Wereldwijzer
Wetenschap levende natuur
Dit leermiddel is onderdeel van de lesmethode Wereldwijzer van Uitgeverij VAN IN. Het is ontwikkeld met de intentie dat iedere leerling zich herkent en thuis voelt in beeld en tekst. Heb je op- of aanmerkingen, dan kun je contact opnemen met Uitgeverij VAN IN.
Van dit leermiddel kun je een aangepaste digitale versie aanvragen bij ADIBib, de service voor leerlingen met lees- of schrijfproblemen. Meer informatie vind je op www.adibib.be.
Auteur: Stephanie Sprangers
Coördinator: Sven Hapers
Fotokopieerapparaten zijn algemeen verspreid en vele mensen maken er haast onnadenkend gebruik van voor allerlei doeleinden. Jammer genoeg ontstaan boeken niet met hetzelfde gemak als kopieën.
Boeken samenstellen kost veel inzet, tijd en geld. De vergoeding van de auteurs en van iedereen die bij het maken en verhandelen van boeken betrokken is, komt voort uit de verkoop van die boeken.
In België beschermt de auteurswet de rechten van deze mensen. Wanneer je van boeken of van gedeelten eruit zonder toestemming kopieën maakt, buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen, ontneem je hun dus een stuk van die vergoeding. Daarom vragen auteurs en uitgevers om beschermde teksten niet zonder schriftelijke toestemming te kopiëren buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen.
Verdere informatie over kopieerrechten en de wetgeving met betrekking tot reproductie vind je op www.reprobel.be.
Ook voor het onlinelesmateriaal gelden deze voorwaarden. De licentie die toegang verleent tot dat materiaal is persoonlijk. Bij vermoeden van misbruik kan die gedeactiveerd worden.
© Uitgeverij VAN IN, Wommelgem, 2026. Alle rechten voorbehouden. Tekst- en datamining (TDM) niet toegestaan.
De uitgever heeft ernaar gestreefd de relevante auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Wie desondanks meent zekere rechten te kunnen doen gelden, wordt verzocht zich tot de uitgever te wenden.
Credits: cover © Shutterstock / Westend61 on Offset; p. 10 melk © Shutterstock / New Africa; p. 23 zout © Shutterstock / OkiWorks Studio
Eerste druk 2026
ISBN 978-94-651-4743-7
D/2026/0078/234
Art. 612473/01
NUR 190
Lay-outconcept: Shtick en PPMP
Coverontwerp: Kolos
Opmaak binnenwerk: banananas.net
Illustraties: Goed Blauw
Wereldwijzer 1
Wetenschap levende natuur
overal leven
les 1: wat leeft er allemaal om ons heen?
actua: wij helpen dieren
les 2: waar planten en dieren leven
les 7: dieren en hun voeding
les 8: mensen en hun voeding
les 3: de delen van de plant
les 6: dieren en hun jongen
les 9: uitstap: op zoek naar dieren en planten
les 4: zelf een plant zaaien
les 5: dieren in groepen verdelen
les 10: wat leeft er allemaal om ons heen?
### waar planten en dieren leven
hoort het bij fauna of flora? omcirkel het blad of de rups. 1
de vlinder de boterbloem de varen het roodborstje 1 2 3 4 5
welke biotoop hoort bij de fauna en flora? schrijf het juiste getal.
het grasland het bos de heide de kust de stad
wat voor water is dit? trek een lijn.
welk water is zoet water? teken er een druppel bij.
de rivier de beek de vijver de zee de plas
de delen van de plant
hoe heet elk deel van de plant? trek een lijn.
de bloem
het blad de stengel de vrucht de wortel
hoe heten deze delen van de boom? trek een lijn.
omcirkel de loofboom op dit blad. 4 wat voor plant is het? kleur de cirkels.
de stam de struik → rood de boom → groen het gras → blauw de tak
het siergras
de bessenstruik de den
zelf een plant zaaien
wat heeft een plant nodig om te groeien? doorstreep wat hij niet nodig heeft.
het licht
stenen
warmte
melk
hoe groeit een plant?
knip de stappen uit. kleef ze op de juiste plaats.
