Via www.ididdit.be heb je toegang tot het onlineleerplatform bij Lift
Heb je nog geen account?
Ga naar myvanin.be en registreer je. Registreer je via een Smartschool-account? Koppel dan je e-mailadres aan je account.
Heb je je account aangemaakt?
Meld je aan op myvanin.be Activeer onderstaande code. Klik op het geactiveerde leermiddel om ermee aan de slag te gaan op iDiddit. Lukt het niet om de code te activeren? Neem dan contact op met onze klantendienst.
LIFT
LET OP:
DEZE CODE IS UNIEK, EENMALIG TE ACTIVEREN EN GELDIG VOOR EEN PERIODE VAN 12 MAANDEN NA ACTIVATIE
!Dit leermiddel is onderdeel van de lesmethode Lift van Uitgeverij VAN IN. Het is ontwikkeld met de intentie dat iedere leerling zich herkent en thuis voelt in beeld en tekst. Heb je op- of aanmerkingen, dan kun je contact opnemen met Uitgeverij VAN IN.
Van dit leermiddel kun je een aangepaste digitale versie aanvragen bij ADIBib, de service voor leerlingen met lees- of schrijfproblemen. Meer informatie vind je op www.adibib.be.
Fotokopieerapparaten zijn algemeen verspreid en vele mensen maken er haast onnadenkend gebruik van voor allerlei doeleinden. Jammer genoeg ontstaan boeken niet met hetzelfde gemak als kopieën. Boeken samenstellen kost veel inzet, tijd en geld. De vergoeding van de auteurs en van iedereen die bij het maken en verhandelen van boeken betrokken is, komt voort uit de verkoop van die boeken.
In België beschermt de auteurswet de rechten van deze mensen. Wanneer u van boeken of van gedeelten eruit zonder toestemming kopieën maakt, buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen, ontneemt u hen dus een stuk van die vergoeding. Daarom vragen auteurs en uitgevers u beschermde teksten niet zonder schriftelijke toestemming te kopiëren buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen. Verdere informatie over kopieerrechten en de wetgeving met betrekking tot reproductie vindt u op www.reprobel.be.
Ook voor het digitale lesmateriaal gelden deze voorwaarden. De licentie die toegang verleent tot dat materiaal is persoonlijk. Bij vermoeden van misbruik kan die gedeactiveerd worden. Meer informatie over de gebruiksvoorwaarden leest u op www. ididdit.be.
De uitgever heeft ernaar gestreefd de relevante auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Wie desondanks meent zekere rechten te kunnen doen gelden, wordt verzocht zich tot de uitgever te wenden.
Welkom bij Lift. We leggen graag even uit hoe je met dit leerpakket aan de slag gaat.
1 OP WEG MET LIFT
Het leerwerkboek bestaat uit zes thema’s en ICT-fiches. Elk thema is op dezelfde manier opgebouwd.
In totaal zul je zes thema’s doorlopen: De onderneming in de samenleving, De job die het beste bij je past, De consument in de samenleving, De overheid in de samenleving, De data-economie en De ondernemingszin (een ondernemend project op iDiddit). Elk thema heeft een Themapagina.
Elk thema begint met een Step-in. Daar maak je kennis met de rode draad doorheen het thema.
Je doorloopt per thema verschillende Levels, waarbij je telkens een centrale onderzoeksvraag beantwoordt. Je verkent de onderzoeksvraag aan de hand van verschillende opdrachten, onder de noemer Explore
Bij verschillende opdrachten kun je kiezen uit twee of meerdere Opties. De opties geven je de keuze of je graag een uitdaging wilt aangaan of liever meer ondersteuning wenst. Het kan ook zijn dat je kunt kiezen volgens je interesse.
3
Het label ‘More’ geeft aan dat dit Level of deze Explore verder gaat dan de basisleerstof die door iedereen gekend moet zijn.
4
De verworven leerstof is gebundeld in To the point. Daarin staat wat je moet onthouden uit het Level. Je vindt er vaak ook een overzichtelijke mindmap.
Nu is het tijd om je opgedane kennis in te oefenen aan de hand van verschillende Actions
Aan het einde van elk Level sta je stil bij de actualiteit omtrent de inhoud van dat Level in de rubriek Breaking News. Op iDiddit vind je de bijbehorende artikels of filmpjes en de opdrachten.
Elk Level eindigt met een Checklist Het is een hulpmiddel om te beoordelen of je de doelen van dat Level onder de knie hebt.
Elk thema sluit af met een Step-up die je uitdaagt om je kennis toe te passen in een grotere opdracht.
De ICT-fiches vind je op iDiddit. Ze helpen je om zelfstandig met een tekstverwerker, een rekenblad of een presentatiepakket aan de slag te gaan; infographics te creëren, foto’s en video’s te monteren en online samen te werken.
2 HANDIG VOOR ONDERWEG
In elk thema vind je dezelfde hulpmiddelen.
Doorheen het thema vind je de belangrijkste zaken op een rijtje in de rode kenniskaders. Moeilijke woorden vallen op door de stippellijn.
Beeldwoordenboek
opkoper aardappelen
chipsfabrikant
groothandel kleinhandel
Logistieke keten
planning en transport
opslag in magazijn opkoper
planning en transport
opslag in magazijn fabrikant
planning en transport
opslag in magazijn groothandel
planning en transport
Een logistieke keten is de volledige weg die een product aflegt van grondstof tot bij de consument. De logistieke keten vertrekt dus bij de productie en gaat tot de uiteindelijke verdeling of distributie en vraagt ook tijdelijke opslag en transport.
Maak Action 1.
Explore 3— Is het een goed idee om fruit in te voeren uit verre landen?
Aan het einde van elk Level vind je een overzicht van de belangrijke begrippen in het beeldwoordenboek
Explore 2— Hoe ziet de goederenstroom in een magazijn eruit?
1 Ga naar iDiddit en bestudeer de kaart van het vers fruit.
a Van welk land komt veel vers fruit naar ons land?
1 In de vorige Explore heb je al geleerd dat goederen in een magazijn worden opgeslagen. Misschien ben je nog nooit in een echt magazijn geweest, maar wellicht heb je thuis ook een soort magazijn.
WIST JE DAT
12 Verricht het ochtendgebed samen met een klasgenoot. Druk allebei de checklist op iDiddit af en controleer elkaar om na te gaan of jullie de volgorde, houding en uitspraken juist uitvoeren. Zo ja, zet dan een kruis in de kolom ‘goed’. Zo niet, zet dan een kruis in de kolom ‘groeipunt’. Zo help je elkaar om gericht te werken aan je gebedshandelingen.
12 Verricht het ochtendgebed samen met een klasgenoot. Druk allebei de checklist op iDiddit af en controleer elkaar om na te gaan of jullie de volgorde, houding en uitspraken juist uitvoeren. Zo ja, zet dan een kruis in de kolom ‘goed’. Zo niet, zet dan een kruis in de ‘groeipunt’. Zo help je elkaar om gericht te werken aan je gebedshandelingen.
WIST JE DAT
b Van welk land komt verwerkt fruit, zoals sinaasappelsap en fruit in blik, vooral?
a Welk magazijn heb je thuis?
Good to know
De metgezellen leerden hun gebed door naar de profeet Muḥammad te kijken. Sommigen plaatsten hun handen naast hun lichaam, anderen ter hoogte van hun borst of buik. Zo werd het gebed met al die verschillen eeuwenlang doorgegeven. Omdat het gebed van de profeet en zijn metgezellen komt, is het belangrijk om respectvol om te gaan met de verschillen.
De metgezellen leerden hun gebed door naar de profeet Muḥammad te kijken. Sommigen plaatsten hun handen naast hun lichaam, anderen ter hoogte van hun borst of buik. Zo werd het gebed met al die verschillen eeuwenlang doorgegeven. Omdat het gebed van de profeet en zijn metgezellen komt, is het belangrijk om respectvol om te gaan met de verschillen.
volgende iconen helpen je ook nog een eind op weg:
c Wat is je eerste gedachte wanneer je naar de pijlen op de wereldkaart kijkt?
Big data zijn enorme hoeveelheden gestructureerde gegevens die bedrijven uit meerdere bronnen verzamelen. Die data zijn onder andere klanttransacties zoals bestellingen, website-interacties, berichten op sociale media en meer. Informatie is de big data die verwerkt zijn tot bruikbare besluiten en ideeën.
In een Wist je dat? krijg je extra informatie over een item in het hoofdstuk.
2 Surf via iDiddit naar de website Lekker van bij ons.
In een Wist je dat? krijg je extra informatie over een item in het hoofdstuk.
a Wat kun je via de webpagina ‘Recht van bij de boer’ doen?
Explore 2— Wat zijn cookies?
b Geef enkele voordelen van deze site.
1 Stel dat je de volgende melding op een website krijgt. Wat doe je? Bespreek klassikaal.
In de Good to know-kaders staan handige tips of weetjes bij de uitvoering van de opdrachten.
De volgende iconen helpen je ook nog een eind op weg:
Je vindt op iDiddit extra (ondersteunend) materiaal.
