De zorg en verduurzaming: een investering in zekerheid.
De zorg is de ruggengraat van onze samenleving. Wanneer we ziek zijn, herstellen van een operatie of hulp nodig hebben als we ouder worden, staan zorginstellingen en hun medewerkers dag en nacht voor ons klaar. Ze bieden veiligheid, comfort en menselijkheid - kwaliteiten die onmisbaar zijn. Maar waar de zorg 24 uur per dag, 7 dagen per week doordraait, blijft het vastgoed waarin die zorg geleverd wordt vaak stilstaan in de tijd. Veel zorggebouwen dateren uit de jaren ’70 of ’80, en hoewel ze destijds vooruitstrevend waren, voldoen
deze niet altijd meer aan de eisen van nu en de toekomst.
Verouderde installaties, slechte isolatie en inefficiënte energievoorzieningen zorgen niet alleen voor hoge energiekosten, maar drukken ook op het comfort en welzijn van patiënten, cliënten en medewerkers. Daar komt bij dat bestuurders, facilitair managers en projectleiders in de zorg dagelijks worden geconfronteerd met toenemende en strengere regelgeving, beperkte budgetten en een krappe arbeidsmarkt.
Netcongestie maakt de druk nog groter. De vraag naar energie overschrijdt de capaciteit van het stroomnet, en dit belemmert de energietransitie. Een transitie waarin we allemaal een rol móeten spelen. Wetgeving zoals de Wet Milieubeheer en het Klimaatakkoord van Parijs stellen steeds strengere eisen aan de uitstoot van gebouwen.
Vanaf 2050 moeten alle gebouwen in Nederland klimaatneutraal zijn.
Dat lijkt ver weg, maar de tussenstappen zijn dichtbij: in 2030 moeten we al 49% minder CO₂ uitstoten dan in 1990.
De zorgsector heeft hier ook zelf duidelijke verantwoordelijkheid in genomen. Met de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 committeert de sector zich aan forse reducties in energieverbruik, CO₂-uitstoot en materiaalgebruik. Dat vraagt niet alleen om technische aanpassingen, maar vooral om visie, samenwerking en structurele investeringen in toekomstbestendig zorgvastgoed.
Voor zorginstellingen roepen deze zaken vragen op.
Waar begin ik met verduurzamen?
Hoe houd ik grip op de kosten? Hoe zorg ik dat mijn zorgverlening niet in gevaar komt?
Toch biedt verduurzaming juist enorme kansen. Duurzame zorggebouwen zijn niet alleen energiezuinig, maar ook toekomstbestendig, comfortabel en gezonder. Het verduurzamen van zorgvastgoed is een investering in zekerheid: het versterkt de zorgverlening, verlaagt de exploitatiekosten en draagt bij aan de continuïteit van de organisatie.
Met onze aanpak zorgen we ervoor dat we de klant handvatten geven in complexe vraagstukken om zo gezamenlijk de route te doorlopen. Of het nu gaat om het renoveren van bestaande bouw, of volledige nieuwbouw: met een goede voorbereiding, een heldere route en een betrouwbare partner wordt verduurzamen overzichtelijk én haalbaar.
Energieadvies op maat,
voor nu én later
Verduurzamen is geen kwestie van één ingreep, maar van samenhang. Een energiezuinig gebouw begint met inzicht verkrijgen. Bij renovatieprojecten start dat met een blik op het huidige verbruik, maar het eindigt pas als techniek, gedrag en beleid hand in hand gaan. Bij Unica kijken we daarom altijd integraal naar verduurzaming, aan de hand van acht thema’s.
Technisch advies
Een goed advies begint met kennis van techniek én van de zorg. Unica combineert beide. Met meer dan 90 jaar ervaring als technisch dienstverlener en een tal aan specialisaties onder één paraplu weten we hoe installaties samenwerken in een zorgomgeving. Of het nu gaat om klimaatbeheersing, regeltechniek, ICT, brandveiligheid of beveiliging – wij zorgen dat jouw gebouw in optimale conditie is.