1 2 3 4 5 zaaien kiemen groeien groeien oogsten de bloem de vrucht
waar zie je een bloem? waar zie je een vrucht? trek een lijn.
dieren in groepen verdelen
hoeveel dieren van elke groep tel je? noteer. 1 de vogelspin de giraf de kever de oehoe de paling de wolf de bij de gier de guppy het lieveheersbeestje de mier de specht
ik tel … zoogdieren vissen insecten spinnen vogels
thema 3 – les 5: dieren in groepen verdelen
welk dier hoort niet thuis in de rij? streep door.
lees de woorden. trek lijnen. 3 de vos de koe de pauw de hamster de kruisspin de mier de vlieg de hommel de kip de flamingo de struisvogel de mens de veer de poot de kop de bek de vleugel de staart het oog
de schub de kieuw de buik de mond het oog de vin kijk goed. vergelijk en kleur. welk dier ben ik? kleur. 4 a b
ik heb …
6 poten 8 poten
3 lichaamsdelen 2 lichaamsdelen
geen voelsprieten wel voelsprieten
ik ben een …
insect spin
ik heb …
6 poten
8 poten
3 lichaamsdelen 2 lichaamsdelen
geen voelsprieten wel voelsprieten ik ben een …
insect spin
dieren en hun jongen
welk jong hoort bij welk volwassen dier? trek een lijn. 1
de puppy
het kuiken
het veulen
2
de larve het lieveheersbeestje de hond de vogel
het paard
bij welk dier komt het jong uit een ei? teken er een ei rond.
het konijn de zalm de bij de vlinder de mus de olifant
4
broeden de eitjes zogen uitkomen de draagtijd broeden de eitjes zogen uitkomen de draagtijd
welk woord blijft over? omcirkel. teken het zelf.
broeden de eitjes zogen uitkomen de draagtijd broeden de eitjes zogen uitkomen de draagtijd
broeden de eitjes zogen uitkomen de draagtijd
welke stap ontbreekt in het leven van deze dieren? plak op de juiste plek.
dieren en hun voeding
wat eet het dier: planten, vlees of alles? schrijf 1, 2 of 3.
de planteneter de vleeseter de alleseter
welke dieren leven in het grasland? omcirkel met groen. welke dieren leven in het bos? omcirkel met rood.
2 de beer de kip de koe
maak voedselketens. plak het dier of de plant op de juiste plek.
het paard
de haas
het blad van de eik de alg de klaver
het schaap
de wolf de reiger
wij helpen dieren
welke dieren krijgen hier hulp? trek een lijn.
het insectenhotel
het voederhuisje het kattenvoer
de hoop bladeren
de zwerfkat de insecten de egel de eekhoorn de vogel
wat gaat goed? waar hebben dieren het moeilijk? kleur het juiste gezichtje.
hoe kunnen mensen helpen? vertel het aan je buur.
mensen en hun voeding
vind de juiste weg. kleur enkel het plantaardige voedsel. 1
start de kip de rijst de chips de couscous
de aardappel de komkommer de broccoli het brood
de boter het ei de koolvis de salami de sla
de hotdogworst de zalm de tofu de peer de noten
de paprika de bonen de avocado de melk de kaas einde de kippenbout het spek de scampi het gehakt
van welke voedingsmiddelen heeft je lichaam meer nodig? omcirkel.
uitstap: op zoek naar dieren en planten
kijk naar de beeldgrafiek van de uitstap. kleur waar of niet waar.
we vonden meer insecten dan zoogdieren. waar niet waar
van alle dierengroepen zagen we vogels het meest. waar niet waar er was weinig gras in de biotoop. waar niet waar we zagen veel bomen. waar niet waar we zagen weinig spinnen. waar niet waar
in welke biotoop gingen we op uitstap? zet een kruisje.
het grasland de kust
het bos de stad de heide
de dieren (fauna) de planten (flora) de biotopen
de zoogdieren de boom het grasland
de vogels
de struik het bos de vissen de heide de insecten het gras
de stad de spinnen de kust
de bloem de stengel de vrucht het blad
de wortel
de veer de kop de bek de vleugel de staart de poot
de voelspriet de vleugel de vin de kieuw de poot de hoef de kop de snuit de buik de poot
ISBN 978-94-651-4743-7
Meer oefenen? Ga naar bingel.be en maak oefeningen op jouw niveau.