Inhoud 9
Hoofdstuk 1 – Historiek en evoluties in de thuisverpleging
11
Leerdoelstellingen
12
1
13
Wat is thuisverpleging?
2 Definitie
18
3
Korte historiek
19
4
Evoluties met gevolgen voor de thuisverpleging 25 4.1 Demografische evoluties 25 4.1.1 Vergrijzing van de bevolking 26 4.1.2 Generatie-effect en technische vooruitgang 26 4.1.3 Toename van het aantal chronische zieken en complexe zorg 27 4.2 Economische evoluties 28 4.2.1 Toename daghospitalisaties, vermindering van het aantal verpleegdagen en de verpleegduur in het ziekenhuis 28 4.2.2 Aantal bedden en kostprijs van een opname in een RVT 29 4.2.3 Budgettaire evoluties 30 4.3 Evoluties op het vlak van informatica 30 4.3.1 Digitaal samenwerken met andere zorgverleners 30 4.3.2 Digitaal samenwerken met de patiënt 31 4.4 Patiëntgebonden evoluties 31 4.4.1 Individualisering 31 4.4.2 De rechten van de patiënt 32 4.4.3 Mondige en assertieve patiënten 32
5
Groei van de thuisverpleging 5.1 Evolutie van de verstrekkingen binnen de thuisverpleging 5.2 Evolutie van de RIZIV-uitgaven binnen de thuisverpleging 5.3 Evolutie van het aantal thuisverpleegkundigen in de sector
Referenties
33 33 34 34 35
I n h o u d
Woord vooraf
3
Hoofdstuk 2 – Organisatie van de thuisverpleging in België
37
Leerdoelstellingen
38
1
Staatsstructuur: bevoegdheden in het kader van de gezondheidszorg 1.1 Federale staat 1.2 Gemeenschappen 1.3 Gewesten 1.4 Provinciale en lokale besturen
39 39 39 41 41
2
Financiering van de thuisverpleging 2.1 De sociale zekerheid 2.2 De ziekteverzekering 2.2.1 Historiek 2.2.2 De administratieve structuur van het RIZIV 2.2.3 Beheersorganen van het RIZIV 2.2.4 Budgetten voor de thuisverpleging 2.3 Financiering in de dagelijkse praktijk 2.3.1 Conventie 2.3.2 Derdebetalerssyteem 2.3.3 Patiëntenprofiel 2.3.4 Zorgcodes en tarieven 2.3.5 Remgeld
42 42 43 43 44 45 49 49 50 53 53 56 57
3
Voorwaarden om thuisverpleegkundige te zijn 58 3.1 Werken als zelfstandig thuisverpleegkundige of als thuisverpleegkundige in loondienst 58 3.2 Werken in een dienst voor thuisverpleging 59
Referenties
61
Hoofdstuk 3 – De eigenheid van de thuisverpleging
63
Leerdoelstellingen
64
1
De specifieke rol van de thuisverpleegkundige 1.1 Eigenheid van thuis verplegen 1.2 Het eigen instrumentarium van de thuisverpleegkundige 1.3 Vroegtijdige zorgplanning
65 66 67 70
2
Rol van de thuisverpleegkundige in het ‘traject’ van de patiënt
71
3 Totaalzorg 3.1 Afbakening en situering van het begrip ‘totaalzorg’ 3.2 Grenzen aan de zorg Inhoud
4
4
73 74 75
Zorgcoördinatie en continuïteit van de zorg 77 4.1 De thuisverpleegkundige als trajectbegeleider en pleitbezorger van de patiënt 77
Belang van het eerste bezoek Organisatie van de zorg Continuïteit van de zorg Specialistische zorg Het verpleegdossier Het beheer en het gebruik van het verpleegdossier
77 78 78 79 80 81
Referenties
82
Hoofdstuk 4 – Samenwerking
83
Leerdoelstellingen
84
1
Situering en begrippen
85
2
Nood aan samenwerking
86
3 Netwerkzorg
87
4
Samenwerken met patiënt en mantelzorg 4.1 De patiënt: regie in eigen handen 4.2 Informele zorg: mantelzorg en vrijwilligers 4.3 Zelfhulpgroepen
89 89 90 91
5
