Aan de slag met Hoe begin ik aan een les? Je vindt de uitgebreide inhoudsopgave van dit leerwerkboek op blz. 4-8. Het leerwerkboek bestaat uit vijf blokken met in totaal 28 lessen. Bij het begin van elke les vind je een overzicht van de verschillende lesonderdelen.
LES 6
Modaliteit: meer dan de feiten
TAALONDERZOEK
1 Intro: de geschenkbonnenronde 2 Modaliteit: definitie 3 Soorten modaliteit 4 Modaliteit op onverwachte plaatsen 5 Modaliteit in een rollenspel 6 Modaliteit in een brief of e-mail
1 Intro: de geschenkbonnenronde
Dit schooljaar groei je verder tot een zelfstandige taalontdekker; je zult geregeld zelf aan de slag moeten in dit Per duo krijgen jullie een geschenkbon van de leraar. Opdracht 1 boek.
1 Op de achterkant schrijft elk duo een eerste reactie op het geschenk. Er mag maar één zin staan met daarin twee woorden: het ene woord van de voor- en het andere woord van de achterkant.
In een aantal lessen doe je zelf aan taalonderzoek.
2 Lees nu de zinnen voor met geschikte intonatie en luister naar de andere duo’s.
3 Noteer hier enkele goede zinnen die je klasgenoten voorlazen a met ‘hopelijk’:
Het kind bij zijn naam noemen – LES 14 b met ‘ongetwijfeld’: Eufemismen en dysfemismen
TAALONDERZOEK
1 c met ‘schijnt’: Intro 2 Schaamte en spot 3 Over koetjes en kalfjes Gezocht m/v taalopsmuk in vacatures 4 d met ‘ongelooflijk’:
1 Intro e met ‘bah!’: f met ‘dacht’: g met ‘zalig’:
Icoontjes leiden je naar een opdracht waar je de pc voor nodig hebt bijhoort
of waar een PowerPointvoorstelling
h met ‘waarschijnlijk’: . Je vindt alle nodige informatie op www.knooppunt.net.
Bij elk blok hoort ook een Tussenspel
rond een bepaald thema.
In de bijlagen achteraan in je leerwerkboek vind je ten slotte extra informatie over verschillende taalonderdelen: 1 Spellinggids 2 Leesportfolio 3 Literatuurgeschiedenis
2
Hoe leg ik dat uit?
en
s
polemiek: discussie over een bepaald onderwerp
int
nt efficië
Nieuwe woorden leren houdt nooit op. Als middelbare scholier leer je gemiddeld 3000 woorden per jaar bij. In deze les herhaal je de woorden die je pad kruisten tijdens de voorbije lessen Nederlands. Je verrijkt je woordenschat vertrekkend vanuit de woorden die je al hebt geleerd.
antoniem
c r e at
ief
Woordenbad 1
moodboard
In de woordkoorden vind je uitleg bij allerlei moeilijke woorden.
In de rubriek Woordenbad herhaal je de woorden die je pad kruisten tijdens de voorgaande lessen. Je verrijkt je woordenschat en vertrekt daarbij vanuit de woorden die je al hebt geleerd. Je maakt ook opdrachten over het juiste taalgebruik.
In een aantal aparte hoofdstukken en lessen krijg je: - extra informatie over Solliciteren; - zinvolle opdrachten in verband met en veel tips bij de Geïntegreerde Proef (GiP) - tips die je kunnen helpen bij het Verder studeren.
SOLLICITEREN
LES 22 Tabellen en grafieken
1 Een job werkt! 2 Werken aan je sollicitatie
1 Soort zoekt soort
2.1 Wat werkt voor mij? 2.1.1 Wie ben ik? 2.1.2 Wat kan ik? 2.1.3 Wat wil ik?
Opdracht 1 Schrijf deze woorden bij de juiste soort tabel/grafiek:
3 Werk (aan de) winkel: op zoek naar een job
staafdiagram – tabel – cirkeldiagram (of taartdiagram) – grafiek
Via welke sociaalnetwerksites wordt de meeste spam verspreid?
accounts in België 4.500.000
4.000.000
1.500.000
jan./11
apr./11
feb./11
dec./10
mrt./11
nov./10
jul./10
okt./10
jun./10
sep./10
mei./10
aug./10
jan./10
apr./10
feb./10
dec./09
mrt./10
nov./09
jul./09
okt./09
sep./09
1.000.000
Twitter 37 %
Youtube 23 %
Facebook 40 %
4 De sollicitatiebrief 4.1 Goed gebriefd 4.2 Goed gewerkt! 4.3 Zelfstandig werk
5 Je levenswerk: het curriculum vitae
Hoe evalueer ik mezelf en mijn medeleerlingen?
