Nederlandse samenleving. Aldus moet ik konkluderen, dat dit .wereldvreemde en abstrakte' onderwerp toch wat dichter bij huis ligt dan Van Gils blijkbaar meent. Tenslotte verzet ik mij tegen enkele tendentieuze opmerkingen, die Van Gils in zijn betoog maakt en waarmee hij blijkbaar meer op de man dan op de zaak speelt. Adriaansens heeft namelijk echt niet alleen en zelfs niet met name de Rotary en Lions clubs genoemd, laat staan die in Albequerque of Flagstaff. Evenmin zie ik in, waarom het noodzakelijk was te refereren aan ,het regelmatig vliegen op de Noord Atlantische route' (citaat Van Gils). Het zou mijns inziens Van Gils als goed socioloog gesierd hebben zijn betoog tot zakelijke (en liefst relevante) argumenten te beperken, in plaats van het plaatsen van sneerende opmerkingen tussen de regels door, waaruit bovendien alleen maar blijkt, dat hij Adriaansens' betoog, noch werkwijze erg begrepen heeft. Arno van der Avort
In THB nummer 5 reageert Wouter van Gils in deze rubriek op de oratie van Hans Adriaansens, gehouden op 13 september. Blijkbaar zat hem de kritiek nogal hoog, want reeds een week na het uitspreken van die oratie kunnen we zijn klachten aanhoren. Ik op mijn beurt heb me nogal verbaasd over de argumenten, die Van Gils naar voren brengt. Vandaar deze reaktie op zijn reaktie. Allereerst zie ik niet goed in, hoe Van Gils erbij komt om het onderwerp van Adriaansens' oratie, de vrijwillige associatie, niet herkenbaar of zelfs wereldvreemd te noemen. Voor mij zijn sportklubs, politieke partijen, gezelligheidsverenigingen, werknemers- en werkgeversorganisaties, konsumentenorganisaties, enzovoorts, enzovoorts echt niet zo wereldvreemd, laat staan niet herkenbaar. Juist in Nederland zien we een veelheid van vrijwillige associaties opduiken, in die mate zelfs, dat ik iemand wel eens heb horen verzuchten, dat als één persoon in Nederland het snuiten van de neus hinderlijk zou vinden, dat er dan al ras een anti-neus-snuit-vereniging zou zijn opgericht om gedaan te krijgen, dat iedereen voortaan zijn neus in afzondering zou snuiten. Waar het echter op aan komt Is, dat we overal om ons heen vrijwillige 2
Baas in eigen bedrijf lean ooic rendabel zqn Dr. Peer promoveert op een vergelijkende studie over arbeiderszelfbestuur versus winstmaximalisatie Vanek in een aantal postulaten. Het meest fundamentele principe van Arbeiderszelfbestuur is dan ook de maximalisatie van het netto-inkomen per werknemer. Het managementproces in zo'n onderneming is gebaseerd op een demokratische meerderheidsbeslissing van alle ondememingsleden. Elk individu krijgt één stem in het beslissingskapittel en een gelijkwaardig deel van het netto-inkomen. Alle ekonomische beslissingen worden op gedecentraliseerd niveau genomen rekening houdend met de wetten van v r a a g en aanbod, die moeten garanderen dat de konsument aan zijn trekken komt en dat verspilling van schaarse produktiefaktoren wordt voorkomen. De overheid k a n produktie- en konsumptiebeslissingen indirekt beïnvloeden door bijvoorbeeld belastingheffing. De werknemer krijgt in dit systeem ook een zware verantwoordelijkheid. Zo zal hij de waarde van de kapitaalgoederen handhaven door het tegengaan van verwaarlozing en diefstal en door een juiste afschrijvingspolitiek. Werknemers binnen het Arbeiderszelfbestuur kunnen - binnen de maatschappelijke normen van dat ogenblik - zelf een onderneming opzetten. Zij kunnen - binnen een eventueel bestaand juridisch kader - zelf beslxiiten tot uitbreiding of inkrimping van tempo en/of samenstelling van het werknemersbestand. In de marge van deze postulaten merkt Peer nog op: „Voor alle bij de onderneming betrokken personen is het van belang dat de verzameling van beslissing>3n die met het onder-
Stel dat wij het streven naar zoveel mogelijk winst voor enkelen zouden vervangen door het streven naar zoveel mogelijk inkomen voor iedereen, dat wij met andere woorden deze winstekonomie zouden vervangen door een systeem van arbeiderszelfbestuur. Wat zouden dan de gevolgen zijn voor ons dagelijks brood met beleg, voor ons produktie- en distributieproces. Dat is in een notedop de vraag die H. W. G. M. Peer zich stelde en die hij vorige week cum laude wist te beantwoorden, zodat hij promoveerde tot doktor in de Ekonomische Wetenschappen aan de KHT. Zijn antwoord is eenvoudig: ook in 'n systeem van arbeiderszelfbestuur kan een perfekt algemeen ekonomisch evenwicht heersen. De gevolgen van maximalisatie van het nettoinkomen per arbeider is onder gelijke omstandigheden formeel identiek met de gevolgen van winstmaximalisatie. Dat een systeem van arbeiderszelfbestuur inherent inefficiënt zou zijn is volgens Peer een fabel. Tot dit besluit kwam hij in zijn studie ,Het principe van netto-inkomensmaximalisatie in de ekonomische theorie.' 't Streven n a a r arbeiderszelfbestuur over de produktiemiddelen is niet nieuw. Het ontstond al vroeg in de vorige eeuw toen sommige sociale lagen uitgestoten werden door de groeiende koncentratie van kapitaal. Kleine ambachtslieden en kleine ondernemers werden door de ontwikkeling van de grote industrie geproletariseerd. Om de verdwijning van hun ambachten tegen te gaan groepeerden ze zich in koöperatieven. Deze stroming vond een theoretische uitdrukking in het utopisch socialisme (Morris, Blanc) of in de anarchistische strekking (Proudhon). Later werden deze ideeën overge-
nomen door de arbeidersbeweging en gekonkretiseerd in de socialistische koöperatieven. In de jonge Sovj et-Unie n a 1917, in Duitsland n a 1918 en in Spanje vlak voor en tijdens de burgeroorlog werd het zelfbestuur op grotere schaal toegepast onder impuls van de sovjets of arbeiders- en boerenraden. Politieke ontwikkelingen maakten aan deze eksperimenten snel een einde. Pas n a 1952 zal men in Joegoslavië het systeem van arbeiderszelfbestuur op nationale schaal toepassen. De breuk met Moskou en met de overige Comecon-landen deed dit land in mindere of meerdere mate afzien van de centrale planning van het produktie- en distributieproces met staatsbezit van produktiemiddelen. Over al deze en meer recente ervaringen met arbeiderszelfbestuur is een kleine bibliotheek volgeschreven. Mede daarom wil Peer duidelijk niet ingaan op de geschiedkimdige aspekten van arbeiderszelfbestuur of op de socio-politieke ontwikkelingen rond dit systeem in Joegoslavië of elders. Als ekonoom blijft hij bij zijn leest: de ekonomische aspekten van 't arbeiderszelfsbestuur. Peer volgt zijn leermeester Jaroslav
Dr. H. Peer
nemen verbonden zijn zodanig naar de verschillende beslissingsrUveau's worden gedelegeerd dat een optimale verhouding tussen demokratie en efficiency tot stand komt. Dit in wezen bedrijfsorganisatorische vraagstuk zal in deze algemeen-ekonomische studie niet nader worden uitgewerkt, doch het is van belang om vast te stellen dat hier waarschijnlijk één van de moeilijkste, zo niet het moeilijkste probleem, van arbeiderszelfbestuur lig." Vervolgens onderwerpt Peer het producentengedrag in het arbeiderszelfbestuur aan een nadere analyse. Hoe zuUen deze producenten reageren op externe faktoren zoals prijsveranderingen, het verlenen van overheidssubsidie of het heffen van belastingen? Hoe en in welke mate zal dit gedrag verschillen met dat in een onderneming die streeft n a a r zoveel mogelijk winst? Ook een komparatief-dynamische vergeUjking tussen beide stelsels (Vervolg op pagina 4)
Wetenschapsmaximalisatie Het onderwerp van de studie waarmee Dr. Peer vorige week promoveerde ligt goed in de m a r k t Arbeiderszelfbestuur werd n a 1968 mode bij de universitaire gauchisten. Vakbonden namen het enigszins afgezwakt over in hun toekomstscenario's en schoorvoetend bereikt het onderwerp n u ook de debatklubs in de ondememerswereld. Ook al is de werking van de Ondernemingsraad nog lang niet voorbeeldig en laat de invoering van de Vermogens Aanwas Deling op zich wachten, toch maken de mannen van de winstmaximalisatie zich op om de nettoinkomensmaximalisatie te bestuderen. Nu de ,Mitbestimmung' het niet meer zo goed doet k a n oude wijn in nieuwe zakken misschien wel wat animo brengen in de uitgebluste
arbeidsverhoudingen. Zeker in krisistijd kan een arbeider met een aandeel van zijn eigen bedrijf op zak of met een deel van de bedrijfsoverwinst op zijn giro wonderen verrichten. Reeds in de jaren twintig maakten de trusts en privé-ondernemingen in de V.S. h u n arbeiders tot aandeelhouders. Na de Anjerrevolutie in Portugal kregen de meest uitgebuite lagen van de bevolking zelfbestuur in de kleinere ondernemingen en in de hele landbouwsektor, omdat de betere burgerij niet wou opdraaien voor het wegkwijnen van de ekonomie. Zo was ook Lip in Frankrijk een veelbetekenend voorbeeld. Het waren de arbeiders zelf die een kapitalistisch bedrijf in moeilijkheden weer rendabel mochten maken. Zelf-
bestuur kan voor een ziek systeem een remedie zijn, als de grondslagen en de struktuur zelf en de fundamentele wetten van het systeem m a a r blijven bestaam loonarbeid, waardewet, wereldmarkt. De oude arbeldersraden en onder andere hun Nederlandse theoretici H. Gorter en A. Pannekoek streefden n a a r de politieke macht op wereldvlak. Pas dan zou een echte ekonomische omvorming mogelijk zijn. Het feit dat Arbeiderszelfbestuur in één bedrijf, in één streek of in één land gevangen zit, maakt het tot een karikatuur, ook al heet zo'n land dan Joego-Slavië. Het is daarom jammer dat Peer een louter theoretisch model konstrueerde, alsof men arbeiderszelf3
bestuur los kan zien van zijn politieke en sociale kontekst. Een studie over de geur van mierenzuur of de kleur van de Hesperia-vlinder zal minder aandacht krijgen m a a r k a n vroeg of laat bruikbaar worden. Ekonomische theorieën ontwikkelen van uit de ivoren toren der wetenschap is alleen m a a r dienstig voor de winstmaximalisten. Een interdisciplinair wetenschappelijke aanpak van dit soort onderwerpen zou nu toch mogelijk moeten zijn, anders krijgen we wetenschapsmaximalisatie op zijn smalst.
