Inhoud
Inhoud Voorwoord
5
Leeswijzer
6
Inhoud
7
Deel 1 Inleiding
33
Hoofdstuk 1 Domein van de sociale wetgeving
35
Hoofdstuk 2 Historisch overzicht
37
Deel 2 Collectieve arbeidsverhoudingen
41
Hoofdstuk 1 Organisaties voor werknemers en voor werkgevers
43
1
Organisaties voor werknemers
43
1.1
Professionele en interprofessionele organisaties
43
1.2
Structuur van de organisaties voor werknemers
43
2
Organisaties voor werkgevers
44
3
Rechtspersoonlijkheid van de organisaties voor werknemers en werkgevers
44
Hoofdstuk 2 Collectief overleg
47
1
Begrip bedrijfsorganisatie
47
2
Representativiteit van de organisaties voor werknemers en voor werkgevers
47
3
Nationale Arbeidsraad (NAR)
48
3.1
Samenstelling
48
3.2
Bevoegdheid
48
4
Paritair comité
48
5
Ondernemingsraad
50
5.1
Begrip
50
5.2
Verplichting tot oprichting van een ondernemingsraad
50
5.3
Samenstelling van de ondernemingsraad
51
5.4
Verkiezingen voor de ondernemingsraad
52
7
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 7
2/08/2022 07:47
Inhoud
6
5.5
Bescherming van de kandidaten tegen ontslag
53
5.6
Werking van de ondernemingsraad
55
5.7
Bevoegdheid van de ondernemingsraad
55
5.8
Europese Ondernemingsraad
57
Comité voor Preventie en Bescherming op het werk (CPBW)
57
6.1
Begrip
57
6.2
Verplichting tot oprichting van een CPBW
57
6.3
Samenstelling van het CPBW
57
6.4
Verkiezingen voor het CPBW
58
6.5
Bescherming van de kandidaten tegen ontslag
58
6.6
Bevoegdheid van het CPBW
58
Hoofdstuk 3 Interprofessioneel akkoord (IPA)
61
1
Begrip
61
2
Loonnorm
61
3
Recente voorbeelden
62
Hoofdstuk 4 Collectieve arbeidsovereenkomsten
63
1
Begrip collectieve arbeidsovereenkomst (cao)
63
2
Wie kan een cao sluiten?
63
3
Niveau waarop een cao kan gesloten worden
64
4
Modaliteiten voor de geldigheid van een cao
64
5
Inhoud van een cao
64
6
Bindende kracht van een cao
65
6.1
Algemeen verbindend verklaarde cao
65
6.2
De niet algemeen verbindend verklaarde cao
65
Hoofdstuk 5 Syndicale afvaardiging
67
1
Begrip
67
2
Toepassingsgebied van de cao
67
3
Bevoegdheid
67
4
Bescherming tegen ontslag
68
4.1
Procedure
68
4.2
Sanctie
68
5
Vragen en toepassingen
68
8
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 8
2/08/2022 07:47
Inhoud
Deel 3 Arbeidsovereenkomsten
71
Hoofdstuk 1 Inleiding
73
1
Evolutie
73
2
Bronnen van de verbintenissen
74
3
Gelijke behandeling van de werknemers bij de sollicitatie en gedurende alle fasen van de arbeidsrelatie
74
3.1
Gelijke behandeling tijdens de sollicitatie
74
3.2
Maatregelen ter bescherming van de sollicitant
75
3.3
Gelijke behandeling gedurende alle fasen van de arbeidsrelatie
76
4
Taalgebruik in de sociale betrekkingen in de onderneming
76
Hoofdstuk 2 Algemene begrippen in verband met de wet op de arbeidsovereenkomsten
79
1
Toepassingsgebied
79
2
Begrip arbeidsovereenkomst
79
3
Schijnzelfstandige – schijnwerknemer
80
3.1
Algemeen
80
3.2
Criteria voor de beoordeling van een arbeidsrelatie
80
3.3
Weerlegbaar vermoeden van toepassing in bepaalde sectoren
81
3.4
Besluit
82
3.5
Sociale ruling
82
4
Ontstaan en duur van de arbeidsovereenkomst
83
5
Soorten arbeidsovereenkomsten
84
5.1
Indeling op basis van het verrichte werk
84
5.2
Indeling op basis van de duur van de arbeidsovereenkomst
85
5.3
Indeling op basis van de omvang van de arbeidsprestaties
86
6
7
Belangrijke bepalingen met betrekking tot de arbeidsovereenkomsten
87
6.1
Vermoeden van een arbeidsovereenkomst
87
6.2
Imperatief karakter van de wet op de arbeidsovereenkomsten
87
6.3
Verantwoordelijkheid van de werkgever voor de handelingen van het leidinggevend personeel
87
6.4
Verjaring
87
Vragen en toepassingen
88
Hoofdstuk 3 Verplichtingen van de partijen
91
1
Gemeenschappelijke verplichtingen
91
2
Verplichtingen van de werknemer
91
9
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 9
2/08/2022 07:47
Inhoud
3
4
2.1
Wijze van werken
91
2.2
Verplichting tot geheimhouding en verbod van oneerlijke concurrentie
91
2.3
Zorgen voor de veiligheid
91
2.4
Zorgen voor gereedschappen en grondstoffen
92
2.5
Verantwoordelijkheid voor schade
92
2.6
Verantwoordelijkheid voor het afgeleverde werk
93
Verplichtingen van de werkgever
93
3.1
Werk geven
93
3.2
Zorgen voor behoorlijke werkomstandigheden
93
3.3
Loon betalen
94
3.4
Huisvesting bezorgen
94
3.5