Je vindt op iDiddit extra (ondersteunend) materiaal.
Je vindt op iDiddit een ontdekplaat.
Je vindt op iDiddit een ontdekplaat.
Forum
Moet je meer lokale producten kopen, ook al zijn die soms duurder?
Maak Action 2.
Als je dit icoon ziet, open dan de VAN IN Plus-app en scan de pagina. Je kunt dan extra materiaal bekijken.
Soms is het handig dat je extra lesinformatie of een video- of audiofragment zelf kunt bekijken of beluisteren op je smartphone. Als je dit icoon ziet, open dan de VAN IN Plus-app en scan de pagina.
Soms is het handig dat je extra lesinformatie of een video- of audiofragment zelf kunt bekijken of beluisteren op je smartphone.
Als je dit icoon ziet, open dan de VAN IN Plus-app en scan de pagina.
Download in de App Store
Download in de App Store Get it on Google Play
Get it on Google Play
In een Forum voer je in groepjes of met de hele klas een gesprek over een bepaalde stelling. Het is de bedoeling dat je luistert naar elkaars mening en leert hoe anderen denken, maar ook dat je je eigen mening leert onderbouwen met argumenten.
De volgende iconen helpen je ook nog een eind op weg:
Je vindt op iDiddit extra (ondersteunend) materiaal.
Het beeldfragment dat hierbij hoort, vind je op iDiddit.
Het luisterfragment dat hierbij hoort, vind je op iDiddit.
Je vindt op iDiddit een ontdekplaat.
Je moet iets bewaren in je portfolio.
Je oefent je ICT-vaardigheden.
Mijn lesmateriaal
Het onlineleerplatform bij Lift
Hier vind je alle inhouden uit het boek, maar ook meer, zoals filmpjes, audiofragmenten, extra oefeningen ...
Extra materiaal
Bij bepaalde stukken theorie of oefeningen kun je extra materiaal openen. Dat kan een bijkomend audio- of videofragment zijn, een woorden- of begrippenlijst, een extra bron of een leestekst. Kortom, dit is materiaal dat je helpt om de leerstof onder de knie te krijgen.
Opdrachten
Hier vind je de opdrachten die de leerkracht voor jou heeft klaargezet.
Resultaten
Wil je weten hoever je al staat met oefenen, opdrachten en toetsen? Hier vind je een helder overzicht van al je resultaten.
Notities
Heb je aantekeningen gemaakt bij een bepaalde inhoud? Via je notities kun je ze makkelijk terug oproepen.
Meer weten?
Ga naar www.ididdit.be
THEMA
De onderneming in de samenleving 1
9
STEP-UP
Onderzoek: hoe supermarkten klanten aantrekken
Hoe probeert een onderneming succesvol te zijn?
191
157
8
Wanneer maakt een onderneming winst of verlies? p. 139
LEVEL 6 Hoe verloopt het verkoopproces in een onderneming?
5
Hoe verloopt het aankoopproces in een onderneming?
120
104
72
LEVEL 4 Welke winkelvormen en branches bestaan er in de retail? p. 56
3
Welke bedrijfssectoren zijn er? p. 47
2 Wat is logistiek?
11 LEVEL 7 Welke trends en ontwikkelingen zijn er in de retail?
Welke weg leggen goederen of diensten af voor ze bij de consument komen?
26
STEP-IN
STEP-IN
1 De afbeeldingen bij deze vraag hebben te maken met ondernemingen. Op deze bladzijde zie je de ondernemingen van vroeger en vandaag. Op de rechterbladzijde staan de ondernemingen van de toekomst.
VROEGER EN VANDAAG
DE TOEKOMST
2 Noteer vijf belangrijke verschillen tussen de ondernemingen van vroeger en vandaag enerzijds en de onderneming van de toekomst anderzijds.
3 In dit thema doorloop je negen Levels waarin je leert ...
1 welke weg goederen of diensten afleggen voor ze bij de consument komen;
2 wat logistiek is;
3 welke bedrijfssectoren er zijn;
4 welke winkelvormen en branches er in de retail bestaan;
5 hoe het aankoopproces in een onderneming verloopt;
6 hoe het verkoopproces in een onderneming verloopt;
7 hoe een onderneming op maatschappelijke trends inspeelt;
8 wanneer een onderneming winst of verlies maakt;
9 hoe een onderneming succesvol probeert te zijn.
4 Elk Level biedt je een stukje kennis dat je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin onderzoek je hoe een supermarkt de klanten probeert te verleiden.
LEVEL 1
Welke weg leggen goederen of diensten af voor ze bij de consument komen?
INTRO
1 Saar gaat minstens twee keer per maand met haar beste vriendinnen Noor en Ischa naar de bioscoop. Daar hoort een grote zak chips en een beker Coca-Cola bij, al vraagt ze zich wel af hoe de zakken chips in de winkel van de bioscoop terechtkomen. Heb jij een idee?
2 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:
Welke weg leggen goederen of diensten af voor ze bij de consument komen?
Explore 1— Wat is een bedrijfskolom?
1 Bekijk schema 1.
Schema 1: Bedrijfskolom van chips
landbouwer
opkoper van aardappelen
chipsfabrikant
groothandel
kleinhandel
consument
transportfirma
transportfirma
transportfirma
transportfirma
2 Lees de definitie van een bedrijfskolom. Omkader daarna bij vraag 1 de onderdelen die deel uitmaken van de bedrijfskolom van chips.
Bedrijfskolom en consument
Een bedrijfskolom is een schema met alle stappen die een product doorloopt. Het schema start bij de producent van grondstoffen en eindigt zodra het goed of de dienst aan de consument wordt aangeboden. Bij iedere stap wordt er waarde aan het product toegevoegd.
Aangezien de consument de enige schakel is die geen waarde aan het product toevoegt, maakt hij geen deel uit van de bedrijfskolom. Een consument koopt goederen of diensten maar heeft niet de bedoeling die te verkopen of te verwerken voor de verkoop.
Enkel de bedrijven die eigenaar worden van het product, maken deel uit van de bedrijfskolom. Logistieke bedrijven, zoals transportbedrijven, worden meestal geen eigenaar van het product maar verlenen enkel een dienst aan een andere onderneming. Daardoor maken ook zij geen deel uit van de bedrijfskolom.
3 Wat is het verschil tussen een groothandel en een kleinhandel? Raadpleeg het internet.
4 Noteer een synoniem voor:
a een groothandel:
b een kleinhandel:
5 Noteer twee voorbeelden van groothandelaars en twee van kleinhandelaars van chips. Raadpleeg het internet.
a groothandelaars
b kleinhandelaars
Maak Action 1 en 2.
Explore 2— Kies jij voor de lange of de korte keten?
Lange keten en korte keten
Bij een lange keten worden de producten niet rechtstreeks aan de consument verkocht maar zijn er tussenschakels zoals een groothandel en een kleinhandel. De korte keten is de kortste weg tussen producent en consument. Bijvoorbeeld: een fruitkweker biedt in zijn eigen winkel of automaat appels aan.
1 Werk per twee. Informeer je over de korte keten. Je kunt kiezen uit drie opties. Kies optie 1 als je graag wat ondersteuning wilt. Kies optie 2 als je een uitdaging wenst. Kies optie 3 als de uitdaging nog iets pittiger mag zijn. Ga naar iDiddit. Daar vind je voor elke optie het materiaal dat je nodig hebt.
Optie 1 Filmpje de korte keten
Optie 2 Filmpje buurderij
Optie 3 Websites korte keten
2 Wat zijn de voordelen van de korte keten voor de consument, de producent en de planeet?
a Verwerk de voordelen van de korte keten in een onlinedocument. Raadpleeg de ICT-fiches voor online samenwerken.
b Gebruik opmaakelementen om de tekst overzichtelijk te maken.
3 Bewaar het bestand in je portfolio. Maak een map voor elk thema en een submap voor elk Level. Geef die submap de naam ‘Level_1’. Geef het bestand een duidelijke naam zoals ‘Korte_keten’.
4 Bespreek klassikaal.
5 Vervolledig je document met voordelen die in het klasgesprek voorkwamen.
6 Sla je document op en controleer of het bestand correct in je portfolio staat.
7 Surf naar rechtvanbijdeboer.be. Noteer twee verkooppunten uit jouw buurt.
Explore 3— Hoe ziet de toekomst van de fysieke winkel eruit?
Goederen en diensten kunnen aangekocht worden in een fysieke winkel. Dat is een gebouw waar de verkoper tweedehandse of nieuwe artikelen aan klanten aanbiedt. Steeds meer goederen en diensten worden verkocht via een onlineplatform. Dat is een website waarop producten verkocht worden. Er zijn wel verschillen in de tendensen per branche of bedrijfstak. Een branche bestaat uit bedrijven die in een bepaalde groep goederen of diensten aanbieden, bijvoorbeeld de branche fashion.
1 Meer en meer goederen en diensten worden via onlineplatformen verkocht. Dat heeft invloed op de toekomst van de fysieke winkel.
a Bekijk in tabel 1 de resultaten van een onderzoek naar de trend in de online aankopen per branche.
