NW
vOOr jOu
Ontdek editie
A B
1
Inhoud INTRO Natuurwetenschappen
Thema 4 9
Les 14: Energievormen en energieomzettingen
Thema 1 Biotoopstudie Les 1: Voorbereiding biotoopstudie Les 2-6: Biotoopstudie
Energie
13
Begrippenlijst
90 91
98
14 17
Thema 2 Materie Les 7: Massa en volume Les 8: Deeltjesmodel Les 9: Zuivere stoffen en mengsels
37 38 43 50
Thema 3 Structuurverandering van stoffen
59
1 Moleculen veranderen niet van samenstelling Les 10: Aggregatietoestanden 60 Les 11: Faseovergangen 65 Les 12: Uitzetten en inkrimpen van stoffen 74 2 Moleculen veranderen van samenstelling Les 13: Stofomzettingen
81
3
HOE WERK IK MET DIT BOEK? Voor het vak Natuurwetenschappen werk je dit jaar met het boek NW voor JOU – ontdekeditie dat bestaat uit twee katernen:
Vooraan elke katern vind je een korte samenvatting, gevolgd door een inhoudsopgave. Zo weet je elke les in welk deel je juist bent aanbeland.
4
Elke les behandelt ĂŠĂŠn of meerdere vragen. Om een antwoord te vinden, moet je soms een experiment uitvoeren. Het is belangrijk om hierbij stap voor stap de opdracht zo nauwkeurig mogelijk uit te voeren.
Aan het einde van een les kun je zelf de rubriek Wat heb je geleerd? en het schema verder aanvullen.
Daarna kun je met behulp van de verbetersleutel en van opdrachten uit de rubriek Test jezelf! nagaan of je alles goed begrepen hebt.
Sommige lessen werken met een knipblad dat je na de les in je bundel vindt.
5
Als je leraar een toets aankondigt, zal hij je op weg helpen door je te verwijzen naar de Evalueer jezelfpagina die je achteraan elk onderdeel terugvindt.
De laatste kolommen gebruik je om aan te kruisen of je het onderdeel beheerst of niet.
De tweede kolom geeft aan wat je juist moet kunnen.
Wil je graag nog wat extra oefeningen maken met behulp van je computer, neem dan een kijkje op diddit.
6
Leerstof kun je inoefenen op jouw niveau. Je kunt vrij oefenen en de leerkracht kan ook voor jou oefeningen klaarzetten.
Hier vind je de opdrachten terug die de leerkracht voor jou heeft klaargezet.
Hier kan de leerkracht toetsen en taken voor jou klaarzetten.
Benieuwd hoe ver je al staat met oefenen en opdrachten? Hier vind je een helder overzicht van je resultaten.
Hier vind je het lesmateriaal per les, o.a. videobestanden. Ga hier ook aan de slag met de ontdekplaat!
7
NW
vOOr jOu
Ontdek editie
A B
1
Inhoud Thema 5
Thema 6
Structuur, samenhang en functies in levende systemen
Relaties tussen organismen en biodiversiteit
Ordenen van dieren Les 15: Ordenen van dieren (in een biotoop)
5 5 6
Organisatieniveaus Les 16: Dissectie Les 17: Stelsels en organen Les 18: Organen, weefsels en cellen SYNTHESE
17 18 22 35 44
Spijsvertering Les 19-20: Voedingsmiddelen en voedingsstoffen Les 21: Energieomzettingen in de cel Les 22: Voeding als energiebron Les 23: Gezonde levensstijl Les 24: Spijsvertering en absorptie Les 25-26: Werking en functie van de organen van het spijsverteringsstelsel
50
Les 35: Soorten relaties tussen organismen Les 36: Voorstellingen van voedselrelaties Les 37: Belang van biodiversiteit Les 38-39: Mens en biodiversiteit
Begrippenlijst
170 171 179 187 194
206
51 59 61 65 77 82
Ademhaling 94 Les 27: Verschillen tussen omgevingslucht en uitgeademde lucht 95 Les 28: Ademhaling en gaswisseling 103 Transport Les 29: Samenstelling van bloed Les 30: Bouw van bloedvaten Les 31: De bloedsomloop
115 116 124 135
Uitscheiding Les 32: Noodzaak van uitscheiding en uitscheidingsorganen
142
Samenhang tussen de stelsels Les 33: Samenhang tussen de stelsels
151 152
143
Vergelijking inwendige bouw gewervelden 156 Les 34: Overeenkomsten en verschillen bij de inwendige bouw van de gewervelden 157
3