Aan de slag met Hoe begin ik aan een les? Je vindt de uitgebreide inhoudsopgave van dit leerwerkboek op blz. 4-7. Het leerwerkboek bestaat uit vijf blokken met in totaal vijfentwintig lessen. Bij het begin van elke les vind je een overzicht van de lesonderdelen.
LES 2 De waarheid en niets dan de waarheid? Over informatiemakers Check en double check Waar of niet waar? Wim Helsen Reflectie Schrijfvaardigheid Spreekvaardigheid
Nummer:
1 2 3 4 5 6
Word een expert op het vlak van spreken, zakelijk lezen en schrijven, kijken/luisteren, taalbeschouwing, Opdracht literatuur en creatief schrijven! Tips1 en oranje vastgespijkerd-kaders met kennis helpen je op weg.
Klas:
1 Check en double check
1 Ken je het journalistieke principe check and double check?
tip
Controleer en controleer opnieuw: dat wil zeggen dat een journalist de feiten die hij wil Voor de argumenten geldt hetzelfde als voor de stelling: aan de argumenten moet af te lezen publiceren – op welk medium danblijken ook –uiten de bronnen die hij daarvoor gebruikt, altijd zijn dat je jezelf in het betreffende onderwerp hebt verdiept. Enerzijds moet dat de kwaliteit van je argumenten, anderzijds het feit moet dat je bij je argumenten naar het en betrouwbaarheid. grondig controleren opverwijst hun echtheid artikel dat je tijdens de opdracht gebruikt hebt. 2 Denk je dat alles wat in de media verschijnt aan dat principe beantwoordt? Persoonlijk antwoord
Correcte argumentering
3 Lees in dat verband de volgende blog van Edwin Vossen, student journalistiek. Soorten argumenten a Gezagsargument Je geeft de mening weer van iemand die in een bepaald gebied gespecialiseerd is en die het dus kan weten. Bv. Bellen met een gsm is schadelijk voor kinderen onder de twaalf jaar volgens neuroloog Binnen de opleiding van Fontys Hogeschool voor de Journalistiek (FHJ) in Tilburg James Wong. (Nederland) kent men het project ‘Factcheck’. Factcheck bestaat uit een groep studenten journalistiek die onderzoekt of bepaalde ‘feiten’ in de media wel waar zijn.
‘Check it, double check it and triple check it, if necessary.’ – David Randall, The Universal Journalist (2007)
Icoontjes leiden je naar een opdracht waar je de pc voor nodig hebt voorstelling bijhoort www.knooppunt.net.
of waar een PowerPoint-
Iedere journalist weet (of zou moeten weten) dat je ‘feiten’ en bronnen altijd moet checken voor je ze in de openbaarheid brengt. Toch lijkt dat tegenwoordig nog maar weinig te gebeuren. Natuurlijk, met de opkomst van nieuwsvoorziening op het internet wordt snelheid steeds belangrijker.
of naar een suggestie voor je leesportfolio 10
. Je vindt alle nodige informatie op
Datum:
5
Naam:
Check and double check! 1
‘Door populaire geruchtenverspreiders en stemmingmakers op internet nemen journalistieke nieuwsmedia het minder nauw met het waarheidsgehalte van beweringen en het in acht nemen van normen als het toepassen van wederhoor (…).’ – Kees Buijs, Journalistieke kwaliteit in het crossmediale tijdperk (2008)
Verspreid over dit leerwerkboek vind je enkele lessen die je zullen helpen bij je GIP-opdrachten Ik ben ervan overtuigd dat we binnen de journalistiek niet moeten concurreren met snelheid en je stageverslag. In het Compendium vind je suggesties GIP-administratie. – wie krijgt het snelst nieuwsvoor op het de internet of in de krant – maar dat de journalist nu eens 15
eindelijk moet gaan concurreren met kwaliteit! Checken die feiten, breng het nieuws met een unieke invalshoek en zorg voor een kwalitatief lekker leesbaar stuk tekst.
