GRADDIO
Dr James Gravelle, Is-Ganghellor Dros Dro
Heddiw, rydyn ni'n ymgynnull i ddathlu eich gwaith caled, gwytnwch, a'r teithiau unigryw sydd wedi dod â chi i'r foment falch hon. Ar ran Prifysgol De Cymru, mae'n anrhydedd i mi eich croesawu ac i ddathlu eich llwyddiant academaidd.
Mae pob llwybr raddio yn wahanol. Gadawodd rhai ohonoch gartref am y tro cyntaf, eraill yn cydbwyso gwaith a theulu, a llawer yw'r cyntaf yn eu teuluoedd i raddio. Mae eich presenoldeb yma yn dyst i'ch penderfyniad a'ch cymeriad. Ymfalchïwch yn yr hyn rydych chi wedi'i gyflawni; rydych chi wedi ei ennill mewn gwirionedd.
Rydym hefyd yn cydnabod y gefnogaeth hanfodol gan eich teuluoedd, ffrindiau a mentoriaid - mae'r dathliad hwn yn un iddyn nhw hefyd. Mae ein cydweithwyr - a ddysgodd chi, eich annog a'ch tywys - hefyd yn rhannu’r balchder hwnnw, graddio yw uchafbwynt ein blwyddyn academaidd.
Wrth i chi symud ymlaen, cariwch ysbryd a gwerthoedd PDC gyda chi. Arhoswch yn chwilfrydig, wynebwch heriau'n ddewr, a chadwch gysylltiad â'n cymuned cyn-fyfyrwyr anhygoel.
Llongyfarchiadau
Dr James Gravelle Is-Ganghellor Dros Dro
180 MLYNEDD O HANES
Sefydlwyd Prifysgol De Cymru yn 2013 yn dilyn uno Prifysgol Morgannwg a Phrifysgol Cymru, Casnewydd. Mae ganddynt hanes cyfoethog ac amrywiol, a gallant olrhain eu gwreiddiau yn ôl dros 180 o flynyddoedd.
Sefydlwyd Sefydliad Mecaneg Casnewydd i ddarparu addysg bellach i weithwyr a masnachwyr.
Daeth y coleg yn un polytechnig, gan gynnig diplomâu uwch, graddau israddedig ac ôl-raddedig.
Daeth Coleg Merthyr Tudful yn rhan o Brifysgol Morgannwg.
PDC
Agorodd Sefydliad Technegol Casnewydd, a adwaenir yn lleol fel yr ‘Ysgol Gelf’.
Unwyd Coleg Addysg Caerllion, Coleg Celf a Dylunio Casnewydd a Choleg Technoleg Gwent i ffurfio Coleg Addysg Uwch Gwent.
Agorodd Prifysgol Morgannwg ei hadeilad ATRiuM yng Nghaerdydd, gan gynnig cyfleuster dysgu pwrpasol fyfyrwyr diwydiannau creadigol.
Datgelwyd datblygiad gwerth £15m i Barc Chwaraeon PDC, gan gynnwys y cae pêl-droed 3G maint llawn cyntaf mewn prifysgol yng Nghymru.
Ffurfiodd arweinwyr diwydiannol Ysgol Mwyngloddiau De Cymru a Sir Fynwy, a ailenwyd yn ddiweddarach yn Ysgol Mwyngloddiau a Thechnoleg.
Coleg Polytechnig Cymru yn Nhrefforest statws prifysgol a daeth yn Brifysgol Morgannwg.
Daeth Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru yn is-gwmni sy'n eiddo llwyr i Brifysgol Morgannwg.
Cwblhawyd Clinig Ceiropracteg newydd gwerth £6.5m – cartref Sefydliad Ceiropracteg Cymru (WIOC) – gan ddod â holl elfennau dysgu, addysgu ac ymarferol y cwrs at ei gilydd ar Gampws Trefforest.