Tabel 1: Aandeel online aankopen per branche
Cijfers gebaseerd op: Becom – Belgische e-commerce federatie, FOD Economie – Digitale economie in cijfers, Statbel & Statistiek Vlaanderen, Statista – E-commerce in Belgium
b Beantwoord de vragen.
Waarvoor staat de afkorting FMCG? Raadpleeg het internet.
Geef vier voorbeelden van FMCG-producten.
Geef twee mogelijke producten die vallen onder de branche media en entertainment.
Welke verschillen merk je in tabel 1 tussen de aankopen van 2020 en 2024?
2 Werk in twee groepen.
a Elke groep verzamelt de voordelen van zijn verkooppunt.
b Kies hoe je de resultaten van je onderzoek wilt voorstellen: met een infographic of een storyboard. Raadpleeg de ICT-fiche_C_01 en fiche_S_01. Vink de gekozen optie aan.
c Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Groep 1 De fysieke winkels een infographic een storyboard
Groep 2 Onlineplatformen een infographic een storyboard
Forum
Is een fysieke winkel nog nodig?
Maak Action 4 en 5.
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan.
Dat is een gebouw waar de verkoper tweedehandse of nieuwe artikelen te koop aan klanten aanbiedt. Dat is een website waar de consument producten kan kopen.
De producent verkoopt de producten niet rechtstreeks aan de consument maar er zijn tussenschakels zoals een groothandel of een kleinhandel.
Welke weg leggen goederen of diensten af voor ze bij de consument komen?
Een schematisch overzicht van alle stappen die een product doorloopt voordat het bij de klant, de consument, is.
De kortste weg tussen producent en consument. bv. Een fruitkweker biedt appels aan in zijn eigen winkel of automaat.
De bedrijfskolom is een schematische voorstelling van alle stappen die een product doorloopt. Het schema start bij de producent van grondstoffen en eindigt zodra het eindproduct aan de consument wordt aangeboden. Elke schakel voegt waarde aan het goed of de dienst toe. Zo wordt dat goed of die dienst almaar beter geschikt voor gebruik door de consument. Die consument voegt geen waarde meer toe en maakt dus geen deel uit van de bedrijfskolom. Bepaalde ondernemingen, zoals transportfirma’s, werken ook met de goederen, maar toch behoren zij niet tot de bedrijfskolom omdat ze meestal geen eigenaar zijn van de goederen of diensten.
Bij een lange keten worden de producten niet rechtstreeks aan de consument verkocht maar zijn er tussenschakels zoals een groothandel en een kleinhandel.
De laatste tijd kiezen meer en meer ondernemingen voor de korte keten. Dat is de kortste weg tussen producent en consument. Denk aan een fruitkweker die appels in zijn eigen winkel of automaat aanbiedt.
De consument koopt zijn goederen en diensten niet enkel meer in de fysieke winkel, maar hij koopt steeds vaker op onlineplatformen zoals bol of Zalando. Er zijn wel verschillende trends per branche of bedrijfstak.
Action 1— Kun jij een bedrijfskolom samenstellen?
Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met de sportschoenen of het tijdschrift. Vink de gekozen optie aan.
Optie 1 Sportschoenen
a Hoe verandert de grondstof rubber in een sportschoen? Zet de schakels in de juiste volgorde.
Action 2— Kun jij de bedrijfskolom van presenteren?
1 Ontwerp een bedrijfskolom van een zelf gekozen product. Vul de titel van de Action aan met de naam van het product.
Kies een eenvoudig product waarvan de verschillende stappen van de bedrijfskolom niet te complex zijn, bijvoorbeeld: een jeansbroek, kaas, brood, chocolade of appelsap.
2 Duid aan of je de bedrijfskolom wilt samenstellen op basis van: berichten of korte zinnen. Raadpleeg ICT-fiche_P_10. afbeeldingen. Raadpleeg ICT-fiche_P_08. beeldfragmenten. Raadpleeg ICT-fiche_P_15.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Tip:
Action 3— Van boerderij tot bord: wie zit ertussen?
1 Werk per twee. Kies samen een voedingsproduct, bijvoorbeeld aardbeien, eieren, melk, kaas of brood. Welk product heb je gekozen?
2 Teken op een groot blad of digitaal de weg die het product aflegt van product bij de boer tot op het bord. Leerling 1 tekent de lange keten van het product. Leerling 2 tekent de korte keten van het product.
Tip:
Vermeld alle tussenstappen.
Action 4— Hoe ziet de winkel van de toekomst eruit?
De winkel van de toekomst is niet zomaar een plek om iets te kopen. Het is een ervaring met slimme technologie, robots en persoonlijke service. Lees de tekst en beantwoord de vragen.
a Wat is een voorbeeld van een persoonlijke ervaring in de winkel van de toekomst?
b Waarom gebruiken winkels robots?
c Wat doet kunstmatige intelligentie (AI) in een winkel?
d Wat is een voordeel van een virtuele spiegel?
e Waarom willen winkels van de toekomst meer dan alleen spullen verkopen?
De winkel van de toekomst wordt een digitale en emotionele bestemming
De fysieke winkel van de toekomst moet vol zijn met technologie als die wil overleven. De winkel van de toekomst is heel anders dan de winkels die we nu kennen. Het is niet alleen een plek om iets te kopen, maar ook een plek waar je iets kunt beleven. In die winkels gebruiken ze veel nieuwe technologie zoals:
slimme spiegels die laten zien hoe kleding of make-up je zouden staan;
robots die rekken scannen of de vloer schoonmaken;
– kunstmatige intelligentie (AI) die producten kan aanraden op basis van wat jij leuk vindt.
Hoewel de weg naar de toekomst een weg is van veel vallen en opstaan, zijn er op vlak van winkelervaring veel gebieden die zeker aandacht moeten krijgen.
1 Personalisatie
Winkels willen dat jij je speciaal voelt. Bijvoorbeeld in een Puma-winkel kun je zelf schoenen en kleren ontwerpen met kleuren, prints en borduurwerk. Er zijn zelfs spiegels waar je een selfie kunt maken om die meteen op sociale media te delen.
2 Extra service met technologie
Sommige winkels hebben virtuele spiegels. Daar kun je zien hoe je eruitziet met een andere haarkleur of een bril, zonder dat je het echt hoeft te proberen. Die technologieën in combinatie met een persoonlijke digitale assistent kunnen advies geven op basis van klantinformatie en huidige promoties in de winkel. Slimme paskamers kunnen klanten verder
aanmoedigen om het product aan te raken en te voelen, terwijl je virtueel de kleuren en maten kunt aanpassen en op je lichaam te zien krijgt.
Computers kunnen voorspellen wat jij misschien wilt kopen.
Bijvoorbeeld bij Walmart helpen slimme camera’s en computers om:
– te zien wat bijna uitverkocht is;
– ervoor te zorgen dat kassa’s open zijn;
– ervoor te zorgen dat winkelwagentjes klaarstaan.
4 Robots in de winkel
Robots kunnen in winkels helpen door: – de vloer schoon te maken, – te controleren of producten op hun plek staan, – te melden als iets bijna op is.
Sommige robots kunnen zelfs vragen van klanten beantwoorden.
Conclusie
De winkel van de toekomst is digitaal én leuk om te bezoeken. Je kunt er dingen uitproberen, advies krijgen van computers of robots, en winkelen voelt meer als een ervaring dan alleen iets kopen.
Naar: oxida.be
Action 5— Ken je de begrippen van dit Level?
Horizontaal
2 De … verkoopt producten aan consumenten of particulieren.
4 Bij een …. keten worden de producten niet rechtstreeks aan de consument verkocht maar zijn er tussenschakels.
6 Dit is een schematische voorstelling van alle stappen die een product doorloopt om tot bij de consument te geraken.
8 De … koopt goederen of diensten maar heeft niet de bedoeling die te verkopen of te verwerken voor verkoop.
Verticaal
1 Dit is een onderneming die grote partijen inkoopt bij een of meerdere producenten om die in kleinere hoeveelheden aan andere ondernemingen door te verkopen.
