THEMa 1
IedEr zIJn DING
1 Luister naar vijf radioprogramma’s met verschillende soorten muziek. Welk programma is helemaal jouw ding? Vink het aan. ❍❍ programma 1 ❍❍ programma 2 ❍❍ programma 3 ❍❍ programma 4 ❍❍ programma 5 2 Wat spreekt jou aan in het fragment? 3 Welk fragment sluit het minst aan bij jouw smaak? Waarom?
Een muzikale voorkeur is persoonlijk. Voorkeuren kunnen dan ook van elkaar verschillen. Dat is prima. Als we open staan voor elkaars muziek, ontdekken we heel veel nieuws!
8
Je neemt de houding van een superheld aan wanneer je zingt. Je geniet van het samen zingen. Je neemt de juiste houding en speeltechniek aan wanneer je een instrument bespeelt. Je leest je eerste partituur. Je geniet van het samen spelen. Je verkent het drumstel. Je herkent vanuit het beluisteren verschillende slaginstrumenten.
Je maakt een soundscape. Je leert drummen met je lichaam. Je leert een drumstel nabootsen met je stem.
9
Warming-up Zing als een superheld!
OPDRACHT 1 Een goede zanghouding is belangrijk. Denk aan een superheld die klaarstaat om erin te vliegen, en zing je favoriete liedje. Deze tips helpen je op weg. ❍❍ Staan je beide voeten stevig op de grond? ❍❍ Zijn je knieën een beetje gebogen, klaar om te springen? ❍❍ Is je rug mooi recht? Niet gebogen of hol? ❍❍ Borstkas open? Laat je superheldlogo zien! ❍❍ En wat met je armen? Houd die netjes naast je lichaam, open handpalmen, lange vingers. ❍❍ Je schouders hangen recht naar beneden. En een heel klein beetje naar achteren. ❍❍ En je gezicht? Dat straalt natuurlijk! Want jij bent niet de eerste de beste! Ready for take-off? Zingen maar!
10
THEMa 1: IedEr zIJn DING
Nu jij!
Wake Me Up
OPDRACHT 2 Zing en geniet!
Wake Me Up - Avicii Verse 1 Feeling my way through the darkness Guided by a beating heart I can’t tell where the journey will end But I know where to start They tell me I’m too young to understand They say I’m caught up in* a dream Well life will pass me by if I don’t open up my eyes Well that’s fine by me Chorus So wake me up when it’s all over When I’m wiser and I’m older All this time I was finding myself, and I Didn’t know I was lost So wake me up when it’s all over When I’m wiser and I’m older All this time I was finding myself, and I Didn’t know I was lost
*to be caught up in = vastzitten in *to carry = dragen *a chance = een kans
Verse 2 I tried carrying* the weight of the world But I only have two hands Hope I get the chance* to travel the world But I don’t have any plans Wish that I could stay forever this young Not afraid to close my eyes Life’s a game made for everyone And love is a prize Repeat chorus I didn’t know I was lost (4x) I didn’t know
11
You Don’t Know - Milow Verse 1 Sometimes everything seems awkward* and large Imagine* a Wednesday evening in March Future and past at the same time I make use of the night and start drinking a lot Although not ideal for now it’s all that I’ve got It’s nice to know your name Chorus - short You don’t know you don’t know You don’t know anything ‘bout me Verse 2 An ocean a lake I need a place to drown Let’s freeze the moment because we’re going down Tomorrow you’ll be gone, gone, gone You’re laughing too hard this all seems surreal* I feel peculiar* now what do you feel Do you think there’s a chance that we can fall Chorus - long You don’t know you don’t know You don’t know anything about me What do I know I know your name You don’t know you don’t know You don’t know anything about me anymore Bridge I gave up dreaming for a while I gave up dreaming for a while
Verse 3 I’ve noticed* these are mysterious days I look at it like a jigsaw puzzle* and gaze* With wide open mouth and burning* eyes If only I could start to care My dreams and my Wednesdays ain’t going nowhere Baby baby baby you don’t know Repeat chorus - long
*awkward = ongemakkelijk *to imagine = zich inbeelden *surreal = onwerkelijk *peculiar = vreemd *to notice = opmerken *jigsaw puzzle = legpuzzel *to gaze = staren *burning = brandend
Hoe ging het? Vink op p. 10 aan welke tips je gebruikte. Geef jezelf een score voor je houding bij het zingen. EVALUATIE
12
THEMa 1: IedEr zIJn DING
MUZIEKELEMENTEN
maat
solsleutel " notenbalk # enkele maatstreep
maatcijfer
dubbele maatstreep
Noot
5 4 3 2 1
Notenbalk: vijf lijnen, te tellen van onder naar boven.