Wet- en regelgeving
Binnen de zorg is duurzaamheid niet vrijblijvend. Instellingen krijgen te maken met het Activiteitenbesluit Milieubeheer, EPBD-wetgeving en brancheafspraken als de Green Deal Duurzame Zorg. Onze energiespecialisten helpen organisaties inzicht te krijgen in verplichtingen en deadlines en vertalen deze naar concrete stappen.
Certificering
Zorginstellingen kunnen hun inspanningen zichtbaar maken via certificeringen zoals de Milieuthermometer Zorg, de CO₂-prestatieladder en het Paris Proof-programma.
Maar het certificeringstraject kan ingewikkeld zijn. Onze adviseurs begeleiden instellingen van nulmeting tot (her)certificering. Zo ondersteunen we klanten niet alleen technisch, maar ook organisatorisch.
Energiecentrales
Steeds meer zorgcampussen kiezen voor eigen energievoorzieningen, zoals een warmtekoudeopslag (WKO) of een warmtepompcentrale. Daarmee kan een instelling de energievraag zelf reguleren, onafhankelijk van netcongestie of stijgende energietarieven. Met een WKO-systeem kun je tot 95% energie besparen voor koeling en 50% voor verwarming. Bij het St. Jansdal Ziekenhuis koppelde Unica het nieuwe bouwdeel aan een duurzame WKO-installatie, waarmee comfort en energieprestatie hand in hand gingen.
Energieopslag en balancering
Energieopslag is essentieel om opgewekte energie slim te benutten. Regeltechniek en energiemanagementsystemen zorgen ervoor dat gebouwen automatisch inspelen op verbruikspieken. Denk aan slimme monitoring die verbruik voorspelt en aanstuurt. Zo gebruik je alleen wat je nodig hebt en wordt verspilling voorkomen, wat in grote zorgcomplexen kan leiden tot forse besparingen.
Energieopwekking
Zelf energie opwekken, bijvoorbeeld met behulp van zonnepanelen, biedt meer controle over jouw energievoorziening én draagt bij aan lagere energierekening. Door het vinden van de juiste combinatie van technieken en financieringsopties kunnen zorginstellingen vooruit.
Monitoring
Wat je niet meet, kun je niet verbeteren. Daarom is monitoring een cruciale stap. Met slimme energiemanagementsystemen wordt inzicht geboden in het verbruik en adviseren we continu over optimalisaties.
Inkoop
Unica kijkt verder dan techniek. Hellemans Consultancy, onderdeel van Unica, is het grootste energie inkoop adviesbureau van Nederland met 12% van het totale zakelijke volume. Onze specialisten hebben uitgebreide ervaring in collectieve energie-inkoop en subsidieaanvragen. Door schaalvoordelen kunnen zorginstellingen gunstiger tarieven en stabiele leveringszekerheid realiseren.
Het prijswinnende energiebeheerplatform Tenergy, onderdeel van Unica, biedt organisaties een hulpmiddel voor het overvolle stroomnet. Door op een slimme manier in te spelen op het moment van energievraag, -opslag en -productie kan dit netcongestie problemen oplossen. “Innovatieve technologie met een inmiddels bewezen werking in de praktijk die bijdraagt aan een efficiënte, flexibele en veilige energievoorziening”, aldus de juryvoorzitter van Regio Foodvalley.
De aanpak van Unica: van oriëntatie tot exploitatie
Een duurzaam gebouw ontstaat niet zomaar. Het vraagt om structuur, overzicht en partnerschap. Daarom werkt Unica volgens een beproefd vijfstappenmodel:
1. Oriëntatie 2. Inzicht 3. Verdieping 4. Concretisering 5. Uitvoering & exploitatie
1. Oriëntatie
Elke samenwerking begint met luisteren. We gaan actief in gesprek met professionals uit de zorgsector en verzamelen waardevolle inzichten, onder andere tijdens evenementen zoals Unica Blik op de Zorgtoekomst. Zo krijgen we een breed en actueel beeld van de wensen, behoeften én uitdagingen binnen de zorg.