Eddy Vaes t h b 7 - 5 oktober 1979
M. K. Whyte: Groot verschil tussen stad en platteland
Dagelijks familieleven in het China van vandaag Vorige week was Martin King Whyte, hoogleraar sociologie aan de universiteit van Ann Arbor (VS) te gast bij Buro Buitenland. Hij sprak er over de veranderingen in het Chinese familieleven, in het kader van de lezingencyklus ,Het dagelijks leven in China'. W a t opvalt in de Chinese familie is het grote verschil in gebruiken en gewoonten tussen stad en platteland. Voor 1949, dus voor de machtsovername door de konmiunisten, was er nauwelijks een kloof tussen stad en platteland. De eeuwenoude familietraditie stelde overal h a a r wetten Een familieclan van drie tot vier generaties werd bestuurd door oude mannen. De vrouwen waren onderge-
schikt, hadden weinig of geen eigendomsrecht, moesten zich ten dienste stellen van alle mannen in de clan, kregen slechts zeer beperkte ekonomische en sociale rollen buiten het huis, genoten nauwelijks enige opleiding en werden niet zelden zeer jong gedwongen tot een huwelijk. De huwelijkswet van 1950 maakte een einde aan deze onderdrukking, m a a r toch bleven op het platteland heel wat oude familietradities voortbestaan. Kinderen en vooral meisjes worden er door de ouders soms vaak erg jong uitgehuwelijkt, m a a r ook zonder ouderlijke inmenging wordt er jong getrouwd (gemiddeld: 23 jaar voor de vrouw, 25 jaar voor de m a n ) . De dorpsoverheid kan zo'n te jong stel wel wat geduld aanpraten, m a a r er bestaat dan nog altijd de mogelijkheid om volgens de oude Chinese
ceremonie te trouwen, kinderen te hebben en pas later te verschijnen voor de officiële instanties. Huwelijksmakelaars jagen de jonge lui in mekaars armen - soms huwt men nog zonder mekaar te kennen - of spannen zich in om de respektievelijke ouders tot een overeenkomst te krijgen, waarbij de bruidschat nog steeds als pasmunt dienst doet. De huwelijksceremonie en het -feest wordt er nog uitgebreid gevierd, ondanks de oproepen tot soberheid van de overheid. Vooral bruidschat en huwelijksfeest blijven in zwang als restanten van de oude traditie. Na een echtscheiding krijgt de vrouw geen deel van het samen verworven eigendom en moet zij het ook stellen zonder de kinderen. Zij verzet nog steeds het meeste werk in het soms grote huishouden, zelfs als ze een b a a n heeft.
Bijgeloof Ook rond dood en begrafenis hangen gebruiken die niet zelden voortkomen uit het oude bijgeloof. In de streken rond het zuidelijke kanton begraaft men de doden tweemaal. De beenderen worden n a 3 a 10 jaar opgegraven en in een kleien pot opnieuw begraven op de top van een heuvel. In de steden hebben deze tradities geen stand gehouden. Men trouwt er later (gemiddeld: 25 jaar voor de vrouw, 27 jaar voor de m a n ) , is er minder afhankelijk van ouders en familie. Er wordt niet meer onderhandeld over een bruidschat. Soms krijgt de bruid een geschenk van de bruidegom, m a a r van een bruidschat van de familie van de m a n a a n de familie van de vrouw is geen sprake. Trouwfeesten, als ze er al zijn, worden sober gevierd. De man
Chinees huwelijksfeestje
helpt m het huishouden, want 90% van de vrouwen werken buitenhuis. Vrouwen kunnen aanspraak maken op een deel van het familiebezit en bij echtscheiding mogen de kinderen met h a a r mee en zal de m a n alimentatie betalen.
Verschillen Gemiddeld heeft het stedelijke gezin in China twee kinderen, m a a r de overheid wil dit zien te herleiden tot één kind. Jonge echtparen krijgen daarom een premie die ze verliezen bij de geboorte van een tweede kind. Deze verschillen tussen stad en platteland gelden zowat overal in de wereld, m a a r voor de Chinese samenleving zijn deze verschillen nieuw. Stad en platteland werden vroeger door sterke tradities bepaald, m a a r alleen op het platteland bleven ze gedeeltelijk overeind, terwijl in Chinese steden buiten de Volksrepubliek, zoals Hong-Kong en Taiwan, die tradities nog wel doorwerken. Martin King Whyte verklaart deze verschillen tussen stad en buiten door verschillen in sociale en ekonomische organisatie. De landbouwkommunes zijn niet gebureaukratiseerd, de plaatselijke partij-overheid is nog stevig geënt op het familieleven. In de steden is de greep van de meer gebureaukratiseerde partijinstanties op het dagelijks leven veel groter. Woonruimte, voedsel en kleding worden volgens strakke overheidsnormen verdeeld. Allerhande instanties, zoals partij, werkunit, wijkkomitee moeten hun zegje heb^ ben in het stedelijk famiUeleven, aldus Martin King Whyte, in een boeiende lezing voor een helaas mager gehoor. E.V.
I
Vervolg van pagina 3
boekhandel gianotten tilburg (013) 682991
Dr. Peer op een glibberig pad
studentenboekhandel: professor verbernelaan 20 (toestel 26 en 27) met studieboeken voor opleidingen aan de katholieke hogeschool, het mollerinstituut en de part-time opleidingen aan de katholieke leergangen
dringt zich op. Zal men meer of minder reklame en verkoopbevordering nastreven? W a t zal de invloed zijn van de scheiding van eigendom en beheer op schaal en groei van de produktie?
centrumboekhandel: heuvel 43 (toestel 21 en 23) met ons compleet assortiment wetenschappelijke en algemene literatuur, o.a. grote koliektie penguinbooks
In hoofdstuk vijf van zijn studie begeeft Peer zich op het glibberige pad van de makro-ekonomische theorie en daaruit wordt dan gekonkludeerd „dat er een ekonomische levensduur ehsisteert die het netto-inkomen per ssnheid arbeid maximaliseert onder handhaving van volledige werkgelegenheid."
boekhandel gianotten breda (076) 149700 centrumboekhandel: veemarktstraat 49 een afspiegeling van de centrumboekhandel te tilburg
In hoofdstuk zes werd gedokterd aan een konjimktuur-struktuurmodel voor een gesloten ekonomie. 4
Daarbij werd rekening gehouden met de typische elementen van het arbeiderszelfbestuur, zoals de nettoinkomensverdeling bij afwezigheid van een arbeidsmarkt en liet financieringssysteem voor de nieuwe investeringen via een kapitaalmarkt of een centrale investeringsbank. Tijdens een persgesprek stelde Peer nog eens nadrukkelijk dat hij in zijn studie een louter theoretisch mathematisch model uitwerkte en dat vragen over de wijze waarop de eigendom is georganiseerd of de a a r d van het politiek en sociale systeem in zijn werk niet aan de orde zijn. E.V.
i
Vierde Brabants Filmfestival
Italiaanse realisten op het witte doek De Brabantse Film-Stichting organiseert op maandag 15, dinsdag 16 en woensdag 17 oktober het vierde Brabants Filmfestival in de drie bioskopen .Ambassade', .Camera 1' en .Camera 2' aan de Willem IIstraat 29 te Tilburg. Kijklustigen kunnen kiezen uit een gevarieerd aanbod van dertig films waarvan de meeste van zeer recente datum en in Tilburg of Brabant niet eerder vertoond. Hoofdschotel is dit jaar de filmschool van de Italiaanse realisten F. Rosi, de gebroeders Taviani en E. Olmi Ondanks de moeilijkheden bij het verkrijgen van toestemming van de Italiaanse producenten valt het eindresultaat nog mee. Lucky Luciano,
Cadaveri Eccellenti en de wat oudere Le Mani Sulla Citta van F. Rosi, San Michele Aveva un Gallo, Allonsanfan en Padre Padrone van de gebroeders Tavrani en De Klompenboom van E. Olmi. Verder leverde de Italiaanse filmoogst ook nog op: Regno di Napoli van Weiner Schroeter, C'Eravamo Tanto Amati en Brutti, Sporchi e Cattivi van E. Scola en als een première voor het zuiden. Prova D'Orchestra, de nieuwste film van Fellini, door hem zelf beschreven als een etische fabel, als „de uitdrukking van alle beklemming, alle wanhoop van een Italiaan die nu in zijn land woont." Het Brabants Filmfestival is een regionaal festival, zonder de grote pretenties van nationale of internationale festivals, zonder de overladenheid en de minder geslaagde films van de alternatieve festivals. Het p r o g r a m m a bevat hoofdzakelijk goede films uit het kommerciële cir-
Na het smerige werk in de verzengende hitte van de autofabriek gezellig samen een pilsje drinken. Yaphet Kotto, Harvey Keitel en Richard Pryor in ,Blue Collar'.
cuit die zelden of nooit Brabant bereiken, en de betere films uit het alternatieve circuit. Uit dit circuit is vooral de suksesfilm van het jongste Film International Festival vermeldenswaard: Alambrista van R. Young. Verder zijn ook een stel Amerikaanse films het bekijken waard: Blue Collar van P. Schrader, Fingers van J. Toback en Comes a Horseman van A. Pakula.
Ook in het blok Duitstalige films zitten enkele pareltjes, zoals de nieuwe griezel Nosferatu van W. Herzog, Die Linkshandige Frau van P. Handke en Das Zweite Erwachen der Christa Klages van M. von Trotta. Het festival wordt financieel mogelijk gemaakt door subsidies van de gemeente Tilburg en de provincie Noord-Brabant. E.V.
MAANDAG 15 OKTOBER Ambassade 13.00 uur. LA TORTUE SUR LE DOS Regie: Luc Béraud - Frankrijk 1978 - 110 minuten - kleur. 15.15 uur: L'ALBERO DEGLI ZOCCOLI (DE KLOMPENBOOM) Regie: E. Olmi - Italië 1978 - 175 minuten - kleur (óók op dinsdag). 18.45 uur: COMES A HORSEMAN Regie: A Pakula - USA 1978 - 118 minuten - kleur (óók op dinsdag). 21.15 uur. C'ERAVAMO TANTO AMATI Regie: E. Scola - Italië 1974 - 115 minuten - kleur (óók op woensdag). 23.30 uur. ALAMBRISTA Regie: R. Young - USA 1977 - 110 min. - kleur (óók op woensdag). Camera I 13.15 uur: OK KETTEN (ZIJ TWEEËN) Regie: Martha Mészaros - Hongarije 1977 - 94 minuten - kleur (óók op woensdag) 15.30 uur: LES ROUTES DU SUD Regie: Joseph Losey - Frankrijk 1978 - 97 minuten - kleur. 19.00 uur: XALA Regie: S. Ousmane - Senegal 1974 - 123 minuten - kleur. 21.30 uur: SAN MICHELE AVEVA UN GALLO (San Michel had een haan) Regie: P. en V. Taviani - Italië 1971 - 90 minuten . kleur. 23.30 uur: LUCKY LUCIANO Regie: F. Rosi - Italië 1973 - 94 minuten - kleur (óók op woensdag).