In de bijlagen achteraan in je leerwerkboek vind je ten slotte extra informatie over verschillende taalonderdelen: Woordverklaring 1 GIP-administratie 2 Humor 3 Verhaalaspecten 4 Communicatiecriteria 5 Spellinggids
2
ststoker stemmingmaker = onru van de andere partij wederhoor = het horen ng van verschillende engi verm = crossmediaal media
Les 2 - De waarheid en niets dan de waarheid?
25
Hoe leg ik dat uit? Woordverklaring ststoker stemmingmaker = onru van de andere partij wederhoor = het horen ing van verschillende eng verm = l diaa crossme media
ller
Op het einde van elk blok sleutel je aan je taalvaardigheid. In de rubriek Woordenbad herhaal je de woorden die je pad kruisten tijdens de voorgaande lessen. Je verrijkt je woordenschat en vertrekt daarbij vanuit de woorden die je al hebt geleerd. Je maakt ook opdrachten over het juiste taalgebruik.
Klas:
Onder het motto ‘Vind ik leuk’ sluiten we elk blok af met een stukje stand-upcomedy dat aansluit bij de voorafgaande lessen.
In de Taaltelefoon herhaal je de spellingregels. 1 Werkwoorden Je vertrekt daarbij telkens vanuit een dictee. Vul de volgende zinnen aan met een passende werkwoordsvorm. 1 De overvallers knevelden
ik—v erte
Je hebt woorden nodig om te kunnen redeneren, argumenteren, begrijpen. Zonder woorden kun je niet denken. Nieuwe woorden leren houdt nooit op. Als middelbare scholier leer je gemiddeld 3 000 woorden per jaar bij. In deze les herhaal je de woorden die je pad kruisten tijdens de voorbije lessen Nederlands. Je verrijkt je woordenschat vertrekkend vanuit de woorden die je al hebt geleerd.
modaliteit
logboek
neuro
try-out
loog
Woordenbad 1
Nummer:
De verklaring van moeilijke (schooltaal)woorden vind je in een kader, meestal onderaan de bladzijde.
de bejaarde bewoners voor ze het hele huis
Taaltelefoon 1 Vind ik leuk 4 2 De werknemers van de bedreigde autofabriek zagen hun jobzekerheid gereduceerd Naam:
overhoophaalden en met waardevolle juwelen aan de haal gingen.
Nummer:
Nummer:
tot amper tien maanden. 1 Invuldictee: en medeklinkers 3 Het is klinkers onwaarschijnlijk dat alleen een bezoekje aan de kapper en het schoonheidssalon deze oma Comedian vindt werk
transformeerde
tot zo ’n opvallende, hippe verschijning.
Jonge snel om te Vul de tekst4aan met deouders woordenleren die je noodgedwongen hoort.
: koken, luiers We kijken naar een uitzending waarin Bert Gabriels even wegenwerker wordt.
Tijdens hun5
is dan zij.
a Wie is Bert Gabriels en wat is zijn job?
vakantie in de Mijn driejarige nichtje instrueert
, wist ze spelen op tijdens het haar jongere broertje zodat
wijze de
van Monica te beschadigen.
hij alles naar haar zin doet.
Toen Laura daarover werd aangesproken, bleef ze bij dat
haar betrokkenheid
6 Onze buren willen het confl ict over de gerooide bomen hadaanhangig , maar een haar betrapt en maken
bij de b Wat doet een wegenwerker en welke kwaliteiten moet je voor dit werk hebben?
ontdekte de beschadiging na omdat mijn ouders het met . hen niet eens worden. vrederechter Altijd waren ze onafscheidelijk geweest; met z’n
7 Vind je het niet erg dat je man zich zo honend
maakten ze
uitlaat over je moeder?
