Proefversie©VANIN
Thema 4
Bizarre natuur
LES 1 Wat zit de natuur raar in elkaar! - lezen, W-vragen
LES 2 De natuur in haar meest bizarre vormen - schrijven
LES 3 Help … wat nu? - digitaal woordenboek
LES 4 Bizarre natuur van tegenwoordig - spelling: werkwoorden
LES 5 Presenteren: mijn bizar natuurverschijnsel/dier - spreken
LE S 6 Spel- en woordweb - spelling, woordverklaring
K EUZELES 1 Rare wezens - luisteren
K EUZELES 2 RariFeiten - genietend lezen en luisteren, fictie en non-fictie
K EUZELES 3 Ontwerp een verzonnen dier! - creatief schrijven
LES 1 Wat zit de natuur raar in elkaar!
de W-vragen bij een tekst beantwoorden
a Lees de drie artikels.
Geef telkens een antwoord op de vragen (= W-vragen).
Mar keer eerst de gevraagde informatie in de tekst.
informatie uit een tekst halen
Proefversie©VANIN
(Wie? of Waarover? = oranje / Wat? = groen / Waar? = blauw / Wanneer? = roze)
Artikel 1
dankzij: door de hulp van
Een zeldzaam sneeuwlaagje bedekte in juni 2025 een deel van de Atacama. Volgens ALMA is het 10 jaar geleden dat er sneeuw op die plek lag.
De Atacamawoestijn is een 970 kilometer lange woestijn in het noorden van Chili.
Dat is een van de droogste plekken ter wereld. Dankzij een radiotelescoop die op 2 900 meter hoogte in de woestijn ligt, werden prachtige beelden van de uitzonderlijke sneeuwlaag gemaakt.
Naar: www.hln.be
Waarover gaat het?
Wat is er gebeurd?
Waar vond het plaats?
Wanneer gebeurde het?
Artikel 2
Op woensdag 6 augustus 2025 werd het lichaam teruggevonden van een man die al 28 jaar vermist was. Dat gebeurde in Kohistan, een bergachtig gebied in het noorden van Pakistan. De man, Naseeruddin, verdween in 1997 in de omgeving nadat hij in een gletsjerkloof was gevallen. Zijn lichaam kwam nu bloot te liggen doordat het gletsjerijs was beginnen te smelten. Het lichaam is perfect bewaard gebleven door een gebrek aan vocht en zuurstof in de gletsjerkloof.
Naar: www.nieuwsblad.be
Waarover gaat het?
Wat is er gebeurd?
Waar vond het plaats?
Wanneer gebeurde het?
Op 28 mei 2025 veroorzaakte de instorting van de Birchgletsjer een lawine van ijs, stenen, modder en puin. Het Zwitserse bergdorpje Blatten werd deels verwoest. Er was ook een gigantische stofwolk te zien. Gewonden zijn er niet, want de 300 inwoners moesten begin vorige week het Zwitserse bergdorpje Blatten verlaten. Als gevolg van de instorting dreigt een kunstmatig meer dat zo ontstaan is, het te begeven.
Proefversie©VANIN
Naar: www.nieuwsblad.be
Waarover gaat het?
Wat is er gebeurd?
Waar vond het plaats?
Wanneer gebeurde het?
b Vul de gevraagde informatie onder de tekst aan. Mar keer eerst de antwoorden in de tekst. (Wie? of Waarover? = oranje / Wat? = groen / Waar? = blauw / Wanneer? = roze)
-
Over één vraag vind je niets terug in de tekst. Die vraag is gemarkeerd. Zoek het antwoord online op.
eigenlijk: in feite, in werkelijkheid
Uluru is sinds 1997 in de werelderfgoedlijst opgenomen. Het is een reusachtige rotsformatie. Het is een van de bekendste toeristische attracties van dit land. De meeste toeristen bezoeken de rots bij zonsopgang of -ondergang De kleur van de rots verandert van geel tot donkerbruin. Dat komt eigenlijk door de zon.
Naar: www.wikipedia.org
Waarover?
Wat?
Waar?
Wanneer?
c Lees de teksten en vul de tabel aan.
- Mar keer in de tabel de W-vraag waarover je niets in de tekst terugvindt in de juiste kleur.
- Zoek het antwoord online op en vul dit aan in de tabel.
Tekst 1
Proefversie©VANIN
De eerste man die de Mount Everest beklom en levend terugkwam, was de Nieuw-Zeelander Edmund Hillary. De Mount Everest is de hoogste berg ter wereld. Hij is 8 848 meter hoog en ligt in de Himalaya, op de grens van Nepal en Tibet. De beklimming van de Mount Everest is gevaarlijk. Zuurstofflessen zijn tijdens de beklimming noodzakelijk.
Naar: www.wikipedia.org
Wie?
Wat?
Waar?
Wanneer?
Tekst 2
De Eisriesenwelt is de grootste ijsgrot van de wereld. Voor je de grot kunt betreden, ligt er nog een stevige klim naar een hoogte van 1 641 meter te wachten. Tot aan het einde van de 19de eeuw wist men niks van het bestaan van deze ijsgrot. De grot is miljoenen jaren geleden ontstaan en is tot op vandaag nog steeds in beweging. Door de verschillen in binnen- en buitentemperatuur smelt het water en bevriest het weer tot indrukwekkende ijssculpturen.
Naar: www.indebergen.nl
Waarover?
Wat?
Waar?
Wanneer?
LES 2 De natuur in haar meest bizarre vormen
via een stappenplan informatie verzamelen
VOOR
informatie verwerken in een schema
In deze les ga jij zelf een ‘bizar’ natuurverschijnsel of dier voorstellen.
een schrijfopdracht in een presentatie gieten
Dat doe je aan de hand van een presentatie (PowerPoint, Prezi, Impress, Keynote …).
In vijf dia's stel jij jouw ‘bizarre natuur’ voor.
- Maakte je al eens een presentatie?
- Wanneer was dat?
- Over welk onderwerp moest je een presentatie maken?
a Je leraar geeft jou een blad met daarop een bizar natuurverschijnsel of een bizar dier.
b Lees de tekst aandachtig.
Natuurverschijnsel/dier
c Mar keer de antwoorden op deze vragen in de tekst.
Bizar natuurverschijnsel
1 Welk soort natuurverschijnsel is het? (een rots, een boom, een weerverschijnsel …)
2 Waar komt het voor? (land of werelddeel)
3 Wat is er zo speciaal aan? (Hoe ziet het eruit?)
4 Hoe ontstaat het of hoe is het ontstaan?
Bizar dier
1 Welk dier is het? (een zoogdier, een insect, een reptiel, een amfibie, een vogel …)
2 Waar leeft het? (in het water, op het land, in de bomen, in een bepaald land/werelddeel)
3 Hoe ziet het dier eruit? bv. Welke vacht heeft het? (uiterlijk)
4 Wat is er speciaal aan zijn manier van leven?
d Noteer in het midden van de woordspin jouw natuurverschijnsel of dier.
e Noteer de gemarkeerde informatie zo kort mogelijk in de woordspin.
f Ga online op zoek naar twee foto’s over jouw bizar natuurverschijnsel of dier.