Toelaten burgerlijke verplichtingen en geloofsplichten te vervullen
94
3.6
Zorgen voor het onthaal van de werknemer
94
3.7
Zorgen voor arbeidsgereedschap en persoonlijke voorwerpen
94
3.8
Een getuigschrift en sociale documenten bezorgen bij het einde van de overeenkomst
94
3.9
Aansprakelijkheid voor het werk
95
3.10 Verplichtingen in verband met een borgtocht van de werknemer
95
3.11 Verbod de voorwaarden van de arbeidsovereenkomst eenzijdig te wijzigen
95
Vragen en toepassingen
95
Hoofdstuk 4 Arbeidsovereenkomst gesloten door minderjarigen
97
1
Sluiten en beëindigen van de arbeidsovereenkomst
97
2
Betaling van het loon
97
3
Vragen en toepassingen
97
Hoofdstuk 5 Scholingsbeding
99
1
Omschrijving
99
2
Geldigheidsvoorwaarden
99
3
Verplichte vermeldingen
99
4
Begrenzing van het terug te betalen bedrag
99
5
Begrenzing van de duur van het scholingsbeding
100
6
Gevallen waarbij het scholingsbeding geen uitwerking heeft
100
7
Gevallen waarbij het scholingsbeding beschouwd wordt als onbestaande
100
8
Vragen en toepassingen
100
10
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 10
2/08/2022 07:47
Inhoud
Hoofdstuk 6 Scheidsrechterlijk beding
101
1
Omschrijving
101
2
Geldigheidsvoorwaarde
101
3
Toepassing
101
Hoofdstuk 7 Concurrentiebeding
103
1
Omschrijving
103
2
Geldigheidsvoorwaarden
103
2.1
Werknemer heeft het statuut van arbeider of bediende
103
2.2
Werknemer heeft het statuut van handelsvertegenwoordiger
103
3
Compensatoire schadevergoeding
104
4
Forfaitaire vergoeding
104
5
Gevallen waarin het concurrentiebeding geen uitwerking heeft
104
6
Vermoeden van aanbreng van cliënteel
104
7
Toepassing
105
Hoofdstuk 8 Schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst
107
1
Begrip schorsing
107
2
Overmacht
107
2.1
Begrip overmacht
107
2.2
Gevolg van overmacht
107
2.3
Gebeurtenissen die niet beschouwd worden als gevallen van overmacht die een einde maken aan de verplichtingen der partijen
108
3
Staking
108
4
Onvolledige arbeidsdag
108
5
Jaarlijkse vakantie
109
5.1
Duur van de schorsing
109
5.2
Gevolg van de schorsing door jaarlijkse vakantie voor de opzegging
109
5.3
Gevolg van de schorsing voor het loon
109
6
Periode waarin de werknemer moet zetelen als rechter in een arbeidsrechtbank of als raadsheer in een arbeidshof
110
7
Sociale promotie en betaald educatief verlof
110
8
Uitoefening van een politiek mandaat
110
8.1
Burgemeesters, schepenen, voorzitters en leden van het bureau van de districtsraden en OCMW-voorzitters
110
11
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 11
2/08/2022 07:47
Inhoud
8.2
Gemeenteraadsleden en OCMW-raadsleden
110
8.3
Provincieraadsleden
111
8.4
Invloed van de schorsing op de opzeggingstermijn
111
8.5
Bescherming tegen ontslag
111
9
Voorlopige vrijheidsberoving
112
10
Kort verzuim
112
11
Ziekte en ongeval
115
11.1 Verwittiging van de werkgever
115
11.2 Controle van de arbeidsongeschiktheid
115
11.3 Sanctie
116
11.4 Procedure in geval van betwisting
116
11.5 Uitvoering van de arbeidsovereenkomst met aangepast of ander werk
116
11.6 Gewaarborgd loon in geval van ongeval of ziekte, andere dan een arbeidsongeval of beroepsziekte 117 11.7 Gewaarborgd loon in geval van arbeidsongeval of beroepsziekte
121
Moederschapsverlof
122
12.1 Duur van de schorsing
122
12.2 Gevolg van de schorsing voor de opzegging
124
12.3 Uitkering tijdens het moederschapsverlof
125
12.4 Omzetting van moederschapsverlof in geboorteverlof (voorheen vaderschapsverlof)
125
Gevallen van schorsing tijdens de zwangerschapsperiode
126
13.1 Afwezigheid wegens zwangerschapsonderzoek
126
13.2 Profylactisch verlof of werkverwijdering wegens zwangerschap
126
14
Borstvoedingsverlof
127
15
Borstvoedingspauzes
127
15.1 Duur van de schorsing
127
15.2 Procedure
127
15.3 Bescherming tegen ontslag
128
15.4 Vergoeding
128
Geboorteverlof (vaderschapsverlof – geboorteverlof meeouders)
128
16.1 Rechthebbenden en voorwaarden
128
16.2 Duur van het geboorteverlof
129
16.3 Vergoeding tijdens het geboorteverlof
129
16.4 Bescherming tegen ontslag
129
Adoptieverlof
130
17.1 Duur van het adoptieverlof
130
17.2 Procedure voor de aanvraag van het adoptieverlof
130
17.3 Vergoeding
130
17.4 Bescherming tegen ontslag
130
12
13
16
17
12
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 12
2/08/2022 07:47
Inhoud
18
