Netwerk TaalCentraal 1 voor de theoretisch georiënteerde leerling bestaat uit - een bronnenboek - een werkboek - een handleiding - een taken- en toetsenboek - een methodesite www.netwerktaalcentraal.be - onlinelesmateriaal - een bordboek plus Opmaak en lay-out: B.AD Illustraties: Dirk Vandamme Fotokopieerapparaten zijn algemeen verspreid en vele mensen maken er haast onnadenkend gebruik van voor allerlei doeleinden. Jammer genoeg ontstaan boeken niet met hetzelfde gemak als kopieën. Boeken samenstellen kost veel inzet, tijd en geld. De vergoeding van de auteurs en van iedereen die bij het maken en verhandelen van boeken betrokken is, komt voort uit de verkoop van die boeken. In België beschermt de auteurswet de rechten van deze mensen. Wanneer u van boeken of van gedeelten eruit zonder toestemming kopieën maakt, buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen, ontneemt u hen dus een stuk van die vergoeding. Daarom vragen auteurs en uitgevers u beschermde teksten niet zonder schriftelijke toestemming te kopiëren buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen. Verdere informatie over kopieerrechten en de wetgeving met betrekking tot reproductie vindt u op www.reprobel.be. Ook voor het digitale lesmateriaal gelden deze voorwaarden. De licentie die toegang verleent tot dat materiaal is persoonlijk. Bij vermoeden van misbruik kan die gedeactiveerd worden. Meer informatie over de gebruiksvoorwaarden leest u op www.knooppunt.net. De uitgever heeft ernaar gestreefd de relevante auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Diegenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, worden verzocht zich tot de uitgever te wenden.
-
p.14 Stille brieven, Ed Franck, Uitgeverij Clavis, 1988 p.82 Wat je kan zien maar niet kan horen. Uit: Een leeuwerik boven een weiland, K. Schippers, Querido, 1980-1996 p.88 Filosofie voor beginners. Uit: Vind me maar, Ed Franck, Querido, 2004 p.89 Twee honden. Uit: Hou van mij, Ted van Lieshout, Uitgeverij Leopold, Amsterdam, 2009 p.89 Siberië. Uit: Verzamel de liefde, Bart Moeyaert, Querido, 2011 p.90 Twee paarden. Uit: Haringen in de sneeuw, Remco Ekkers, Uitgeverij Leopold, Amsterdam, 1984 p.90 A² + B² + C² + 2AB + 2AC + 2BC. Uit: Een leeuwerik boven een weiland, K. Schippers, Querido, 1980-1996 p.90 Hond. Uit: Verzamel de liefde, Bart Moeyaert, Querido, 2011 p.91 Verliefd. Uit: Altijd heb ik wat te vieren, André Sollie, Querido, 2009 p.110 Een dichter. Uit: Wie weet nog waar we zijn?, Johanna Kruit, Uitgeverij Leopold, Amsterdam, 2000 p.111 Mijn vader ging. Uit: Hou van mij, Ted van Lieshout, Uitgeverij Leopold, Amsterdam, 2009 p.127 Zal ik je eens een levensgevaarlijke kus geven? Uit: Als we vlammen waren, Toon Tellegen, Querido, 2001 p.141 Maanlief, Marleen Nelen, Davidsfonds p.148 Ontsnapt aan de Taliban, André Boesberg, Lannoo, 2007 p.177 Boekenbeesten, © Boek.be in samenwerking met de Vlaamse overheid p.196 Koest. Uit: Altijd heb ik wat te vieren, André Sollie, Querido, 2009 p.204 Wie heeft de kauwgom uitgevonden? Uit: Jongens en wetenschap 2, Sven Speybrouck en Koen Fillet, Globe/Roularta Books, 2004
© Uitgeverij Van In, Wommelgem, 2011 Alle rechten voorbehouden. Behoudens de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de voorafgaande en schriftelijke toestemming van de uitgever.