Solsleutel: staat aan het begin van de notenbalk. Bepaalt de naam en de toonhoogte van de noten. Wijst de noot sol aan op de tweede lijn.
Maat: het stukje dat tussen twee maatstrepen staat.
Enkele maatstreep: geeft het einde van een maat aan.
Dubbele maatstreep: geeft het einde van een muziekstuk aan.
Maatcijfer: geeft de maatsoort aan. 4 = aantal tellen in een maat 4 = waarde van één tel: één vierde noot
tel 1
tel 2
tel 3
tel 4
Op diddit kun je de muziekelementen verder inoefenen.
13
Warming-up
Een goede houding aannemen bij het spelen
OPDRACHT 3 Maak werk van een goede houding bij het spelen. Probeer deze tips uit. Als je zit: ❍❍ zorg je ervoor dat je rechtop zit. ❍❍ zit je vooraan op de stoel, niet tegen de leuning. ❍❍ zet je je voeten een beetje uit elkaar. ❍❍ zet je je linkervoet een beetje naar voren. Als je recht staat: ❍❍ zet je je voeten stevig op de grond, een beetje uit elkaar. ❍❍ houd je je rug mooi recht. ❍❍ hangen je armen ontspannen langs je lichaam. ❍❍ houd je je hoofd zonder spanning rechtop. ❍❍ komt je muzieklessenaar op ooghoogte.
OPDRACHT 4 Bekijk de filmpjes over het keyboard, drumstel en orffinstrumenten. Let op de houding van de muzikanten die de instrumenten bespelen. Welke tips herken je?
14
THEMa 1: IedEr zIJn DING
Nu jij!
The Next Episode
OPDRACHT 5
© Jason Persse
Speel samen jullie eerste partituren.
The Next Episode
MUZIEKELEMENTEN Maatcijfer: geeft de maatsoort aan.
tel 1
2 = aantal tellen in een maat 4 = waarde van één tel: één vierde noot
tel 2
15
©D
rew
16
de
FF
awk
es
THEMa 1: IedEr zIJn DING
Speel de stukken opnieuw, maar maak nu gebruik van een aantal dynamische tekens. Kies zelf welke je wilt gebruiken.
MUZIEKELEMENTEN Dynamiek afkorting van piano – betekent stil
afkorting van mezzo forte – betekent halfluid
afkorting van forte – betekent luid
cresc.
dim.
afkorting van crescendo – betekent geleidelijk van stil naar luid
afkorting van diminuendo – betekent geleidelijk van luid naar stil
Hoe ging het? Vink op p. 14 aan welke tips je gebruikte. Geef jezelf daarna een score voor je houding bij het spelen. EVALUATIE
17
MUZIEKELEMENTEN Notenwaarden halve noot
vierde noot
achtste noot
Twee achtsten worden vaak zo genoteerd:
vier achtsten
halve rust
vierde rust
achtste rust
Rusten
Herhalingsteken: herhaal de muziek die tussen de tekens staat. Als er geen eerste teken staat, herhaal dan vanaf het begin.
18
THEMa 1: IedEr zIJn DING
Ik lees muziek! OPDRACHT 6 Volg het stappenplan.
Stap 1 Ga met vier leerlingen naast elkaar staan zoals op de tekening.
Stap 2 De leraar wijst in een vast tempo de leerlingen een voor een aan. Per aangeduide leerling klap jij één keer in je handen.
Stap 3 Lukt dat? Dan verandert de leraar de opstelling.
Nu staan er op sommige plaatsen: • geen leerlingen: als de leraar die plaats aanwijst, blijft het stil. • twee leerlingen: als de leraar die plaats aanwijst, klap je samen dubbel zo snel. Lukt het om dit stappenplan te volgen? Dan lees je eigenlijk noten zonder dat je het wist! Een maat bestaat vaak uit vier tellen (denk aan de vier plaatsen). Een tel (of plaats) kan één, twee, drie, vier of meerdere noten (leerlingen) bevatten.