3 Bij een … keten worden de producten rechtstreeks aan de consument verkocht.
5 Verschillende bedrijven die allemaal samen een bepaalde groep goederen of diensten aanbieden.
7 Een website waarop goederen of diensten verkocht worden.
9 Een gebouw waar de verkoper tweedehandse of nieuwe artikelen aanbiedt aan klanten.
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
JA KAN BETER EXTRA OEFENMATERIAAL
1 Ik kan de weg van een goed of een dienst tot bij de klant illustreren.
2 Ik kan een bedrijfskolom voor een goed of dienst samenstellen.
3 Ik kan het verschil tussen een groothandel en een kleinhandel toelichten.
4 Ik kan de voordelen van een onlineplatform ten opzichte van een fysieke winkel toelichten.
5 Ik kan resultaten van een opdracht in een infographic weergeven.
6 Ik kan resultaten van een opdracht met tekstverwerker verwerken.
7 Ik kan resultaten van een opdracht in afbeeldingen verwerken.
8 Ik kan resultaten van een opdracht in beeldfragmenten verwerken.
9 Ik kan online samenwerken aan een document.
10 Ik kan de voordelen van een korte keten ten opzichte van een lange keten toelichten.
bedrijfskolom De bedrijfskolom is een schematisch overzicht van alle stappen die een goed of dienst doorloopt. Het schema start bij de producent van grondstoffen en eindigt zodra het eindproduct aan de consument aangeboden wordt.
branche of bedrijfstak
Een branche bestaat uit bedrijven die in een bepaalde groep goederen of diensten aanbieden.
bv. de branche fashion (mode)
consumentEen consument koopt goederen of diensten, maar heeft niet de bedoeling die te verkopen of te verwerken voor de verkoop.
producenten om die in kleinere hoeveelheden aan andere ondernemingen
Een kleinhandel is een onderneming die goederen aan consumenten (particulieren) detailhandel / retailer
detailhandel, kleinhandel of retailer
Een detailhandel verkoopt goederen aan consumenten.
fysieke winkel
Een fysieke winkel is, in tegenstelling tot een onlineplatform, een gebouw waar de verkoper tweedehandse of nieuwe artikelen aanbiedt aan klanten.
BEGRIP
groothandel of grossier
VERKLARING
Een groothandel is een onderneming die grote partijen inkoopt bij een of meerdere producenten om die in kleinere hoeveelheden aan andere ondernemingen door te verkopen.
korte keten De korte keten is de kortste weg tussen producent en consument. bv. Een fruitkweker biedt appels aan in zijn eigen winkel of automaat.
lange ketenBij een lange keten worden de producten niet rechtstreeks aan de consument verkocht maar zijn er tussenschakels zoals een groothandel of een kleinhandel.
onlineplatform
Een onlineplatform of webwinkel is een website waarop producten verkocht worden.
1 Jullie of jullie ouders hebben wellicht al eens iets besteld op bol, Zalando of een andere webshop. Bestudeer de afbeelding van een bestelling bij Torfs en beantwoord de vragen.
a Wat bestelt de klant?
b Is het artikel op voorraad?
c Wanneer wordt het artikel geleverd? Hoe weet je dat?
2 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Wat is logistiek?
Explore 1— Hoe gaan de goederen van bedrijf naar bedrijf in de bedrijfskolom?
1 In Level 1 werd de bedrijfskolom voorgesteld. Wat weet je nog over de bedrijfskolom? Bespreek klassikaal.
2 Bekijk schema 1 met de bedrijfskolom van chips. Hoe geraken de aardappelen van de opkoper tot bij de chipsfabrikant? En hoe komen de chips in de winkelrekken terecht?
Schema 1: Bedrijfskolom van chips landbouwer opkoper van aardappelen chipsfabrikant groothandel kleinhandel consument
bedrijfskolom
3 Bekijk de afbeeldingen.
a Welk transportmiddel voor goederenvervoer herken je? Noteer. b Welke transportmethode zie je? Kies uit: luchtvervoer – spoorwegvervoer – wegvervoer – zeevervoer
Good to know
Voor gas en olie wordt er nog een ander transportmiddel gebruikt, namelijk pijpleidingen.
Een logistieke keten is de volledige weg die een product aflegt van grondstof tot bij de consument. De logistieke keten vertrekt dus bij de productie en gaat tot de uiteindelijke verdeling of distributie en vraagt ook tijdelijke opslag en transport.
Maak Action 1.
Explore 2— Hoe ziet de goederenstroom in een magazijn eruit?
1 In de vorige Explore heb je al geleerd dat goederen in een magazijn worden opgeslagen. Misschien ben je nog nooit in een echt magazijn geweest, maar wellicht heb je thuis ook een soort magazijn.
a Welk magazijn heb je thuis?
b Waarom is een extra voorraad handig? Geef enkele voorbeelden.
c Wat doe je wanneer je toiletpapier of drinken op is in je voorraadkast?
d Wat doe je wanneer je cornflakes wilt eten en de melk in de koelkast is op?
Magazijn
Een magazijn is een gebouw of ruimte waar goederen tijdelijk, veilig en overzichtelijk opgeslagen worden. Daarna worden de goederen verder verwerkt, verkocht of verzonden.
Good to know
In een magazijn komen goederen aan, worden goederen bewaard of opgeslagen en vertrekken ze weer. Dat is ook bij jou thuis zo in de keuken, de voorraadkast of de berging. In een bedrijfsmagazijn worden goederen opgeslagen totdat een ander bedrijf of een klant die nodig heeft.
In het magazijn staan goederen klaar om naar de winkels vervoerd te worden.
Volkswagens staan klaar voor transport naar de Volkswagen-dealers
2 In een magazijn bestaat de goederenstroom uit vier processen: het ontvangstproces, het opslagproces, het onderpickproces en het opstuurproces.
a Ga naar iDiddit en bekijk de filmpjes over het distributiecentrum van Scania in Opglabbeek. Daar liggen alle onderdelen van de vrachtwagens en bussen van Scania. Er liggen meer dan 100 000 verschillende onderdelen van een vrachtwagen opgeslagen. Vanuit Opglabbeek vertrekken de onderdelen naar Scania-garages over heel de wereld. b Vul de tekst aan.
De picker krijgt de picklabels en neemt een hoge orderpicker.
Hij gaat een lege halen.
De orderpicker legt een interne routing af. Dat is de weg die hij in het magazijn aflegt.
De picker controleert de locatie en vergelijkt de met de op de pallet.
Hij neemt het artikel en bevestigt het aan het artikel.
Dan gaat hij naar het volgende artikel en verzamelt het juiste aantal.
De picker gaat terug naar de zone met de pc om de job af te rapporteren.
Er worden een en geprint.
Het wordt aan de buitenkant opgeklopt.
De pallet wordt eventueel nog opgevuld met om schade te voorkomen.
Daarna wordt de pallet op de wachtlocatie gezet, klaar om naar de klant te verzenden.
Proces 4 : Opstuurproces: goederen opsturen
De goederen worden klaargezet voor verzending en de goederen worden geladen.
We zijn in de shipping. Dat is de zone waar de goederen verstuurd worden.
De afvoerder heeft de palletten klaargezet.
De route of het land kun je aflezen van de aan het plafond.
In de shippingzone worden het op de pallet en ook het label van de gescand.
De palletten worden dus voorgesorteerd per land of per route.
De chauffeur komt aan en laat weten dat hij goederen komt laden.
De chauffeur parkeert de vrachtwagen en er wordt een geplaatst.
De vloer van de vrachtwagen wordt gecontroleerd.
De lader scant het en de aan de poort.
De lading wordt eventueel nog extra vastgezet met of spanriemen.
De chauffeur ontvangt uiteindelijk de
3 Je hebt nu al verschillende elementen gezien die met logistiek te maken hebben. Maar wat is logistiek nu precies?
a Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje
b Geef een omschrijving van logistiek.
Goederenstroom
In een magazijn vinden er vier processen of activiteiten plaats.
Goederen ontvangen: wanneer de goederen in het magazijn aankomen, haalt een medewerker die uit de vrachtwagen of bestelwagen en controleert ze.
Goederen opslaan: hij slaat de goederen op in het magazijn, in rekken, stellingen of op de grond. Soms moet hij die eerst uitpakken.
Goederen orderpicken of goederen verzamelen: wanneer een bestelling binnenkomt, zal een werknemer de bestelling in het magazijn verzamelen.
Goederen verzamelen of verzenden: een medewerker laadt goederen in een vrachtwagen of bestelwagen om ze naar de klant te versturen. Sommige verzendingen gebeuren via spoorwegvervoer, luchtvervoer of zeevervoer.
1 Bekijk deze afbeeldingen van Vlaanderen en van België. Wat stel je vast?
c Wat zie je op de kaart dat je ook in de tekst gelezen hebt?
België speelt een zeer belangrijke rol in het Europese transport
België ligt centraal in Europa en heeft veel goede wegen en snelwegen. Daardoor is België een belangrijk doorvoerland voor goederen. Goederen worden via België van het ene land naar andere landen getransporteerd. Veel producten worden via België ingevoerd en uitgevoerd. Dankzij de goede infrastructuur kunnen vrachtwagens snel rijden naar andere landen. Frankrijk, Duitsland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk liggen dichtbij. Grote steden zoals Parijs, Londen en Amsterdam zijn snel bereikbaar.