toekomstplannen en beleefden ze grootse avonturen. Maar
10
Voor het kijken
Klas:
Opdracht 1
beste vriendingebeuren. een betere
5
multitasken
verschonen, de telefoon beantwoorden en luisteren naar elkaars verhaal, dat moet vaak allemaal tegelijk Wat is Laura een droevige figuur! Ze kan het niet verkroppen dat haar Datum:
1
Klas:
Opdracht 1
8 Waarom probeert je architect niet het idee van een open, was keuken te integreren sinds Monica een relatie had met Andreas, nu al een Laura
in het ontwerp voor jaloers. je nieuwe huis? Liefst van al zou ze Monica en Andreas naar verre
c Zou Bert geschikt zijn voor dit soort werk?
van haar vriendin opgemerkt, maar in haar
EVALUATIE OPDRACHT 7 bij de
Naam:
15
had ze niet stilgestaan
Kwam aan bod
Voordelen
gedrag. De afschuwelijke waarheid drong pas tot haar door nadat bleek dat haar vriendin zonder
Woordenbad 1
20
door deze
1
situatie. Ze besloot
2
3
naar huis te vertrekken. Zelfs toen Laura toch enig berouw leek te tonen
en zender maakt duidelijk dat wilde uitpraten, De hij niet komt.bleef Monica brak
: ze
met haar vroegere vriendin en
4
5
Datum:
had gepleegd. Monica voelde zich totaal
Inhoud
De voornemen had ze zich vooral gemaakt: nooit zouden ze haarzender excuses.formuleert zijn excuses duidelijk. in een
De zender gebruikt ten minste drie middelen om modaliteit Huntemooie vriendschap liep uit op een totale uit drukken. pijnlijke
Nadelen
bergdorp. en werd enkel nog een
65
Bij spreek- en schrijfopdrachten hoort een uitneembaar evaluatieblad. Voor je aan de slag gaat, kijk je na aan welke evaluatiecriteria je opdracht zal moeten voldoen. Bij het evalueren van je medeleerlingen ga je gestructureerd te werk. Klas:
nog samen gaan
25
Hoe evalueer ik mezelf en mijn medeleerlingen?
d Welke voor- en nadelen kun jij bedenken bij dit soort werk?
gevolgen van Laura’s
Datum:
.
had Monica de veranderde
Nummer:
badplaats, maar naar een onherbergzaam
Naam:
oorden zien vertrekken, niet naar een
.
Het gebruikte register past bij de situatie: de zender zal de burgemeester te vriend houden. Structuur De e-mail bevat een onderwerpregel. De tekst is ingedeeld in alinea’s en bevat voldoende signaalen verbindingswoorden. Correctheid De tekst bevat geen spelfouten. De tekst bevat geen grammaticale fouten. De tekst bevat geen stijlfouten. Opmerkingen:
Taaltelefoon 1
69
Vind ik leuk 4
277
3
Blz.
Les
Taalonderdeel
Wat leer je? Wat oefen je?
B LO K 1
9
25
33
37
1 Goed geïnformeerd is veel geleerd?
2 De waarheid en niets dan de waarheid?
3 De geïntegreerde proef – GIP 4 Stuur me maar een mail – maar niet te vaak
Zakelijk lezen
Kernboodschap formuleren Metaforisch taalgebruik analyseren Intensief lezen Kritisch lezen
Creatief schrijven
Gedicht schrijven rond een metafoor
Taalbeschouwing
Spreekwoorden over taal en communicatie Woordenschat i.v.m. communicatie
Schrijfvaardigheid
Commentaartekst
Kijken/luisteren
Relevante informatie uit een media-onderzoek halen Relevante informatie uit een radio-interview halen
Onderzoekscompetenties
Reflecteren over de rol van de media
Creatief schrijven
Een verzonnen interview uitschrijven
Spreekvaardigheid
Stand-upcomedy
Onderzoekscompetenties
Aspecten van het onderzoeksproces herhalen
Schrijfvaardigheid
Logboek
Zakelijk lezen
Kritisch oordeel over e-mail als communicatiemiddel E-mailetiquette
Schrijfvaardigheid
Zakelijke e-mail: klacht
Taalbeschouwing 45
5 Modaliteit
53
6 De egel – Literaire analyse
65
Woordenbad 1
69
Taaltelefoon 1
73
Vind ik leuk 1
Definitie modaliteit Soorten modaliteit Modaliteit in enquêtes, brieven, mails Modaliteit in de pers
Schrijfvaardigheid
Zakelijke e-mail: verontschuldiging
Literair lezen
Kortverhaal lezen en interpreteren Anticiperen op het verhaalverloop
Literatuurstudie
Herhaling verhaaltheorie: plot, tijd, ruimte, verhaalbegin en -einde, personages, vertelstandpunt, stijl