Agorodd Coleg Hyfforddi Caerllion i hyfforddi myfyrwyr gwrywaidd fel athrawon.
Derbyniwyd Coleg Addysg Uwch Gwent i Brifysgol Cymru fel Coleg Prifysgol Cymru, Casnewydd.
Lansiwyd Athrofa Prifysgolion Blaenau'r Cymoedd fel partneriaeth rhwng Prifysgol Morgannwg a Phrifysgol Cymru, Casnewydd.
cynyddol.
Sicrhaodd Coleg Prifysgol Cymru, Casnewydd Gymeradwyaeth y Cyfrin Gyngor i ddefnyddio'r teitl Prifysgol Cymru, Casnewydd.
Agorodd Campws Casnewydd, gan ddod yn gartref i fyfyrwyr o Ysgol Fusnes Casnewydd a llawer o Ysgol y Cyfryngau a Dylunio.
Y BYRLLYSG
Mae’r byrllysg seremonïol yn seiliedig ar arf a ddefnyddiwyd fel symbol o awdurdod. Ffon fetel neu bren wedi’i haddurno ydyw a gaiff ei chario gan gludwr y byrllysg. Mae’n cynrychioli statws brenhinol neu sefydliad mawr mewn seremoni ddinesig, neu wrth gynnal busnes deddfwriaethol neu weithredol. Mewn cyd-destun academaidd, mae’n symbol o awdurdod y Brifysgol ddyfarnu graddau a chynnull digwyddiadau mawr fel y seremoni heddiw.
Cafodd y pastwn ei gynllunio yn arbennig ar gyfer y Brifysgol gan y darlithydd a’r artist arobryn Jeremy Spencer, a’i weithgynhyrchu gyda thîm o beirianwyr a phrentisiaid yn GE Aviation Wales, a gefnogwyd gan gwmnïau arbenigol lleol. Cafodd ei gyflwyno am y tro cyntaf ar gyfer gorseddu’r Canghellor, ac mae’n cyfuno cynllun a deunyddiau modern gyda thraddodiad y pastwn academaidd.
ARFBAIS Y BRIFYSGOL
Mae arfbais Prifysgol De Cymru yn adlewyrchu gorffennol a dyfodol y Brifysgol. Enw’r dyluniad yw Arfbais Cyflawni, a’r elfen bwysicaf yw’r darian. Mewn herodraeth, y maes yw’r enw a roddir wyneb y darian, sydd mewn gwyrdd, i gynrychioli lleoliad y Brifysgol a’r disgyblaethau amgylcheddol a gaiff eu hastudio yma.
Uwchben y darian, gwelir y llyw, sy’n gysylltiedig â chyrff corfforaethol. Ar ben y llyw, o fewn y coronbleth, o ddefnydd sidan arian a gwyrdd, mae’r arfbais. Mae’r arfbais yn dangos y ddraig goch gydag adennydd ar agor yn gafael mewn matrics cof fferrit cyfrifiadur, sy’n cynrychioli agweddau technegol y Brifysgol a’r cysylltiad rhwng yr hen a’r newydd. Ceir dwy ddraig yn cynnal y darian, sy’n adlewyrchu Cymru a natur ryngwladol y Brifysgol.
GWISG ACADEMAIDD
Fe welwch amrywiaeth o wisgoedd academaidd yn y seremoni heddiw. Mae gwisg academaidd Prifysgol De Cymru yn dilyn y traddodiadau a sefydlwyd yn yr Oesoedd Canol, pan aeth prifysgolion gwreiddiol y byd Gorllewinol ati i addasu gwisg yr oes i amlygu eu hysgolorion.
Mae’r gŵn yn seiliedig ar y roba, sef gŵn a fyddai’n cael ei wisgo o dan y cappa clausa, gwisg a oedd yn debyg glogyn hir. Mae gwahanol fanylion y wisg academaidd bellach yn cynrychioli’r brifysgol a’r radd y mae’r sawl sy’n ei gwisgo yn perthyn iddi.