België heeft niet alleen goede wegen, maar ook spoorwegen, waterwegen en luchthavens. Dat zorgt voor snel en vlot vervoer van goederen en mensen. De Belgische zeehavens, zoals Antwerpen, zijn een grote troef. Sinds 2005 groeit het containertransport sterk. Daardoor krijgen logistiek en transport veel nieuwe kansen. Er worden nieuwe havens en logistieke centra gebouwd en uitgebreid. Die projecten zorgen voor meer werkgelegenheid. Ook luchthavens zoals Brussel en Luik helpen de transportsector verder groeien. Bron: logistiek.be en business.belgium.be
3 Waar liggen de vier belangrijkste havens in Vlaanderen? Gebruik het internet.
4 Waar liggen de belangrijkste luchthavens in België? Gebruik het internet.
5 Bestudeer tabel 1. Wat leer je uit de cijfers?
Tabel 1: Logistiek in België in 2022
Aantal werknemers werkend in de logistiek
Rechtstreekse en onrechtstreekse jobs van haven Antwerpen
Haven Antwerpen
Aantal schepen per jaar in haven van Antwerpen
Aantal bedrijven in en rond haven Antwerpen
Logistiek
134 000
161 000
2e grootste van Europa
70 000
1 400
Logistiek betekent dat je de juiste goederen met de juiste hoeveelheid op de juiste plaats of het juiste tijdstip bezorgt tegen zo laag mogelijke kosten.
Door zijn centrale ligging en een groot aanbod van wegen, spoorwegen waterwegen, havens en luchthavens, is België geschikt voor logistiek en transport. Logistiek zorgt voor veel jobs in Vlaanderen en België.
Maak Action 2.
Explore 4— Welke nieuwe technologieën gebruikt de logistiek?
1 Bekijk de afbeeldingen. Wat leer je eruit?
2 Wanneer je iets online bestelt, wil je graag weten wanneer ze je pakket zullen leveren. Je kunt tegenwoordig je pakket goed volgen.
a Bekijk de afbeelding. Welke informatie staat erop?
b Wat betekenen de Engelse woorden track and trace?
c Wat is het voordeel van track and trace voor de onderneming of de pakjesbezorger?
3 Lees de tekst. Welke drie trends worden beschreven? Markeer.
Dagelijks worden er duizenden pakjes aan huis geleverd. In 2026 zullen de meeste problemen bij leveringen in de laatste paar kilometers voor de levering gebeuren. Die laatste kilometers zorgen voor ongeveer 60 tot 70 % van de totale leveringskosten. Dat komt vooral door druk verkeer, mislukte leveringen en strenge regels in steden.
Mensen laten hun pakjes ook minder vaak thuis leveren. Het aantal thuisleveringen in Europa daalde van 66 % naar 54 % op een jaar tijd. Steeds meer mensen kiezen voor pakjesautomaten of afhaalpunten. Er komen meer pakjesautomaten en afhaalpunten dichter
bij de mensen. Bijna 8 op de 10 mensen brengen hun retourpakjes daar ook terug.
Ook de overheid legt strengere regels op om het milieu te beschermen. Daarom moeten transportbedrijven milieuvriendelijkere en kleinere voertuigen gebruiken.
De ‘laatste kilometer’ is dus geen simpele rit met een bestelwagen meer. Het gaat om slimme keuzes met wegen, steden, bedrijven en technologie. In de toekomst zullen pakjes ook meer en meer door drones en robots geleverd worden. Hoewel dit moeilijker wordt voor leveringen in een appartementsblok.
Bron: nshift.com, 2025-12-11
4 Lees de tekst. Wat zetten ondernemingen in om saai en zwaar werk uit de handen van mensen te halen? Markeer.
In reactie op krapte op de arbeidsmarkt en het uitvoeren van saai, zwaar of gevaarlijk werk is automatisering en robotisering in opkomst, ook in de logistiek. Er zijn al warehouses actief waar robots automatisch goederen verzamelen.
Good to know
In België worden bloedstalen met drones vervoerd van een medisch centrum naar een ziekenhuis. Een verpleegkundige plaatst het staal in een speciale koker, waarna een drone het automatisch naar het ziekenhuis vliegt. Dat gaat veel sneller dan met de auto, vooral tijdens de spits. Op het dak van het ziekenhuis landt de drone op een speciaal platform, en het staal wordt meteen naar het labo gestuurd. Zo kunnen artsen sneller resultaten krijgen en patiënten sneller helpen. Die manier van werken is niet alleen snel en veilig, maar ook goed voor het milieu, omdat er minder auto’s nodig zijn.
Dankzij track and trace kun je nauwkeurig volgen waar je pakket zich bevindt en wanneer het geleverd wordt. Robots, drones en pakjesautomaten zullen in de toekomst vaker en vaker gebruikt worden om pakjes te leveren.
Explore 5— Wat is duurzame logistiek?
1 Lees de teksten.
a Hoe kunnen vervuiling en files beperkt worden? Markeer.
Doordat we meer goederen online bestellen, rijden er meer bestelwagens en vrachtwagens rond die files en vervuiling veroorzaken. Een mogelijke oplossing zou kunnen zijn om aan de rand van de steden met hubs te werken. Dat zijn magazijnen waar grotere vrachtwagens de goederen die naar de binnenstad moeten, uitladen. Daar worden de goederen dan overgezet op kleinere, bij voorkeur elektrische bestelwagens. Er moet rekening mee gehouden worden dat de goederen in de busjes goed worden samengesteld zodat er geen overbodige kilometers gereden moeten worden. De overheid kan het gebruik van elektrische voertuigen in de steden stimuleren.
Naar: logistiek.nl
b Goederentransport in de stad gebeurt maar weinig door elektrische bestelwagens. Hoe komt dat? Markeer.
Overschakeling op elektrisch vervoer vergt een behoorlijke investering. Het duurt lang voordat een bedrijf de aankoop van een elektrische wagen terugverdiend heeft. Zo lang, dat vervoerders die stap nog niet kunnen zetten zonder financiële hulp van de overheden. Voordelen van de gemeenten kunnen helpen, maar maken het prijsverschil niet goed. Daarom moet de CO2-uitstotende logistiek minder aantrekkelijk worden. En dit is een rol weggelegd voor de nationale en Europese overheid.
Naar: logistiek010.nl
2 Omschrijf het begrip duurzame logistiek in eigen woorden.
Planning, transport, opslag en verdeling van goederen
Goederenstroom
De bedrijfskolom is het overzicht van alle stappen die een product doorloopt van grondstof tot afgewerkt product. In de logistieke keten staan ook de opslag van de goederen en de planning van het transport, zodat alles tijdig op zijn bestemming geraakt.
Transport kan gebeuren op meerdere manieren: over de weg, het spoor, op het water of door de lucht.
Magazijnen dienen om voorraden op te slaan. Dankzij die extra voorraad kunnen klanten de goederen krijgen wanneer ze die nodig hebben.
Bij de goederenstroom in een magazijn komen er vier processen aan bod.
Bij het ontvangstproces worden de goederen in het magazijn ontvangen en gecontroleerd.
Bij het opslagproces worden de goederen in het magazijn opgeslagen in rekken of op de grond.
Bij het orderpickproces worden de goederen verzameld omdat klanten een bestelling geplaatst hebben.
Bij het opstuurproces worden de goederen verzonden naar de klant.
Logistiek betekent dat je op het juiste moment, op de juiste plaats, de exacte hoeveelheid van de gevraagde goederen hebt en dat tegen zo laag mogelijke kosten.
Logistiek is voor Vlaanderen en België zeer belangrijk. België heeft dankzij de autosnelwegen, waterwegen, spoorwegen en zijn lucht- en zeehavens een heel goede infrastructuur. Het is een belangrijke sector voor ons land, want hij zorgt voor heel veel jobs.
Goederen die onderweg zijn naar de klant kunnen door middel van track and trace gevolgd worden. Zo weet de klant waar het pakje zich bevindt.
Robots, drones en pakjesautomaten zullen in de toekomst vaker en vaker gebruikt worden om pakjes te leveren.
Doordat er meer en meer goederen online besteld worden, rijden er ook meer bestelwagen en vrachtwagens rond. Daarom is duurzame logistiek zeer belangrijk. Een eerste element van duurzame logistiek is dat elektrische voertuigen de goederen transporteren. Een tweede element is dat leveranciers goederen bundelen zodat de bestelwagens zo weinig mogelijk weg moeten afleggen.
Action 1— Hoe ziet de logistiek van friet en Nike eruit?
1 Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje.
a Beschrijf de verschillende stappen die aan bod komen.
Doe dat aan de hand van een schema.
Gebruik een tekstverwerker of een ander programma.
b Bewaar het schema in je portfolio.
2 Bij Nike in Laakdal worden schoenen, kleding en accessoires opgeslagen. Van daaruit vertrekken de producten naar de winkels. Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje.
a Beschrijf de verschillende stappen die in het magazijn aan bod komen.
Doe dat aan de hand van een schema.
Gebruik een tekstverwerker of een ander programma.
b Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 2— Hoe ziet een affiche van logistiek eruit?
b Ontwerp met Canva een affiche over logistiek. Raadpleeg de ICT-fiches van Canva. Beantwoord op die affiche de volgende vragen.
Waar komt het product vandaan?
Welke weg legt het af?
Met welke transportmiddelen of transportmethode wordt het product vervoerd?
Waar wordt het product eventueel opgeslagen?
Hoe geraakt het product in de winkel of tot bij de consument?
2 Stel jouw affiche voor aan de rest van de klas gedurende vijf minuten.
3 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 3— Waar vind je pakjesautomaten in jouw buurt?