Pleegzorg en pleegouderverlof
131
19
Verlof om dwingende reden
133
19.1 Begrip dwingende reden
133
19.2 Duur van de afwezigheid en modaliteiten
133
Tijdelijke werkloosheid
134
20.1 Algemeen
134
20.2 Oorzaken van tijdelijke schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst voor werklieden
135
20.3 Tijdelijke schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst voor bedienden (economische werkloosheid)
139
Thematische verlofstelsels
141
21.1 Verlof voor palliatieve zorgen
141
21.2 Verlof voor de bijstand van een zwaar ziek gezins- of familielid
142
21.3 Ouderschapsverlof
145
21.4 Mantelzorgverlof
147
Tijdskrediet
148
22.1 Algemeen
148
22.2 Vormen van tijdskrediet
148
22.3 Gelijkstelling en neutralisatie van bepaalde schorsingsperiodes in de uitvoering van de arbeidsovereenkomst
150
22.4 Kennisgeving aan de werkgever
151
22.5 Uitstel van het tijdskrediet
152
22.6 Tijdelijke intrekking of wijziging van het tijdskrediet
152
22.7 Planning en voorkeurregeling – 5 %-drempel
152
22.8 Bescherming tegen ontslag
153
22.9 Terugkeer na schorsing van de arbeidsovereenkomst door opname van tijdskrediet
153
22.10 Onderbrekingsuitkering
153
22.11 Cumulatie met andere activiteiten
154
20
21
22
Hoofdstuk 9 Beëindiging van de arbeidsovereenkomst
157
1
Wijzen van beëindiging van de arbeidsovereenkomst
157
2
Einde van de arbeidsovereenkomst door onderlinge toestemming
157
3
Einde van de arbeidsovereenkomst door overlijden
158
3.1
Overlijden van de werknemer
158
3.2
Overlijden van de werkgever
158
4 5
Beëindiging van de arbeidsovereenkomst door definitieve arbeidsongeschiktheid ingevolge ziekte of ongeval – medische overmacht
158
Beëindiging van de arbeidsovereenkomst wegens een dringende reden
160
5.1
Betekenis
160
5.2
Procedure
160
5.3
Beoordeling van het ontslag wegens dringende reden
160 13
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 13
2/08/2022 07:47
Inhoud
6
Nietige bedingen met betrekking tot de beëindiging van de arbeidsovereenkomst
161
7
Beëindiging van de arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd
161
7.1
De opzegging
161
7.2
Aanvang van de opzeggingstermijn
162
7.3
Duur van de opzeggingstermijn – huidige regeling in het eenheidsstatuut (van toepassing sinds 01-01-2014)
162
Duur van de opzeggingstermijn – bijzondere regeling voor werknemers in dienst voor de invoering van het eenheidsstatuut (voor 01-01-2014)
165
7.5
Gevolg van het niet-naleven van de opzeggingstermijn
168
7.6
Gevolg van de schorsing van de arbeidsovereenkomst voor de opzegging en de beëindiging ervan 169
7.4
8
9
Beëindiging van de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd of voor een duidelijk omschreven werk
169
8.1
Principe
169
8.2
Gevolg van de voortijdige beëindiging
169
8.3
Voortijdige beëindiging mits naleving van een opzeggingstermijn
170
Beëindiging van de arbeidsovereenkomst om reden van arbeidsongeschiktheid door ziekte of ongeval
171
10
Sollicitatieverlof
172
11
Motiveringsplicht van het ontslag gegeven door de werkgever
172
11.1 Toepassingsgebied
173
11.2 Procedure
173
11.3 Bijkomende schadevergoeding in geval van kennelijk onredelijk ontslag
174
11.4 Bewijslast
174
12
Outplacement
174
13
Ontslagcompensatievergoeding
175
14
Kwijting voor saldo
176
15
Vragen en toepassingen
176
Hoofdstuk 10 Arbeidsovereenkomst voor handelsvertegenwoordigers
179
1
Begrip
179
2
Loon
179
2.1
Samenstelling
179
2.2
Recht op commissieloon
179
2.3
Berekening en betaling van het commissieloon
180
3
Uitwinningsvergoeding
181
3.1
Begrip
181
3.2
Bedrag van de uitwinningsvergoeding
181
14
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 14
2/08/2022 07:47
Inhoud
3.3
Intrest
182
3.4
Vergoeding van de volledige schade
182
4
Concurrentiebeding
182
5
Delcrederebeding
182
6
Vragen en toepassingen
183
Hoofdstuk 11 Overeenkomst voor tewerkstelling van studenten
185
1
Aard van de overeenkomst
185
2
Vormvoorwaarden
185
2.1
Vorm
185
2.2
Inhoud
186
2.3
Sanctie
186
3
Proeftijd
187
4
Beëindiging van de overeenkomst
187
4.1
Beëindiging door opzegging
187
4.2
Beëindiging tijdens een periode van arbeidsongeschiktheid
187
5
Arbeidsongeschiktheid van inwonende studenten
188
6
Studentenarbeid en sociale zekerheid
188
6.1
Principe
188
6.2
Invloed van de studentenarbeid op de beroepsinschakelingstijd
189