Taalbeschouwing
Woordenschat: betekenis toekennen, inoefenen en controleren + strategieën
Taalbeschouwing
Spelling: klinkers en medeklinkers, werkwoorden
Literatuurstudie
Dramatiek: opvoeringsanalyse
Kijken/luisteren
Stand-upcomedy Aspecten van humor beoordelen
B LO K 2 77
89
105
4
7 Heb ik gelijk of heb ik gelijk?
8 Omdat ik het zeg!
9 Omdat ik het schrijf!
Taalbeschouwing
Feiten, meningen en veronderstellingen onderscheiden Argumentatieleer
Zakelijk lezen
Argumenten uit een tekst halen en benoemen
Kijken/luisteren
Reflecteren over de rol van de sociale media
Zakelijk lezen
Argumenten uit teksten halen en benoemen
Onderzoekscompetenties
Argumenten beoordelen
Spreekvaardigheid
Debat voeren Debat beoordelen
Kijken/luisteren
Argumenten beoordelen
Schrijfvaardigheid
Betogende e-mail Argumentatiestructuur
Blz.
111
119
Les
Taalvariëteiten herkennen en in de juiste context plaatsen Denotatie en connotatie van woorden herkennen Registerfouten opsporen en verbeteren
Spreekvaardigheid
Het juiste taalregister hanteren
Zakelijk lezen
Soorten tabellen en grafieken herkennen en benoemen Gegevens uit tabellen en grafieken correct interpreteren
Taalbeschouwing
Woordenschat i.v.m. tabellen en grafieken
Schrijfvaardigheid
Grafiekbespreking
Taalbeschouwing
Woordenschat: betekenis toekennen, inoefenen en controleren + strategieën
Taalbeschouwing
Spelling: aaneenschrijven, werkwoorden
Kijken/luisteren
Opvoeringsanalyse Stand-upcomedy
Taalbeschouwing
Taalregisters herkennen Malapropismen en contaminaties herkennen (= aspecten van humor)
Spreekvaardigheid
Conversatie met malapropismen en contaminaties
11 Tabellen en grafieken
Woordenbad 2
137
Taaltelefoon 2
Vind ik leuk 2
Wat leer je? Wat oefen je?
Taalbeschouwing 10 Taal en taaltjes
133
143
Taalonderdeel
B LO K 3
147
161
Zakelijk schrijven
Voorblad Woord vooraf Inhoudsopgave Inleiding Het bedrijf / de instelling De stageactiviteiten Evaluatie Besluit
Taalbeschouwing
Beknopte bijzin Samentrekking Congruentie Opsommingen Verbindingswoorden Alineaopbouw
Zakelijk lezen
Woordverklaring Samenvatten Analyse van een betogende tekst Retorische technieken Reflectie over het effect van retorische technieken
Literair lezen
Tekstervarend lezen Toekomstverhaal
Taalbeschouwing
Woordenschat: betekenis toekennen, inoefenen en controleren + strategieën
Taalbeschouwing
Spelling: tussenletters, werkwoorden
Kijken/luisteren
Absurde humor Parodie Verkoopgesprek
12 Van logboek naar stage verslag – GIP
13 Schrijven met stijl (bis)
177
14 Koppen uit het zand
183
15 De drummachine
195
Woordenbad 3
199
Taaltelefoon 3
203
Vind ik leuk 3
5
Blz.
Les
Taalonderdeel
Wat leer je? Wat oefen je?