PRIJZEN EN INFORMATIE - De prijs per voorstelling bedraagt ƒ4,50. Voor elke film, behalve de voorstelling in Camera II, kunnen vanaf 1 oktober telefonisch kaartjes besteld worden in de voorverkoop. Voor Camera 1 zijn alleen kaartjes verkrijgbaar aan de kassa, vóór de aanvang van de voorstelling. - De passe-partouts kosten ƒ45,— en geven recht van toegang tot alle voorstellingen. Ze zijn eveneens telefonisch te bestellen. Passe-partouts kunnen afgehaald worden op het festival-adres tot maandagmiddag 15 oktober om 15.00 uur. Niet-afgehaalde passe-partouts worden daarna alsnog verkocht. - De kassa is tijdens het festival vanaf 12.00 uur doorlopend open. Festival-adres- Camera-Ambassade Bioskoop, Willem ll-straat 29, Tilburg, Telefoon 013-425113/421379/420246
Camera II
PAUZES - In de avondpauzes zal de tijd aangenaam opgevuld worden door live-muziek van de RK VEULPOEPERS BV uit Hilvarenbeek. - Tijdens de middag- en avondpauzes worden korte films gedraald. Er zullen onder andere vijf filmpjes te zien zijn van de bijna vergeten akrobatische komiek
13.15 uur: DAS ZWEITE ERWACHEN DER CHRISTA KLAGES Regie- M. von Trotta - BRD 1978 - 88 min. - kleur (óók op dinsdag). 15 30 uur: REGNO Dl NAPOLI Regie: Werner Schroeter - BRD 1978 - 125 minuten . kleur (óók op woensdag). 19 00 uur: NOSFERATU Regie: W. Herzog - BRD 1979 160 minuten - kleur (óók op dinsdag). 21.30 uur: BLUE COLLAR Regie: P. Schrader-USA 1978- 11b min. - kleur (óók op woensdag). 23.30 uur: OUTRAGEOUS Regie: R. Benner - Canada 1977 - 96 minuten - kleur (óók op woensdag).
LUPINO LANE. Ooit heeft hij onder de naam ,Loeppie' in Nederland grote populariteit genoten. Verder filmpjes van Chaplin fPhe vagebond). W. C. Fields (The barber shop), en andere luchtige rolprenten.
Volgende week in het THB het programma van dinsdag 16 en woensdag 17 oktober.
INFORMATIEBOEK Boekjes met de volledige beschrijving van de diverse films, technische gegevens en filmografie van de regisseur(se), zijn tijdens, maar ook vóór het festival verkrijgbaar tegen de prijs van ƒ4,— aan de kassa van de CameraAmbassade Bioskoop,aan de balie van de hogeschool en bij de Vrije Boekhandel.
E.V. 5
thb 7 - s oktober 1979
,Alleen onvermogende jongelieden van zeer goede studieaanleg'
Minister Pais stevent af op een minimum inicomen voor studenten „Een voorwaarde voor het suksesvol invoeren van de tweefasenstruktuur is liet wegnemen van de financiële drempels die nu in het huidige studiefinancieringsstelsel zitten." In deze strekking liet de Akademische Raad zich uit bij een eerste behandeling van de plannen van minister Pais met het universitair onderwijs. Inmiddels heeft de Akademische Raad afstand genomen van die plannen, hetgeen niet wegneemt dat de onvrede over het huidige, ingewikkelde, studiefinancieringsstelsel blijft bestaan. Minister Pais zegde toe zo snel mogelijk, nog dit jaar, met zijn plannen voor verbetering van de studiefinanciering te komen. Inmiddels zijn we weer enige maanden verder en er is veel geschreven en gezegd door de minister, m a a r niets over een nieuw stelsel. Onlangs deelde de voorzitter van de kommissie studentenvoorzieningen mee dat het nog wel enige maanden kon duren voordat er een nieuw plan op tafel ligt. Het op tafel liggen van een nieuw plan betekent overigens nog lang niet dat er ook daadwerkelijk iets zal veranderen, dat m a g wel blijken uit de geschiedenis van de studie-financiering.
Loterijbriefje Het meest konkrete voorstel wat n u ter tafel ligt is afkomstig van het vorige kabinet. Het staat bekend onder de naam, ,het plan-Klein'. Staatssekretaris Klein publiceerde dit plan in 1974, m a a r is a a n een uitwerking ervan nooit toegekomen. Volgens Klein zou de studie-financiering uit drie eenheden moeten worden opgebouwd, ledere student zou recht hebben op een basisbeurs; genoemd werd een bedrag van 3790 gulden. Afhankelijk van het inkomen van de ouders zou dan nog een extra beurs verschaft kunnen worden. De derde eenheid leverde een storm van kritiek vanuit de studentenbeweging: studenten kregen de keus tussen door de overheid gegarandeerde rentedragende leningen en ouderlijke bijdrage. In principe erkende Klein met zijn stelsel de onafhankelijkheid van de student van de ouders. In praktijk zou dit uitgewerkt moeten worden via rentedragende leningen, die enorme schulden voor de aankomend akademikus met zich mee brengen. Klein beargumenteerde dit als volgt: „Het is duidelijk dat voor de studenten zelf de ontwikkeling van h u n kapaciteiten een reëel belang vertegenwoordigd. Daarbij gaat
het niet alleen om het hogere inkomen van de afgestudeerden, m a a r ook om de immateriële resultaten van de studie." Met name het idee van rentedragende leningen roept diskussie op. In een rapport over werkloosheid onder akademici van het internationaal arbeidsbureau wordt er over opgemerkt: „De vraag n a a r hoger onderonderwijs is geen werkelijke vraag in de ekonomische zin, m a a r een klaim op een vrij goed, een loterijbriefje dat hoge inkomsten k a n opleveren. Als een systeem van studieleningen wordt ingevoerd zullen studenten zorgvuldiger overwegen of het de moeite waard is zo'n lot te kopen, vooral tegen de achtergrond van de toenemende werkloosheid..." en „In Zweden heeft het enkele jaren geleden ingevoerde systeem van rentedragende studieleningen, mede ten gevolge van de dreigende werkloosheid, een sterke terugloop in het hoger onderwijs tot gevolg gehad." Het plan-Klein is nooit in een uitvoeringsfase gekomen. Het Landelijke Overleg Grondraden plaatste tegenover het plan-Klein een eigen plan: de L.O.G.-nota. De titel daarvan was ,elke student een eigen inkomen'. Centraal in dat plan staat de onafhankelijkheid van de ouders. In dit plan wordt uitgegaan van een basisbeurs, (in 1977 van 6000 gulden) voor elke studerende boven de achttien jaar. ledere student zou dan renteloos bij de overheid kunnen bijlenen tot een bedrag van, wederom in 1977, 10.800 gulden. Dat bedrag zou jaarlijks moeten stijgen, zodat het om een waardevast inkomen gaat. Het L.O.G. stelt duidelijk dat het gaat om een tussentijds plan; uiteindelijk wil men komen tot een integrale studiekostenvergoeding. Jaarlijks zou de basisbeurs opgetrokken moeten worden, tot uiteindelijk het gedeelte van de lening is weggevallen.
Pian-Van Dijcl< De meer behoudende studentenorganisatie, het Inter Universitair Studentenoverleg (ISO), heeft ook een eigen studie-financieringsplan ontwikkeld. Ook in dit stelsel wordt uitgegaan van een basisbeurs en een leninggedeelte (ook renteloos), ledere student zou, ongeacht het inkomen van de ouders, een zelfde bedrag krijgen. Het ISO meent dat iedere student verplicht is een lening af te sluiten. Terugbetalingen zouden in een speciale pwt terecht moeten komen, vanwaaruit weer nieuwe leningen betaald kunnen worden. Bovendien meent het ISO dat er een akademicibelasting moet komen, waarvan de opbrengst ook weer in het studie-financieringspotje moet komen. Die akademicibelasting, wordt afhankelijk gemaakt van het
inkomen van de afgestudeerde. In feite is hier sprake van een stelsel van verkapte rentedragende leningen, met dit verschil dat iedere afgestudeerde een verschillende rente aflost. Behalve deze drie konkrete plannen is er nog het plan-Van Dijck, genoemd n a a r de Tilburgse rector magnificus. Deze ziet zijn plan overigens meer als een aanvulling op het planKlein. Van Dijck meent dat het grootste probleem de inschrijvingsduur is. Studenten die langer dan de kurrikulumduur studeren leggen geen groter beslag op de onderwijsvoorzieningen dan studenten die precies op schema blijven. Het probleem komt echter bij het gebruik van de studentenvoorzieningen. Van Dijck stelt voor om per inschrijvingsjaar een bedrag (bestaande uit basisbeurs, extra beurs en eventuele rentedragende lening) bij te schrijven op een rekening courant. Als een student zelf verdient wordt dat bedrag gekort op de uitkering. Het resterende gedeelte wordt overgeboekt n a a r het volgend jaar. Per jaar mag de student niet meer dan een bepaald maximum opnemen. Op deze wijze wordt tegemoet gekomen a a n studenten die door zelf te werken in h u n inkomen voorzien. Werkstudenten verliezen immers de nodige tijd in hun studie. Als de studie wordt beëindigd of gestaakt vervalt het recht op het resterende bedrag. Van Dijck is verder van mening dat er rentedragende leningen moeten worden afgesloten en wel bij de overheid. De leningen moeten volgens hem rentedragend zijn om te voorkomen dat studenten te hoge leningen afsluiten. En wat vindt nu minister Pais? Bij de overhandiging van het ISO-plan schijnt hij zich te hebben laten ontvallen dat hij dacht a a n een basisbeurs van 7000 gulden. Indien een student meer geld wil hebben zou een rentedragende lening daartoe de mogelijkheid scheppen. Dit plan zou Pais in strijd hebben gebracht met de vereiste budgetaire neutraliteit. Als hij voor de financiering van dit systeem het bedrag aan rijksstudietoelagen en de verschillende kinderbijslag- en aftrekregelingen gebruikt komt hij toch nog zo'n 500 miljoen gulden tekort. Om die reden werd waarschijnlijk enige weken n a het uitlekken van het gerucht in alle toonaarden op het ministerie ontkent dat er sprake zou zijn van het bovengenoemde plan. Dit ontkennen betekent niet dat er geen kern van waarheid in het gerucht hoeft te steken. Een ander gerucht wijst erop dat Pais inderdaad denkt aan een bedrag van 7000 gulden per jaar. Dat bedrag zou opgebouwd worden uit een deel beurs en een deel renteloos voor(Vervolg op pagina 9)
De geschiedenis van de studiefinanciering is nog niet zo heel oud. Dat is natuurlijk niet verwonderlijk als we bedenken dat studeren lange tijd een aangelegenheid van de welgestelde bewoners van ons land was. In 1876 werd in de hogeronderwijswet geregeld dat er voor iedere rijksuniversiteit zes beurzen beschikbaar waren. Voor iedere toe te kennen beurs was echter een apart koninklijk besluit nodig, en voor verlenging van de beurs een handtekening van de minister. Het ging hier om een bedrag van achthonderd gulden per jaar. De beursstudent was dan wel vrijgesteld van kollegegeld, hetgeen hem tweehonderd gulden per jaar scheelde.