TIJDENS
g Maak de presentatie.
- Gebruik daarvoor vijf dia's.
- Noteer de gemarkeerde informatie in sleutelwoorden; gebruik geen zinnen.
- Let op de tips.
Tips
In een presentatie let je op:
Opmaak
1 een goed leesbaar lettertype
2 minstens 20 als lettergrootte
Inhoud
Proefversie©VANIN
3 niet te veel verschillende of felle kleuren
4 geen animaties
1 duidelijke taal: geen zinnen, maar zo kort mogelijke informatie (sleutelwoorden)
2 twee passende, juiste foto’s: van goede kwaliteit (duidelijk) in de rechterhoek onderaan
Structuur
1 eerste dia naam en foto van jouw bizar natuurverschijnsel of dier
2 tweede dia Welk soort natuurverschijnsel/dier is het?
3 derde dia Waar komt het voor? Waar leeft het?
4 vierde dia Wat is er zo speciaal aan? (drie kenmerken) + tweede foto
OF Hoe ziet het eruit? (drie kenmerken) + tweede foto
5 laatste dia Hoe is het ontstaan? OF Wat is er speciaal aan zijn manier van leven?
Correcte spelling
h Controleer het werk van een medeleerling.
Zet een kruisje in de passende kolom..
EVALUATIE
Lette je op de opmaak?
1 Is het lettertype goed leesbaar?
2 Is de lettergrootte goed leesbaar?
3 Lette je op je kleurgebruik?
4 Is je presentatie zonder animaties?
Lette je op de inhoud?
1 Gebruikte je sleutelwoorden in plaats van volledige zinnen?
2 Gebruikte je twee passende en juiste foto’s?
- Zijn ze van goede kwaliteit?
- Staan ze in de rechterhoek onderaan?
Lette je op de structuur?
Dia 1 Staat de naam van jouw bizar natuurverschijnsel of dier er en voegde je er een foto bij?
Dia 2 Staat er welk natuurverschijnsel/dier het is?
Dia 3 Staat er waar het voorkomt of waar het leeft?
Dia 4 Staan de kenmerken er en voegde je er een tweede foto bij?
Dia 5 Staat er hoe het is ontstaan of wat er speciaal is aan zijn manier van leven?
Is jouw spelling correct?
i Pas jouw presentatie aan als dat nodig is.
In les 5 zal je jouw bizar natuurverschijnsel of dier voorstellen.
JA NEE
Proefversie©VANIN
LES 3 Help … Wat nu?
de betekenis van woorden online opzoeken
a Lees de tekst aandachtig.
woorden met verschillende betekenissen opzoeken
De beroemde Niagarawatervallen
nadenken over de correctheid en betrouwbaarheid
Proefversie©VANIN
De Niagarawatervallen liggen op de grens tussen de Verenigde Staten en Canada. Het verval van de watervallen is niet groot. Het zijn de breedte en de hoeveelheid water die de Niagarawatervallen passeert, die ze tot een spektakel maken. De watervallen zijn aan boord van toeristenboten van dichtbij te bekijken. Dankzij de watervallen wordt er elektriciteit opgewekt. De hoeveelheid water die naar beneden stort, is nauwkeurig geregeld. Stroomafwaarts is te zien met welke kracht het gevallen water de rotsen aan de voet van de watervallen uitholde. Door de erosie zijn daar nauwe sleuven van meters diep in de rotsen te vinden.
Naar: www.wikipedia.org
- Staat de betekenis van de onderstreepte woorden in de tekst uitgelegd? JA / NEE
- Kan je de betekenis van de woorden via de context achterhalen? JA / NEE
b Lees deze zin uit oefening a opnieuw: ‘Het verval van de watervallen is niet groot.’
Zoek de betekenis van het gemarkeerde woord ‘verval’ op.
- Wat valt op?
- Noteer beide verklaringen.
1
2
- Welke verklaring van ‘verval’ past in de zin? Markeer.
Besluit
Bij een digitaal woordenboek zoals www.woorden.org tik je het woord in waarvan je de betekenis wil achterhalen.
Dikwijls mag je het woord intikken zoals het in de tekst voorkomt. Let wel: een woord kan verschillende betekenissen hebben. Denk dus goed na over welke betekenis in de context past!
c Zoek de betekenis van de onderstreepte woorden uit oefening a op. Let erop dat je enkel de betekenis geeft die in de zin of tekst past.
- spektakel:
- uithollen:
- erosie:
- sleuf:
Proefversie©VANIN
d Zoek de onderstreepte woorden op.
Een bij kan via een eigen methode nectar oppeuzelen. Ze heeft een speciale, buisvormige tong om de nectar op te zuigen. Het grootste deel van de oogst wordt automatisch tijdens de terugvlucht naar het nest bewerkt. In de bijenkast wordt de nectar doorgegeven aan de werkbijen. Deze dieren bewijzen daarmee dat ze ‘bezige bijtjes’ zijn. De imker moet dus enkel regelmatig de honing uit de bijenkast halen.
1 nectar:
2 oppeuzelen:
3 oogst:
4 imker:
e Lees de zinnen en bekijk de vetgedrukte woorden. Welke betekenis van het vetgedrukte woord past in de zin?
Kruis het juiste antwoord aan.
1 De zeehonden rusten uit op de bank
○zitmeubel voor meer dan één persoon
○ plaats waar de zee ondiep is
2 Sardienen zitten soms met miljoenen in een school, zodat roofdieren hen niet kunnen opeten.
○inrichting waar onderwijs gegeven wordt
○ groep vissen van dezelfde soort
methode: werkwijze, manier, aanpak
bewijzen: aantonen, laten zien
3 Nadat de leeuwen de prooi opgegeten hebben, spinnen ze van tevredenheid.
○draden maken
○ een brommend geluid maken
4 In kleine groepjes gaan de leeuwinnen op jacht
○ op wild jagen
○een snelle boot, vaartuig
f Welke betekenis past bij de vetgedrukte woorden?
Zoek de woorden op en noteer de passende uitleg.
1 Met een bot mes kan je geen oester openen.
2 Dankzij zijn camouflage is deze octopus niet van een zeeslang te onderscheiden
Proefversie©VANIN
3 Wanneer krabben zich bedreigd voelen, vluchten ze onder het zand.
4 De leeuwen aan de buitenkant drijven hun prooi naar de jagers in het midden.
g Lees de verschillende verklaringen van het woord ‘vals’.