Tegelijkertijd weten we dat geen enkele zorginstelling hetzelfde is. Daarom begint elke samenwerking met een open gesprek. In de oriëntatiefase brengen we samen met bestuurders en facilitair verantwoordelijken de ambities, knelpunten en toekomstplannen in kaart.
Wat zijn de belangrijkste doelen? Waar loopt het vastgoed tegen grenzen aan? En welke wensen leven er voor de toekomst?
2. Inzichtfase
Vervolgens brengen we de technische staat van het vastgoed in kaart. Met nulmetingen, risicoanalyses en energie-audits krijgen we inzicht in de huidige prestaties en zien we direct waar de grootste winst te behalen valt. Door data te verzamelen vanuit verschillende hoeken kunnen we een zo compleet mogelijk beeld schetsen.
7 Duurzaamheid | Lang leve je zorgvastgoed
3. Verdiepingsfase
In deze fase onderzoeken we de verschillende routes naar verduurzaming. Welke maatregelen leveren het meeste op, financieel én maatschappelijk? Onze specialisten werken scenario’s uit en leggen deze voor waarna samen wordt besloten wat de beste koers is. In deze fase sluiten er meer technische specialisten aan die precies weten hoe installaties samenwerken en moeten passen. Zo ontstaat een gedragen plan, met een helder kostenplaatje en return on investment, en met duidelijke prioriteiten.
4. Concretiseringsfase
Zodra de richting vaststaat, maken we de route concreet. We vertalen plannen naar uitvoerbare projecten, stellen planningen op en zorgen dat communicatie en besluitvorming soepel verlopen. Transparantie is daarbij essentieel: iedereen weet waar we staan en wat de volgende stap is.
Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) is hier een goed voorbeeld van. Hier realiseerde Unica met verschillende partners het innovatieve LIGT-centrum: een hightech operatiecomplex met hybride OK’s en beeldgestuurde behandelingen. Over het project vertelde projectmanager Danny van der Put: “Om dit project goed te kunnen managen is voldoende integraal overleg en duidelijke communicatie van groot belang. Zeker omdat aan dit project veel meerwerk is toegevoegd, zijn duidelijke afspraken over de planning noodzakelijk”. Dankzij de nauwe samenwerking met alle technische partners én de zorgprofessionals ontstond een omgeving waar technologie en patiëntenzorg elkaar versterken.
5. Uitvoering & exploitatiefase
De laatste fase is waar het plan vanaf papier of model tot leven komt. Unica realiseert, installeert, en blijft mogelijk ook betrokken tijdens exploitatie. Zo blijft het gebouw optimaal presteren, ook jaren na oplevering.
Tijdens de realisatiefase brengt Unica haar brede technische kennis in op het gebied van werktuigbouw, elektrotechniek, gebouwautomatisering en duurzame energievoorziening in de praktijk. Dankzij de geïntegreerde aanpak van engineering, ontwerp en projectmanagement wordt het hele traject - van uitvoering tot oplevering - efficiënt en transparant aangestuurd. Installaties sluiten naadloos op elkaar aan en eventuele knelpunten vroegtijdig worden gesignaleerd. De focus ligt niet alleen op het behalen van de planning en het budget, maar ook op kwaliteit, veiligheid en toekomstbestendigheid.
In zorgvastgoed betekent dat onder meer dat comfort, binnenklimaat en bedrijfszekerheid cruciaal zijn. Unica borgt dit met een gestructureerd opleverproces, waarin elke installatie wordt getest, ingeregeld en gedocumenteerd. Zo wordt de basis gelegd voor een langdurige en stabiele exploitatie.