Een beurzensnijder aan het werk. Detail: ,De Goochelaar', Jeroen Bosch.
Studiefinaiciering in sober sukeistraatje I
Als de voortekenen ons niet beliegen komt minister Pais binnenkort met een studiefinancüngsstelsel dat een aanzienlijke verslechtering inhoudt van het sllenteninkomen. Hij schijnt het stelsel direkt te willen koppelen!i zijn plannen voor een vierjarige kursusduur. Alle studenten onaft keiijk van de ouders, en toch geen geld extra uittrekken, dative bedoeling die hij zich heeft gesteld. Het is al jaren sukkelen met deJdiefInanciering. Jaarlijks blijft het studenteninkomen achter bije prijsstijgingen. Dit jaar steeg de maximumbeurs met slechts tte-drie-kwart procent. De maximumbeurs ligt ongeveer dr'uizend gulden beneden het bijstandsbedrag en bijna tweeduind gulden onder het vrij minimale budget voor een student. Daarbij»nt dan nog dat slechts enkelen een maximumbeurs ontvangen. Doverigen krijgen of minder of moeten hun inkomen op een ands manier waarborgen. Kinderbijslag, studenten-assistein, ouderlijke bijdragen zijn de aangewezen bronnen. Een zeergewikkeld en onvoldoende studiefinancieringsstelsel dus. Stapels nota's met interessante*ema's, uren vergaderen zijn reeds aan het probleem gewijd, je kommissieleden hebben al dikke onkostendeklaraties op hm'ro gestort gekregen. Het verhaal van het achterwege blijven van f' studiefinancieringsstelsel: de geschiedenis van de ontelbare tsmissies en de lege beurzen.
i
Pas in 1920 werd een wat ruimere pot beschikbaar gesteld voor het verstrekken van beurzen. Op de onderwijsbegroting van dat jaar is een bedrag van 300.000 gulden terug te vinden voor dat doel. Dat was enerzijds om de .onbillijkheid tegenover de onbemiddelde jongelieden met talenten' op te heffen, anderzijds zou het ,in het voordeel van de gemeenschap zijn als zij het tot een zekere graad of kunde brachten'. Na een langdurige diskussie werd in 1924 besloten dat de beurzen in de vorm van renteloze voorschotten zouden worden verstrekt. Door de kommissie die over toewijzing van beurzen beschikte werd ook af en toe vrijstelling van kollegegeld gegeven. Dat was het voor die tijd enorme bedrag van 300 gulden. Dat bedrag is zeker hoog als we bedenken dat de hoogte van de beurs in 1933 werd vastgesteld op 700 gulden.
Behoeftig Het duurde tot 1946 voordat er een aanzet werd gegeven tot verbetering van het studie-financieringsstelsel. In dat jaar werd een kommissie voor de reorganisatie van het hoger onderwijs in het leven geroepen. Een sektie van die kommissie zou zich gaan bezig houden met kollegegelden en beurzen. Over dat onderwerp merkte de minister van onderwijs bij zijn installatiereden op: ,,Renteloze voorschotten zijn mijns inziens een immorele instelling, die zo spoedig mogelijk verdwijnen moet. Maar ook afgzien daarvan staat de poort van de universiteit niet wijd genoeg open. Wanneer ik mag uitgaan van de noodzakelijkheid dat alle leden van ons volk gelijke kansen moeten hebben om tot universitaire vonning te komen, zullen of de kollegegelden omlaag moeten of het aantal beurzen
herzien." Revolutionaire taal in 1946, hoewel toen ook reeds geluiden te horen waren die studieloon voor alle studenten wilden. ,,Hoewel de toestand niet ideaal is diende hij toch gehandhaafd te worden", meende de kommissie in h a a r eindrapportage. En zo veranderde er niets a a n het stelsel van individuele toekenning. De kommissie vond wel dat het werkstudentschap door de overheid gestimuleerd moest worden. ,Behoeftige studenten' zouden in musea te werk gesteld kunnen worden. Er zou een universitair bureau moeten komen voor kontrole van diegenen die een toelage kregen. In 1951 v/erd besloten de adviezen op te volgen en in het koninklijk besluit over dat onderwerp lezen we dat er studietoelagen kwamen „voor onvermogende jongelieden van zeer goede studie-aanleg, die voldoen aan redelijke eisen van algemene ontwikkeling en beschaving." Er werden geen normen vastgesteld, iedere aanvraag werd afzonderlijk beoordeeld.
Kleine ondernemer Toch bleef er onvrede over de studie-financiering, hetgeen zo gebruikelijk weer een nieuwe kommissie opleverde, de Kommissie-Rutten. De ze kommissie meende dat het noodzakelijk was de studentenvoorzieningen te stimuleren. In h a a r rapportage in 1956 meende zij bovendien dat „gezien de noodzaak, onder de huidige omstandigheden, het aanwezige intellekt in alle lagen der bevolking tot zijn recht te doen komen" er minder strenge normen moesten gaan gelden voor de toekenning van beurzen. Er zou in eerste instantie een renteloos voorschot van 1200 gulden per jaar gegeven moeten worden. Om te voorkomen dat er een te zware financiële verplichting op de afgestudeerde gelegd gaat worden werd een maximum gesteld aan het renteloos voorschot, en de rest als beurs uitgekeerd. Bij de beoordeling van de studenten bleef de nadruk liggen op kwaliteit in plaats van op geschiktheid voor de studie. Voortdurend werd in die jaren benadrukt dat de verantwoordelijkheid voor de financiële situatie van de student bij de ouders lag. Om die reden was er geen sprake van studieloon. Bovendien zou studieloon de financiële ongelijkheid tussen studenten met meer en minder bemiddelde ouders alleen m a a r groter maken, zo meende de Kommissie-Rutten in 1956. Dit stelsel bleef gehandhaafd tot 1966. Vanaf het begin van de zestiger jaren ontstond er een steeds groter verzet. Het aantal werkstudenten n a m aanzienlijk toe, er werd zelfs een aparte werkstudentenliga opgericht, die later met de studentenvak-
beweging (SVB) ging samenwerken. In 1963 eiste de SVB in het demokratisch manifest: onder het hoofdstuk van rijksstudietoelagen: - verhoging van de maxima der rijksstudietoelagen, - wettelijke vaslegging van de welvaartsvastheid der toelagen, vervanging van de renteloze voorschotten door beurzen, als recht niet als gunst, - het betrekken van studenten bij het overleg over de toekenning van de toelage." Door de SVB werden in die periode een groot aantal demonstraties georganiseerd voor verbetering van het studie-financieringsstelsel en voor uitbreiding van de studentenvoorzieningen. De studenten werden zich bewust van h u n eigen materiële omstandigheden. Daartegenover stond dat in die tijd het kabinet de groei van de universiteiten wilde gaan remmen. Het Kabinet-Marijnen stelde in 1964 voor om het kollegegeld van 200 op 400 gulden te brengen. De reden voor die verhoging zou gelegen zijn in het ,individuele n u t van de studie voor de student'. Men ging er vanuit dat de student een soort kleine ondernemer was, die in zijn eigen toekomst investeerde tijdens de studie en later grote bedragen ging verdienen. Het ,profijtbeginser stak de kop op. Dit staat in grote tegenstelling tot de eerder gehanteerde argumenten om de poorten van de universiteiten steeds wijder te openen. Toen ging het voornamelijk om het ,maatschappelijk nut'. Het voorstel tot verhoging van het kollegegeld bleek niet te kunnen rekenen op een meerderheid in het parlement en werd dientengevolge ingetrokken. Later zou een verhoging van het kollegegeld daadwerkelijk doorgevoerd worden en de gemoederen op de universiteiten heftig in beroering brengen.
IVlinder beurs In 1965 ging weer een nieuwe kommissie zich buigen over het studiefinancieringsbeleid. De ideeën van deze Kommissie-Sassen zijn tot op heden de basis van het stelsel van rijksstudietoelagen. De toelage gaat bestaan uit 60 procent beurs en 40 procent renteloos voorschot. De maximale schuld wordt vastgesteld op 10.000 gulden. Het maximum wordt bepaald op 4000 gulden. De financiële normen om voor een toelage in aanmerking te komen, worden beperkt. Van de hogere inkomensgroepen wordt een veel ruimere ouderlijke bijdrage gevraagd dan van de lagere. Het stelsel van kinderbijslag en kinderaftrek gaat een wezenlijk onderdeel uitmaken van het stelsel. Het gevolg is dat in 1967 veel studenten minder beurs krijgen dan voor(Vervolg op pagina 9)
t h b 7 - 5 oktober 1079
DG Bid
DuidelilMieicI in Het lezen van arresten geeft vaak problemen door: • het IngewikkeSde taalgebruik • de gecompliceerde zinsbouw • de onduidelijkheid over de hoofd- en bijzaken Hier is echter de oplossing: De „Gidsen Nederlands Publiek- en Privaatrecht" In deze gidsen zijn de arresten in klare taal en beknopt weergegeven. Geen gekunstelde zinnen of uitgebreide uitweidingen over bepaalde onderwerpen. Deze gidsen brengen duidelijkheid in het doolhof van feiten, overwegingen en conclusies van de uitspraken. Voor een zestal vakgebieden bestaat er een afzonderlijke gids: Burgerlijk recht onder redactie van mr. A.A. prijs f 39,— 2 banden
Engels:
rechtenstudie DE GIDSEN NEDERLANDS PUBLIEK- EN PRIVAATRECHT Indien de onwikkeling in de rechtspraak daartoe aanleiding geeft, worden eens per jaar nieuwe arresten opgenomen in de bundels. Dit is mogelijk door het losbladige systeem. U kunt dan ook een abonnement nemen op de aanvullingen, deze worden dan automatisch (tegen de geldende paqinaprijs) geleverd. INTERESSE? U kunt op verschillende manieren in het bezit komen van de uitgaven: • stuur de antwoordcoupon in • telefonisch (01720-62120) bestellen • bij de boekhandel
Staatsrecht onder redactie van mr. J.J.P.M. prijs f 35,— 1 band Handélsrecht onder redactiei/an prof. mr. N.E. Algra prijs f 39,— 2 banden Arbeidsrecht onder redactie van prof. mr. dr. L.J.M, de Leede en prof. dr. H.J.W. Klein Wassink prijst 39,— 2banden Belastingrecht onder redactie van mr. W.P. van S/fc/ce/erus prijs f 35,— 2 banden Strafrecht onder redactie van mr. P. Sarolea prijs f 35,— 1 band In elke bundel zijn de relevante arresten op dat gebied opgenomen. Bij de belangrijkste uitspraken worden de conclusies en noten samengevat De ontwikkeling in de rechtspraak, zoals die zich in de loop der jaren heeft voorgedaan, komt ook duidelijk naar voren. De uiteindelijke opzet van deze bundels is, dat de oorspronkelijke arresten gemakkelijk gelezen kunnen worden. Er zijn verschillende registers opgenomen om het opzoeken van de arresten te verVERKRIJGBAAR BIJ gemakkelijken. Er zijn registers op trefDE BOEKHANDEL woorden, naam van de arresten, wetsartikelen en een chronologisch register. Bij de keuze van de arresten is getracht zoveel Prijzen zijn incl. BTW en excl. mogelijk aan te sluiten bij de verplichte verzend-en administratiekosten. literatuur aan de diverse faculteiten. Prijswijzigingen voorbehouden.