Mae cyflau is-raddedigion a Meistri’r Brifysgol yn amrywiadau ar goch a llech-lwyd, ac mae gwisg lawn ffurfiol gradd Doethur wedi’i gwneud, yn draddodiadol, o ddefnydd coch sidanaidd llachar. Mae uwch swyddogion prifysgolion Prydain, ar y cyfan, yn gwisgo gwisg nodedig fwy coeth.
Dyluniwyd a chrëwyd gŵn y Canghellor yn arbennig ar gyfer Prifysgol De Cymru, ac mae’n dilyn ffurf draddodiadol gwisg seremonïol sy’n arwydd o bwysigrwydd ers yr unfed ganrif ar bymtheg. Gwelir y math hwn o ŵn hefyd mewn gwisg ffurfiol swydd-ddeiliaid gwladol fel Llefarydd Tŷ’r Cyffredin a’r Arglwydd Ganghellor.
Mae gŵn Canghellor y Brifysgol wedi’i gwneud o ddefnydd damasg coch ‘truro’, wedi’i addurno â gwyn, gydag addurniadau llwyd ar y blaen. Gelwir yr addurniadau lliw arian ar y llewys yn ‘fotymau’. Penwisg grwn, meddal yw het y Canghellor, a chaiff ei galw’n Fonet Tuduraidd, ac mae’i gwreiddiau wedi hen sefydlu yn nhraddodiadau academaidd y DU. Mae Is-Ganghellor ac uwch swyddogion y Brifysgol yn gwisgo gynau nodedig yn seiliedig ar y cynllun cyffredinol hwn.
Bob blwyddyn, mae Cynllun Gwobrau Er Anrhydedd y Brifysgol yn dathlu llwyddiannau sylweddol unigolion trwy ddyfarnu Doethuriaethau a Chymrodoriaethau Er Anrhydedd.
Dyfernir Doethuriaethau Er Anrhydedd i unigolion nodedig sydd wedi gwneud cyfraniad eithriadol yn eu dewis faes ac mae ganddynt gysylltiad â threftadaeth a chenhadaeth PDC.
Dyfernir Cymrodoriaethau Er Anrhydedd unigolion sydd wedi gwasanaethu'r Brifysgol neu faes disgyblaeth gyda rhagoriaeth arbennig.
Enwebir anrhydeddau gan gydweithwyr yn y Brifysgol, aelodau o Fwrdd Llywodraethwyr, a’r Cyngor Undeb Myfyrwyr, ac fe’u hystyrir gan y Pwyllgor Urddo.
CHRIS SUTTON
Mae Chris Sutton yn syrfëwr siartredig gyda chysylltiad cryf â Phrifysgol De Cymru (PDC) ers dros 40 mlynedd. Yn gyn-fyfyriwr PDC, astudiodd Chris Reoli Ystadau Trefol yng Ngholeg Polytechnig Cymru—campws Trefforest PDC bellach—rhwng 1984 a 1988.
Ar ôl iddo raddio, dilynodd Chris yrfa amrywiol yn y sector eiddo masnachol a diwydiannol yng Nghymru, gan weithio yn y sector cyhoeddus a phreifat ar ystod eang o brosiectau eiddo tirol, o adfywio trefol fuddsoddiad mewnol.
Mae Chris yn frwd dros wella'r amgylchedd busnes yn yr ardal leol. Mae'n eistedd ar Fwrdd Buddsoddi Prifddinas-Ranbarth Caerdydd (CCR), lle mae'n goruchwylio prosiect buddsoddi gwerth £500m, a gefnogir gan lywodraeth Cymru/y DU, ac ar hyn o bryd mae'n gweithio ar Barth Buddsoddi Caerdydd a Chasnewydd sydd wrthi’n cael ei ddatblygu. Mae hefyd wedi gwasanaethu fel Cadeirydd CBI Cymru yn y gorffennol ac wedi cynghori Llywodraeth Cymru ar faterion eiddo, gan gynnwys datganoli trethi busnes i Gymru.