1 Noteer hier je adres.
2 Waar staan de dichtstbijzijnde pakjesautomaten van bpost?
a Noteer het adres.
b Hoe ver is deze pakjesautomaat van jou thuis? Gebruik Google Maps.
3 Op welke andere plaats – behalve bpost – kun je nog pakjes van Zalando of bol afhalen en retourneren?
a Noteer het adres hier.
b Hoe ver is dat punt van jou thuis? Gebruik Google Maps.
Action 4— Hoe kan
een vliegtuig duurzaam
vliegen?
Lees de tekst.
a DHL gebruikt een nieuw soort brandstof om milieuvriendelijk te vliegen. Waarvan is die brandstof gemaakt? Markeer in de tekst.
b Hoeveel procent minder CO2 komt er daardoor vrij? Markeer.
DHL wil zijn vliegtuigen op Brussels Airport milieuvriendelijker maken door een nieuwe soort brandstof te gebruiken, SAF genoemd.
In één jaar tijd laat DHL daar 25 000 ton van die brandstof leveren. Dat is ongeveer evenveel als 200 000 vaten olie. De brandstof wordt gemaakt uit gebruikte frituurolie en vet van dieren. Daardoor is ze beter voor het milieu dan gewone vliegtuigbrandstof. Over de hele productie en het gebruik samen komt er tot 80 % minder CO₂ vrij.
De brandstof komt via dezelfde pijpleiding als gewone kerosine. Ze kan ook gemengd worden zonder aanpassingen aan de vliegtuigen.
DHL is nu de grootste gebruiker van die brandstof op Brussels Airport. De brandstof is nog niet perfect, maar wel een grote stap naar schoner vliegen.
Naar: standaard.be, 2024-11-21
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
JA NEEN
EXTRA OEFENMATERIAAL
1 Ik kan het begrip ‘logistiek’ toelichten.
2 Ik kan het begrip ‘logistieke keten’ toelichten.
3 Ik kan de processen in een magazijn toelichten.
4 Ik kan het nut van track and trace omschrijven.
5 Ik kan duurzame logistiek omschrijven.
6 Ik kan het belang van logistiek voor Vlaanderen en België toelichten.
7 Ik kan een affiche ontwerpen.
Beeldwoordenboek Level 2
BEGRIP
duurzame logistiek
VERKLARING
Duurzame logistiek is het gebruik van onder andere elektrisch vervoer voor distributie van goederen.
AFBEELDING
goederenstroom
Dat zijn de verschillende stappen die een product doorloopt in een magazijn.
logistiekLogistiek betekent op het juiste moment, op de juiste plaats, de exacte hoeveelheid van de gevraagde goederen hebben en dat tegen zo laag mogelijke kosten.
logistieke keten
Een logistieke keten is de volledige weg die een product aflegt van grondstof tot bij de consument. De logistieke keten vertrekt dus bij de productie en gaat tot de uiteindelijke verdeling of distributie en vraagt ook tijdelijke opslag en transport.
magazijnDat is de ruimte waar goederen tijdelijk worden opgeslagen totdat ze in het productieproces gebruikt worden (bv. zand) of totdat ze naar de klant verstuurd worden (bv. laptops).
Het ontvangstproces heeft plaats bij aankomst van de goederen in het magazijn. Een werknemer neemt de goederen aan en controleert ze.
opslagprocesHet opslagproces bestaat uit het opslaan van de goederen op de grond of in de rekken in het magazijn.
AFBEELDING
opstuurproces
Dat is het proces in het magazijn waar goederen in een vrachtwagen geladen worden en naar de klant verstuurd worden.
orderpickproces
track and trace
Het orderprickproces heeft plaats in het magazijn op het moment dat een klantenorder binnenkomt. Dan verzamelt een medewerker de goederen of haalt ze op in de rekken.
Track and trace is een technologie die ervoor zorgt dat de klant of eigenaar zijn pakje kan volgen.
LEVEL 3
Welke bedrijfssectoren zijn er?
INTRO
1 Bekijk de afbeeldingen van ondernemingen. Welke ondernemingen horen volgens jou bij elkaar? Bespreek klassikaal.
2 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Welke bedrijfssectoren zijn er?
Explore 1— Tot welke sectoren behoren de ondernemingen?
1 Op basis van het type activiteit en het product dat bedrijven leveren, worden ze in vier economische sectoren ingedeeld. Omschrijf elke sector in je eigen woorden. Gebruik het internet.
a primaire sector
b secundaire sector
c tertiaire sector
d quartaire sector
2 Plaats de ondernemingen uit de Intro in de juiste sector.
Maak Action 1, 2 en 3.
Explore 2— Tot welke bedrijfstakken behoren de ondernemingen?
Bedrijfstak of branche
Naast de indeling van ondernemingen in de primaire, secundaire, tertiaire en quartaire sector kun je ondernemingen ook onderbrengen in bedrijfstakken. Een bedrijfstak of branche omvat een aantal ondernemingen die hetzelfde soort goederen en / of diensten aanbieden. Bekende bedrijfstakken zijn bouw, toerisme, metaal, textiel, transport en de gezondheidszorg.
1 Tot welke bedrijfstak behoren de volgende bedrijven?
Bedrijfstak:
Bedrijfstak:
Bedrijfstak:
2 Verken de bedrijfstakken aan de hand van een dominospel.
a Werk in groepen van drie of vier leerlingen.
b Ga naar iDiddit en lees de spelregels.
c Zoek indien nodig de activiteit van een onderneming op internet op.
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan.
bv. een woonzorgcentrum, onderwijs, defensie
bv. een schoenwinkel, een kapsalon, een reisbureau
Tertiaire sector
Welke bedrijfssectoren zijn er?
Secundaire sector
bv. een landbouwbedrijf, een visbedrijf, een zandgroeve
Bedrijven worden enerzijds in de primaire, secundaire, tertiaire en quartaire sector en anderzijds in bedrijfstakken ingedeeld.
De primaire sector is de economische sector die grondstoffen wint die dan in de secundaire sector verwerkt worden. Tot de primaire sector behoren de landbouw, de jacht, de visserij en de delfstoffenwinning.
De secundaire sector is de economische sector met alle bedrijven die de grondstoffen van de primaire sector verwerken. De producten worden doorgaans door de tertiaire sector aan de consument doorverkocht.
De tertiaire sector is de economische sector waarin bedrijven met de verkoop van hun goederen of diensten winst willen maken.
De quartaire sector omvat de niet-commerciële dienstverlening zoals bijvoorbeeld defensie, onderwijs, gezondheidszorg, openbare orde of brandweer. Die diensten zijn voornamelijk gericht op het welzijn van de burger.
Een branche of bedrijfstak bestaat uit bedrijven die hetzelfde soort goederen en / of diensten voortbrengen. Bekende bedrijfstakken zijn bouw, horeca en toerisme, chemie, metaal, textiel, groot- en kleinhandel, logistiek, transport, technologie en de gezondheidszorg.
Action 1— Tot welke sector behoren deze ondernemingen?
Tot welke sector behoren de ondernemingen? Noteer:
jij nagaan tot welke sector de ondernemingen behoren?
1 Speel in groepjes het kwartetspel over de bedrijfssectoren. Door slim te spelen en goede vragen te stellen, probeer je setjes van vier kaarten, een kwartet, te verzamelen. Als je goed oplet, kun je ontdekken wie al welke kwartetkaarten heeft.
2 Lees vooraf nog even de spelregels door. Je vindt ze op iDiddit.
Action 3— Kun je de bedrijven vinden en bij de juiste sector plaatsen?
1 Zoek de volgende woorden in de woordzoeker.
Tip:
Ze kunnen zowel horizontaal, verticaal, diagonaal, van links naar rechts als van rechts naar links staan.
1 Ik kan ondernemingen indelen in de primaire, secundaire, tertiaire en quartaire sector.
2 Ik kan ondernemingen indelen in bedrijfstakken.
3 Ik kan voorbeelden geven van ondernemingen die tot een bepaalde sector of bedrijfstak horen.
Beeldwoordenboek Level 3
BEGRIP
branche of bedrijfstak
primaire sector
secundaire sector
VERKLARING
Een branche bestaat uit bedrijven die in een bepaalde groep goederen of diensten aanbieden.
bv. de branche fashion (mode)
tertiaire sector
Dat is de economische sector die grondstoffen en voedsel levert. Die worden dan in de secundaire sector verwerkt. Tot de primaire sector behoren de landbouw, de jacht, de visserij en de delfstoffenwinning, zoals een zandgroeve, steenkoolmijn of zoutmijn.
Dat is de economische sector met alle bedrijven, zoals fabrieken (een autofabriek, kaasfabriek) die de grondstoffen van de primaire sector verwerken. De producten van die bedrijven worden meestal door de tertiaire sector aan de consument doorverkocht.