Bestelformulier
130T
Stuur mij rechtstreeks/ via boekhandel*
ex. Gids Burgerlijk recht a f 39,. ex. Gids Staatsrecht a f 35,, ex. Gids Handélsrecht a f 39,, ex. Gids Arbeidsrecht a f 39,, ex. Gids Belastingrecht a f 35,. ex. Gids Strafrecht a f 35,— Naam: Straat: Postcode: Plaats:
I
Datum: Handtekening: Deze bon ongefrankeerd in gesloten envelop sturen naar:
KsamsDfTi Samsom Uitgeverij bv, Antwoordnummer 2000, 2400 VB Alphen aan den Rijn. * doorhalen wat niet van toepassing is. Indien u levering wenst via de boekhandel, verzoeken wij u vriendelijk deze zelf hiervan op de hoogte te stellen.
Vervelg van pagina t
Kwestie ontwikkelingssociölogie teitsraad, het subfakulteitsbestuiir en het vakgroepsbestuur verantwoordelijk gesteld voor de eskalatie van problemen. Zo is e r een brief van het kollege, a a n de voorzitter van de Hogeschoolraad zoekgeraakt met informatie over de bevoegdheid tot het toewijzen van formatieplaatsen; heeft het kollege erg lichtvaardig medewerkers beschuldigd van misdrijven en heeft het de kommissie niet voldoende informatie verschaft; heeft de subfakulteitsraad zich te snel gerust laten stellen door loze beloftes van de dekaan en ten onrechte in besloten vergaderingen een bestuurlijk konflikt willen beslechten. Maar het is vooral het fakulteitsbestuur dat in de ogen van de kommissie het konflikt heeft laten slepen. Het bestuur heeft nagelaten het vakgroepsbestuur tijdig in het overleg te betrekken en ook zijn informatie aan de raad is gebrekkig geweest. De bestuurskrisis van 17 mei vindt eveneens weinig respekt in de ogen van de kommissieleden. Hetzelfde geldt voor de manier waiarop het nieuwe bestuur (Segers/Grunfeld) geformeerd is: een passende verantwoording n a a r de subfakulteit is achterwege gelaten en achteraf is gebleken dat prof. Grunfeld slechts onder bepaalde voorwaarden aan het bestuur wilde deelnemen. „Bespreking van die voorwaarden in de desbetreffend de vakgroep bleek op een vervelende manier onmogelijk te zijn gemaakt, waarbij de vergaderorde bepaald oneigenlijk werd gehanteerd." De kommissie doelt daarmee op de handelwijze van prof. Grunfeld, waartegen dr. L. Vladar krachtig heeft geprotesteerd. Grunfeld had op 28 juni aangekondigd alle bestuurlijke aktiviteiten te staken, zolang het bestuur van de vakgroep ontwikkelingssociölogie zich niet openlijk had gedistancieerd van de akties van de vorige dag, toen enkele studenten de besloten vergadering waren binnengedrongen en raadsleden met bloem hadden bekogeld. Het bestuur heeft aan die eis geen gevolg gegeven. Vladar achtte het, zolang die brief niet ingetrokken was, onwenselijk en ondenkbaar om Grunfeld, de voorzitter van zijn vakgroep, te betrekken bij het overleg waarin hij aankondigde de impasse bij ontwikkelingssociölogie te helpen doorbreken door bij die vakgroep een semesterkursus te geven. Grunfeld eiste echter als lid van het subfakulteitsbestuur dat het voorstel van Vladar niet kon worden behandeld zonder dat overleg met de vakgroep (dus met Grunfeld) was gepleegd. De kommissie vindt overigen de konklusie van Grunfeld in zijn brief van 28 juni onaanvaardbaar. Ook relativeert zij sterk de a a r d van dfi studentenakties die elders als misdrijven zijn aangemerkt en in verband zijn gebracht met fascisme. Op de vraag van het presidium van de Hogeschoolraad of nadere regels nodig zijn voor de vergaderorde van Hogeschoolraad of fakulteitsraad, antwoordt de kommissie dan ook ontkennend. Met een soepele hantering van bestaande regels had het subfakulteitsbestuur een bepaalde mate van interventie van niet-leden beter kunnen toestaan, vindt de kommissie.
Tenslotte ontkomt ook het bestuur van de vakgroep ontwikkelingssociölogie niet aan een verwijt van de kommissie: „Ook de vakgroep heeft aan de merkwaardige gang van zaken bijgedragen door niet te persisteren op de daartoe geëigende formele overlegstruktuur", aldus de kommissie.
Vervolg van pagina 6 en 7
Studiefinanciering
Geschiedenis heen, dit zou dan gekompenseerd worden door de verhoogde kinderbijslag, m a a r dat was voor de student vaak niet direkt te merken. W a a r o m niet? Een belangrijk kritiekpunt op dit stelsel was de hoogte van de maximumbeurs. Het centraal bureau voor de statistiek berekende in 1967 dat het budget voor een student ruim 6000 gulden had moeten zijn. In 1966 ontstond op deze manier een strukturele achterstand in het studenteninkomen, die tot op de dag van vandaag gehandhaafd is. Het lijkt eentonig, m a a r ook n a deze verandering van het studie-financieringsstelsel bleef er onvrede bij vrijwel alle betrokkenen. De studenten protesteerden tegen het geringe aantal beurzen dat werd toegekend, tegen de hoogte van de beurzen en tegen de renteloze voorschotten. Van de k a n t van de overheid wilde men het profijtbeginsel beter tot zijn recht doen komen. Zo zijn er aan het eind van de zestiger jaren pleidooien te horen voor verhoging van de kollegegelden, rentedragende studieleningen. Binnen de kommissie-Andriessen, de zoveelste kommissie over dit onderwerp, waren geluiden waar te nemen die pleitten voor kollegegelden tussen de 1500 en 6000 gulden. Volgens de kommissie h a d een studie een .bijkomend uitstralingseffekt' voor de maatschappij en stond het .individueel profijt' voorop. Deze diskussie leidde in 1972 tot de beruchte ,1000-gulden-wet', een verhoging van het kollegegeld tot 1000 gulden. De minister. De Brauw, praatte deze verhoging goed met de mededeling dat er binnen afzienbare tijd een verbeterd studie-financieringsstelsel te verwachten zou zijn. De gevolgen van deze wet waren enonn. Overal op de universiteiten kwamen studenten in opstand tegen
Op de vragen over de kompetentie van de Hogeschoolraad en Kollege van Bestuur in deze .fakulteitsaangelegenheid' heeft de kommissie principiële antwoorden geformuleerd. Na uitvoerige bestudering van de stichtingsstatuten, de WUB en de Struktuurregeling, komt de kommissie tot de slotsom dat door aanvaarding van het CBV-rapport de bevoegdheid om formatieruimte te verdelen door de r a a d aan de fakulteit is gedelegeerd, m a a r deze delegatie neemt niet weg dat de r a a d en het Kollege van Bestuur toezicht kunnen houden op de uitoefening via marginale toetsing.
Bovendien is het personeelsbeleid in handen van het Kollege van Bestuur gelegd. Het subfakulteitsbestuur heeft eerder het alleenrecht van de subfakulteitsraad opgeëist voor de wijze waarop de toebedeelde formatieruimte over de vakgroepen moet worden verdeeld. Ook al erkent de kommissie de bevoegdheid van raad en kollege in dit konkrete geval, toch pleit zij voor de grootst mogelijke terughoudendheid, omdat de formatieverdeling in de eerste plaats een fakulteitszaak moet blijven.
de wet en er werd een grootscheepse boycot afgekondigd. Dit verzet leidde uiteindelijk tot een verlaging van het kollegegeld tot 500 gulden. Een kompromis waarmee men in de studentenbeweging niet erg gelukkig was. Staatsekretaris Klein kondigde, toen hij eenmaal in de regering zat, een nieuw studiefinancieringsstelsel aan. In afwachting daarvan konden studenten hun kollegegeld met een promesse betalen. Dat hield in dat niet direkt 500 gulden gestort hoefde te worden, m a a r dat ondertekend moest worden het bedrag n a twee jaar te voldoen. In die twee jaar zou dan het kollegegeld verrekend kunnen worden binnen het nieuwe stelsel. Dat nieuwe stelsel is er zoals bekend nog niet en studenten worden dus wel aangeslagen voor de 500 gulden. Wagenings Hogeschoolblad/GUPD
Minimum inkomen
Vervelg van pagina 1
Begroting gelaten, omhelsde de Onderwijsraad kortelings de voorgestelde struktuur hartelijk. Andere maatregelen die de minister in de eerstkomende periode wil nemen, zijn het afschaffen van de lektorstitel m a a r niet van h u n salaris, een regeling voor het verrichten van nevenwerkzaamheden door het wetenschappelijk personeel, een aanen afwezigheidsregeling voor dit personeel en de verlaging van de pensioengrens voor kroondocenten. Tenslotte denkt Pais ook binnenkort een beslissing te nemen over de honorering van de medische specialisten die in de akademische ziekenhuizen werken. W a t het investeringsbeleid betreft, is het streven erop gericht de universiteiten integrale huisvestingsplannen te laten ontwikkelen, die zijn gekoppeld a a n de meerjarenplanning van onderwijs en onderzoek. In het Algemeen Financieel Schema 1981-1984 zal een aangepast bouwprogramma worden opgenomen. Het beleid van Pais is allereerst gericht op het tot stand brengen van één samenhangend stelsel van gedifferentieerd hoger onderwijs. Hiervan zullen het hoger beroepsonderwijs en de twee fasen van het wetenschappelijk onderwijs deel uitmaken. Daarbij wil de minister het geven van wetenschappelijk onderwijs en het verrichten van wetenschappe9
J.H.
schot. Een student die over meer geld wil beschikken k a n eventueel rentedragend bijlenen. Nieuw element is dat Pais de studie-financiering zou willen koppelen a a n de kurrikulumduur n a de herstrukturering volgens de twee-fasenstruktuur: een student heeft slechts vier jaar recht op een rijksstudietoelage. Het is zeer aannemelijk dat op deze wijze de budgetaire neutraliteit daadwerkelijk gehaald wordt, het huidige maximum bedraagt al 9340 gulden (exklusief kollege- en inschrijfgeld). Het door de raden van arbeid gehanteerde bedrag voor het studentenbudget bedroeg over het vorige studiejaar 11.500 gulden. Wagenings Hogeschoolblad/GUPD
lijk onderzoek aan de universiteiten handhaven. Verder zal nog dit najaar de, reeds uitgelekte. Beleidsnota xmiversitair onderzoek worden ingediend. Voor het volgend jaar zijn wetsontwerpen in voorbereiding voor de studiefinanciering, de numerus fixus en de regeling van de opleidingsinstituten voor leraren. Van de genoemde beleidsvoornemens schijnt de minister enige v a a r t te willen zetten achter de ontwikkeling van een nieuw studiefinancieringsstelsel. Het is zijn bedoeling speciaal te letten op het wegnemen van het knelpunt van de ongelijkheid tussen de studievoortgangskriteria, voor a a n de ene k a n t het wetenschappelijk onderwijs en a a n de andere kant het hoger beroepsonderwijs. Ook bij de aanbieding van deze begroting h a m e r t de minister er weer op dat zijn hoger onderwijs .voor velen' moet zijn. gezien de groeiende maatschappelijke v r a a g n a a r akademisch gevormden. Volgens h e m stelt de samenleving echter tevens de eis van stelselmatige vernieuwing. Daarom moet het beleid gericht zijn op programmatische vernieuwing, ten eerste in het hoger beroepsonderwijs afzonderlijk en ten tweede door vernieuwingen zoals de Open Universiteit en samenwerkingsexperimenten tussen hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Bert Kieboom Utrechts Universiteitsblad/ GUPD (ingekort). thb 7 - 5 oktober 197S
A.E. Stuur, studentenarts aan de T.H. Delft.
iedere student die niet verplicht verzekerd is, adviseer il< de s.s.g.z.