In de praktijk
Een voorbeeld daarvan is ViVa Zorggroep, waar Unica al jaren als vaste onderhoudspartner werkzaam is. Na een nulmeting van de energieprestaties bleek dat er voor deze zorginstelling nog veel duurzaamheidswinst te behalen viel. Unica’s energiespecialisten hebben door middel van verschillende modificaties de onbalans in de WKO weggenomen, expansieproblemen verholpen en de energiecentrale geoptimaliseerd. Als technische partner hield het daar niet op: sindsdien zijn er meerdere optimalisatieslagen doorgevoerd om de energieprestatie continu te verbeteren en het vastgoed toekomstbestendig te maken.
Vanuit haar expertise in beheer, onderhoud en vastgoedadvies zorgt Unica ervoor dat installaties blijvend veilig, energiezuinig en betrouwbaar functioneren. Via geavanceerde monitoring en onderhoudssystemen, zoals het platform Alloqate, worden alle prestaties van installaties gevolgd. Data uit gebouwbeheersystemen en sensoren worden geanalyseerd om trends in energieverbruik, comfort en storingen inzichtelijk te maken. Op basis van deze inzichten worden preventieve en predictieve onderhoudsmaatregelen genomen. Zo worden stilstanden voorkomen en kunnen installaties worden geoptimaliseerd zonder de zorgcontinuïteit te verstoren.
De kracht van Unica’s aanpak ligt in de doorlopende keten van advies tot exploitatie. Dat voorkomt kennisverlies, garandeert continuïteit en maakt het mogelijk om blijvend te sturen op prestaties, comfort en duurzaamheid. Zo bouwt Unica niet alleen aan moderne zorggebouwen, maar aan systemen die meegroeien met de behoeften van bewoners, zorgverleners en de maatschappij.
St. Jansdal Ziekenhuis: de kracht van een duurzaam ziekenhuis.
Het St. Jansdal Ziekenhuis in Harderwijk is een prachtig voorbeeld van toekomstbestendig zorgvastgoed. Na 35 jaar was het ziekenhuis toe aan vernieuwing. De opdracht: creëer een comfortabele, duurzame en flexibele omgeving waar patiënten én medewerkers zich prettig voelen.
De uitdaging
Uitbreiding en modernisering
Het bestaande gebouw moest worden uitgebreid en gemoderniseerd, zonder dat de zorgcontinuïteit in gevaar kwam. De behoefte aan één- en tweepersoonskamers groeide, net als de vraag naar energiezuinige installaties.
De aanpak
Duurzame installaties voor optimale zorg
Unica was verantwoordelijk voor alle technische installaties – van klimaatbeheersing tot verlichting en regeltechniek. Het nieuwe Bouwdeel Zuid omvat vier verdiepingen, elk met een eigen functie: van intensive care tot kinderafdeling.
De WKO-installatie vormt het duurzame hart van het gebouw. Door warmte en koude op te slaan in de bodem, wordt energie hergebruikt en blijven binnenklimaat en comfort optimaal.
Daarnaast zijn alle patiëntenkamers voorzien van slimme klimaatregeling, afgestemd op het aantal aanwezige personen.
Ook verlichting speelt een grote rol. Strookverlichting zorgt voor rust en oriëntatie, terwijl nachtverlichting het slaapritme van
patiënten ondersteunt. Bij de IC- en CCUafdelingen kan het licht zelfs in kleur en intensiteit worden aangepast, dat is uniek in Nederland.
Het resultaat
Toekomstbestendig zorgvastgoed
Het resultaat is een ziekenhuis dat niet alleen voldoet aan de eisen van vandaag, maar ook aan die van morgen.