6.3
Arbeidsovereenkomst volgend op de studentenovereenkomst
189
7
Vragen en toepassingen
189
Hoofdstuk 12 Huisarbeid
191
1
Begrip
191
2
Verplichtingen van de werkgever
191
3
Sluiten van de overeenkomst
191
3.1
Vorm
191
3.2
Verplichte vermeldingen
191
3.3
Sancties
192
4
Schorsing van de overeenkomst
192
5
Recht op afwezigheid om ander werk te zoeken
192
6
Voorrang voor een vacante betrekking
192
7
Vragen en toepassingen
193
15
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 15
2/08/2022 07:47
Inhoud
Hoofdstuk 13 Telewerk
195
1
Regelmatig telewerk
195
1.1
Begrip
195
1.2
Uitsluitingen
195
1.3
Vormvoorwaarden
195
1.4
Arbeidsvoorwaarden
196
1.5
Organisatie van het telewerk
196
1.6
Gebruik van apparatuur en kostenvergoeding
197
1.7
Bescherming van de gegevens
197
1.8
Veiligheid en gezondheid op de werkplaats
197
1.9
Vorming en loopbaanontwikkeling
197
2
1.10 Collectieve rechten
198
Occasioneel telewerk
198
2.1
Begrip
198
2.2
Gevallen waarin occasioneel telewerk mogelijk is
198
2.3
Voorafgaande aanvraag
198
2.4
Rechten en plichten
198
Hoofdstuk 14 Uitzendarbeid of interimarbeid
199
1
Begrip
199
2
Betrokken partijen
199
3
Toegelaten uitzendarbeid
199
4
Niet-toeglaten uitzendarbeid
200
5
Arbeidsovereenkomst
200
6
Loon
201
7
Documenten
201
8
Proeftijd
202
9
Beëindiging van de arbeidsovereenkomst
202
9.1
Overeenkomst voor een bepaalde tijd of voor een bepaald werk
202
9.2
Overeenkomst om een vaste werknemer gedurende een niet bepaalde termijn te vervangen (= vervangingsovereenkomst)
202
Vrijstelling van schadevergoeding
202
9.3
10
Overeenkomst uitzendbureau – gebruiker
203
11
Relatie uitzendkracht – gebruiker
203
12
Recht van aanwerving bij de gebruiker
203
13
Reglementering van uitzendbureaus
203
14
Vragen en toepassingen
203
16
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 16
2/08/2022 07:47
Inhoud
Hoofdstuk 15 Alternerend leren en werken
205
1
Algemeen kader
205
2
De (stage)overeenkomst alternerende opleiding
206
2.1
Het opstellen van de overeenkomst
206
2.2
Wederzijdse rechten en plichten
206
3
Stageovereenkomst in het kader van een ondernemerschapstraject
207
Hoofdstuk 16 Arbeidsovereenkomst voor deeltijdse arbeid
209
1
Begrip
209
2
Arbeidsovereenkomst
209
2.1
Wijze van sluiten
209
2.2
Vermeldingen in de overeenkomst
209
3
Kort verzuim
210
4
Duur van de opzeggingstermijn – opzeggingsvergoeding
210
5
Afwezigheid tijdens opzegging
210
6
Anciënniteitsbepaling
210
7
Voorrang voor een vacante betrekking
210
8
Vragen en toepassingen
211
Hoofdstuk 17 Flexi-jobs
213
1
Begrip
213
2
Toepassingsgebied: basisvoorwaarden om een flexijobarbeidsovereenkomst aan te gaan
213
2.1
Voor de werkgever
213
2.2
Voor de werknemer
213
Arbeidsvoorwaarden
214
3.1
De overeenkomst
214
3.2
Het flexi-loon
214
3
Deel 4 Arbeidsreglementering
215
Hoofdstuk 1 Arbeidsreglement
217
1
Begrip
217
2
Toepassing van de wet
217
3
Vermeldingen in het arbeidsreglement
217
17
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 17
2/08/2022 07:47
Inhoud
4
3.1
Verplichte vermeldingen volgens de wet op het arbeidsreglement
217
3.2
Verplichte vermeldingen volgens andere wetten en besluiten
218
3.3
Vrije bepalingen voor zover ze niet in strijd zijn met de heersende wetgeving
218
Opstelling en wijziging van het arbeidsreglement
219
4.1
Er is een ondernemingsraad in de onderneming
219
4.2
Er is geen ondernemingsraad in de onderneming
219
5
Bekendmaking van het arbeidsreglement
219
6
Sancties voor de werkgever die de wetgeving betreffende het arbeidsreglement niet naleeft
220
6.1
Niet-tegenstelbaarheid aan de werknemer
220
6.2
Geldelijke sancties
220
Hoofdstuk 2 Recht van bezoldiging en bescherming van het loon
221
1
Doel van de wet
221
2
Begrip loon
221
3
Modaliteiten in verband met de loonbetaling
222
3.1
Munt
222
3.2
Wijze van betaling
222
3.3
Tijdstip
222
3.4
Plaats
222
3.5
Document bij loonbetaling
223
4
Loon in natura
223
5
Gewaarborgd gemiddeld minimummaandinkomen (GMMI)
223
6
Inhoudingen op het loon
225
7
Overdracht van en beslag op loon
225
7.1
Overdracht van loon
225
7.2
Beslag op loon
225
7.3
Loon dat vatbaar is voor overdracht of beslag
226
7.4
Loon dat niet vatbaar is voor overdracht of beslag
226
7.5
Loon dat zonder beperking vatbaar is voor overdracht of beslag
226
7.6
Procedure voor loonoverdracht en loonbeslag