Noteer daarna bij elke situatie het nummer van de passende betekenis.
vals (bijvoeglijk naamwoord, bijwoord; vergrotende trap: valser, overtreffende trap: valst)
zie valsspelen
1. niet oprecht, onbetrouwbaar
2. niet zoals het moet zijn: een valse start (a) (sport) te vroege en daardoor ongeldige start; (b) (algemeen) slecht begin; vals spelen (muziek) onzuiver spelen
3. nagemaakt: vals geld; een vals gebit
4. ongegrond: vals alarm
5. boos, boosaardig: iem. vals aankijken
Uit: www.vandale.be
- Het brandalarm ging af op school, maar het brandde nergens. (betekenis nr. )
- De wielrenner werd uit de wedstrijd gezet, omdat hij voor het startsein vertrok. (betekenis nr. )
- Mijn oma heeft al haar tanden door de tandarts moeten laten trekken. Ze heeft nu een kunstgebit. (betekenis nr. )
- Ik speel het spel nooit zoals het moet; ik ben altijd oneerlijk. (betekenis nr. )
- Toen ik met een briefje van 50 euro wilde betalen, bleek het niet geldig te zijn.
(betekenis nr. )
- Tijdens de les vertelde ik de leraar dat ik mijn huistaak thuis vergeten had.
In werkelijkheid had ik ze gewoon niet gemaakt. (betekenis nr. )
LES 4 Bizarre natuur van tegenwoordig
werkwoorden in het heden vormen
a Lees de zinnen.
- Bekijk de vetgedrukte infinitieven.
- Vul de zinnen aan met de juiste werkwoordsvorm.
Doe zoals in het voorbeeld.
werkwoorden correct spellen
Proefversie©VANIN
bv. Termieten schuilen onder de grond.Met het warme weer schuil ik in ons frisse huis.
De temperaturen schommelen daar minder. Ik graag.
Boven het nest torenen enorme bomen uit. Ik boven de rest van de klas uit.
Kleine gaatjes in het plafond zorgen voor verse lucht. Ik er voor dat mijn kamer netjes opgeruimd is.
Besluit
De stam van het werkwoord is de ik-vorm
Meestal is de stam de infinitief – en
b Lees de tekst.
- Schrijf de gemarkeerde infinitieven over.
- Noteer de stam ernaast.
Doe zoals in het voorbeeld.
Veilige nesten
noodzakelijk: nodig, onmisbaar
Bevers maken werk van hun nesten. Ze wonen er met hun hele familie in, dus is het noodzakelijk dat het nest perfect beschermd is. Eerst leggen ze een enorme dam aan in een riviertje. Daarvoor kiezen ze hout, takken, stenen en modder uit. De dam houdt het water tegen, zodat de rivier stroomopwaarts hoger komt te staan. Zo ontstaan er kleine meertjes. Bevers overleven gemakkelijk omdat de muren van hun nesten zo dik zijn dat je er niet doorheen kunt komen.
Naar: Jan Paul Schutten, Superslimme dieren
infinitief (ik zal …)
stam (ik … nu) maken maak
Proefversie©VANIN
Besluit
Let op wanneer je de stam vormt
- Hoor je in de laatste klankgroep van een woord een lange klank, dan schrijf je wat je hoort.
maken → maak
- Schrijf nooit een dubbele medeklinker op het einde van een woord. leggen → leg
- Een v wordt een f. overleven → overleef
- Een z wordt een s kiezen → kies
- Schrijf nooit twee dezelfde klinkers op het einde van een werkwoord. ontstaan → ontsta
c Lees de tekst.
- Mar keer de persoonsvorm in de zinnen groen.
- Onderstreep het onderwerp.
Massa’s bomen verdwijnen uit het Amazoneregenwoud. Daardoor sterven heel veel dieren. Veel zeldzame bomen verdwijnen razendsnel. Gelukkig beschermen verschillende organisaties het Amazonewoud.
- Staan de onderwerpen in het enkelvoud of in het meervoud?
- Hoe schrijf je de persoonsvorm?
Besluit
het onderwerp (o) = meervoud
de persoonsvorm (pv) = infinitief (de vorm van het werkwoord waar je ‘ik zal’ voor kan zetten)
d Lees de tekst.
- Mar keer de persoonsvormen groen.
- Onderstreep in elke zin ook het onderwerp.
De neushoornvogel
Ik leef vooral in Afrika en tropisch Azië. Met mijn gekromde snavel eet ik vooral fruit.
Ook insecten en kleine hagedissen, heerlijke prooien, verorber ik met smaak! Weet je dat ik mijn vrouwtje ‘inmetsel’? Ik bescherm haar tegen roofdieren. Zie jij me stralen op de foto hiernaast?
- Staan de onderwerpen in het enkelvoud of in het meervoud?
- Er zijn drie verschillende onderwerpen in de tekst: , of - Staat die ‘je’ of ‘jij’ voor of na de persoonsvorm? de pv
- Hoe schrijf je de persoonsvorm dan?
Besluit
Het onderwerp (o) = ik = je of jij na de persoonsvorm de persoonsvorm (pv) = stam
e Noteer de stam.
- Onderstreep het onderwerp in de zin.
- Schrijf de persoonsvorm in de laatste kolom.
Let op: schrijf een hoofdletter als de persoonsvorm het eerste woord van de zin is.
infinitief stam zin persoonsvorm
1kennen jij de Sahara?
2denken Ik dat het de grootste woestijn ter wereld is.
3komen
Proefversie©VANIN
4leven
5overleven
Zowel vlaktes met stenen als zandduinen erin voor.
Dromedarissen er graag.
Het dier overleeft wel twee weken zonder water. jij dat, denk je?
f Mar keer in deze zin de persoonsvorm groen en onderstreep het onderwerp.
Het Groot Barrièrerif verliest veel koralen.
- Staat het onderwerp in het enkelvoud of in het meervoud?
- Schrijf de stam van het gemarkeerde werkwoord op:
- Hoe schrijf je de pv hier?
Proefversie©VANIN
Besluit
het onderwerp (o) = iets anders
de persoonsvorm (pv) = stam + t
g Noteer de stam.
- Onderstreep het onderwerp in de zin.
- Schrijf de persoonsvorm in de laatste kolom.
infinitief stam zin persoonsvorm
1liggen
2leven
3vallen
4lezen
5gebruiken
6maken
7denken
8blijven
9helpen
Naar: www.natgeojunior.nl
Het Amazoneregenwoud verspreid over negen landen in Zuid-Amerika.
In het oerwoud tienduizenden verschillende soorten dieren.
In een jaar er ongeveer 16 meter regen!