Eerste druk 2011 ISBN 978-90-306-5877-1 D/2011/0078/567 Art. 539440/01 NUR 110
53480_NTC_1ASO_BB_TH1.indd 2
7/02/11 11:29
INHOUDSOPGAVE Thema 1
Hoe het begint
p. 9
Thema 2
Kern van de boodschap
p. 39
Thema 3
Cu vnvnd
p. 69
Project 1
Festival van verBEELDing
p. 85
Thema 5
(Digi)beten
p. 97
Thema 6
Gevaarlijk spel
p. 117
Project 2
Schrijver gezocht
p. 135
Thema 8
Snuffelneuzen
p. 151
Vademecum
p. 205
Literatuurtips
p. 257
53480_NTC_1ASO_BB_TH1.indd 3
7/02/11 11:29
TRIMESTER 1
Schrijven
Lezen
Luisteren, Spreken + Kijken
1 Hoe het begint Kritische houding aannemen tegenover eigen communicatiegedrag Les 2 Gevoelens, verwachtingen i.v.m. klasgebeuren meedelen Les 1 en 2
2 Kern van de boodschap Luisterdoel Luisterstrategieën Les 1 Doel spreker Kern van de boodschap uit een beluisterde tekst halen Noteren tijdens het luisteren Les 2
(Ontspannende) teksten beluisteren (structurerend en beoordelend) luisteren Les 3 Teksttypes – leesdoelen – tekstdoelen leesstrategieën Oriënterend lezen Les 1
- E-mail Les 5
Les 3 Intensief lezen: van tekst naar schema (met signaalwoorden) kenmerken en doel schema Les 4
Notities in voorgestructureerd kader Les 1 - les 3 - les 8
Eenvoudig schema van een (studie)tekst. Les 4
Communicatieve situatie bepaalt schrijven e-mails – formeel en informeel Les 5
53480_NTC_1ASO_BB_TH1.indd 4
(Kritische houding aannemen tegenover eigen communicatie-/ spreekgedrag) Aspecten technisch spreken: intonatie, tempo, volume, articulatie – uitspraak de klinkers en de tweeklanken Les 1 Antwoord geven over de leerstof Les 2
Teksttypes: - alfabetische lijst - inhoud - tabel - handleiding - register - literair fragment … Leesdoel Les 4
Alfabetische lijst inhoudsopgave (bv. leesportfolio) Les 4
3 Cu vnvnd
Globaal lezen: hoofdonderwerp titel, tussentitel, alinea – sleutelwoorden
Lezen vraag en opdracht Les 2
4 Festival van verBEELDing (P) Oproepen of uitnodigen tot een activiteit Les 1 Kijk- en luisterdoel Kijk- en luisterstrategieën Zoekend kijken en luisteren Informatie noteren Kritisch kijken en luisteren Les 3 Opbouw korte presentatie met spreekplan Les 5 Uitnodiging Les 4
Elementen voor structuur in tekst: titel, tussentitel, alinea, inleiding – midden – slot Chronologie (chronologische structuur) Les 3
Antwoord op een vraag formuleren Les 2 Schrijfkader gebruiken (tekst over een bepaald onderwerp – zakelijk en verhalend) verzamelen, ordenen (en schrappen) Ott/ovt in schrijfopdracht Les 6
Notities in voorgestructureerd kader Les 3 Uitnodiging Les 4
7/02/11 11:29
TRIMESTER 2
TRIMESTER 3
5 (Digi)beten
6 Gevaarlijk spel
Presentatie over een bepaald onderwerp (spreekplan = PowerPointpresentatie) Les 2
Instructies beluisteren, bekijken Instructies geven Les 3
Luisterboeken: beluisteren en mening formuleren Les 1
Spreken: uitspraak van de medeklinkers Les 5
Expressief voorlezen literair fragment Les 2
Instructies Les 1
Informatie op webpagina – vergelijken webpagina’s (kritisch lezen) Les 3
Opbouw tekst/ alinea: verbanden tussen zinnen en alinea’s Intensief lezen: zakelijke (informatieve) teksten Les 1
Teksttypes: gedicht en krantenartikelvergelijking Les 7
7 Schrijver gezocht (P)
Informatiebronnen: kiezen tekst – beoordelend niveau Les 2
Schrijven vanuit poëzie (met schrijfkader) Les 6
9 Quiz-tig (P)
Inlichtingen geven/ vragen in een telefoongesprek – met spreekkader De voicemail Les 1
Vragen stellen en beantwoorden
Luisterstrategieën Zoekend en kritisch luisteren en kijken Les 7
Gepaste strategieën inzetten
Leesstrategieën - Zoekend lezen – intensief lezen Les 2
Informatiebronnen
Quiz opstellen, volgen, meespelen, presenteren
Gepaste strategieën inzetten
Leesstrategieën – Informatiebronnen: van globaal naar kritisch lezen – betrouwbaarheid – soorten bronnen Les 3 Werken met informatiebronnen – raadplegen en selecteren hoofd- en bijzaken Les 4
Korte uiteenzetting van artikel (met digitale ondersteuning: de PowerPoint) Les 2 Schema tekst – PowerPointpresentatie Les 2
8 Snuffelneuzen
Eenvoudige instructies schrijven Les 2
Samenvatting van een verhaal Korte beoordeling van een boek Les 5
Werken met informatiebronnen – informatie verzamelen, overzicht belangrijkste feiten opmaken Zakelijke tekst met schrijfkader Bronvermelding Les 4