227
8
Maatregelen ter bestrijding van de loonkloof tussen mannen en vrouwen
228
9
Eindejaarspremie
228
18
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 18
2/08/2022 07:47
Inhoud
Hoofdstuk 3 Arbeidswet
229
1
Toepassingsgebied
229
2
Arbeidsduur
230
2.1
Begrip arbeidsduur
230
2.2
Grenzen van de arbeidsduur
230
2.3
Naleving van de uurroosters
232
2.4
Rusttijden
233
2.5
Rustpauzes
233
2.6
Overwerk
234
2.7
Overloon
236
2.8
Informatieplicht
237
3
4
5
6
Nachtarbeid
237
3.1
Principe
237
3.2
Toegelaten nachtarbeid
237
3.3
Invoering van een arbeidsregeling met nachtarbeid
238
3.4
Begeleidingsmaatregelen
239
3.5
Proefperiode bij invoering van nachtarbeid
240
Zondagsrust
240
4.1
Principe
240
4.2
Afwijkingen op het verbod van zondagsarbeid
240
4.3
Inhaalrust
242
Tewerkstelling van jeugdige werknemers
242
5.1
Kinderarbeid
242
5.2
Jeugdige werknemers
244
Moederschapsbescherming
246
Hoofdstuk 4 Betaalde feestdagen
247
1
Verbod van tewerkstelling tijdens de feestdagen
247
2
Vervanging van de feestdagen die met een zondag of een gewone inactiviteitsdag samenvallen
247
3
Inhaalrust
247
4
Bekendmaking
247
5
Loon voor de feestdagen
248
19
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 19
2/08/2022 07:47
Inhoud
Hoofdstuk 5 Betaald educatief verlof/ Vlaams opleidingsverlof
249
1
Betaald educatief verlof
249
1.1
Toepassingsgebied
249
1.2
Opleidingen die recht geven op betaald educatief verlof
250
1.3
Omvang van het verlof
250
1.4
Verlies van het recht op betaald educatief verlof
251
1.5
Terugbetaling van het betaald educatief verlof
251
2
3
Vlaams opleidingsverlof
252
2.1
Toepassingsgebied
252
2.2
Opleidingen
252
2.3
Omvang
252
2.4
Sancties
252
2.5
Terugbetaling van het Vlaams opleidingsverlof
252
Gemeenschappelijke regels
253
3.4
Het loon
253
3.2
Informatie en planning
253
3.3
Bescherming tegen ontslag
253
Hoofdstuk 6 Opleidingscheques
255
Hoofdstuk 7 Welzijn op het werk
257
1
Onthaal en begeleiding van nieuwe werknemers
257
2
Welzijn van de werknemers bij de uitoefening van hun werk
257
2.1
Doel van de wet
257
2.2
Verplichtingen van de werkgever
258
2.3
Verplichtingen van de werknemer
258
2.4
Organen voor het welzijn
259
3
4
Bijzondere bepaling betreffende de preventie van psychosociale risico’s op het werk waaronder stress, geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag
259
3.1
Definities
259
3.2
Verplichtingen van de werkgever
260
3.3
Actiemiddelen ter beschikking van de getroffen werknemer
261
3.4
Bescherming van de werknemers tegen ontslag
262
3.5
Aanpassing van het arbeidsreglement
262
Gezondheidstoezicht
263
4.1
Toepassingsgebied
263
4.2
Doelstelling
263
4.3
Werknemers tewerkgesteld in risicofuncties
264
20
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 20
2/08/2022 07:47
Inhoud
5
4.4
Soorten van gezondheidsbeoordeling
264
4.5
Bezoek voorafgaand aan de werkhervatting
265
4.6
Maatregelen ter bescherming van jongeren
265
4.7
Bescherming van zwangere werkneemsters
266
Antidiscriminatiebeginsel
266
5.1
Algemeen
266
5.2
Weerslag op de arbeidsbetrekkingen
266
5.3
Directe en indirecte discriminatie
267
5.4
Procedure in geval van klacht wegens discriminatie
267
5.5
Sanctie
267
5.6
Bescherming van de werknemer
268
Hoofdstuk 8 Deeltijdse arbeid en arbeidsreglementering
269
1
Verplichtingen met betrekking tot het arbeidsreglement
269
1.1
Bekendmaking van de uurroosters
269
1.2
Opmaken en bijhouden van een controledocument
269
1.3
Sancties
269
2
Arbeidsduur
270
3
Arbeidsregeling
271
4
Bijkomende uren
271
5
Feestdagen
273
6
Vragen en toepassingen
273
Hoofdstuk 9 Sluiting van ondernemingen
279
1
Toepassingsgebied
279
2
Begrip sluiting
279
3
Verplichting tot voorafgaande informatie
280
4
Sluitingsvergoeding verschuldigd door de werkgever
280
4.1
Voorwaarden voor de toekenning van de sluitingsvergoeding
280
4.2
Bedrag van de sluitingsvergoeding (bedragen vanaf 1 maart 2022)
281
5
Tussenkomst door het FSO
281
5.1
Financiële tussenkomst van het FSO
281
5.2
Beperkingen van de financiële tussenkomst door het FSO
282
6
Verplichting tot terugbetaling
283
7
Financiering van het FSO
283
8
Vragen en toepassingen
283
21
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 21
2/08/2022 07:47
Inhoud
Deel 5 Sociale zekerheid
285
Hoofdstuk 1 Algemeenheden
287
1