Ik dat de rivier ook wel 1 100 bijrivieren heeft.
De mensen graag de bomen in de Amazone.
Een meubelmaker er sterke meubelen van.
Ik dat meer dan 25 % van de zeldzame bomen al verdwenen is. Zonde!
Dit mooie regenwoud bestaan.
Misschien jij ook mee aan het voortbestaan ervan?
h Lees de zinnen.
- Onderstreep het onderwerp in de zin.
- Schrijf de persoonsvorm in de laatste kolom.
infinitiefzin
1leven In de woestijnen van de zuidelijke Verenigde Staten en Mexico de bloedspuitende padhagedis.
2zien Dit dier eruit als een minidraak.
3vragen jij je af hoe hij zich tegen dieren verdedigt?
4verweren De bloedspuitende padhagedis zich met afschrikwekkende stekels.
5spuiten Of hij bloed.
6verhogen Daarvoor het dier de bloeddruk in zijn oogholtes.
7kiezen zijn aanvaller zo heel snel het hazenpad, denk je?
8vormen Deze padhagedissen een lekkere, maar gevaarlijke prooi voor roofvogels, slangen en coyotes.
9hoop Ik dit dier niet te snel tegen te komen; het jaagt me angst aan.
Naar: www.stoerejongenzzz.nl
i Lees de tekst.
- Onderstreep het onderwerp.
- Vul de persoonsvorm in.
(kennen) jij dit dier? De dugong of Indische zeekoe (leven) in de Grote en Indische Oceaan. De grootste groepen (spotten) je voor de kust van Noord-Australië.
persoonsvorm
Proefversie©VANIN
Deze ‘vrij slanke koe’ (wegen) wel 600 kg. Mensen (slachten) deze dieren al lange tijd af vanwege hun vlees en olie. Soms (vallen) een haai hen aan of (verorberen) een krokodil de dugong. Het dier (zwemmen) verrassend snel en (reizen) met een snelheid van wel 20 kilometer per uur. Hij (bezitten) een heel speciale snuit. Daarmee (grazen) de dugong zeegras van de bodem.
Naar: www.wnf.nl
LES 5 Presenteren: mijn bizar natuurverschijnsel/ dier
een spreekopdracht voorbereiden
een presentatie geven je eigen presentatie kritisch beoordelen
Proefversie©VANIN
In les 2 maakte je een presentatie over een bizar natuurverschijnsel of dier.
In deze les zal je het natuurverschijnsel of dier aan je klasgenoten voorstellen.
VOOR
a Lees je presentatie een paar keer goed door. Maak een spreekbriefje voor informatie die je nog bijkomend moet vertellen. Daarop mogen alleen maar sleutelwoorden staan.
b Houd rekening met deze spreektips.
Tips
Spreekdurf
1 Dur f de klas tijdens het spreken aan te kijken.
2 Kijk niet voortdurend naar de dia’s.
3 Gebruik je spreekbriefje enkel wanneer je niet meer verder kan.
Houding
1 Sta flink rechtop.
2 Gebruik een passende gelaatsuitdrukking (bv. schiet niet in de lach).
Taal
1 Spreek luid en duidelijk.
2 Gebruik standaardtaal.
3 Spreek vlot, zonder haperingen.
c Oefen de spreekbeurt in tot je de presentatie op een vlotte manier kan voorstellen.
TIJDENS
d Je brengt je presentatie voor de klas. Houd rekening met de spreektips van oefening b
e Hoe verliep de presentatie? Beoordeel jezelf.
Geef jezelf een score door vakjes in te kleuren van 0 tot en met 4.
(0 = niet / 1 = onvoldoende / 2 = voldoende / 3 = goed / 4 = heel goed)
EVALUATIE
1 Algemeen
Ik vond dit een leuke opdracht. 01234
2 Voorbereiding
Ik heb de presentatie heel goed ingeoefend. 01234
3 Uitvoering
Ik durfde de klasgenoten tijdens het spreken aan te kijken.01234
Ik keek niet voortdurend naar de dia’s. 01234
Ik gebruikte mijn spreekbriefje zo weinig mogelijk. 01234
Ik stond flink rechtop. 01234
Ik had een passende gelaatsuitdrukking. 01234
Ik sprak luid en duidelijk. 01234
Ik gebruikte standaardtaal. 01234
Ik sprak vlot, zonder haperingen. 01234
4 Tips voor een volgende spreekoefening
Wat wil je de volgende keer anders aanpakken?
Kruis aan:
○de presentatie beter en meer inoefenen
○de klasgenoten durven aankijken tijdens het spreken
○minder naar de dia’s kijken tijdens het spreken
○minder mijn spreekbriefje gebruiken
○flinker rechtop staan (= op mijn houding letten)
○een passender gelaatsuitdrukking hebben
○luid en duidelijk spreken
○standaardtaal gebruiken
○vlot, zonder haperingen spreken
○andere:
Proefversie©VANIN
aanpakken: doen
LES 6 S pel- en woordweb
woorden correct schrijven de betekenis van woorden kennen
Proefversie©VANIN
6.1 SPELWEB
a Luister naar de woorden.
b Schrijf de woorden juist over.
1 prachtig 4 kracht
2 uitzonderlijk 5 prooi
3 vacht 6 organisatie
c In deze woorden ontbreekt telkens dezelfde letter.
Schrijf de woorden correct op.
1 krcht 4 vcht
2 orgnistie 5 prchtig
d Vul de zinnen aan met een woord uit oefening b
Noteer het woord in de laatste kolom.
1 Vorig jaar was het nat weer. Dat hadden we nog nooit meegemaakt.
2 Toen we vorig schooljaar met alle eerstes twee dagen naar zee trokken, was dat een heuse
3 De van onze hond was helemaal vuil nadat hij zich in de modder gerold had.
4 De zonsondergang op onze reisbestemming was om naar te kijken.
5 De hyena’s aten hun snel op nadat ze die van de leeuwen afgepakt hadden.
6 De haai gebruikte enorm veel bij het doden van de zeerob.
e Mar keer de tien woorden waarbij je de ch uitspreekt zoals in ‘prachtig’ en ‘kracht’.
vochtiglachen vluchtlila-achtigchocolade tocht chips lichtjeschampagnenacht chauffagepechchampignongezichtmachtig
f Vul de zinnen aan.
Gebruik een van de gemarkeerde woorden uit oefening e
1 Ik had ongelooflijke . De leraar geloofde niets van mijn verhaal.
2 Weet jij met welke jouw ouders uit Barcelona terugvliegen?
3 Het was een zware wandel , waarbij de deelnemers
4 5 km moesten stappen.
4 Er is een verschil van dag en tussen beide zussen.
5 Dat model is het nieuwe van de reclame voor Calvin Klein.
6.2 WOORDWEB
a Lees de zes woorden en de voorbeeldzinnen.