Al mijn collega's studentenartsen zullen het met mij eens zijn, dat de SSGZ lekker loopt Geen problemen met acceptatie en schade uitkeringen. Voor een jaarpremie van f471,- kan je bij ziekenhuisopname rekenen op iedere vorm van medische hulp, zonder rekeningen achteraf. Verder een heel laag eigenrisicovan f30,-. Eén visite bij de huisarts met daarbij wat medicijnen kost vaak al meer dan dat bedrag. Alles boven die dertig gulden wordt door de SSGZ betaald. Principieel vind ik, dat de student bij het beleid een vinger in de pap heeft. Een medische selectie, zoals andere maatschappijen veelal toepassen, zouden hem onverzekerd laten zwemmen. De SSGZ doet dat niet! Bij opname in een ziekenhuis betaal je dus nooit méér dan de premie. Deze unieke voorwaarde vind je alleen bij de Stichting Studenten Gezondheids Zorg anno 1954. Kom daar eens om bij de commerciële verzekeraars. De enige die zich aan ons kan spiegelen, is het Ziekenfonds. Jammer genoeg is het Ziekenfonds er niet voor iedere student. De ziektekostenverzekering van de SSGZ is het enige redelijke altematief. De SSGZ maakt als stichting geen winst. De SSGZ voert een soepel acceptatie- en uitkeringsbeleid. Het bestuur bestaat uit vertegenwoordigers van iedere imiversiteit of hogeschool en plaatselijke en landelijke organisaties van studerenden. Kortom de SSGZ is er voor jou en je medestudenten. Meer informatie vind je ia de uitgebreide folder die op aanvraag gratis wordt toegezonden. Centrale Administratie van de SSGZ, Stadhouderskade 140, 1074 BA Amsterdam. Telefoon (020) - 718144 of de plaatselijke Instantie van Uitgifte.
DE VERZEKERINGSKAMER De Verzekeringskamer is belast met het toezicht op de verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen in Nederland.
Deze moet in staat zijn een kreatieve bijdrage te leveren aan de taakvervulling en vormgeving van de afdeling,
De afdeling Ekonomische- en Beleggingszaken heeft in dat kader tot taak het beoordelen van het financieel ekonomisch beleid, vooral met betrekking tot de beleggingen, van onder toezicht staande instellingen.
beschikken over goede kontaktuele en redaktionele eigen schappen en het doktoraal-examen ekonomie hebben afgelegd. Salaris: voor een pas afgestudeerd ekonoom bedraagt het
Door gesprekken en gerichte onderzoeken w/ordt een duidelijk beeld verkregen van het door deze instellingen gevoerde en voorgestane beleid.
aanvangssalaris ƒ2.967,— per maand, exklusief 8 % vakantieuitkering. Promotiemogelijkheid aanwezig.
Het werkterrein heeft zich de afgelopen jaren erg verbreed. Ultimo 1978 hadden de onder toezicht staande instellingen gezamenlijk cirka ƒ125 mrd. belegd. De nieuwe beleggingen in dat jaar bedroegen ongeveer ƒ25 mrd.
Een psychotechnisch onderzoek zal deel uitmaken van de selektieprocedure. Eigenhandig geschreven sollicitatiebrieven met vermelding ,Sollicitatie' op de enveloppe te zenden aan:
Om tegemoet te komen aan de toegenomen omvang van de hieruit voortvloeiende toezichtswerkzaamheden bestaat het voornemen uitbreiding aan de bezetting van deze afdeling te geven.
DE VERZEKERINGSKAMER Postbus 9029, 7300 EM Apeldoorn.
Daarvoor wordt een jonge, energieke
econoom (mnl./vrl.)
Inlichtingen zullen u gaarne worden verstrekt door de heer drs. P. A. M. Michielsen of mevrouw T. de Boer, telefoon 055-250888, toestel 218 respektievelijk 141.
gevraagd die zich met enthousiasme op dit terrein wil inzetten.
10
officieel KOMMUNIQUE KOLLEGE VAN BESTUUR 18 SEPTEMBER 1979 1 Vergadering van het Kollege van Bestuur met de besturen van de (sublfakulteiten, 12 september 1979 Met instemming van de (sub)fakulteiten zal een werkgroep de komputer-ondersteunmg van het onderwijs m studie nemen. Van de zijde van de (sub)fakulteiten bestaat geen bezwaar tegen informele besprekingen van de onderwijs- en onderzoekkommissie van de HSR met de voorzitter van de fakultaire O & O-kommissies 2 Uitbreiding personeels/salarissysteem n a a r het Rij'ks-komputercentrum Het kollege zal a d HSR voorstellen om op 4 oktober 1979 voor de onderbrenging van het personeels/salarissysteem bij het R C C per 1 januari 1980 de benodigde gelden op de begroting 1980 te reserveren 3 Waarnemers bij het georganiseerd overleg BIJ wijze van experiment wil het kollege tot aan de voor het G O voorziene evaluatie de met-gekozen kandidaten voor het G O als waarnemers toelaten bij de vergaderingen van het G.O tot een maximum van het aantal G O -leden en onder dezelfde kondities als de G O -leden 4 Opdracht aan het Centrum voor Bedrijfsontwikkeling Ten behoeve van het programma van eisen voor de nieuwbouw/centrum komplex A B C , waarin onder meer de nieuwe afdelmg- en Restauratieve Voorzieningen en een aantal andere algemene afdelingen zullen worden ondergebracht, heeft het kollege het CEO ingeschakeld om assistentie te verlenen aan DBH
en beginselen ekonomie dienen allen, - die t h a n s het nieuwe k a n d i d a a t s I p r o g r a m m a volgen - die m het verleden een vrijstelling hebben gekregen voor privaatrecht, staatsrecht, straf recht, ekonomie, balansanalyse en/of inleiding tot de rechts wetenschap als vakken v a n het oude k a n d i d a a t s p r o g r a m m a opnieuw vrijstelling a a n te vragen voor deze vakken, die deel uit maken van het nieuwe k a n d i d a a t s I programma Verzoeken om vrijstelling moeten schriftelijk worden ingediend bij het b e s t u u r v a n de fakulteit PRAKTIKUM INFORMATIKA Het p r a k t i k u m bi) het kollege van prof Nielen (inleidende mfor matika) begint op 2 oktober 1979 en loopt van 2 oktober 1979 tot 1 december 1979 en van 1 februari 1980 tot 1 mei 1980 De t e r m i n a l k a m e r (C 321) is voor het p r a k t i k u m geopend op dinsdag woensdag en d o n d e r d a g van 17 00 tot 21 00 u u r Reserveren v a n terminaltijd moet geschieden op de reservermgs lijsten op het r a a m van de terminalkamer S p r e e k u u r van de s t u d e n t assistenten bij dit p r a k t i k u m is op d i n s d a g en donderdag van 13 15 tot 15 30 u u r op k a m e r B-410 Op het prikbord n a a s t k a m e r B 410 h a n g t een lijst met n a m e n en a d m i n i s t r a t i e n u m m e r s van de studenten die zijn opgenomen m de praktijkadministratie Komt je n a a m hierop m e t voor, of is je registratie niet korrekt meld je d a n zo spoedig mogelijk op k a m e r B 410 (Kandidaats ekonomie studenten, die informatika als keuzevak nemen, moeten zich m ieder geval opgeven) Voor het p r a k t i k u m noodzakelijke boeken Nielen & De V u e s Het begin van de informatika - Praktikumhandleidmg kursus 1979 1980 - Vraagstukkensyllabus (september 1979) - Overdruk RC faciliteit n r 25 (kursus eenvoudig Algol 68) De laatste d n e boekwerkjes zijn vanaf 1 oktober 1979 verkrijgbaar bi) het diktatenmagazijn AANVULLING STUDIEGIDS FAKULTEIT DER EKONOMISCHE WETENSCHAPPEN
grond van een HEAO-dipIoma wordt echter automatisch verleend VRIJSTELLINGSREGELING BALANSLEZEN
BIBLIOTHEEK De bibliotheekkommissie vergadert op m a a n d a g 15 oktober a a n s t a a n d e om 13 30 u u r in gebouw K, kamer 30 Op de agenda s t a a n ondermeer de volgende onderwerpen - Nieuwbouw - Benoeming nieuwe b i b l i o t h e k a n s - Centrale Sociologische Bibho grafie/Bibliografie van de Nederlandse Sociologie - Sanering tijdschnftenbestand - Budgetten en bestelprojekten 1979 - Nieuwe verdeelsleutel boeken budget RAADSVERGADERING De raadsvergadering van 18 oktober a a n s t a a n d e zal geen doorgang vinden omdat er onvoldoende leden aanwezig k u n n e n zijn om besluiten te nemen De vergadering is verplaatst n a a r 1 november a a n s t a a n d e
VRIJSTELLINGSREGELING EKONOMIE Verzoeken om vrijstelling moeten schriftelijk worden ingediend bi) het bestuur van de fakulteit Vrijstelling voor het vak beginselen ekonomie Conderdeel van het nieuwe k a n d i d a a t s Ip r o g r a m m a en van het oude kandidaats Il-programma) op
Onlangs heeft de Fakulteitsraad besloten bij wijze van overgangsregeling vrijstelling te verlenen voor het vak balanslezen (onderdeel van het nieuwe k a n d i d a a t s I-programma) a a n h e n , die m h e t oude k a n d i d a a t s p r o g r a m m a een voldoende hebben behaald voor het vak balans analyse (onderdeel van het vak boekhouden) Voorts wordt vrijstelling verleend voor het vak balanslezen op grond van de volgende vooropleiding - VWO met op de eindlijst ekonomie II - Handelswetenschappen MO - HEAO Kommercieel ekonomische r i c h t i n g met a a n t e k e n i n g inleiding bedrijfsekonomie - HEAO Ekonomisch-jundische r i c h t i n g met a a n t e k e n i n g inleiding bednjfsekonomie - HEAO Bednjfsekonomische richting - SPD - Ekonomie M O ZIJ die m het bezit zijn van een diploma HEAO Kommercieelekonomische n c h t m g of EkonomiscJi juridische richting zonder a a n t e k e n i n g Inleiding bedrijfsekonomie, k u n n e n k o n t a k t opnemen met de docent balanswezen indien zij a a n d e HEAO het vak balanslezen als keuzevak h e b b e n afgelegd Verzoeken om vrijstelling moeten schriftelijk worden ingediend bij het b e s t u u r van de fakulteit Vrijstelling voor balanslezen op grond van WVO met ekonomie II of op grond van een voldoende voor balansanalyse (oude programma) wordt echter automatisch verleend