Doel van de sociale zekerheid
287
2
Takken van de sociale zekerheid
287
3
Residuaire stelsels
287
4
Socialezekerheidsstelsels
288
5
Kenmerken van de sociale zekerheid
288
6
Bevoegdheid voor de sociale zekerheid
289
7
Aanvullende sociale verzekeringen
289
Hoofdstuk 2 Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid (KSZ)
291
Hoofdstuk 3 Handvest van de sociaal verzekerde
293
1
Doel van de wet
293
2
Toepassingsgebied
293
3
Verplichtingen van de socialezekerheidsinstellingen
293
Hoofdstuk 4 Toepassingsgebied van de socialezekerheidswetgeving
295
1
Het land waarvan de sociale wetgeving toepasselijk is
295
1.1
Tewerkstelling in België
295
1.2
Tewerkstelling in één of meer lidstaten van de Europese Unie1
295
1.3
Tewerkstelling in landen verbonden door een bilateraal akkoord
296
1.4
Overzeese sociale zekerheid
297
2
Personen op wie de Belgische socialezekerheidswetgeving van toepassing is
297
2.1
Personen verbonden door een arbeidsovereenkomst
297
2.2
Uitbreiding
298
2.3
Uitsluitingen
298
Hoofdstuk 5 Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ)
301
1
Structuur en opdracht van de RSZ
301
2
Berekening van de bijdragen
303
2.1
Principe
303
2.2
Loon
303
2.3
Bijdragevoeten
306
22
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 22
2/08/2022 07:47
Inhoud
3
4
2.4
Bijzondere socialezekerheidsbijdragen
307
2.5
Vermindering van de sociale bijdragen van werkgeversbijdragen
309
Verplichtingen van de werkgevers tegenover de RSZ
313
3.1
Aansluiting en schrapping als werkgever
313
3.2
Dimona-aangifte
314
3.3
De multifunctionele aangifte (DmfA)
314
3.4
Limosa-aangifte
315
3.5
Aangifte van een sociaal risico (ASR)
315
3.6
Betaling van de bijdragen
315
Sancties bij het niet naleven van de verplichtingen van de werkgever
317
4.1
Uitsluiting van het voordeel van voordelige stelsels van socialezekerheidsbijdragen
317
4.2
Boetes en gevangenisstraffen
317
4.3
Exploitatieverbod, beroepsverbod, bedrijfssluiting
318
5
Verjaring
318
6
Toezicht
318
7
Vragen en toepassingen
318
Hoofdstuk 6 Werkloosheid, arbeidsvoorziening en tewerkstellingsmaatregelen
321
1
Arbeidsvoorziening
321
1.1
Bevoegde diensten
321
1.2
Doel van de arbeidsvoorziening
321
1.2.1 Arbeidsbemiddeling
321
1.2.2 Opleiding en training
322
1.2.3 Loopbaanbegeleiding
322
1.2.4 Arbeidszorg
322
Actiris – Brussels Hoofdstedelijk Gewest
323
1.3
2
3
Werkloosheid
323
2.1
De Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA)
323
2.2
Werkloosheid
324
2.2.1 Begrippen
324
2.2.2 Volledige werkloosheid
324
2.2.3 Tijdelijke werkloosheid
340
2.2.4 Administratieve sancties en andere strafbepalingen
342
Maatregelen ter bevordering van de werkgelegenheid
342
3.1
Vlaamse tewerkstellingspremies ter bevordering van de werkgelegenheid
342
3.1.1 Aanwervingsincentive langdurig werkzoekenden
342
23
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 23
2/08/2022 07:47
Inhoud
3.2
4
5
3.1.2 Startbanen - starterslonen
343
3.1.3 Ondersteuningsmaatregelen personen met een arbeidsbeperking
343
3.1.4 De Vlaamse transitiepremie
344
Brusselse premies ter bevordering van de tewerkstelling
344
3.2.1 Activa.brussels
344
3.2.2 Premie voor zelfstandigen
345
Stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT)
345
4.1
Begrip
345
4.2
Voorwaarden voor de aanvullende vergoeding
346
4.3
Voorwaarden op basis van de werkloosheidsreglementering
347
4.4
Bijkomende verplichting werkgever: vervangingsplicht
348
4.5
Prestaties
348
4.6
Inhoudingen op het inkomen van de werkloze met bedrijfstoeslag
348
Vragen en toepassingen
Hoofdstuk 7 Ziekte- en invaliditeitsverzekering 1
2
3
4
349 351
Gemeenschappelijke bepalingen voor de sectoren gezondheidszorgen en uitkeringen
351
1.1
Wettelijke basis
351
1.2
Organisatie
351
1.3
Algemene voorwaarden van de ziekteverzekering
351
Ziekteverzekering – sector gezondheidszorgen
352
2.1
Inleiding
352
2.1.1 Algemeen
352
2.1.2 Gerechtigden
352
2.1.3 Personen ten laste
353
2.2
Persoonlijke bijdrage
353
2.3
Terugbetaalbare prestaties
353
2.3.1 Medische verstrekkingen
353
2.3.2 Medicatie
356
2.3.3 Ziekenhuiskosten
357
2.3.4 Medische maximumfactuur
358
Ziekteverzekering – sector uitkeringen
360
3.1
Gerechtigden
360
3.2
Voorwaarden
360
3.3
Aangifte van werkonbekwaamheid
362
3.4
Bedrag van de ziekte-uitkering
362
3.5