19
OPDRACHT 7 Begrijp je het? Lees dan het schema onderaan zowel met cijfers als met noten. De poster kan Bo em Sji Doem Tcha Pa Sss je daarbij verder op weg helpen. Dit is de code:
1 (lees: 1) Boem
2 (lees: 1 – 2)
Doem
Sji
Voet
borst
knip
klap
Boem Tchaboem
DoemPa doem
SjiSss ki
Tcha tcha
dij
Pa
ta
Bo e m
Voet
borst
Boem boem
Doem
doem
Voet klapVoet
knip
Sji
ki
borst dij borst
Tcha tcha
Pa
knip stil knip
ta
Sji ki Sji ki Doem boem boem Cijfernotatie
Bo em
1
Voet Voet
Sji
ki
Sji
borst borst
ki
knip knip knip knip
Doem boem boem
borst voet voet
2
knip knip
Doem pa ta
borst dij dij
1
knipklap knipklap knip knip
dijvoet dij voet borst
Sji ki Tcha
Pa
ta
pa
ta
Voet Voet
Sji
Sss Sji ki
Tcha tcha sss
BoemDoem boem doem
=
ki
Sji
stil knip knip
Voet borst Voet borst
ki Sji
knip knip knip knip
Doem Sji
borstknip klapklap knip
Boem boem
dij dij dij dij
doem tcha
voet borstborst dij dij
Voet borst
Doem Sji boem kiboem ki
borst knip knip knipvoet knipvoet
borst knip
Doem Sjidoem ki
boem doem
doem tcha
Sji
dij dij
Sji ki Tcha Muzieknotatie
Voet
knip knip klap
klap klap
Bo e mDoem
Concept: Jeroen Vanesser
Doem
Concept: Jeroen Vanesser
boem doem Doem pa ta
stil
Pa
ta
voet borst
pa
ta
borst klap
Sss Sji ki
Tcha tcha sss
Voet
borst
knip
klap
Tcha Boem SjiBoboem em
Pa Doem doem Tcha Doem
SjiPa SjiSss ki
Tcha tcha SssTcha
dij dij dij dij
stil knip knip
klap klap stil
klap Voet Voet knipVoet
dij borst borst klapborst
stil knip knip dij knip
klap klap stilklap
tchaki boem Sji SjiBoem kiTchakiSji
Pa ta Tcha Doem tchadoem Doem boem boem
boem Pa Sji ta kita Doem pa doem
doem tcha boem tcha Sji Tcha kidoemTcha
klap klap Voet Voet knip knipknip knip knip knip
dijborst dij klapborst klap borst voet voet
voet borst dijknip dijdijknip borst dij
borstklap klap voet borst knipklap knip klap
Concept: Jeroen Vanesser
Co
do Pa
klap klap stil
knip knip borst borst
Doem boem pa ta Doem boem
Doem Sji Sjikipa ki Sji ta Tchaki
borstvoet dij dij borst voet
knip knip knip knip klap knip borst dij knip dij
Paki boem ta pa ta Pa Doem SjiDoem Tchaboem taSss papaSji tataki
dij voet dij dij knipborst knip klapdijvoet
stil knip dij dij borst dij knip dij dij
OPDRACHT 8 Componeer zelf nog drie ritmes. Laat je inspireren door rij één en twee van de poster.
20
Tcha
SssSjiTcha Sjiki tcha kiTchasss
klapknip klap stil stilknip knip knip klap
Tch
kl
THEMa 1: IedEr zIJn DING
Onmisbare drummer Geen goede plaat zonder goede beat. Drummers zitten vaak een beetje weggedoken op het podium, maar ze zijn onmisbaar!
OPDRACHT 9 Bekijk het filmpje. Je ziet twee instrumenten aan het werk. Welke?
Drumstellen zijn er in vele soorten, maten en opstellingen. De basiselementen zijn: • de basdrum: zorgt voor de laagste klank, twee vellen, bespeeld met een pedaal. • de hihat: twee bekkens op een standaard, bespeeld met een pedaal. • de snaredrum of kleine trom: twee vellen, snaren aan de onderzijde. Bij het drumstel horen ook verschillende cimbalen, zoals de ride en de crash. In Soundscape noemen we die gewoon cimbalen. De drummer speelt met drumstokken of sticks. Soms ook met borstels of brushes.
OPDRACHT 10 Noteer op de juiste plaats bij het drumstel: snaartrom (snare) – hihat – basdrum (bass drum). cimbaal toms
floor tom
21
Je kunt op heel wat plaatsen leren drummen. Sommige muziekwinkels organiseren cursussen, maar je kunt ook privĂŠlessen nemen. Als je echt een professionele muzikant wilt worden, is de muziekacademie een goede keuze.
OPDRACHT 11 a In de muziekacademie is de drumles meestal een onderdeel van een volledige opleiding.
Welke?
b Je hoort zeven instrumenten. Onderstreep eerst de namen van de slaginstrumenten. Zet vervolgens de instrumenten in de juiste volgorde. xylofoon
pauken
harp
contrabas
tamboerijn
klarinet
gong
22
THEMa 1: IedEr zIJn DING
OPDRACHT 12 Bekijk het filmpje van een driejarige drummer en beantwoord de vragen. a Op welk onderdeel van het drumstel begint de driejarige drummer eerst te spelen? b Welke onderdelen gebruikt hij niet?
Er bestaat een ruim aanbod aan drumsticks en brushes. Met brushes klinkt de drum meer op de achtergrond. Veel hangt af van welke muziek je speelt. Daarnaast heeft elke drummer ook een persoonlijke voorkeur.