B LO K 4
207
223
233
247
259
16 Solliciteren 1: Ken jezelf
Kijken
Cartoons interpreteren
Onderzoekscompetenties
Kritisch zelfonderzoek
Taalbeschouwing
Woordenschat i.v.m. karaktereigenschappen
Zakelijk lezen
Boekrecensie: evaluatiestructuur Onderzoeksstructuur
Zakelijk schrijven
Zelfonderzoek: evaluatiestructuur
Zakelijk lezen
Analyse van personeelsadvertenties: - functieomschrijving - profiel van de sollicitant - aanbod van het bedrijf - sollicitatieprocedure Kritisch lezen
Taalbeschouwing
Woordenschat: Engelse versus Nederlandse functienamen
Zakelijk schrijven
Sollicitatiebrief Curriculum vitae Sollicitatieformulier
Kijken/luisteren
Sollicitatiegesprekken analyseren
Spreekvaardigheid
Sollicitatiegesprek
Poëzie
Genietend lezen Creatief taalgebruik ervaren: alliteratie, assonantie, metafoor, neologismen, nepwoorden
Creatief schrijven
‘Out of office’-gedicht
Taalbeschouwing
Woordenschat Antoniemen Leenwoorden uit het Engels Eufemismen
Zakelijk lezen
Leesstrategieën: globaal en intensief lezen
Zakelijk schrijven
Schema en samenvatting
Taalbeschouwing
Woordenschat: betekenis toekennen, inoefenen en controleren + strategieën
Taalbeschouwing
Spelling: hoofdletters, werkwoorden
Kijken/luisteren
Stand-upcomedy Aspecten van humor
17 Solliciteren 2: Personeels– advertenties
18 Solliciteren 3: Van schrijven tot praten
19 Poëzie@work
20 Personeelsadvertenties
267
Woordenbad 4
271
Taaltelefoon 4
277
Vind ik leuk 4
B LO K 5
281
293
6
Kijken/luisteren
Fragment uit Het eiland: vergadering beoordelen
Spreekvaardigheid
Vergadertechnieken Soorten vergaderingen Rollen in een vergadering Evaluatie van een vergadering
Zakelijk lezen
Vergadertips
Schrijfvaardigheid
Vergaderverslag (zelf )evaluatie
Spreekvaardigheid
Thematische tekststructuur Presenteren
21 Vergaderen
22 Hogere studies: voor elk wat wils
Blz.
297
311
323
Les
23 Op eigen benen: je eigen auto
24 Je eigen stek of Hotel Mama?
25 In beeld: over film, soap, scripted reality
333
Woordenbad 5
336
Taaltelefoon 5
339
Vind ik leuk 5
Taalonderdeel
Wat leer je? Wat oefen je?
Zakelijk lezen
Folder: zoekend lezen Statistieken en tabellen interpreteren Facturen analyseren
Kijken en luisteren
Instructies opvolgen Argumenten analyseren
Spreken
Instructies geven Een ongeval beschrijven
Taalbeschouwing
Woordenschat i.v.m. autotechniek
Schrijfvaardigheid
Aanrijdingsformulier
Zakelijk lezen
Infobrochure huurcontract, elektriciteitsrekening, tabellen en grafieken op websites
Kijken/luisteren
Filmpje over budgetbeheer
Schrijven
Een betoog schrijven
Kijken/luisteren
Kortfilm Dood van een schaduw Scripted reality
Zakelijk lezen
Informatieve tekst over soaps
Taalbeschouwing
Vakjargon (filmtaal) Strategieën woordbetekenis
Taalbeschouwing
Woordenschat: betekenis toekennen, inoefenen en controleren + strategieën
Taalbeschouwing
Spelling: homoniemen, werkwoorden
Kijken/luisteren
Fragment theatershow Kommil Foo Cynisme
Taalbeschouwing
Strategieën woordbetekenis Register en gevoelswaarde herkennen
Literair lezen
Tekstervarend lezen
COM P EN D I UM 343
1 GIP-administratie
361
2 Humor
363
3 Verhaalaspecten
366
4 De communicatiecriteria
369
5 Spellinggids
7