Mae Chris wedi cyfrannu at lywodraethu addysg uwch fel Llywodraethwr PDC (2016–2024) a Chadeirydd Coleg Merthyr Tudful (2020–2024). Y tu allan i'r gwaith, mae'n mwynhau beicio ar draws Cymoedd Cymru.
UCHAFBWYNTIAU ALLWEDDOL O'R FLWYDDYN DDIWETHAF
02 –PDC yn ennill achrediad uchaf
Food Made Good
Dyfarnwyd PDC gyda’i achrediad
Food Made Good cyntaf, yr ardystiad cynaliadwyedd byd-eang blaenllaw ar gyfer y diwydiant gwasanaeth bwyd, gan gyflawni'r sgôr tair seren uchaf. Mae gan lai na 30 o brifysgolion yr achrediad hwn ar hyn o bryd, gyda PDC yn dod yr ail brifysgol yng Nghymru i gyflawni statws tair seren.
01– PDC yn cyrraedd y safle uchaf erioed yn nhabl cynghrair
Cyrhaeddodd PDC ei safle uchaf erioed yng Nghanllaw Prifysgolion y Guardian 2026, gan fynd i mewn i'r 50 uchaf yn y safle o 43, gan guro safle 51 y llynedd. Mae'r Brifysgol hefyd wedi codi 18 lle yn Complete University Guide 2026 77, gan gyflawni'r cynnydd uchaf yng Nghymru.
04 – PDC a CBCDC yn ennill gwobr efydd Siarter Cydraddoldeb Hiliol
Enillodd PDC a Choleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru (CBCDC) wobr efydd y Siarter Cydraddoldeb Hiliol eleni, gan gydnabod ymrwymiad ymdrechion i nodi rhwystrau i gydweithwyr a myfyrwyr Du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig.
03 – ‘Prifysgol Entrepreneuraidd
Cymru': PDC yn y tri uchaf yn y DU ar gyfer busnesau newydd i raddedigion
Atgyfnerthodd PDC ei safle fel arweinydd o ran meithrin talent entrepreneuraidd, gan osod y tri uchaf yn y DU o ran cyfanswm nifer y busnesau graddedig yn ffigurau diweddaraf HESA. Cadwodd PDC ei theitl hefyd fel y gorau yng Nghymru ar gyfer busnesau newydd i raddedigion am y bumed flwyddyn yn olynol.
05 – Cyfleuster STEM newydd yn cyrraedd ei bwynt uchaf
Mae cynrychiolwyr o PDC, BAM Construction, ac amrywiaeth o bartneriaid wedi nodi carreg filltir bwysig yn adeiladu Calon – adeilad
STEM newydd y Brifysgol, sydd wedi'i gynllunio i addysgu'r genhedlaeth nesaf o beirianwyr, gweithwyr proffesiynol amgylchedd adeiledig, a gwyddonwyr cyfrifiadurol / data.
07– Mae rhaglen bartneriaeth yn gyrru arloesedd a thwf economaidd ar draws y rhanbarth
Mae cydweithrediad arloesol dan arweiniad PDC wedi cyflawni canlyniadau economaidd ac arloesi sylweddol i'r rhanbarth, gan gynnwys bron i 70 o swyddi wedi'u creu neu eu cadw, £16 miliwn mewn rhagolwg twf economaidd o fewn pum mlynedd, a 21 o gynhyrchion newydd neu wedi'u gwella.
06 – Adeilad Clinig Ceiropracteg newydd nawr ar agor
Agorwyd Clinig Ceiropracteg newydd PDC gwerth £6.5m – cartref Sefydliad Ceiropracteg Cymru (WIOC) – yn swyddogol gan Sarah Murphy, y Gweinidog Iechyd Meddwl a Lles. Mae'r adeilad yn dwyn ynghyd holl elfennau dysgu, addysgu ac ymarferol Ceiropracteg ar Gampws Trefforest.