OPDRACHT 13 Bij een drum-off willen twee drummers elkaar overtroeven. Het wordt een ‘battle’ voor de titel van ‘greatest drummer’. In het filmpje zie je een drum-off tussen een profdrummer en een komiek. Kijk goed en beantwoord de vragen. a Noteer twee verschillen tussen het werk van beide drummers. b Welk slaginstrument haalt de drummer-komiek er aan het einde nog bij?
23
THEMa 1: IedEr zIJn DING
OPDRACHT 14 Schrijf op de juiste plaats in het instrumentenkader: snaartrom – basdrum – cimbaal – hihat – koebel. Snaar
Lucht
Strijk- en tokkelinstrumenten
Hout- en koperblazers
Vel
Zelfklinker Slagwerk
Kun je • de basiselementen van het drumstel opsommen en aanduiden op een foto? • nog vier andere slaginstrumenten opsommen?
24
Digitaal
THEMa 1: IedEr zIJn DING
We maken een soundscape Soundscape maken
Verhaal schrijven
Thema 1
Foto’s ‘vertalen’
Thema 2
Schilderijen ‘voelen’
Thema 3
Thema 4
Film verklanken Thema 5
OPDRACHT 15 Maak een soundscape voor het verhaal dat je leraar voorleest.
Stap 1 Verdeel verschillende instrumenten onder je klasgenoten. Durf out-of-the-box te denken. Tover banken, stoelen, een bordenwisser … om tot soundscapeinstrumenten.
Stap 2 Luister naar het verhaal en zorg voor passende geluiden. Maak een mooie soundscape voor het verhaal en denk eraan: ‘Less is more’.
Stap 3 Wissel van instrument met een klasgenoot en doe de oefening nog eens opnieuw. Welke versie vond jij de beste? Waarom?
25
Bodypercussion Geen drumstel in de buurt? Geen nood. Je kunt ook drummen met de slagvlakken van je lichaam. Bij het drummen is de onafhankelijkheid van handen en voeten of coördinatie uiterst belangrijk, maar niet eenvoudig.
OPDRACHT 16 Bekijk het filmpje.
Nu is het aan jou! Speel de bodypercussion die hieronder genoteerd staat. Houd deze tips in je achterhoofd. Bodypercussion lukt beter als je: • ontspannen rechtop zit of staat; • je inleeft in het tempo; • goed luistert naar alle muzikanten; • een matig tempo kiest en dat strak aanhoudt; • per achtste noot oefent. Zo krijg je inzicht in de bewegingen. Maak dat de bodypercussion stevig klinkt met de hele klas. Maak een opname van je uitvoering.
Je kunt ook bodypercussion spelen bij een lied dat je met de klas zingt. Splits in dat geval de klas op in twee groepen: een groep zingt, de andere speelt bodypercussion. 26
THEMa 1: IedEr zIJn DING
Vocal percussion Ook met je stem kun je een drumstel nabootsen. Vocal percussion heet dat. Vocal percussion is ontstaan als noodoplossing. Bij gebrek aan een drumstel of aan geld om er een te kopen, bootste men het drumstel na met de stem. Daarom wordt vocal percussion ook wel eens ‘drummen met de mond’ genoemd. De uitvoering gebeurt meestal met een ritmisch patroon dat voortdurend herhaald wordt. De groep VoicePlay begon als drie vrienden die zingend door de gangen van de school liepen. Inmiddels zijn ze met vijf en hebben zich opgewerkt tot een vocale topformatie.
OPDRACHT 17 Bekijk de filmpjes en beantwoord de vragen. a Waar staat in het eerste beeldfragment de zanger die de vocal percussion voortdurend aanhoudt? b Noteer drie manieren waarop VoicePlay in het laatste fragment musiceert. c Zou deze vorm van reclame op jou effect hebben?
27
OPDRACHT 18 Nu is het aan jou! Probeer de vocal percussion die in het stappenplan genoteerd staat. Gebruik dezelfde tips als bij bodypercussion. Ook nu kun je de klas opsplitsen in twee groepen: de ene groep zingt en de andere speelt vocal percussion. Onderdeel drumstel
Vocal percussion
Stap 1
tss
Stap 2
tcha
Stap 3
boem
Probeer ook deze partituur eens.
Welke percussie lukt het best: body of vocal? 28
Muzieknotatie
THEMa 1: IedEr zIJn DING
Aan de slag! OPDRACHT 19 Luister naar de vijf slaginstrumenten. Noteer de volgorde met een cijfer onder de afbeelding.
OPDRACHT 20 Luister naar de vier audiofragmenten. Twee slaginstrumenten spelen samen. Welke?
1
2
3
4
Op diddit kun je nog verder oefenen. Op diddit vind je de rubrieken ‘Bruggenbouwer’ en ‘Coda’.
29