De tertiaire sector bevat bedrijven die met de verkoop van hun goederen of diensten aan consumenten winst willen maken.
bv. een schoenwinkel, een kapsalon
AFBEELDING
quartaire sector
Daartoe behoren bedrijven en organisaties die niet als doel hebben om winst te maken. Ze leveren een niet-commerciële dienstverlening. bv. defensie (leger), onderwijs, zorg (ziekenhuizen of rusthuizen), openbare orde (politie)
LEVEL 4
Welke winkelvormen en branches bestaan er in de retail?
INTRO
1 Ga naar iDiddit. Bekijk de filmpjes. Wie zijn de belangrijkste klanten van de ondernemingen?
a ZEEKR
b AVEVE
c Meledi
d Hanos
2 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:
Een branche is een verzameling van alle bedrijven die dezelfde soort goederen of diensten aanbieden.
1 Bekijk de woordenwolk met de belangrijkste branches binnen de retail.
persoonlijke verzorging mode interieur en decoratie voeding ontspanning en vrije tijd sportartikelen
boeken en papierwaren elektro huis en tuin
2 Bekijk de logo’s van de ondernemingen en vervolledig de tabel.
a Tot welke branche(s) behoren deze winkels? Kies uit: boeken en papierwaren – elektro – huis en tuin – interieur en decoratie – mode –ontspanning en vrije tijd – persoonlijke verzorging – sportartikelen – voeding
b Noteer een ander voorbeeld van een winkel die tot die branche behoort.
Explore 2— Wat zijn de belangrijkste verschillende winkelvormen?
Verkooppunten
Er zijn verschillende soorten verkooppunten waar je iets kunt kopen. Je kunt een onderscheid maken tussen de fysieke winkel, waar je zelf goederen gaat kopen, en de winkel op afstand waar je digitaal bestelt en waarbij je goederen (thuis) geleverd worden. Veel winkels bieden een combinatie van beide aan.
1 Bekijk de afbeeldingen. Om welke soort verkooppunt gaat het? Vink aan.
fysieke winkel winkel op afstand combinatie
fysieke winkel winkel op afstand combinatie
fysieke winkel winkel op afstand combinatie
fysieke winkel winkel op afstand combinatie
fysieke winkel winkel op afstand combinatie
fysieke winkel winkel op afstand combinatie
Good to know
Een winkel verkoopt producten. Dat kunnen zowel goederen als diensten zijn.
Deze winkel is gespecialiseerd in een assortiment. In de winkel werkt personeel met een grote vakkennis dat je persoonlijk bedient. De aangeboden producten zijn van hoge kwaliteit.
Winkelvorm:
Je kunt je goederen wekelijks kopen in je buurt. De verkoper heeft een grote vakkennis en bedient de klanten persoonlijk. De producten zijn meestal van hoge kwaliteit. 3
Winkelvorm:
Deze winkelvorm heeft voornamelijk zelfbediening. Je neemt de goederen zelf uit het rek. Er worden zowel food- als nonfoodproducten verkocht. Je betaalt aan de uitgang aan de kassa. De winkel maakt veel reclame en houdt vaak acties. 2
Winkelvorm:
Deze winkel verkoopt merkproducten aan lagere prijzen. De inrichting van de winkels is zeer sober, de presentatie is niet zo belangrijk. Je betaalt aan de uitgang aan de kassa.
Winkelvorm:
Dat is een winkelvorm die speciaal gericht is op aankopen doen met behulp van je gsm of tablet.
Winkelvorm:
Deze winkel onderscheidt zich door zijn openingsuren. De winkel opent meestal rond 18 uur. De goederen zijn vaak duurder.
Winkelvorm:
Die winkelvorm vind je aan de rand van de stad. Er is een heel grote parking voorzien. Je kunt er je wekelijkse boodschappen doen, maar ook een tv-toestel kopen of zelfs een fiets!
Maak Action 2 tot en met 5.
Winkelvorm:
Dat is een winkelvorm waarbij je producten via internet bestelt. Je surft op een website om het assortiment te bekijken. Om te bestellen klik je op het artikel. Je kunt de goederen thuis laten leveren of in een Kiala-punt.
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan.
bv. Markt bv. bol
Hypermarkt
Nachtwinkel
bv. Delhaize
bv. Schoenzaak bv. Action
Winkelvormen
Welke
winkelvormen en branches bestaan er in de retail?
Indeling naar assortiment
Voorbeelden branches
Je kunt de retail op verschillende manieren indelen. Alle winkels die dezelfde categorie van goederen of diensten aanbieden, behoren tot een bepaalde branche. Er bestaan heel wat branches zoals mode, voeding, persoonlijke verzorging, interieur en decoratie, sport en elektro.
De verkoop vindt plaats via diverse verkooppunten zoals de fysieke winkel en de winkel op afstand, zoals een webshop.
Winkelvormen zijn de manieren waarop de verkoper goederen en diensten aan de consument aanbiedt.
In een speciaalzaak betekent dat bijvoorbeeld dat de verkoper klanten professioneel begeleidt en adviseert.
De discounter zet zich nadrukkelijk als winkel met lage prijzen in de markt. Om dat te bereiken zijn het assortiment en de service beperkt en hebben de winkels een sobere inrichting.
De supermarkt is een zelfbedieningswinkel. Er worden vooral voedingsmiddelen verkocht. Je vindt er ook enkele non-foodartikelen. Bij sommige afdelingen, bijvoorbeeld vers vlees, wordt de klant wel persoonlijk bediend.
De hypermarkt is een heel grote winkel aan de rand van de stad. Een hypermarkt biedt zowel food als non-foodproducten aan. Het is een zelfbedieningswinkel.
Bij marktverkoop worden op vaste tijdstippen of bij feesten producten aangeboden op een openbare plaats.
Bij e-commerce koopt de klant via het internet.
Bij m-commerce verkoopt de onderneming producten door de klant te laten bestellen via een draadloos medium, bijvoorbeeld een smartphone.
De nachtwinkel opent meestal om 18 uur. De goederen zijn er vaak duurder.
Action 1— Herken jij de branche?
1 Combineer de omschrijvingen met de juiste branche.
OMSCHRIJVING
1 Verkoopt medicijnen, verzorgingsproducten en parfums vaak met persoonlijk advies over gezondheid.
2 Verkoopt kleding, schoenen en accessoires.
3 Verkoopt artikelen voor diverse sporten zoals zwemmen, voetballen en paardrijden.
BRANCHE
A boeken en papierwaren
B persoonlijke verzorging
C mode
4 Gespecialiseerd in de verkoop van meubels en decoratie. D voeding
5 Verkoopt boeken, tijdschriften en soms ook kantoorartikelen.
E sportartikelen
6 Verkoopt voeding, drank en huishoudproducten. F elektro
7 Verkoopt planten, potgrond, tuingereedschap en tuinmeubelen.
8 Verkoopt goederen of diensten waarmee mensen zich kunnen ontspannen, genieten of hun vrije tijd kunnen invullen.
9 Verkoopt elektronische apparaten zoals smartphones, laptops en televisies.
2 Kies twee branches van vraag 1.
a Beantwoord de vragen met tekstverwerker.
G ontspanning en vrije tijd
H huis en tuin
I interieur en decoratie
Ga naar iDiddit en open het sjabloon. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Welke producten worden er verkocht? Geef minimaal tien verschillende producten.
Wie is de typische klant? Beschrijf de klant die daar komt winkelen (leeftijd, interesse ...).
Wat moet een verkoper in deze branche goed kunnen?
Wat lijkt jou leuk of minder leuk aan werken in deze branche?
b Maak het bestand als volgt op. Raadpleeg de ICT-fiches van tekstverwerker.
• Kies het lettertype Arial 12 pt.
• Voeg als titel ‘Branches’ toe in vetjes, 16 pt.
• Nummer je vragen.
• Antwoord in volzinnen die beginnen met een hoofdletter en eindigen met een punt.
c Sla het bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
Action 2— Herken jij de verschillende winkelvormen?
Bekijk de afbeeldingen. Om welke winkelvorm gaat het?
Action 3— Werkplekleren: de winkelstraat
1 Ga op pad in de winkelstraat om de branches te leren kennen.
a Werk in groepen van drie. Elke groep krijgt vier branches toegewezen. Verdeel de rollen. Een leerling is verslaggever, een fotograaf en een is tijdbewaker.
2 Noteer de vier toegewezen branches. Zoek voor elke branche een winkel.
3 Verzamel informatie over de winkel.
a Vervolledig voor elke winkel een fiche.
Tip:
Als je de gegevens niet aan de buitenkant van de winkel vindt, informeer dan even binnen.
b Fotografeer de gevel of de etalage van de winkel. Zorg ervoor dat de naam of het logo van de winkel zichtbaar is.
c Verzamel informatie over het assortiment van de winkel. Noteer minstens vijf productgroepen met telkens vijf voorbeelden.
d Vraag aan de winkelier of je foto’s mag maken om het assortiment te illustreren.
d Wat betekent het dat de winkel een pop-upwinkel is?
Dat het een winkel is die maar tijdelijk geopend is.
Dat het een winkel is zonder personeel.
Dat het een winkel is die alleen online bestaat.