PowerPointpresentatie Quizvragen uitschrijven Correctiesleutels bij de quizvragen Gepaste strategieën inzetten
Onderzoeksvraag stellen en antwoord uitschrijven – verslag Les 5
53480_NTC_1ASO_BB_TH1.indd 5
7/02/11 11:29
Taalbeschouwing
Spelling
1 Hoe het begint
Literair lezen
3 Cu vnvnd
Hoofdletters Les 8
Spelling van de pv (ott) (ovt) imperatief – niet-pv (vd/inf ) Les 6
Afkorten – verkorten (officieel + eigen systeem) Les 8
De communicatieve situatie (zender, ontvanger, doel, boodschap, de manier – taal en teksttype?) Taalregisters: formeel en informeel Les 5 en 6
Signaalwoorden bij opsommende structuur Les 4
Mondeling taalgebruik en klanken: intonatie, articulatie, tempo, accent Les 1
Taalvariëteiten geschreven – gesproken taal, standaardtaal – dialect Les 6 Schooltaalwoorden – instructiewoorden Les 7 Bouwen enkelvoudige – samengestelde zin/ ik-boodschap Les 2
Lettergetetter en spelbrekers
2 Kern van de boodschap
Het onderwerp – getal – standpunt Les 5 Het werkwoord – stam, persoonsvorm, infinitief, voltooid deelwoord, hulpwerkwoord De tijden van het werkwoord Les 6 Woordbetekenis achterhalen Les 8 Het zelfstandig naamwoord Les 9
Woorden om over leeservaring te spreken Ontspannende teksten lezen en beluisteren Start leesportfolio: keuzeopdracht Les 4
Fictie/non-fictie – realistisch verhaal
Juiste woorden op school ‘Analogie’
53480_NTC_1ASO_BB_TH1.indd 6
4 Festival van verBEELDing (P)
Bijvoeglijk naamwoord (met spelling van bn – beperkt) Les 4 Het gezegde: wwg en nwg (delen van het wwg/nwg) Les 5 Afkortingen Les 8 Lv en mv Les 9 Taal op school (vaktaal en schooltaal) Les 2 Samenvatting van een verhaal/fictionele teksten – inhoud/onderwerp, personages, – beeldtaal Mening formuleren Opdracht leesportfolio: jeugdboek Les 7
Gedichten koppelen aan kunstwerken Les 2
Mijn sport is top
Woordenschat bij sms’en
Samengestelde woorden
Boodschappersdictee
Verbouwen van woorden (klein woordveld zn en ww) Woordenschat bij project (kunst en poëzie)
Samenvatting van de kern van een verhaal/ fictionele tekst – voorbereiden – notities nemen voor/tijdens/ na lezen Les 7
7/02/11 11:29
5 (Digi)beten Spellingchecker – spellingattitude Les 4
6 Gevaarlijk spel
7 Schrijver gezocht (P)
Imperatief
8 Snuffelneuzen
9 Quiz-tig (P)
Spellingattitude bij de schrijfopdrachten
Klinkers Les 4 - 5 Signaalwoorden Verwijswoorden Les 1 Klanken en letters, klinkers, medeklinkers en tweeklanken Les 3 - les 5 Telwoord Les 8
Verschillende vormen om instructies aan te brengen – gebruik van signaalwoorden, verwijswoorden, aanduiden van volgorde – imperatief Les 2
Bij omzetting verhaal: persoonlijke en bezittelijke voornaamwoorden aanpassen Les 2
Het bijvoeglijk naamwoord: trappen van vergelijking Figuurlijke taal Les 4
Formeel – informeel: u – je (beleefdheidsvorm) Les 1
Gepaste strategieën inzetten
Verwijswoorden, signaalwoorden en verbindingswoorden Les 2 Taalgebruik in verschillende bronnen – woordenschatstrategie Les 3
Medeklinkers – homoniemen Les 5 Teksttypes: gedicht en krantenartikel – vergelijking (met gepaste termen) Les 7 Poëzie lezen, spreken over …, argumenteren Schrijven vanuit poëzie (met schrijfkader) Les 6 Zoek/kies een goed boek (ook via website) De info op een boek Verhaal: personages, plaats, tijd, begin en einde Opdracht leesportfolio: kwartetspel Les 7 Uitdrukkingen, spreekwoorden … Letterlijk en figuurlijk Hoekenwerk spelling
53480_NTC_1ASO_BB_TH1.indd 7
Literaire fragmenten gekoppeld aan vaardigheden en taalbeschouwing: De speech – schrijven en spreken (spreekkader/-plan) Les 6 Cliffhanger, spreken over fragment – einde van verhaal voorspellen (verzinnen) Illustraties, spreken over … (Mening formuleren) – Synoniemen en woordenschat Les 8
Luisterboeken vs een boek lezen: mening formuleren Les 1 Interculturele gerichtheid: vertaald vs. niet-vertaald werk, Vlaamse vs. Nederlandse schrijvers – Culturele verschillen Les 4
Genres in de (jeugd) literatuur (deel 1) liefdesverhaal detectiveverhaal fantasieverhaal dierenverhaal Les 6
Opdracht leesportfolio – info en verwerking op een kubus Les 5
Synoniemen (werkwoorden)
Woorden uit andere talen
De c in woorden
Ott en ovt (oef met dierengeluiden)
Woordenboekitems (analoog en digitaal)
7/02/11 11:29