Doktoraal Ekonomie Politieke Ekonomie en Maatschappelijke Orde CJedurende het eerste semester zal een inleiding gegeven worden m de centrale begrippen en thesen v a n de marxistische ekonomische theorie Hierbij zal er n a a r gestreefd worden, de verklarende waarde v a n deze theorie voor aktuele ekonomische processen te analy seren en alternatieve theoretische benaderingen te vergelijken In h e t tweede semester zullen verschillende theorieën over het socialisme worden beschouwd en tegen deze achtergrond zullen de historische ontwikkeling en het huidige funktioneren van enige socialistische l a n d e n behandeld worden Van degenen, die het vak volgen, wordt verwacht, dat zij bereid zijn m kleine groepen samen te werken, om eventuele schriftelijke diskussiebijdragen of samenvattingen van l i t e r a t u u r over onderscheiden t h e m a t a te produ ceren Ten aanzien van de voor bereiding en leiding van groeps bijeenkomsten zal van de deeln e m e r s a a n d e k u r s u s zelfwerk zaamheid worden verwacht Inhoud en onderwijsvormen zijn tot op zekere hoogte flexibel en s t a a n mits gemotiveerd en met k o n k r e t e alternatieven onderbouwd t e r diskussie Een literatuurlijst wordt nog bekend g e m a a k t
VRIJSTELLINGEN OUDE PROGRAMMA - NIEUWE PROGRAMMA
BESLUITENLIJST FAKULTEIT DER RECHTSGELEERDHEID 29 AUGUSTUS 1979
Met i n a c h t n e m i n g het bovenst£iande betrekking tot het vrijstellingen voor
1 Het verslag v a n de vergadering op 10 mei 1979 wordt vastgesteld met dien verstande d a t - op bladzijde 2, 19e regel v a n
van hetgeen m bepaald is met a a n v r a g e n van balanslezen
11
boven ,voór' moet worden ge wijzigd m ,tegen , ~ m de voorlaatste z m van agenda p u n t 5 af moet worden gewijzigd m ,aan' 2 De besluitenlijst van de ver gadering op 10 mei 1979 wordt goedgekeurd 3 Het verslag van de vergadering op 21 juni 1979 wordt goedgekeurd met dien verstande d a t onder a g e n d a p u n t 12, de 6e regel van onder achter verdeeld' de volgende passage wordt ingevoegd ,Proost vraagt de a a n d a c h t voor h e t volgende - het niet als voorbeeld opnemen van de k a t e g o n e , die door inschrijving als d a g s t u d e n t een sociale uitkering zou verliezen, betekent een impliciete veroordeling van de avondstudent die een sociale uitkering ontvangt, - het is m e t de kompetentie van de fakulteit te beoordelen of van misbruik v a n de sociale voor ziemngen al d a n niet sprake is, - voor studenten, die willen werken m a a r geen volledige werkkring k u n n e n vinden is inschrijving als avondstudent o g V het genot van een sociale uitkering een redelijke noodoplossing Dit tevens gezien in verband met het ontbreken van een goede studiefinanciermgs regeling ' 4 De besluitenlijst v a n de ver gadering op 21 juni 1979 wordt goedgekeurd 5 N a a r aanleiding van een voor stel tot benoeming tot lid van de onderwijskommissie van een per soon die tevens lid van de Fakul teitsraad is, wordt besloten dat het vooralsnog wordt overgelaten aan de personen die zowel lid van een fakultaire advieskommissie als fakulteitsraadslid (zullen) zijn, te beoordelen of zij een dergelijke k o m b m a t i e m zich k u n n e n verenigen 6 Tot leden van de C2 examen kommissie worden benoemd E Nieuwstraten-Dnessen en M J H Leemans 7 M J H Leemans wordt benoemd tot lid van de kommissie avondopleidmg 8 M M A F W u b b e en J M H P v a n Neer-van d e n Broek worden benoemd tot lid van d e onderwijskommissie 9 Ong, S H wordt benoemd tot tweede plaatsvervangend lid van de kommissie voor de behandeling v a n ingevolge artikel 55 Struk t u u r r e g e l i n g ingestelde beroepen 10 A M van Buchem Spapens wordt voorgedragen als lid van de Sektie Rechtsgeleerdheid v a n de Akademische Raad 11 Voor de vervulling van de v a k a t u r e van s e k r e t a n s van de fakulteit wordt een benoemingskommissie ingesteld, die als volgt IS samengesteld - fakulteitsbestuur - lid wetenschappelijk korps te weten W Konijnenbelt - vertegenwoordiger fakulteitsburo te weten H A J van O verdijk D a a r n a a s t zal een vertegenwoordiger van de Dienst Personeels zaken m de kommissie zitting nemen te weten G J Goossens 12 De vakgroepen zal worden verzocht om het fakulteitsbestuur te berichten welke persoonlijke kwaliteiten zij voor de funktie van s e k r e t a n s van de fakulteit van belang achten 13 De r a a d besluit d a t de kontaktgroepen tusen docenten en studenten zullen worden ingesteld voor alle studiejaren 14 Het Kollege van Bestuur zal worden verzocht te bevorderen d a t het Stichtingsbestuur ingevolge artikel 48 van de S t r u k t u u r r e g e l i n g voor de d u u r van twee j a a r m r A K Koekkoek een onderwijsopdracht verleent voor het vak staatsrecht (beginselen van het staatsrecht en capita selecta staatsrecht) 15 Met betrekking tot het onderzoeksbudget wordt besloten voorlopig uit te g£ian v a n d e oorspronkelijke verdeling van h e t door de raad a a n de vakgroepen toegewezen bedrag van ƒ 15 00(X),plus de ƒ 800,- voor de vakgroep staats- en administratief recht, blijkt, m de koers van oktober, d a t er vakgroepen zijn die het h u n toegewezen b e d r a g m e t besteden, d a n zal alsnog worden herverdeeld Mochten d e vakgroepen het h u n toegewezen bedrag realiseren, d a n zal gebruik worden g e m a a k t van het budget 1980 16 Voor een van de volgende vergaderingen van de raad zal schriftelijke informatie worden verstrekt over hetgeen in de Stuurgroep Beleidsplan a a n de orde is geweest cq besloten
M a a n d a g 8 oktober - Kerrysoep - Kotelet Slavink - Spercibonen W i t t e kool - Gekookte aardappelen - Diverse nagerechten Dinsdag 9 oktober - Uiensoep - Rijst - Goulash - Doperwten Zigeunersalade - Gekookte aardappelen - Diverse nagerechten Woensdag 10 oktober - Ossestaartsoep - Blinde Vink Kaasburger - Spruiten - W i t t e bonen - Gekookte aardappelen - Diverse nagerechten Donderdsig 11 oktober - Tomatensoep - Uischnitzel - Bakworst - Spitskool - Bleekselderij - Rauwkostsla - Gekookte aardappelen - Diverse nagerechten Vrijdag 12 oktober - Groentesoep - Vis - Wortelen - Gemengde sla - Gekookte aardappelen - Diverse nagerechten
SPORT PENDRAGON SPORTKAARTKONTROLE Tot ergernis v a n velen begint in oktober weer de sportkaartkontrole Tot ergernis v a n d e sportende student omdat hij toevallig weer eens zijn k a a r t is vergeten en tot ergernis v a n de kontroleurs die in deze periode zeer frequent voor J a n m e t d e bekende a c h t e r n a a m worden uitgemaakt Toch zitten deze kontroleurs, de koncierges en een a a n t a l studenten, d a a r niet o m d a t ze het leuk vinden om mensen n a a r huis te sturen Voor h e t waarom van deze kontrole dit artikeltje ledere hogeschoolstudent die w ü sporten m Pendragon verband moet m het bezit zijn v a n een s p o r t k a a r t Als e r m e t op h e t bezit van deze k a a r t gekontroleerd wordt zou iedereen natuurlijk het geld m eigen zak h o u d e n en zou d a a r m e e voor Pendragon een grote financiële bron wegvallen Van elke verkochte s p o r t k a a r t ontvangt Pendragon ƒ 10,- waarmee de m e t door het Rijk gesubsidieerde sporten, zoals zeilen en wielrenn e n , gesponsord worden Ook worden diverse sporttoernooien uit deze pot gesponsord Bovendien is het voor Pendragon - en ook voor jullie - v a n belang om veel sportkaarten te verkopen o m d a t het d a n voor ons m a k k e lijker zal zijn om subsidie los te krijgen voor het vergroten van de sportakkomodatie (nieuwe h a l . aanschaf sportvelden, bouw sauna) Voor ƒ47,50 knjg je vnjwel onbeperkt sportmogelijkheden J e k a n een dertigtal sporten beoefenen, terwijl je bij een nietstudenten sportvereniging m e e r d a n h e t dubbele betaalt voor slechts één t a k v a n sport We zouden jullie d a a r o m willen vragen om ook ten overstaan v a n ons sportief te zijn en mee te werken a a n een soepel verloop van de kontroles - Haal je k a a r t zo snel mogelijk of bi) Buro Studentenhuisvesting (D-42a) en neem h e m mee als je gaat sporten - Heb je nog geen k a a r t en wil je toeh sporten, m a a k d a n ƒ 47,50 over op girorekening 1077496 ten n a m e van Pendragon Tilburg, onder vermelding van ,lidmaatschap 1979/1980' t h b 7 - S oktober 1979
voor deze pagina ange!a bellen (66)2277
Folkkafé Kwats Z O N D A G 7 OKTOBER AANVANG 20 30 UUR
.Battlefield' Sinds 1976 treedt de Battlefield Band regelmatig (en met sukses) op in Nederland Vooral hun optreden op het R otterdam folkfestival in 1978 maakte grote indruk Na dit optreden viel de groep uit elkaar Echter niet voor lang De nieuwe groep (onder de naam B a t t l e f i e l d ) bestaat uit vier leden waarbij vooral Brian M c N e i l l naast z n fiddle spel opvalt door 2 n humor tussen de liedjes door De verdere groepsleden zijn Jenny Clark (zang en duloimen) Alan R eid (pedal organ en synthesizer) en Duncan Mac G i l l i v r a y (doedelzak) Tot ziens zondag aanstaande op de Bredaseweg 167
huiseigenaar moet toestemming van de rechter hebben om hen op straat te zetten In dit geval was er geen rechterlijk bevel tot huisuitzetting Toch arresteerde de politie elf per sonen omdat zij het de slopers on mogelijk maakten hun werk uit te voe ren In plaats van de bewoners de bescherming te geven waar ze recht op hadden Manus de Jong die vanuit het Til burgs Advokaten Kollektief met deze zaak belast is is gevraagd een toe lichting te geven op de juridische voetangels en klemmen die aan deze zaak vastzitten