Naam van de ster: Naam van de tolk:
6 The sky is the limit: online solliciteren
Naam van de commentator:
6.1 HR goes QR: solliciteren met een app
Score
Commentaar
Score
Commentaar
De ster formuleerde de feiten duidelijk en objectief. De tolk maakte zijn gevoelens of twijfel duidelijk of maakte duidelijk dat hij de feiten relativeerde. Gepastheid
3.1 VDAB 3.2 Spontaan solliciteren 3.3 Netwerken 3.3.1 Je persoonlijke netwerk 3.3.2 Het sociale netwerk 3.4 Werk gezocht! 3.4.1 Vacatures scannen 3.4.2 De taal van de humanresourcesmanagers 3.4.3 De vacature doorgelicht 3.4.4 Mijn droomjob
5.1 Papierwerk 5.2 Werk je in de kijker: alternatieve cv’s 5.2.1 Grafisch cv 5.2.2 Video-cv 5.2.3 Je eigen cv-site 5.2.4 Pinterest
EVALUATIEFORMULIER VOOR OPDRACHT 8
Duidelijkheid
Bron: www.belgiancowboys.be
2.000.000
Uit: bvlg.blogspot.com/2011
3.500.000
aug./09
VERDER STUDEREN
1 Soort zoekt soort 2 Bespreking van een grafiek of tabel
Je werk of je leven!
Bij spreeken schrijfopdrachten hoort 7 Telewerk: telefonisch solliciteren een8 uitneembaar evaluatieblad. Voor Eindwerk: het gesprek je aan slag gaat, kijk je na aan welke 8.1 de Gesprek met structuur 8.2 Vraag maar raak! 8.3 Foutje! evaluatiecriteria je opdracht zal moeten 8.4 Een andere kijk op werk 8.5 Weerwerk: vragen aan de rekruteerder voldoen. Bij het evalueren van je medeleerlingen ga je gestructureerd te werk.
De lichaamstaal en mimiek van de ster kwamen overeen met haar rol. De lichaamstaal en mimiek van de tolk kwamen overeen met zijn rol. Het gebruikte register paste bij de rol van de ster. Het gebruikte register van de tolk paste bij de rol van de tolk. Correctheid
3 Score
Commentaar
Blz.
Les
Taalonderdeel
Wat leer je? Wat oefen je?
B LO K 1 Zakelijk lezen
Eenvoudige tabellen en grafieken lezen
Taalbeschouwing
Nadenken over het belang van het vak Nederlands en spelling
2 Millennium: de roman en de films
Literatuur
Theaterelementen die ingezet kunnen worden bij verfilming
3 Andere presentatie technieken
Spreken
Leergesprek, individuele presentatie
Kijken / luisteren
Presentatietechnieken
9
1 Taalonderzoek – Zorg voor spelling
20
39
43
48
51
Spreken 4 Waarover heeft de dichter het?