08 – Gŵyl Ymgolli yn ennill gwobr Cynghrair y Brifysgol Enillodd Gŵyl Ymgolli'r wobr Arloesedd Addysgu yng Ngwobrau Cynghrair y Brifysgol eleni. Mae Ymgolli yn ŵyl amlgyfrwng o gerddoriaeth, ffilm, celf, ffasiwn a pherfformiad, wedi'i churadu'n gyfan gwbl gan fyfyrwyr y diwydiannau creadigol. Roedd y gwobrau'n dathlu gwaith caled ac ymroddiad unigolion a thimau o bob rhan o'r Gynghrair - y mae PDC yn aelod ohoni.
09 – Graddedigion PDC yn gweithio ar ffilmiau Wallace a Gromit a Kensuke's Kingdom a enwebwyd am BAFTA
Gweithiodd cyn-fyfyrwyr o gyrsiau Animeiddio a Ffilm PDC ar rai o ffilmiau mwyaf llwyddiannus y flwyddyn ddiwethaf, gan gynnwys
Wallace & Gromit: Vengeance Most Fowl, a enillodd ddwy BAFTA, a Kensuke's Kingdom, a gafodd ei henwebu am y Ffilm Orau i Blant a Theuluoedd.
10
10 – Dyfarnwyd cyllid o’r Academi
Brydeinig i athro PDC ar gyfer ymchwil hilladdiad
Sicrhaodd yr Athro Palash Kamruzzaman, arweinydd y Grŵp Ymchwil ac Arloesi Polisi
Cymdeithasol PDC, £300,000 fel rhan o brosiect ymchwil a ariennir gan yr Academi Brydeinig sy'n archwilio pam mae rhai o erchyllterau gwaethaf y byd yn cael eu gwrthod neu nad ydynt yn cael eu cydnabod yn swyddogol – a beth mae hyn yn ei olygu i oroeswyr, cymunedau yr effeithir arnynt, a'r byd ehangach.
11 – Mwy o lwyddiant i PDC yng Ngwobrau Fintech Cymru
Enillodd rhaglen MSc Gwyddor Data y Brifysgol wobr 'Rhaglen Academaidd
Orau'r Flwyddyn sy'n Cefnogi Cwmnïau Fintech / FS' yng Ngwobrau Fintech
Cymru eleni. Enillodd y rhaglen yr un anrhydedd hefyd yn 2023. Mae'r Gwobrau wedi'u cynllunio i dynnu sylw at gyflawniadau'r sector Fintech yng Nghymru a dathlu arloeswyr ac arbenigwyr digidol blaenllaw'r wlad.
12 – Lansio partneriaeth ymchwil i chwyldroi ailgylchu batris gyda thechnoleg glyfar
Cyhoeddodd PDC ei bod yn arwain Partneriaeth Trosglwyddo Gwybodaeth (KTP) gyda Dragon Recycling Solutions o Dredegar ar brosiect ymchwil mawr drawsnewid ailgylchu trwy dechnoleg arloesol. Dyfarnwyd £197,600 i'r tîm, dan arweiniad Dr Nildo Costa, gefnogi'r gwaith o ddatblygu ffatri ailgylchu ar gyfer batris na ellir defnyddio, a ddefnyddir mewn mesuryddion trydan a nwy, o'r diwydiant cyfleustodau.
13 – PDC yn llofnodi cytundeb gyda chwmni deillio Llusern Scientific Llofnododd cwmni deillio PDC, Llusern Scientific, Femorandwm Cyd-ddealltwriaeth (MoU) gyda'r Brifysgol, gyda'r nod o gryfhau cysylltiadau ac archwilio cydweithredu pellach. Sefydlwyd Llusern Scientific yn 2020 gyda gweledigaeth chwyldroi maes diagnosteg. Mae'r MoU yn cwmpasu ystod o weithgareddau, gan gynnwys datblygu a hyfforddiant cydweithwyr, lleoliadau myfyrwyr, cydweithio mewn addysgu, dysgu, ymchwil, a mwy.