Comfortabeler voor patiënten en medewerkers
Lagere energiekosten dankzij WKO en slimme regeltechniek
Meer grip op onderhoud en exploitatiekosten
Zoals manager bouw en huisvesting Anita van der Haar – Ros van het St Jansdal ziekenhuis zegt: “Daar waar patiënten zich fijn voelen, maar ook daar waar medewerkers graag willen werken: dat is de kracht van een duurzaam ziekenhuis.”
Waarde toevoegen: betaalbaarheid en subsidies
Verduurzamen kost geld, maar levert wel veel meer waarde op. Toch begrijpen we dat de eerste stap vaak de moeilijkste is. Zorginstellingen werken met beperkte middelen en moeten verantwoording afleggen voor elke euro. Daarom helpen wij om die stap wél te zetten, met inzicht haalbare plannen en concrete resultaten die voelbaar waarde toevoegen aan zorginstellingen.
Unica kijkt niet alleen naar techniek, maar ook naar de financiële haalbaarheid. Onze adviseurs brengen de totale levensduurkosten van een gebouw in kaart en helpen bij het benutten van subsidiemogelijkheden.
Belangrijke subsidies
DUMAVA (Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed): ondersteunt maatschappelijke organisaties bij verduurzamingsmaatregelen zoals isolatie, installaties en zonnepanelen. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is verantwoordelijk voor de jaarlijkse subsidieregeling tot 2030.
Flex-E: subsidie voor energie-efficiëntiemaatregelen en flexibiliteit in energiegebruik. De subsidie is ontstaan om problemen vanuit netcongestie een handje te helpen. Flex-E richt zich op organisaties die een grootverbruikersaansluiting hebben.
Unica begeleidt zorginstellingen van aanvraag tot afhandeling. Elke subsidie heeft eigen voorwaarden gesteld aan het soort organisatie, vastgoed en verduurzamingsmaatregelen die aanspraak maken. Onze specialisten weten waar voor jou kansen liggen, kennen het aanvraagproces en nemen dit desgewenst volledig uit handen. Zo wordt investeren in verduurzaming niet alleen haalbaar, maar ook aantrekkelijk.
Financiële zekerheid door samenwerking
Unica biedt daarnaast uitgebreide expertise op het gebied van energie-inkoop en kostenoptimalisatie. We helpen zorginstellingen bij het strategisch inkopen van energie, met aandacht voor gunstige tarieven, contractvormen en leveringszekerheid. Tegelijkertijd creëren we inzicht in verbruiksprofielen, tarieven en besparingspotentieel, zodat organisaties grip houden op hun energiekosten. Het resultaat: transparantie, voorspelbaarheid en een optimaal rendement op elke investering in verduurzaming.
Geef jouw pand
De zorg verandert, en het zorgvastgoed moet mee veranderen. Verduurzaming is geen last, maar een kans om gebouwen gezonder, efficiënter en toekomstbestendig te maken.
Met de juiste aanpak – en de juiste partner –wordt verduurzamen een investering die zich terugbetaalt in comfort, continuïteit en lagere kosten.
Unica begrijpt de uitdagingen van de zorg.
Van strategisch advies tot technische uitvoering, van energie-inkoop tot exploitatie: wij ontzorgen zorginstellingen op gebied van vastgoed, zodat zij zich kunnen focussen op hun kern. Want het beste advies komt van wie het kan realiseren –zowel in de techniek, als de zorg.
Lang
leve je zorgvastgoed: ontdek hoe jouw zorgvastgoed klaar kan zijn voor de toekomst.
Zet de volgende stap in verduurzaming
Of neem direct contact op met onze specialisten:
Cees Haakman
Unica Building Projects
Bel naar 06 - 223 885 42
Stuur een e-mail naar chaakman@unica.nl
Edwin Koers
Unica Building Services
Bel naar 06 - 265 206 54
Stuur een e-mail naar ekoers@unica.nl
Simone van Houten
Unica Energy Solutions (Hellemans Consultancy)
Bel naar 06 - 300 340 24
Stuur een e-mail naar vanhouten@hellemansconsultancy.nl