Moederschapsuitkering en andere uitkeringen verbonden aan het krijgen van een kind
364
Vragen en toepassingen
367
24
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 24
2/08/2022 07:47
Inhoud
Hoofdstuk 8 Rust- en overlevingspensioen
369
1
Algemeen
369
2
Pensioenpijlers
370
2.1
Wettelijk pensioen
370
2.2
Aanvullend pensioen
370
2.3
Pensioensparen en langetermijnsparen met belastingvoordeel
371
2.4
Vierde pensioenpijler
371
3
4
5
Rustpensioen
371
3.1
Voorwaarden
371
3.2
Beëindiging van de arbeidsovereenkomst
373
3.3
Ingangsdatum van het pensioen
373
3.4
Berekening van het pensioen
373
3.5
Minimumpensioen
382
3.6
Betaling van het pensioen
386
3.7
Vakantiegeld
386
3.8
Pensioenbonus
387
3.9
Inkomensgarantie voor ouderen (IGO)
389
3.10 Pensioen als uit de echt gescheiden huwelijkspartner
391
3.11 Pensioen als feitelijk gescheiden huwelijkspartner
392
Overlevingspensioen en overgangsuitkering
393
4.1
Voorwaarden
393
4.2
Duur van de overgangsuitkering
394
4.3
Aanvraag
395
4.4
Ingangsdatum
395
4.5
Schorsing van het overlevingspensioen/de overgangsuitkering
396
4.6
Bedrag van het overlevingspensioen
396
4.7
Bedrag van de overgangsuitkering
397
4.8
Gewaarborgd minimum overlevingspensioen
397
4.9
Cumulatie van overlevingspensioen met één of meer rustpensioenen
398
4.10 Cumulatie van verschillende overlevingspensioenen
398
4.11 Cumulatie van overlevingspensioen met vervangingsinkomen
399
4.12 Cumulatie van overgangsuitkering met vervangingsinkomen
399
Werken tijdens het pensioen
400
5.1
De gepensioneerde is 65 jaar of heeft een loopbaan van 45 jaar
400
5.2
De gepensioneerde is jonger dan 65 jaar of heeft geen loopbaan van 45 jaar
400
5.2.1 Aangifte van de beroepsactiviteit
400
5.2.2 Naleven van de grenzen van de inkomsten
401
5.2.3 Geen sociale uitkeringen ontvangen of eraan verzaken
401
Flexi-jobs en onbelast bijverdienen
402
5.3
25
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 25
2/08/2022 07:47
Inhoud
6
Geschillen
403
7
Verjaring
404
8
Vragen en toepassingen
404
Hoofdstuk 9 Jaarlijkse vakantie
407
1
Toepassingsgebied
407
2
Duur van de jaarlijkse vakantie
407
2.1
Algemene regel
407
2.2
Wijziging van werkregime
408
3
Tijdstip van de jaarlijkse vakantie
409
4
Recht op jaarlijkse vakantie
410
5
Overdracht van vakantiedagen
410
6
Jaarlijkse vakantie voor arbeiders
411
6.1
Organisatie
411
6.2
Vakantieduur
411
6.3
Vakantiegeld
413
7
8
9
10
Jaarlijkse vakantie voor bedienden
415
7.1
Organisatie
415
7.2
Vakantieduur
416
7.3
Vakantiegeld
416
7.4
Vertrekvakantiegeld (vakantiegeld bij uitdiensttreding)
417
Vakantie en afwezigheden
420
8.1
Ziekte
420
8.2
Feestdagen
420
8.3
Kort verzuim
421
Jeugdvakantie
421
9.1
Begrip
421
9.2
Voorwaarden
421
9.3
Opname van jeugdvakantie
421
9.4
Jeugdvakantie-uitkering
422
9.5
Aanvraag van de jeugdvakantie
422
Seniorvakantie
423
10.1 Begrip
423
10.2 Voorwaarden
423
10.3 Opname van seniorvakantie
423
10.4 Seniorvakantie-uitkering
423
10.5 Aanvraag van de seniorvakantie
423
26
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 26
2/08/2022 07:47
Inhoud
11
Aanvullende vakantie
424
11.1 Begrip
424
11.2 Voorwaarden
425
11.3 Duur van de aanvullende vakantie
425
11.4 Aanvullend vakantiegeld
426
12
Geschillen en verjaring
427
13
Vragen en toepassingen
427
Hoofdstuk 10 Arbeidsongevallen
429
1
Inleiding
429
2
Toepassingsgebied
429
3
Arbeidsongeval
430
3.1
Arbeidsongevallen in de strikte zin
430
3.2
Arbeidsongevallen omwille van het werk (wraakacties)
433
3.3
Arbeidswegongeval
433
3.4
Uitgesloten – opzet
435
4
5
Verzekering
436
4.1
Sluiten van een verzekeringsovereenkomst
436
4.2
Aangifte van een arbeidsongeval
436
Vergoedingen
437
5.1
Basisloon en gemiddeld dagloon
437
5.2
Vergoeding voor overlijden als gevolg van het arbeidsongeval
438
5.3
Vergoeding voor arbeidsongeschiktheid
440
5.4
Schadeloosstellingen
442
5.4.1 Schadeloosstelling voor geneeskundige kosten
442
5.4.2 Schadeloosstelling voor verplaatsingskosten
442
6
Verjaring
442
7
Burgerlijke immuniteit
442
8
Vragen en toepassingen
443
Hoofdstuk 11 Beroepsziekten
445
1
Inleiding
445
2
Toepassingsgebied
445
3
Begrip beroepsziekte
445
4
Schadeloosstelling bij een beroepsziekte
446
4.1
Uitkeringen wegens arbeidsongeschiktheid
447
4.2
Medische kosten
447 27
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 27
2/08/2022 07:47
Inhoud
5
Preventie