14 – Ennill cyllid i drawsnewid diwylliant gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru Dyfarnwyd cyllid Cymorth Arloesi Hyblyg SMART i PDC gan Lywodraeth Cymru i arwain rhaglen ymchwil newydd sy'n mynd i'r afael â diwylliant ac ymddygiad yn y gweithle ar draws gwasanaethau cyhoeddus Cymru. Bydd y wobr yn galluogi Grŵp Ymchwil ac Arloesi Hydra PDC i ddatblygu cynllun arloesi gyda'r nod o wella'r ffordd y mae sefydliadau gwasanaeth cyhoeddus yn ymateb i faterion fel rhywiaeth, hiliaeth ac amgylcheddau gwaith gwenwynig.
15 – PDC yn llofnodi cytundebau yn India i gryfhau ymchwil gwytnwch teuluoedd Llofnododd PDC gytundebau gyda dau sefydliad gofal iechyd blaenllaw yn ne India, gan nodi cam mawr ymlaen mewn ymchwil fyd-eang ar wydnwch teuluoedd. Bydd y Memoranda Cydweithredu (MOCs) yn cefnogi'r gwaith o ddatblygu fersiwn wedi'i haddasu'n ddiwylliannol o'r Offeryn ac Offeryn Asesu Gwydnwch Teuluoedd (FRAIT), asesiad a ddefnyddir eisoes gan fwy na 1,000 o ymwelwyr iechyd ledled Cymru, gan gyrraedd 1.8 miliwn o deuluoedd.
16 – PDC yn adnewyddu contractau hyfforddi'r heddlu gyda phedwar llu o Loegr Sicrhaodd PDC gontractau newydd i barhau i ddarparu rhaglenni hyfforddi'r heddlu ar gyfer Heddlu Dyfnaint a Chernyw, Heddlu Dorset, Cwnstabliaeth Swydd Gaerloyw, a Heddlu Wiltshire, gan gryfhau ei safle fel arweinydd yn y DU ym maes addysg yr heddlu. Mae'r partneriaethau hir sefydlog hyn yn caniatáu PDC ddarparu Llwybrau Mynediad Cwnstabl yr Heddlu (PCER) ar gyfer swyddogion heddlu newydd yng Nghymru a Lloegr.
17 – PDC yn ennill Gwobr Adnewyddu Efydd Athena SWAN Cafodd PDC ei hailachredu gyda Gwobr Efydd Athena SWAN, gan ailddatgan ei hymrwymiad parhaus i hyrwyddo cydraddoldeb rhywiol ar draws y sefydliad. Mae Athena SWAN, rhan o Siarter Rhywedd Advance HE, yn cydnabod ymdrechion sefydliadau addysg uwch i hyrwyddo cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant. Derbyniodd PDC y Wobr am y tro cyntaf yn 2020. Mae cadw'r wobr yn dangos cynnydd parhaus ac ymrwymiad parhaus newid ystyrlon.
18 – PDC a Phêl-droed Stryd Cymru yn mynd i'r afael ag allgau cymdeithasol drwy chwaraeon Rhoddodd partneriaeth rhwng PDC a Phêl-droed Stryd Cymru gyfle i fyfyrwyr a chydweithwyr weithio gyda phobl o bob cefndir sy'n wynebu heriau fel problemau iechyd meddwl, dibyniaeth, digartrefedd, neu ynysu cymdeithasol. Trwy sesiynau pêl-droed a gynhelir ym Mharc Chwaraeon PDC, mae ein cydweithrediad â Phêl-droed Stryd Cymru yn helpu i chwalu rhwystrau a meithrin gwell dealltwriaeth o faterion cymdeithasol yn y byd go iawn.