Gesprek over gedicht, tekstervaring en tekstbestudering
Literatuur
Leonard Nolens, Tussenspel: poëtisch taalgebruik, kenmerken
Woordenbad 1
Taalbeschouwing
Tussenspel 1: Familienamen
Spreken
Leergesprek
Zakelijk lezen
Geschiedenis familienamen; administratieve tekst
Zakelijk schrijven
Schematiseren
Kijken / luisteren
Informatieve tekst
Taalbeschouwing
Principes van woord-/naamvorming; gebruik woordenboek
B LO K 2
61
72
83
87
4
5 De tolbrug
6 Taalonderzoek – Modaliteit: meer dan de feiten
7 Luna
8 Kader Abdolah, een Nederlandse schrijver?
Spreken
Een eenvoudige dialoog op verschillende manieren spelen
Zakelijk lezen
Een toneelrecensie lezen
Kijken / luisteren
Interview met decorbouwer, acteurs; toneelfragment bekijken
Creatief schrijven
Romanfragment omzetten naar toneeltekst
Literatuur
Toneel vs. film
Spreken
Belang van lichaamstaal en intonatie Gevoelens in gepast register uitdrukken
Zakelijk lezen
Wetenschappelijke tekst
Zakelijk schrijven
Beleefde weigering in een e-mail of brief NBN-normen toepassen
Kijken / luisteren
Beoordelend luisteren naar een informatieve tekst Gericht info selecteren
Taalbeschouwing
Reflecteren op modaliteit: herkennen, benoemen, onderzoeken
Spreken
Stellingendebat over maatschappelijke relevantie van kunst
Zakelijk lezen
Gericht info selecteren uit krantenartikelen en populairwetenschappelijke teksten
Kijken / luisteren
Luisteren naar gedicht, voorgelezen door Bart Moeyaert
Taalbeschouwing
Gevoelswaarde van woorden inschatten
Creatief schrijven
Gedicht schrijven / installatie maken
Literatuur
De vrouw en het kind, Bart Moeyaert
Zakelijk lezen
Info (van Wikipedia) over Iran structureren
Literatuur
Verhaal Mirza, Kader Abdolah Leesportfolio-opdracht
Blz.
98
107
113
121
125
Les
9 Taalonderzoek – Pragmatiek: je zegt meer dan je zegt
Woordenbad 2
10 Verder studeren – Versla (de draak van) het verslag
11 Taalonderzoek – Neven schikking en onderschikking
Tussenspel 2: Selectieve waarneming en valse intuïtie
Taalonderdeel
Wat leer je? Wat oefen je?
Spreken
Improvisatiegesprek
Taalbeschouwing
Pragmatiek: gevoelswaarde van taaluitingen
Creatief schrijven
Dialoogjes schrijven rond (on)gepaste contexten
Literatuur
De reis van de lege flessen, Kader Abdolah
Taalbeschouwing Spreken
Structurerend samenvatten Verslag uitbrengen Persuasief presenteren
Zakelijk lezen
Beoordelend lezen van en argumenten herkennen in een tekst met vaste structuur
Zakelijk schrijven
Verslag van feiten met kritische bedenking
Kijken / luisteren
Structurerend en beoordelend kijken en luisteren naar een tekst met informatief, persuasief en educatief doel
Taalbeschouwing
Toepassen woordleerstrategie uit context + spelling
Taalbeschouwing
Werkwoordspelling Nevenschikking en onderschikking
Spreken
Voorstelling/promotie onderzoeksplan
Zakelijk lezen
Populairwetenschappelijke tekst en recensie structurerend en beoordelend lezen
Kijken / luisteren
Structurerend en beoordelend luisteren/kijken: fragment Joos + filmpjes met experimenten
B LO K 3 135
145
159
165
170
12 Discussiëren
Spreken
Goede argumenten gebruiken, gespreksregels in een discussie
Spreken
Instructies geven, meningen uiteenzetten, spreektaak plannen
Zakelijk lezen
Informatieve teksten op beoordelend niveau; feiten en meningen onderscheiden
Kijken / luisteren
Onderwerp en hoofdgedachte vaststellen in presentatie klasgenoten, gericht info selecteren, bijkomende info vragen
Taalbeschouwing
Register van Buysse en zijn personages herkennen, benoemen en bespreken Samenhang van morfologie, syntaxis en semantiek
Literatuur
Literaire tekst uit het verleden analyseren, interpreteren en evalueren
Zakelijk lezen
Informatieve tekst over taalgebruik van klanten in de apotheek
13 Cyriel Buysse revisited
14 Taalonderzoek – Het kind bij zijn naam noemen – Eufemismen en dysfemismen
15 Het tv-drama
Taalbeschouwing
Eufemismen en dysfemismen Spreekwoorden en uitdrukkingen Gevoelswaarden van taaluitingen Taalopsmuk in vacatures
Spreken
Leergesprek
Zakelijk lezen
Informatieve tekst over soaps (Wikipedia)
Zakelijk schrijven
Schematiseren
Kijken / luisteren
Commercial
Zakelijk lezen
Taalkunde van de straat, William Labov Mannentaal en vrouwenpraat (structurerend lezen)
Taalbeschouwing
Vlaams / Nederlands / taalvariatie / vakjargon
16 Sociolinguïstiek
5
Blz. 178
182
Les Woordenbad 3
Tussenspel 3: Louis Paul Boon
Taalonderdeel
Wat leer je? Wat oefen je?