Actoren in de eerste lijn 5.1 De gezondheidsberoepen, de welzijnsberoepen en -voorzieningen 5.2 Partners in de zorg 5.2.1 Binnen je eigen team 5.2.2 De huisarts 5.2.3 De ergotherapeut 5.2.4 De kinesitherapeut 5.2.5 De diëtist 5.2.6 De apotheker 5.2.7 De vroedvrouw 5.2.8 Andere gezondheidsberoepen 5.2.9 De dienst gezinszorg 5.2.10 De dienst maatschappelijk werk 5.2.11 Het lokale dienstencentrum 5.2.12 De zorgcentrale 5.2.13 Het personenalarmsysteem 5.2.14 Andere voorzieningen en financiële tegemoetkomingen 5.3 Woonzorgactoren in de eerste lijn 5.3.1 Het woonzorgdecreet 5.4 Bijkomende ondersteuning van de eerste lijn 5.4.1 Netwerk geestelijke gezondheid 5.4.2 Palliatief netwerk en palliatief thuiszorgteam 5.4.3 Expertisecentrum dementie
92 92 94 94 94 95 96 96 97 97 98 98 99 99 100 100 101 101 101 104 104 105 105
Inhoud
4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
5
Inhoud
6
6
Samenwerking in de eerste lijn 6.1 Hervorming van de eerste lijn: meer structuur en samenwerking 6.1.1 Eerstelijnsdecreet (2004) 6.1.2 Samenwerkingsinitiatief eerste lijn (SEL) 6.1.3 Multidisciplinair overleg 6.1.4 Lokaal multidisciplinair netwerk (LMN) 6.1.5 Samenwerkingsplatform eerstelijnsgezondheidszorg 6.1.6 Eerstelijnszorgdecreet (2018) 6.1.7 Regionale ziekenhuisnetwerken
106 106 107 107 107 108 108 109 110
7
Samenwerking tussen de eerste en de tweede lijn 7.1 Ontslagmanagement 7.2 Zorgprogramma voor de geriatrische patiënt 7.3 Zorgvernieuwing 7.4 Klinische paden – zorgpaden
110 111 111 113 115
Referenties
116
Nuttige links
118
Hoofdstuk 5 – Innovatie en digitalisering
119
Leerdoelstellingen
120
1 Inleiding
121
2
Huidige ICT-toepassingen en toekomstige ontwikkelingen 2.1 Elektronisch Verpleegkundig Dossier – EVD 2.1.1 De EVD software 2.1.2 Informaticapremie 2.1.3 Homologatie en gestructureerd gegevens registreren 2.2 MyCareNet 2.3 eHealth Box 2.4 eHealth 2.4.1 Vitalink Kluis 2.4.2 Hubs 2.4.3 Het federale eHealth-platform 2.4.4 Mijn Thuisverpleging (mijnTV)
122 122 122 122 122 123 123 123 123 124 124 125
3
Toekomstige ICT-ontwikkelingen 3.1 Recip-e 3.2 Telehealth, mHealth, telecoaching … 3.3 BelRAI-projecten 3.4 Digitale competenties van de verpleegkundige
125 125 126 126 127
129
Leerdoelstellingen
130
1 Inleiding
131
2 Kennis
132
3 Kunde
133
4 Attitude
135
5
136
Evoluties in het beroep van de thuisverpleegkundige
Referenties
137
Nuttige links
137
Hoofdstuk 7 – Evidence-based nursing in de thuisverpleging (EBN)
139
Leerdoelstellingen
140
1 Inleiding
141
2
144
EBN in de praktijk: mogelijkheden en knelpunten
Referenties
147
Nuttige links
147
Hoofdstuk 8 – Praktijkvoorbeelden
149
Leerdoelstellingen
150
1 Diabeteszorg 1.1 Probleemstelling 1.2 Diabetesconventie 1.3 Diabetespas 1.4 Diabeteseducaties in de eerste lijn 1.4.1 Educatie tot inzicht 1.4.2 Educatie tot zelfzorg 1.5 Zorgtrajecten 1.5.1 Zorgtraject diabetes 1.5.2 Zorgtraject chronische nierinsufficiëntie 1.6 Praktijkvoorbeeld: de diabeteseducator in de thuiszorg
151 151 152 153 153 153 154 154 155 156 157
2
159 159 159
Palliatieve zorg 2.1 Probleemstelling 2.2 Het palliatief zorglandschap in de thuiszorg
Inhoud
Hoofdstuk 6 – (Toekomstgerichte) competenties van de thuisverpleegkundige
7
2.3 2.4
Zorg voor een palliatieve patiënt Praktijkvoorbeeld: de referentieverpleegkundige palliatieve zorg
160 161
3
Zelfsturende teams 3.1 Probleemstelling 3.2 De principes achter een zelfsturende organisatie
162 162 162
4
Vrijheidsbeperkende maatregelen in de thuiszorg 4.1 Een uitdaging …? 4.2 Definiëring 4.3 Is er een probleem? 4.4 Gevolgen van het gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen 4.5 Praktijkrichtlijn ‘Streven naar een fixatiearme thuiszorg’
164 164 165 165 166 166
Referenties
168
Nuttige links
168
Bijlage – Dagelijkse praktijk van de thuisverpleegkundige
169
1 Inleiding
170
2
170
Op ronde
I n h o u d
Auteurs 179
8