5
Inhoud
INHOUD DEEL 1
management accounting 9
1 Kenmerken van management accounting 2 Doelstellingen van management accounting 3 Uitdagingen 3.1 Onderneming als waardeketen 3.2 Management accountinguitdagingen 4 Cost drivers 4.1 Structural cost drivers 4.2 Executional cost drivers 5 Verband met informatiesystemen DEEL 2
13 15 17 17 18 21 21 22 24
besluitvorming 29
1 Relevante kosten en opbrengsten 1.1 Het accepteren van een extra order 1.2 Make or buy beslissing 1.3 Weglaten van een product, dienst of regio 1.4 Samenvatting 2 Schaarse factoren 2.1 Knelpuntanalyse 2.2 Lineaire programmering 2.2.1 Definitie van de beslissingsvariabelen 2.2.2 Opstelling van de doelfunctie 2.2.3 Bepaling van de nevenvoorwaarden 2.2.4 Vaststelling van de oplossing 2.3 Samenvatting 3 Theory of constraints 3.1 Analyse van de productiecapaciteit 3.2 Optimaal gebruik van het knelpunt 3.3 Planning productie in functie van het optimaal gebruik van het knelpunt 3.4 Door acties de capaciteit van het knelpunt verhogen 3.5 Een dynamisch proces van continue bijsturing 3.6 Samenvatting 4 Prijsbeslissingen en kosteninformatie 4.1 Inleiding 4.2 Rol van management accountinginformatie bij beslissingen i.v.m. de verkoopprijs 4.3 Samenvatting
32 33 35 37 39 41 41 42 43 43 44 45 47 48 50 50 51 52 52 53 54 54 57 66
6
Inhoud
5 Beslissingen onder risico 5.1 Beslissingen zonder informatie 5.2 Beslissingen met perfecte informatie 5.3 Beslissingen met verfijnde informatie 5.4 Beslissingen met imperfecte informatie 5.5 Samenvatting 6 Activity based management 6.1 Valkuilen bij de invoering van activity based management 6.2 De winstgevendheid van producten 6.3 Kostenreductie 6.4 Prestatiemeting 6.5 Samenvatting 7 Customer profitability analysis 7.1 Het belang van customer profitability analysis 7.1.1 Toepassing management accounting voor marketing 7.1.2 Het belang van de klant als kostenobject 7.2 Klanten en hun winstgevendheid 7.2.1 Verschillen in opbrengsten 7.2.2 Verschillen in kosten 7.3 Toepassing voor onderneming Fakop 7.4 Het gebruik van customer profitability analysis 7.4.1 Verbeteringen 7.4.2 De levenscyclus van een klant 7.5 Samenvatting 8 Target costing en life cycle costing 8.1 Productlevenscyclus 8.2 Target costing 8.2.1 Methodologie 8.2.2 Target costing versus traditionele technieken 8.2.3 Eigenschappen 8.2.4 Uitwerking voorbeeld Tiax 8.3 Life cycle costing 8.3.1 Methodologie 8.3.2 Eigenschappen 8.3.3 Uitwerking voorbeeld Primor 8.4 Samenvatting 9 Kwaliteitskosten 9.1 Soorten kwaliteitskosten 9.2 Meting van kwaliteitskosten 9.3 Relatie tussen de vier soorten kwaliteitskosten 9.4 Samenvatting 10 De selectie en beoordeling van leveranciers 10.1 Leveranciersselectie en –beoordeling als onderdeel van het inkoopproces 10.1.1 Het inkoopproces 10.1.2 Belangrijke factoren 10.2 Total cost of ownership 10.2.1 De methode 10.2.2 Voorbeeld GSM
67 68 69 70 71 73 74 75 78 82 84 85 86 87 88 88 89 90 90 90 93 93 93 94 95 95 98 99 100 101 102 103 104 105 105 107 108 108 110 112 114 115 116 116 117 118 118 124
7
Inhoud
10.3 Methodes van leveranciersbeoordeling 10.3.1 De verschillende methodes 10.3.2 Leveranciersbeoordeling bij onderneming Xylos 10.4 Samenvatting 11 Opgaven voor zelfstudie 11.1 Opgave 1 11.2 Opgave 2 12 Samenvatting 13 Oefeningen DEEL 3
126 126 128 131 133 133 135 139 140
managementcontrole 153
1 Inleiding 155 2 Managementcontrole: inhoud en definities 157 3 Managementcontrole: de bouwstenen 159 3.1 Actiecontrole en gedragscontrole (action control – behavior control) 159 3.2 Culturele, sociale en personeelscontrole (cultural, social and personnel control) 161 3.3 Resultaatcontrole 162 3.4 De strikte of minder strikte naleving van de controles (control tightness versus looseness) 163 3.5 Het beloningssysteem als onderdeel van managementcontrole 165 3.5.1 Monetaire versus niet-monetaire beloningen en sancties 165 3.5.2 Kenmerken van het beloningssysteem 165 3.5.3 Controleerbaarheid en beloning 167 3.6 Samenvatting 168 4 De elementen van resultaatcontrole 169 4.1 Budgettering 169 4.1.1 Inleiding 170 4.1.2 Het budget en het budgetteringsproces 172 4.1.3 De rol van het budget in de organisatie 185 4.1.4 Soorten budgetten en budgettechniek 189 4.1.5 Activity based budgeting 190 4.2 Financiële controle 194 4.2.1 Centralisatie versus decentralisatie 194 4.2.2 Financiële controle: prestatie-indicatoren voor controle van de kosten 196 4.2.3 Financiële controle: prestatie- indicatoren voor controle van de opbrengsten 206 4.2.4 Financiële controle: prestatie- indicatoren voor profitcentra en investeringscentra 213 4.2.5 Transferprijzen en beoordeling van prestaties 220 4.2.6 Financiële controle: een samenvatting 231 4.3 Resultaatcontrole: de niet-financiële prestatie-indicatoren 232 4.3.1 De rol van niet-financiële prestatie-indicatoren en hun ontstaan 232 4.3.2 Niet-financiële prestatie-indicatoren: een bonte verzameling 233 4.4 Resultaatcontrole: een samenvatting 239
5 Het opzetten van een managementcontrolesysteem (management control systems design) 5.1 Het ‘design’ van het managementcontrolesysteem 5.2 De kosten van het managementcontrolesysteem 5.3 De literatuur en de praktijk rond het opstellen van een management controlesysteem 5.3.1 Beyond budgeting 5.3.2 Geïntegreerde prestatiemeting (Nanni, Dixon en Vollmann) 5.3.3 Hiërarchische prestatiemeting (McNair, Lynch en Cross) 5.3.4 Benchmarking: een continu verbeteringsproces 5.4 Samenvatting 6 De balanced scorecard 6.1 Inleiding 6.2 De balanced scorecard: inhoud en kenmerken 6.2.1 Financieel perspectief 6.2.2 Klantenperspectief 6.2.3 Intern ondernemingsperspectief 6.2.4 Groei en leerperspectief 6.3 De balanced scorecard en de strategy maps 6.4 De balanced scorecard als strategisch managementproces 6.5 Samenvatting 7 Opgaven voor zelfstudie 7.1 Budgettering 7.2 Managementcontrolesysteem 8 Samenvatting 9 Oefeningen Appendix
244 244 246 249 250 260 261 261 262 263 265 267 269 271 274 279 280 280 286 291 292 299
Referentielijst
303
241 241 242