1aanpakkenWeet je al hoe we die luisteroefening de volgende keer beter kunnen aanpakken?
2bewijzen Bevers bewijzen met de bouw van hun nest dat ze slimme dieren zijn.
3dankzij Dankzij zijn groene kleur valt de vogel niet op in de bomen.
4eigenlijkDe roodlippige vleermuisvis is eigenlijk een speciale vis, want hij kan niet goed zwemmen.
5de methodeDe luipaard heeft een goede methode om zijn prooi te vangen.
6noodzakelijkWanneer je de Mount Everest wil beklimmen, is het noodzakelijk om zuurstofflessen mee te nemen.
Proefversie©VANIN
b Vervang de vetgedrukte woorden door een woord uit oefening a Let op: schrijf een hoofdletter wanneer het woord aan het begin van de zin staat.
1Ik gebruik een bepaalde manier van werken tijdens het studeren van mijn Franse woordjes.
2De hamer haai ziet er angstaanjagend uit, maar in werkelijkheid jaagt hij vooral op inktvissen en platte roggen.
3Ik wilde aan de leer kracht laten zien dat ik een goede spreekopdracht kon doen, dus oefende ik er heel erg hard voor.
4 Wat allemaal nodig is, stop je zeker in jouw rugzak voor het scoutskamp.
5 Door de hulp van zijn kleuren, die zich aan zijn omgeving aanpassen, kan de kameleon veel prooien vangen.
c Vul de zinnen aan met het juiste woord. Let op: er staan meer woorden dan je nodig hebt!
Kies uit: aanpakken – bewijzen – dankzij – eigenlijk – ervaring – menen – methode –noodzakelijk – sorteren – verklaring
1 Eenden zijn goede zwemmers hun poten met zwemvliezen.
2 Het is om voldoende water mee te nemen tijdens de bergwandeling.
3 Op de toets zal je moeten dat je de leerstof voldoende kent.
4 Ik ga de schrijfoefening de volgende keer anders ! Ik ga veel meer op mijn spelling letten.
5 In de Neder landse les gebruiken we een vaste om een schrijf-, spreek- of luisteropdracht aan te pakken.
d Maak met elk woord van oefening a een nieuwe zin.
Noteer de zinnen op een apart blad. Gebruik hoofdletters en leestekens.
Proefversie©VANIN
KEUZELES 1 Rare wezens
KEUZELES 2 RariFeiten
KEUZELES 3 Ontwerp een verzonnen dier!
1 De W-vragen Les 1 Wat zit de natuur raar in elkaar!
Weet je nog?
Om een tekst goed te begrijpen, kan je enkele vragen stellen.
1 Over wie/Waarover gaat het?
2 Wat is er gebeurd?
3 Waar is het gebeurd?
4 Wanneer is het gebeurd?
Lees de tekst.
- Zet de gemarkeerde delen bij de juiste vraag.
In februari 2025 is een stuk van 19 kilometer van de grootste ijsberg ter wereld afgebrokkeld. De ijsberg A23a is onderweg van Antarctica naar Zuid-Georgië. Het stuk is even groot als 182 voetbalvelden samen. Volgens wetenschappers kan het afgebroken stuk een eerste signaal zijn dat de grote ijsberg aan het afbrokkelen is.
Naar: demorgen.be
Waarover?
Wat?
Proefversie©VANIN
Waar?
Wanneer?
Lees de tekst.
Geef telkens een antwoord op de vragen (= W-vragen).
Markeer eerst de gevraagde informatie in de tekst.
(Wie? of Waarover? = oranje / Wat? = groen / Waar? = blauw / Wanneer? = roze)
Proefversie©VANIN
Sommige dieren kunnen zelf ‘licht’ maken. Deze ‘lichtgevende dieren’ leven vooral onder water. Zo’n 80 tot 90 % van de dieren die 200 tot 1 000 meter onder het zeeniveau leven, geven licht. Een mooi voorbeeld daarvan is de Hawaïaanse dwerginktvis. Hij zwemt in de kustwateren bij Hawaï en is maar 3 centimeter groot. Overdag begraaft hij zich onder het zand, maar ’s nachts jaagt hij op garnaaltjes.
Daarbij ontsteekt hij zijn eigen lichtje. Dat dankt hij aan één speciaal soort lichtgevende bacterie in zijn inktzak.
Naar: rootsmagazine.nl
Waarover gaat het?
Wat is er gebeurd?
Waar leeft het?
Wanneer vindt het plaats?
Vul de gevraagde informatie onder de tekst aan.
- Mar keer eerst de antwoorden in de tekst.
(Wie? of Waarover? = oranje / Wat? = groen / Waar? = blauw / Wanneer? = roze)
- Over één vraag vind je niets terug in de tekst. Die vraag is gemarkeerd. Zoek het antwoord online op.
De jachtluipaard of cheeta is een groot katachtig roofdier. De jachtluipaard staat bekend als het snelste roofdier ter wereld. Het lichaam van de cheeta is aangepast aan het jagen met een korte, zeer snelle sprint. Hij kan daarbij snelheden tot 90 km/uur bereiken. Bij een laatste telling in 2016 bleek dat er nog maar een paar duizend in het wild leven. De jachtluipaard wordt dus steeds zeldzamer.
Naar: wikipedia.org
Waarover?
Wat?
Waar?
Wanneer?
Vul het juiste vraagwoord in.
Kijk naar het antwoord om te weten welk vraagwoord je moet invullen.
Let op: één vraagwoord gebruik je twee keer.
Let op: een vraag begint met een hoofdletter.
Kies uit: wie – wat – waar – wanneer – welke – hoe – waarom
1 is de naam van dit dier?
Dit is een vogelbekdier.
2 kwam Dixie Dansercoer in Groenland om het leven?
Hij viel in een gletsjerkloof.
3 stierven de dinosaurussen uit?
Ze stierven 66 miljoen jaar geleden uit.
4 zijn bananen krom?
Ze zijn krom doordat ze tijdens de groei proberen licht te vangen door het dikke gebladerte.
5 bereikte als eerste mens de Zuidpool?
Dat was de Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen.
6 ontstond ons heelal?
De zwaartekracht zorgde ervoor dat een gigantische wolk van stof en gas zich rond de zon vormde.
7 leven buidelratten vooral?
Ze leven voornamelijk in Noord- en Zuid-Amerika.
8 prooien eet de panter?
Hij eet vooral herten, antilopen, hazen, slangen en zelfs buffels.
Opgelet voor deze vraagwoorden.
Je zegt altijd waaraan waarmee waarvoor waardoor waarop waarvan waarin waarover
Vul het juiste vetgedrukte vraagwoord in.