Taalbeschouwing Spreken
Gesprek: verwoorden gevoelens, opvattingen en ideeën
Zakelijk lezen
Column (stijlimitatie L.P. Boon)
Kijken / luisteren
Tekstfragmenten, fragmenten uit populair informatief programma (structurerend luisteren)
Creatief schrijven
Beschrijving van een ‘overledene’
Literatuur
L.P. Boon, De Kapellekensbaan, Mijn kleine oorlog (tekstanalyse en betekenis)
B LO K 4 192
203
215
17 De thriller
18 Op eigen benen: op zoek naar je eigen stek
19 Taalonderzoek – Contaminatie, pleonasme, tautologie
221
20 Media op drift
228
21 Guave
232
22 Verder studeren – Tabellen en grafieken
Literatuur
Verhaalelementen en spanning
Zakelijk lezen
Woonadvertenties, huurcontract, elektriciteitsrekening, tabellen en grafieken op websites
Kijken / luisteren
Bewoners beschrijven hun huis Mijn bijt hond over skippers
Taalbeschouwing
Woordenschat i.v.m. huizen
Spreken
Eigen gevoelswaarde uitdrukken bij contaminaties, pleonasmen en tautologieën
Zakelijk lezen
Informatieve tekst over houding Van Dale tegenover contaminaties
Kijken / luisteren
Verhaal waarin tautologieën en pleonasmen herkend worden
Taalbeschouwing
Contaminatie, tautologie, pleonasme
Zakelijk lezen
Structurerend en beoordelend lezen: moderne media
Taalbeschouwing
Gevoelswaarde
Literatuur
Modern kortverhaal: Guave, Edgar Keret
Zakelijk lezen
Tabellen en grafieken Tekst en grafiek inhoudelijk vergelijken
Zakelijk schrijven
Een inleiding bij een grafiek schrijven
245
Woordenbad 4
Taalbeschouwing
247
Tussenspel 4: Creatief schrijven: 99 ways to tell a story
Creatief schrijven
Een objectieve en subjectieve beschrijving
B LO K 5 253
265
278
6
Spreken
Soorten vergaderingen en hun doel Gespreksregels in een vergadering
Schrijven
Verslag van een vergadering schrijven
Spreken
Een ongeval (gezien op filmpje) bespreken
Zakelijk lezen
Factuur van de garagist, folder over het rijbewijs, autoverzekeringen, tabellen en grafieken
Zakelijk schrijven
Aanrijdingsformulier
Kijken / luisteren
AutoTV: Hoe veilig is uw auto? / Een wiel vervangen
Zakelijk schrijven
Recensie (evt. met schrijfkader)
Kijken / luisteren
Kijken: foto’s en teksten combineren, oog hebben voor lay-out en setting van een gedicht
Creatief schrijven
Zelf een stads-, school- of dorpsgedicht schrijven
Literatuur
Lyriek
23 Vergaderen
24 Op eigen benen: je eigen auto
25 Gedichten op vreemde plaatsen
Blz. 284
Les 26 Regionale taalvariatie: dialecten
Taalonderdeel Structurerend luisteren
Fragment uit Man over woord
Taalbeschouwing
Regionale taalvariatie
Spreken
Verwoorden van meningen, inhouden … Structurerend en beoordelend lezen: populairwetenschappelijke tekst, reisbrochure, reisgids (etiquette) en reisverslag
292
27 Leeskilometers maken
Zakelijk lezen
304
Woordenbad 5
Taalbeschouwing
305
28 Verder studeren: wetenschappelijk taalgebruik
311
Wat leer je? Wat oefen je?
Zakelijk lezen
We zijn ons brein, Dick Swaab
Zakelijk lezen
Vacatures vinden
Kijken / luisteren
De sociale media inzetten voor je sollicitatie
Zakelijk schrijven
Een correcte sollicitatiebrief en cv opstellen
Solliciteren – Je werk of je leven!
Een alternatieve cv opstellen Een sollicitatieformulier invullen Spreken
Telefonisch solliciteren Een sollicitatiegesprek goed voorbereiden
341
GIP – de geïntegreerde proef
Spreken
Zie les Presentatietechnieken
Zakelijk lezen
Inoefenen structurerend, selecterend, beoordelend lezen Citeren en bibliografische gegevens
Zakelijk schrijven
Hulpmiddelen gebruiken: brief schrijven, woord vooraf enz. Citaten opnemen in een eigen tekst
Taalbeschouwing
Aandacht voor het juiste register
B I J L AG E N 353
1 Spellinggids
381
2 Leesportfolio
401
3 Literatuurgeschiedenis
7