beeldmateriaal m de vorm van in terviews met een aantal betrokkenen De video tapes belichten het ontstaan van het metro konflikt in Amsterdam gedurende de periode 1973-1975 Ze geven een rekonstruktie van de ont ruiming van de panden aan de R echt boomsloot en de Lastageweg en be handelen de juridische nasleep m de periode 1975 1978 de Nieuwmarkt processen en klachten Het programma zal worden begeleid door Jan Naeyé en w i l ons materiaal verschaffen voor meer algemenere vraagstukken met betrekking tot de politie en jusitie in een groot sociaal konflikt
Studium Generale
oktober
CYKLUS OVER DE POLITIE DIENT DE DIENDER?' W O E N S D A G 10 EN 17 OKTOBER AANVANG 14 30 UUR - AZ 19
Video: De sterke arm Studium Generale
V A N JAN NAEYÉ
CYKLUS OVER DE POLITIE ,DIENT DE DIENDER'' D I N S D A G 9 OKTOBER - AZ-t3 AANVANG 12 30 UUR
In het voorjaar van 1975 had de po litie in de Amsterdamse Nieuwmarkt buurt de taak de deurwaarder te hel pen bij de ontruiming van een vijftig tal woningen die plaats moesten ma ken voor de aanleg van de metro De buurtbewoners stelden zich tot doel de ontruiming zo veel mogelijk te belemmeren Het konflikt in de Nieuwmarkt was voor de politie een historisch mo ment voor het eerst w e r d de mobiele eenheid massaal ingezet als sterke arm De vakgroep strafrecht aan de Juridi sche Fakulteit van de Vrije Universi telt is de laatste tijd bezig geweest met projekten die tot doel hebben de inbreng van audio visuele middelen in het onderwijs te vergroten De Sterke Arm is het eerste projekt Het filmmateriaal is afkomstig uit de NOS archieven of bestaat uit nieuw
Dia-serie ,Poirtie-optreden in de Tilburgse Stationsstraat' Dia s over een gewelddadige ontrui ming van een kraakpand in de Til burgse Stationsstraat Het pand moest afgebroken worden ten behoe ve van de uitbreiding van het daar aangrenzende gebouw van het Cen traal Ziekenfonds BIJ het pohtie optreden zijn vraag tekens te zetten Zo lang er in Ne derland nog geen kraakwet is hebben krakers zo gauw ze in een huis zit ten recht op woonbescherming De
ZONDAG 7 OKTOBER Mar£inatha 11 00 u u r Dienst Thema Hij ging bedroefd heen want hij had veel kapitaal Stadsschouwburg 15 00 u u r Jeugdoperettekoor De wolstad Theseus 20 30 u u r Folkkafé Kwats Battlefield MAANDAG 8 OKTOBER Katholieke Hogeschool 20 15 u u r Koninklijke Liedertaf el met het S t u t g a r t e r K a m m e r Orchester W e r k e n van Bach en Mozart Stadsschouwburg 20 15 u u r Neerlands Hoop Code Freek de Jonge Bram Vermeulen en J a n de Hont DINSDAG 9 OKTOBER Katholieke Hogeschool AZ 6 12 30 u u r In k a d e r cyklus Dient de Diender *? dia serie over Politie optreden in de Tilburgse Stationsstraat m a a r t 1979 Organisatie Studium Generale Katholieke Hogeschool AZ 13 19 30 u u r Mentoraatsavond Ekonomiscihe Fakulteit Afgestu deerden vertellen over beroep en
studie Voor alle eerstejaars ekonomen Stadsschouwburg 20 15 u u r Neerlands Hoop Code Harmonie theater, 22 45 u u r Filmliga met Equus Regie Sidney Lumet WOENSDAG 10 OKTOBER Katholieke Hogeschool, AZ 12 12 45 u u r In k a d e r van China lezingen cyklus lezing door Michel Korzec socioloog TH Delft over Sociale ongelijkheid m het dagelijks leven Organisatie Euro Buitenland Katholieke Hogeschool AZ 19 14 30 u u r In k a d e r cyklus Dient de D i e n d e r ' De Sterke A r m p r o g r a m m a met videobanden van J Naeyé Strafrecht VU Amster d a m Organisatie S t u d i u m Generale Katholieke Hogeschool, G 101 15 30 u u r KoUoquium door dr J Ph Leyens CUniversite de Louvain la Neuve) over Recent developments m agression research Stadsschouwburg, 20 15 u u r Neerlands Hoop Code DONDERDAG 11 OKTOBER Katholieke Hogeschool CZ 25 10 30 u u r KoUoquium ekonomie B s e n e overige vakgroepen Dr E R e e n n g (CBO) over Kwaliteit in de gezondheidszorg en de kostenbeheersing Cvoor lopige titel) Katholieke Hogeschool CZ 27 14 00 u u r KoUoquium bednjfs ekonomie B s e n e Drs G J de Nooy (KHT) over Gevoeligheid van de m a r k t i n s t r u m e n t e n v a n de detaillist Katholieke Hogeschool, Aula, 16 00 u u r Promotie drs H L M Coeneu Promotores Prof d r J Arntz OP en prof d r B Waldenfels Titel proefschrift Diesseits von subjektivem S m n u n d koUektivem Zwang
■(
Phanomenologische Soziologie im Feld des Zwischenleiblichen Verhaltens Katholieke Hogeschool AZ 6 16 00 u u r KoUoquium sociologie Prof d r F van Heek uit Markelo over Verzorgingsstaat en ideologie M a r a n a t h a 19 00 u u r Pauzekonsert met Ljupco Samardziski Ckontrabas) uit Joegoslavië VRIJDAG 12 OKTOBER Motel Gilze Rijen, 20 00 u u r Slotfeest t e r gelegenheid v a n tweede l u s t r u m personeels vereniging Met orkest Broadway' en The Dirty Stream J azzband Stadsschouwburg 20 15 u u r Jeugdensemble Abrasevic met Joegoslavische folklore
Aiis^lk/C0e4
\
,,\fats€Tt]ei" hunnen wo rden o pgegeven bq de redaktie To t 30 wo o rden ko sten ze f2 50, o nder nummer f 1,— extra Reakties o p advertenties o nder nnmmer naar de redaktie sturen TE KOOP Degelqke h o u t e n kratjes Zeer funktioneel als bijvoorbeeld boekenkast lp bak bijzettafeltje enz enz Europalaan 427, telefoon 013 631204 TE KOOP Renault 4 GTL 1978 Su p e r z u m i g f 9000 tel 040 11351S
I
eschermd milieu", sprak J ustus, „kasplantjes, tuinders en tuindersknechten, de oogst wordt jaarlijks beter. Maar weet dat in onze maatschappij bij goede oogst een groot gedeelte wordt doorgedraaid. Niet om de mindere kwaliteit m a a r om het feit dat blijkt, als het uit zijn bescherming wordt ge haald, dat het produkt in geen enkele schaarste meer hoeft te voorzien. De ekonomie heeft geprobeerd de schaarste in stand te houden door kasplantjes te kweken die er iets anders uit zagen aJ s die welke er al waren, m a a r daardoor alleen de verzadiging helemaal kompleet gemaakt Kasplantjes, tuin ders en tuindersknechten, welke behoefte denkt u te kunnen gaan lenigen als u straks zo sterk geworden bent dat u uw plattelandscouveuse weet te doorbreken, als u zogezegd hapklare brokken bent geworden; wat kunt u tegen de maatschappij beginnen als die u lekker vindt en zelfs liefheeft? U kunt zichzelf op laten slokken of iedereen en uzelf teleurstellen. In ieder geval verloren bent u." „Kjisplantjes, buiten u zijn er nog andere plantjes, buiten couveuses tegen weer en wind omhoog geschoten en als ze niet omgeschoffeld zijn omdat men vond dat ze daar niet mochten groeien, momenteel zo taai als ever lasting chemicals. Zij bepalen dadeUjk zelf of zij u zullen overwoekeren of niet; wat wilt u met uw babyhuidje tegen him schubben. De enige kans die u hebt is te zorgen dat u in uw couveuse zo teer en zo schoon wordt, dat deze planten verliefd op u worden en zij door anderen te overwoekeren het leven voor u open houden. Anders zult u ten onder moeten gaan of, zoals uw tuinders en tuindersknechten m de couveuse moeten blijven waar u de lof zult oogsten van de buitenwereld omdat u zo schoon dekoratief b e n t " Na J ustus' woorden ontstond er onmiddeUijk rumoer. Had men op die wartaal nu zo lang gewacht? Had men daarom de vlooienplaag en scheur buik op de vuilnisbelten in de kelder getrotseerd? Verschillenden begonnen al mompelend de uitgang te zoeken, waar ze werden opgewacht door het hoofd van de huishoudelijke dienst Moeilijkheden dus. „J ullie hebben zelf de
rotzooi hier gemaakt", zei het hoofd, „en wie eruit wil, ruimt zelf zijn eigen vuilnisbelt op." Onder gemor kweet het merendeel zich van die taak en zo was er die dag op de plattelandsuniversiteit een bedrijvigheid die nog nooit vertoond was. Vooral enkele pas aangestelde professoren hadden de meeste moeite met het aan k a n t doen van h u n mesthoopje omdat zij meenden dat een mens alleen zijn ellebogen had gekregen om te werken. Alweer zo'n akademisch misverstand Justus bleef rustig zitten op zijn rommeltje, neuriede n u en dan een liedje en probeerde met een oud potloodje van een grafiek die toevallig op zijn mesthoop verzeild was geraakt, een berglandschap te maken. Toen het rumoer in de kelder verstomd was, keek hij eindelijk rond. Zoals hij gedacht had waren er in de kelder nog een tiental meisjes en jongens aanwezig die vragend n a a r hem keken. J ustus knikte hen toe. Eén van hen vroeg „Hoe moeten wij dan leven, meester?" „Weet ik het", antwoordde de visser, „ik probeer alleen een juiste manier te vinden dan de manier die ik merendeels om me heen zie. Ik ga pro beren er iets van te maken." „Mogen we mee doen, meester?" Toen begon J ustus uitgelaten te lachen. Hij bulderde en gierde zo h a r d dat er onder de nog aanwezigen angst ontstond dat de kelder in zou storten. „We moeten hier weg." „Niet bang zijn, ik weet een plaats waar het veilig is." Zingend, hand in hand trok men richting oude kotter in de Piushaven. Jezus straalde, J ustus straalde, de nieuwe vrienden straalden. En wie schetst h u n geluk toen ze op de oude boot Brenda en J akir aan troffen. „Oude anarchist", groette de papegaai toen zij ^ binnenkwamen, „Oude terrorist", antwoordden a f " ^ Jezus, J ustus en de anderen, „we gaan er wat van tgrwcÜ. vw^ptyJ maken" ^ =*■
12