1 sterft het Groot Barrièrerif in Australië af?
Door de opwarming van het oceaanwater.
2 hebben wetenschappers het met de wereldleiders?
Over de klimaatverandering.
3 kan je een dagpauwoog herkennen?
Aan de grote blauwe oogvlekken op elke vleugel.
4 is de Noordpool gemaakt?
Van bevroren zeewater, dat op de Arctische Oceaan drijft.
5 verschilt een mot van een vlinder?
In de antennes: die van een vlinder zijn dun en recht en de antennes van een mot zijn geveerd.
2 Het woordenboek Les 3 Help … wat nu?
Bekijk de voorbeelden uit het woordenboek aandachtig.
- Mar keer de uitleg die bij het woord ‘reiger’ staat.
rei.ger (de; m; meervoud: reigers)
1. grote vogel met lange, spitse snavel
- Welke betekenis staat bij het woord ‘wezel’?
we.zel (de; v(m); meervoud: wezels)
1. schuw, marterachtig roofdiertje: zo bang als een wezel
Lees de zinnen.
Zoek daarna de betekenis van de vetgedrukte woorden op.
1 Bevers maken een constructie in de rivier.
2 Bijen kunnen door te wiebelen de afstand tot hun honing bepalen
3 Sidderalen genereren elektriciteit om hun prooien te vangen.
4 Boskikkers ondergaan een transformatie. Hun bloed verandert in ijs.
1 constructie:
2 bepalen:
3 genereren:
4 transformatie:
Zoek het vetgedrukte trefwoord op.
Noteer de betekenis erbij.
1 De Niagarawatervallen liggen op de grens tussen de Verenigde Staten en Canada. grens =
2 De hoeveelheid water die langs de watervallen passeert, vormt een spektakel. passeren =
3 Je kan zien met welke intensiteit het water de rotsen uitholt. intensiteit =
4 Toeristen kunnen met bootjes de watervallen aanschouwen aanschouwen =
Lees deze zin.
De Niagarawatervallen kunnen ook elektriciteit opwekken voor meer dan 160 000 gezinnen.
- Bekijk de verschillende betekenissen van het woord ‘opwekken’. Wat schuingedrukt staat, hoef je niet te lezen.
Proefversie©VANIN
op.wek.ken (wekte op, heeft opgewekt)
1. laten ontstaan: argwaan opwekken; elektriciteit opwekken
2. laten opstaan uit de dood of uit bezwijming
3. prikkelen: de eetlust opwekken
4. opvrolijken
- Hoeveel betekenissen heeft het woord?
- Welke betekenis past in de zin hierboven? Markeer deze betekenis.
Lees de tekst.
De Grand Canyon strekt zich over een lengte van wel 435 kilometer uit. De Grand Canyon is een brede en diepe kloof in het noorden van Amerika. Het water van de Coloradorivier heeft deze kloof uitgehold. De kloof ontstond door bewegingen van de aarde. De Coloradorivier erodeert de kloof ongeveer 16 cm per 1000 jaar. Mensen waarderen de Grand Canyon het meest net voor zonsondergang.
Naar: www.wikipedia.org
- Zoek de betekenissen van de vetgedrukte woorden op.
1 (zich) uitstrekken:
2 kloof:
3 eroderen:
4 waarderen:
- Mar keer de betekenis die in de tekst past.
Wat betekent het vetgedrukte woord in de zin?
Noteer de juiste betekenis.
1 Met cijfers geven we een blik op de verwoestende tsunami in Thailand. blik =
2 De beving veroorzaakte drie grote golven, waarbij de eerste golf 12 meter hoog was. golf =
3 De tol van de tsunami was bijzonder hoog: er stierven 280 000 mensen. tol =
4 De ramp trof ook tien Belgen. Zij stierven terwijl ze op vakantie waren. treffen =
5 Officieel ramen experts de schade op 81 miljoen euro. ramen =
Bekijk de afbeeldingen goed.
De foto’s bij het nummer gaan telkens over hetzelfde woord.
- Zoek dat woord op.
- Noteer het woord naast het nummer.
Proefversie©VANIN
2 trefwoord =
- teer onder elke afbeelding de passende betekenis van dat woord.
3 trefwoord =
Proefversie©VANIN
4 trefwoord =
5 trefwoord =
Weet je nog?
o = meervoud
pv = infinitief
Lees de tekst.
ik
je/jij na de pv
pv = stam
o = enkelvoud
iets anders
Proefversie©VANIN
pv = stam + t
stam (ik …) a
Sabelsprinkhanen behoren tot de lawaaierigste insecten van het regenwoud. De mannetjes raspen hun vleugels tegen elkaar en ‘zingen’ voor een vrouwtje.
Sabelsprinkhanen eten bloemen en bladeren, maar soms staan ook kleine insecten op hun menu. Zelf zijn ze een prooi voor vogels, apen en vleermuizen. De meeste sabelsprinkhanen hebben een groene kleur en zien er qua vorm uit als een blad.
Uit: Encyclopedie van de Aarde
- Welke soort woorden zijn gemarkeerd?
- Schrijf de gemarkeerde werkwoorden in de eerste kolom van de tabel over.
- In de tweede kolom noteer je de stam.
infinitief (ik zal …)
Lees de zinnen.
- Schrijf de vetgedrukte woorden in de tabel.
- Erna vul je de stam van het werkwoord aan.
1 De veren van de pauw glanzen mooi.
2 IJsberen overleven de winter door in de zomer een voedselvoorraad aan te leggen.
3 Krokodillen bestaan al meer dan 200 miljoen jaar.
4 Leeuwenjongen verlaten hun mama pas na ongeveer twee jaar.
5 Wanneer olifanten zwemmen, gebruiken ze hun slurf als snorkel om te ademen. infinitief (ik zal …) stam (ik …) 1 2 3 4 5
Noteer de stam uit oefening b in de juiste kolom.
Je krijgt bij elke kolom ook een voorbeeld.
Je schrijft wat je hoort. Je schrijft de laatste medeklinker 1 keer.
Proefversie©VANIN
Een ‘v’ wordt een ‘f’.
Een ‘z’ wordt een ‘s’. andere bespreken → bespreek vertellen → vertel schrijven → schrijf kiezen → kies vergaan → verga
Noteer de stam.
- Onderstreep het onderwerp in de zin.
- Schrijf de persoonsvorm in de laatste kolom.
Let op: schrijf een hoofdletter wanneer de persoonsvorm het eerste woord van de zin is.
infinitief stam
1denken
2zoeken
3vangen
Proefversie©VANIN
Ik dat deze plant voor jou onbekend is.
Bekerplanten op een creatieve manier naar voedsel.
De planten insecten in hun ‘beker’.
4 weten jij dat de ‘beker’ gevuld is met vloeistof?