447
6
Aangifte van een beroepsziekte
448
7
Asbestfonds
448
8
Burgerlijke immuniteit
448
9
Vragen en toepassingen
449
Hoofdstuk 12 Deeltijdse arbeid en sociale zekerheid
451
1
Werkloosheid
451
1.1
Deeltijdse werknemers van wie de betrekking gelijkgesteld wordt met een voltijdse betrekking
451
1.2
Deeltijdse werknemers met behoud van rechten
451
1.3
Vrijwillig deeltijdse werknemers
453
2
Ziekteverzekering
453
2.1
Gezondheidszorgen
453
2.2
Uitkeringen
453
3
Jaarlijkse vakantie
454
4
Pensioenen
454
5
Arbeidsongeval en beroepsziekte
454
Deel 6 Administratieve formaliteiten van de werkgever
457
1
Bij de indiensttreding van werknemers
459
1.1
Aansluiting van de onderneming
459
1.2
Documenten
461
Periodieke formaliteiten
461
2.1
Bij elke betaling
461
2.2
Maandelijks
462
2.3
Per kwartaal
462
2.4
Jaarlijks
462
2
3
Bij beëindiging van de overeenkomst
463
4
Werkloosheid
463
4.1
Algemeen
463
4.2
Tijdelijke werkloosheid om economische redenen
464
4.3
SWT
464
5
Bij overlijden van de werknemer
465
6
Bij ziekte en ongeval
465
7
Bij arbeidsongeval
465
7.1
465
Aangifte
28
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 28
2/08/2022 07:47
Inhoud
8
7.2
Arbeidsongevallensteekkaart
466
7.3
Loonopgave
466
7.4
Geneeskundig attest
467
Beroepsziekte
467
Deel 7 Sociaal statuut van de zelfstandigen
469
1
Inleiding
471
2
Toepassingsgebied
471
3
Verplichtingen van de zelfstandige
472
3.1
Registratie en aansluiting
472
3.2
Sociale bijdragen betalen
473
4
Rechten van de zelfstandigen
476
4.1
Ziekteverzekering
476
4.2
Andere vormen van verlof omwille van het krijgen van een kind
478
4.3
Rust- en overlevingspensioen
479
4.4
Overbruggingsrecht
481
Deel 8 Gezinsbijslagen
483
1
Inleiding
485
2
Groeipakket (de Vlaamse gezinsbijslagen)
485
2.1
Inleiding
485
2.2
Toepassingsgebied: rechtgevende kinderen
485
2.2.1 Woonplaats
485
2.2.2 Legaal in België verblijven
486
2.2.3 Leeftijd
486
2.3
Begunstigden
487
2.4
Prestaties
488
2.4.1 Overzicht van prestaties binnen het Groeipakket
488
2.4.2 Gezinsbijslagen
488
2.4.3 Andere toeslagen
490
3
De gezinsbijslagen in Brussel
490
4
Vragen en toepassingen
491
Deel 9 Sociale bijstand
493
1
Algemeen
495
2
Maatschappelijke integratie (leefloon)
495
2.1
Gerechtigden
495
2.2
Prestaties
496 29
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 29
2/08/2022 07:47
Inhoud
3
2.3
Invloed van de bestaansmiddelen
497
2.4
Terugvordering
498
2.5
Procedure
498
Tegemoetkomingen voor personen met een handicap
498
3.1
Gerechtigden
499
3.2
Prestaties
500
3.3
Procedure
500
Deel 10 Vlaamse sociale bescherming
501
1
Algemeen
503
2
Lidmaatschap
504
3
Zorgbudgetten
504
3.1
Zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden
504
3.2
Zorgbudget voor ouderen met een zorgnood
505
3.3
Zorgbudget voor personen met een handicap
505
Deel 11 Sociaal Strafwetboek
507
Deel 12 Oplossing van geschillen
511
1
Arbeidsrechtbank
513
2
Arbeidshof
514
3
Hof van Cassatie
514
4
Grondwettelijk Hof
515
5
Hof van Justitie van de Europese Unie
515
Deel 13 Globale cases
517
Niet-limitatieve literatuurlijst
523
Bijlagen
525
1 Loongrenzen (2022) Ziekteverzekering, werkloosheid, arbeidsongevallen en beroepsziekten
527
2 Sociale uitkeringen voor werknemers (2022)
528
3 Jaarlijkse vakantie voor bedienden
532
30
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 30
2/08/2022 07:47
Inhoud
4 Sociale bijdragen voor zelfstandigen
535
5 Sociale uitkeringen voor zelfstandigen
536
6 Groeipakket Vlaamse gezinsbijslagen (per maand)
537
7 Gezinsbijslagen Brussel
539
8 Sociale bijstand
541
9 Vlaamse Sociale Bescherming (maandbedragen)
542
10 Jaarlijkse grensbedragen van de toegelaten inkomsten van een beroepsactiviteit als gepensioneerde in 2020
543
11 Wet betreffende de arbeidsovereenkomsten van 3 juli 1978
545
12 Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 12bis
600
13 Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 13bis
602
14 Opzeggingstermijnen vanaf 1 januari 2014
604
15 Duur van de opzeggingstermijn voor arbeiders in dienst voor 1 januari 2014 en vast te klikken op 31 december 2013
605
16 Belangrijkste nog bestaande verschilpunten tussen een arbeiders- en een bediendencontract
607
17 Loonfiche
608
18 Jaarkalender 2022
609
Trefwoordenregister
610
31
Inner-Praktisch sociaal recht.indb 31
2/08/2022 07:47