5vallen
6gaan
Uit: Encyclopedie van de Aarde
Noteer de stam.
De insecten erin en verteren.
Ik nog meer informatie over deze plant opzoeken.
- Onderstreep het onderwerp in de zin.
- Schrijf de persoonsvorm in de laatste kolom.
Let op: schrijf een hoofdletter als de persoonsvorm het eerste woord van de zin is.
infinitief stam zin
1bestaan
2hakken
3laten
4groeien
5zien
6nestelen
Uit: Encyclopedie van de Aarde
persoonsvorm
De snavel van de toekan uit scherpe zaagtandjes.
Daarmee hij vruchten in stukjes, waarna hij die opeet.
Tijdens het vliegen de vogel dikwijls een vrucht vallen.
Die dan weer uit tot een nieuwe fruitboom.
Je dat de toekan zich echt thuis voelt in het regenwoud.
Graag hij zich in holle bomen.
persoonsvorm
Noteer de stam.
- Onderstreep het onderwerp in de zin.
- Schrijf de persoonsvorm in de laatste kolom.
Let op: schrijf een hoofdletter als de persoonsvorm het eerste woord van de zin is.
infinitief stam zin
1trekken
2zwemmen
3zien
4geven
5bewonderen
6 eten
7schrapen
8komen
9vangen
10sterven
Koralen een groot aantal kleurrijke dieren aan.
Rondom het Groot Barrièrerif in Australië bijvoorbeeld de koraalduivel.
Zijn lichaam er opvallend en gestreept uit.
Zijn stekels een pijnlijke steek.
Ook zeeslakken je er.
Dit diertje niet-bewegende dieren, zoals sponzen.
Met zijn scherpe tanden de zeeslak voedsel van het rif.
Je er soms ook waaierwormen tegen.
Met hun kleverige, kleurrijke tentakels ze heel wat dieren.
Helaas een groot deel van de koralen af door de opwarming van het oceaanwater.
Naar: Sally Morgan, Onder de zeespiegel – Anemoonvissen en andere koraalrifdieren
Onderstreep het onderwerp in de zin.
- Schrijf de persoonsvorm in de laatste kolom.
persoonsvorm
Proefversie©VANIN
1 staat De Sahara bekend als de grootste woestijn.
2bedragen De oppervlakte 9 miljoen vierkante meter.
3komen betekenen
De naam Sahara van het Arabische ‘Sahra’ en dat ‘woestijn’.
4liggen De woestijn in Noord-Afrika.
infinitiefzin persoonsvorm
5bewonderen Je er zowel vlaktes met stenen en rotsen als zandduinen.
6veranderen Het klimaat er snel.
7 weten je dat het er vroeger een stuk minder warm was?
Proefversie©VANIN
h
8leven Dieren als de gestreepte hyena, schorpioenen en ook de kameel er.
9slaan De kameel water op in twee bulten op zijn rug.
10overleven Zonder de kameel de mens nooit in een woestijn.
Naar: wikipedia.org
Onderstreep in de tekst telkens het onderwerp. - Vul de juiste vorm van de persoonsvorm in.
Blobvis (krijgen) eerherstel met titel ‘vis van het jaar’
Je (lezen) het goed! De blobvis (winnen) de verkiezing van ‘vis van het jaar’. Ooit werd hij uitgeroepen tot lelijkste dier ter wereld.
De vis (leven) in diepe wateren voor de kust van Australië en Tasmanië. Een Nieuw-Zeelandse organisatie (verkiezen) het dier tot vis van het jaar. De blobvis (behalen) een grote voorsprong op de andere tegenstanders. Blobvissen (groeien) tot ze wel 30 centimeter groot zijn.
(Geloven) je dat hij er helemaal misvormd uitziet? In diep water (staan) hij heus wel zijn mannetje. In het diepe water (zien) hij er eerder uit als een gewone vis. Dat (komen) door de hoge waterdruk die er is. Maar wanneer vissers hen (vangen) , (krijgen) ze hun blubberige vorm.
Ik (komen) deze griezel liever niet op mijn bord tegen!
Naar: www.nieuwsblad.be
4.1 SPELWEB
Schrijf de woorden tweemaal over.
1prachtig
2uitzonderlijk
3vacht
4kracht
5prooi
6organisatie
Welke woorden uit oefening a vind je in de woordenslang?
Noteer ze onder de slang.
S P E ELS
Vul de zinnen aan met een woord uit oefening a
1 De van een beet van een witte haai is een van de sterkste onder de haaiensoorten.
2 Tijdens de heldere augustnacht had je een zicht op de planeten Venus, Jupiter en Saturnus.
3 De orka’s hebben heel wat en samenwerking nodig wanneer ze jagen.
4 In de zomer van 2025 was het warm weer in grote delen van Zuid-Europa.
5 Leeuwen vallen hun , zoals buffels, altijd in groep aan.
6 Een eend is bedekt met veren en daarom spreek je niet over de , maar over het ‘verenkleed’ van een eend.
Markeer de zes woorden waarbij je de ch uitspreekt zoals in ‘machtig’ en ‘vacht’.
wachtenblauwachtigchips lichtenchocolade chauffage zacht vluchtchampagnenacht
Proefversie©VANIN
Bij deze woorden spreek je de ch uit zoals in de woorden ‘prachtig’ en ‘kracht’. Vul de zinnen aan.
Kies uit: gezicht – lachen – pech – tocht – vlucht – vochtig
1 De klimmers ondernamen een moeilijke naar de top van de Himalayaberg.
2 Wat trek jij een raar bij het zien van dat dier!
3 De zebra had toen hij de rivier wilde oversteken. Hij werd verslonden door een krokodil.
4 Door de vele regen in het Amazonewoud blijft het en groeien de bomen goed.
5 Chimpansees en orang-oetans kunnen geluiden maken die heel goed op lijken.
6 Tijdens hun naar het zuiden leggen vogels soms duizenden kilometers af.
4.2 WOORDWEB
Lees elk woord, de voorbeeldzin en de betekenis.
woordvoorbeeldzin
betekenis aanpakkenWeet je al hoe we die luisteroefening de volgende keer beter kunnen aanpakken? doen bewijzen Bevers bewijzen met de bouw van hun nest dat ze slimme dieren zijn. aantonen, laten zien dankzij Dankzij zijn groene kleur valt de vogel niet op in de bomen. door de hulp van eigenlijkDe roodlippige vleermuisvis is eigenlijk een speciale vis, want hij kan niet goed zwemmen. in feite, in werkelijkheid de methode De luipaard heeft een goede methode om zijn prooi te vangen. werkwijze, manier, aanpak noodzakelijkWanneer je de Mount Everest wil beklimmen, is het noodzakelijk om zuurstofflessen mee te nemen. nodig, onmisbaar
Vul de zinnen aan met een passend woord uit oefening a Let op: schrijf een hoofdletter wanneer het woord aan het begin van de zin staat.
1 Het is dat een blauwe vinvis tot 3 ton krill per dag eet om te overleven.
2 Het hart van een blauwe vinvis weegt meer dan een auto!
3 Orka’s jagen in groepen. Hun vraagt wel om een goede samenwerking.
4 hun lange nek kunnen giraffen makkelijk aan de hoogste bladeren van de bomen.
Mar keer een woord dat in de zin past.
1 Met deze dankzij / methode maak ik nooit meer werkwoordsfouten.
2 Ik weet niet zo goed hoe ik deze opdracht moet aanpakken / bewijzen.
3 Mijn zus slaagde voor haar rijexamen eigenlijk / dankzij de vele steun die ze van haar vrienden kreeg.
4 Weet jij noodzakelijk / eigenlijk hoeveel poten een duizendpoot echt heeft?
5 Het is noodzakelijk / dankzij dat je voldoende water drinkt wanneer het heel warm weer is.
Welk woord past in beide zinnen?
Gebruik een woord uit oefening a
1 Hij wil tonen dat hij die opdracht zelfstandig kan afwerken; hij wil zich .
De advocaat kon dat de dader onschuldig was.
2 In dit boek werken we voor het spel- en woordweb altijd op dezelfde manier.
We hebben daar een bepaalde voor.
Met deze kan je veel werk in korte tijd uitvoeren.
3 is ze een heel beleefd meisje.
Ze wenst je altijd een prettige dag.
Wat is zijn job ? Is hij loodgieter of elektricien?
4 Dat meisje weet van ! Ze doet heel flink haar werk.
Je mag die jongere niet te streng
Hij heeft het niet gemakkelijk thuis.
Proefversie©VANIN
Zelftoets
1 De W-vragen
Les 1 Wat zit de natuur raar in elkaar! / 6
a Lees de tekst en beantwoord de vragen (= W-vragen). / 4
Mar keer eerst de gevraagde informatie in de tekst. / 2 (Wie? of Waarover? = oranje / Wat? = groen / Waar? = blauw / Wanneer? = roze)
De spinnen in de Australische staat Victoria zijn druk bezig geweest. Eén van de achtpotige en veelogige beestjes heeft het voor elkaar gekregen een web van een kilometer lang te maken. Hoewel dit bijzondere natuurverschijnsel heel tof klinkt, is de oorzaak een stuk minder prettig. In 2021 regende het flink in het gebied.
Om te overleven laten de spinnen zich door de wind meevoeren terwijl ze ragfijne draden loslaten. Zo ontstaat er een soort van deken.
Naar: www.metronieuws.nl
Waarover gaat het?
Wat is er gebeurd?
Waar vond het plaats?
Wanneer gebeurde het?
2 Het woordenboek
Proefversie©VANIN
Les 3 Help … wat nu? / 16
a Lees de tekst. / 4
Zoek daarna de betekenis van de onderstreepte woorden op.
Luiaards zijn Zuid-Amerikaanse zoogdieren. Je hebt de tweevingerige en de drievingerige luiaards. Het zijn herbivoren. Ze leven in bomen. De bladeren leveren weinig energie. Bovendien verteren ze niet gemakkelijk. Daarom heeft de luiaard een speciale maag. Daarin breken bacteriën de stugge bladeren af. De dieren lusten ook insecten, hagedissen en kadavers. De luiaard verdedigt zich met zijn klauwen wanneer hij in gevaar is. Dat is zijn enige defensie. De luiaard is voornamelijk kwetsbaar op de grond. Wanneer hij in een boom hangt, valt hij bijna niet op, omdat hij zo traag beweegt.
Naar: www.wikipedia.org
1 herbivoor:
2 stug:
3 kadaver:
4 defensie:
Proefversie©VANIN
b Zoek de verschillende betekenissen van het vetgedrukte woord op.
- Noteer drie betekenissen. / 9
- Mar keer daarna de betekenis die in de zin past. / 3
1 Toen de vlucht knobbelganzen overkwam, maakten ze een hels lawaai.
2 De aasgieren aten het kreng op dat de leeuwen achtergelaten hadden.
3 In 24 uur tijd draait de aarde rond haar as-
3 De spelling van de werkwoorden
Les 4 Bizarre natuur van tegenwoordig / 20
a Noteer de stam. / 5
- Onderstreep het onderwerp in de zin. / 5
- Vul de persoonsvorm in de laatste kolom in. / 10
infinitief stam zin persoonsvorm
1leven
2zwemmen
3komen
4 weten
5produceren
In de diepzee (onder de 1000 meter) weinig vissen.
In de diepzee je als vis rond in koud, zout en pikkedonker water.
Dat doordat er geen zonlicht meer is.
Wetenschappers nog altijd heel weinig over dit gebied.
De addervis een soort licht om zijn prooien te lokken.
infinitief stam zin persoonsvorm
6verzwelgen
7krioelen
8menen
9blijven
10 weten
Naar: Encyclopedie van de Aarde
Hij grote prooidieren met zijn soepele kaken en rekbare maag.
Op de zeebodem het van de wormen die zich met afval voeden.
Ik dat wetenschappers nog heel wat nieuwe soorten zullen ontdekken.
Deze mensen onderzoek doen naar de diepzee.
Je nooit wat ze nog allemaal vinden.
Proefversie©VANIN
4 Spelling en woordverklaring Les 6 Spel- en woordweb / 11
a Vul het voorgelezen woord in. / 5
1 De luipaard sleepte zijn in de boom.
2 De van een mol is heel zacht.
3 Sneeuw in de woestijn is een natuurverschijnsel.
4 De jacht vraagt heel wat van de orka’s.
5 Het zicht bovenop de hoogste berg van Europa was .
b Vervang wat vetgedrukt is. / 3
Kies uit de woordenlijst.
Let op: er staan meer woorden dan je nodig hebt!
Kies uit: aanpakken – bewijzen – dankzij – eigenlijk – methode – noodzakelijk
1Wetenschappers konden aantonen dat haaien heel weinig slapen.
2Dolfijnen gebruiken deze manier om te slapen: ze laten maar één hersenhelft slapen.
3Giraffen slapen in feite maar 2 à 4 uur per dag.
c Mar keer het woord dat in de zin past. / 3
1 Het is eigenlijk / noodzakelijk dat leeuwen goed samenwerken tijdens het jagen.
2 Dankzij / Eigenlijk hun uitstekend reukorgaan kunnen haaien hun prooi van kilometers ver ruiken.
3 Weet jij hoe blauwe vinvissen de zorg voor hun jong methode / aanpakken?