Dat het een winkel is die elke dag van plaats verandert.
e Waarom opent Carrefour een pop-upwinkel voor Carrefour Reeborn?
om extra voeding te verkopen om het tweedehandsplatform meer bekend te maken en verkoopkansen te verhogen omdat alle andere winkels sluiten om klanten een vaste nieuwe supermarkt te geven in Elsene
Carrefour opent tweedehandspop-up Reeborn in Brussel
Op donderdag 18 april opent Carrefour een tijdelijke tweedehandswinkel in Elsene. Met die pop-up wil de retailer het tweedehandsplatform Reeborn in de kijker plaatsen.
Tweedehandsplatform
Afgelopen najaar ging Carrefour Reeborn van start, een online platform en een app voor de verkoop en aankoop van tweedehandsartikelen. Particuliere klanten kunnen er tweedehandsspullen kopen of te koop aanbieden, en de Carrefour-winkels kunnen er hun restvoorraden van nietvoedingsproducten kwijt.
Carrefour beloont er elke transactie met extra bonuspunten. Bovendien krijgen particuliere gebruikers de optie om een deel van het verkoopbedrag in bonuspunten te ontvangen. Die kunnen ze nadien gebruiken om hun boodschappen te doen bij Carrefour.
Verkoopkansen verhogen
De pop-upwinkel – een Europese primeur volgens de retailer – biedt nu een extra
dimensie: particulieren kunnen ervoor kiezen om de verkoopkansen voor hun producten te verhogen, door ze tentoon te stellen in de winkel – al behoudt het team van Carrefour Reeborn zich wel het recht voor om een selectie te maken.
De Carrefour Reeborn pop-up heeft een coworkingruimte met gratis wifi, koffie en een Carrefour Buybye-automatenwinkel voor de kleine honger. De winkel aan de Elsensesteenweg 313 in Elsene is geopend van donderdag tot en met zondag, telkens van 11 tot 18u, en dat nog tot 15 september.
Bron: retaildetail.be, 2024-04-17
Action 5— Ken je de begrippen van dit Level?
Werk per twee. Om de verschillende begrippen in verband met branches en winkelvormen verder in te oefenen, speel je een dominospel. Je vindt het op iDiddit.
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
JA NEEN EXTRA OEFENMATERIAAL
1 Ik kan een verkooppunt situeren in een branche.
2 Ik kan eigen voorbeelden van verkooppunten per branche geven.
3 Ik kan van een verkooppunt aangeven tot welke winkelvorm deze behoort.
4 Ik kan het resultaat van een onderzoek verwerken in een presentatie.
Beeldwoordenboek Level 4
BEGRIP
VERKLARING
branche Dat is de verzamelnaam voor de bedrijven die dezelfde producten of diensten aanbieden.
discounterDat is een winkel waar merkproducten aan lagere prijzen worden aangeboden. De inrichting is zeer sober.
e-commerceDat is online shoppen.
fysieke winkel Bij die winkel ga je zelf de producten kopen.
hypermarkt Dat is een grote supermarkt waar je alles kunt kopen zowel food- als non-foodproducten. Hij ligt meestal aan de rand van de stad en heeft een grote parking.
nachtwinkel Dat is de winkel die opent rond 22 uur en waar de producten meestal duurder zijn.
AFBEELDING
speciaalzaak Die winkel is gespecialiseerd in één assortiment. Het personeel is zeer vakkundig en de klant krijgt een persoonlijke bediening.
supermarkt Daar worden zowel food- als non-foodproducten aangeboden. De winkel is vaak zeer overzichtelijk en gezellig ingericht. De kassa bevindt zich aan de uitgang.
winkel op afstand Bij deze winkel bestel je de producten online en worden ze geleverd.
Vragen? Bel 09 123 12 12 of raadpleeg de klantenservice
AANMELDEN REGISTREREN
WINKELWAGEN
GEEN ITEM IN DE WINKELWAGEN
Browny bear
Camping led
Mini Mag-Lite led AA
2 In de volgende lijst vind je een overzicht van enkele klanten en leveranciers van Pakzilla.
a Wat is een klant?
b Wat is een leverancier?
3
Lees het kenniskader en bestudeer het organogram. In dit Level bevind je je op de aankoopafdeling. Beantwoord de vragen. Op iDiddit vind je het volledige organogram.
a Wie staat aan het hoofd van de onderneming Pakzilla?
b Wie is de verantwoordelijke van de aankoopafdeling?
c Wie werkt er onder die verantwoordelijke?
d Wie werkt er op het secretariaat van de onderneming?
e Wie werkt er op de boekhouding?
Organogram
In een onderneming werken natuurlijk meerdere mensen. Je kunt die mensen voorstellen in een organogram. Daarin zie je ook wie de baas is over welke personen.
Directeur Sigrid Luijten
Hoofd aankoop Isabella Puzzolo
Aankoper Frank Lenaerts
Aankoper Matthias Smeets
Facturatie Priscilla Meekers
Hoofd boekhouding Hilde Severens
Assistent boekhouder Kasim Diallo
Management assistant Imram Yildiz
Administratief medewerker Inge Franken Bediende onthaal Danny Opdebeeck
Explore 2— Hoe verloopt het aankoopproces in een onderneming?
Het aankoopproces in een onderneming verloopt in verschillende stappen.
a Lees de volgende situaties.
b Plaats de verschillende stappen van het aankoopproces in de juiste volgorde.
A
Isabella Puzzolo (hoofd van de aankoopafdeling) heeft de drie offertes grondig met elkaar vergeleken. De prijzen waren vergelijkbaar. De service na verkoop van een van de leveranciers was echter opvallend beter.
B
Twee dagen nadat de bestelling is geplaatst, wordt de kopieermachine geleverd en geïnstalleerd. Imram Yildiz en zijn twee medewerkers, Inge Franken en Danny Opdebeeck, krijgen een heel uitgebreide toelichting van de leverancier. Op die manier kunnen ze het toestel onmiddellijk bedienen. Sigrid is heel tevreden over die service en tekent de leveringsbon dan ook zonder problemen af.
C
Sigrid geeft aan Isabella de opdracht om de bestelling telefonisch te plaatsen. Isabella vraagt wel aan de leverancier om een schriftelijke orderbevestiging te bezorgen, zodat alle afspraken en details op papier staan.
DDrie dagen nadat de kopieermachine is geleverd, ontvangt Pakzilla de factuur via de post.
E
Drie leveranciers reageren op de prijsaanvraag van Pakzilla. Twee van hen sturen een offerte met de post. De derde leverancier stuurt een verkoper langs. Die laat een catalogus met een prijslijst achter.
FNadat Hilde Severens (hoofd van de boekhouding) de factuur heeft gecontroleerd, geeft ze Kasim Diallo de opdracht om de factuur te betalen via een overschrijving.
GDe oude kopieermachine loopt voortdurend vast en kan niet meer hersteld worden, daarom wil Sigrid Luijten een nieuwe aankopen voor de afdeling administratie. Ze overloopt eerst met Imram Yildiz, de management assistant, welke functies zo’n machine moet hebben. Nadien vraagt Sigrid de aankoopafdeling een prijsaanvraag op te stellen waarin precies staat welk apparaat de firma nodig heeft. De afdeling administratie verstuurt de prijsaanvraag naar verschillende mogelijke leveranciers.
Explore 3— Uit welke documenten bestaat het aankoopproces?
1 Vul naast elke fase van het aankoopproces de naam van het handelsdocument in dat in die stap gebruikt wordt. Kies uit:
De koper informeert naar de prijs en de verkoopsvoorwaarden van het goed dat of de dienst die hij wil kopen.
De verkoper of leverancier informeert de koper over de prijs en de verkoopsvoorwaarden.
De koper vergelijkt de verschillende offertes. Op basis van die offertes ziet hij welke leverancier de beste voorwaarden geeft, en kan hij een bestelling plaatsen.
Bij een mondelinge bestelling vraagt de koper het best een schriftelijke bevestiging van de bestelling aan.
Op een afgesproken plaats en tijdstip worden de goederen of diensten geleverd. De koper controleert of de juiste goederen werden geleverd en of de goederen in goede staat zijn.
De verkoper bezorgt een factuur aan de koper waarin hij vraagt om het geleverde product te betalen.
2 Je kunt dat proces ook nog op een andere manier schematisch voorstellen. Noteer bij elke pijl de naam van het handelsdocument.
KLANT:
VERKOPER OF LEVERANCIER
Good to know
In dit Level is Pakzilla de koper of klant. Pakzilla plaatst een bestelling bij een ander bedrijf.
3 Noteer in het schema dat Pakzilla de klant is.
Explore 4— Hoe ziet een leveringsbon of pakbon eruit?
1 Bestudeer de leveringsbon.
a Noteer de letter van het onderdeel op de leveringsbon.
Atitel leveringsbon Enummer van de bestelbon
Bnaam verkoper / leverancier Fdatum van de leveringsbon
Cadres verkoper / leverancier Gomschrijving van de bestelling
Dnaam en adres klant
b Wat bestelt de klant?
SMILE PRINT
Smile , niets is makkelijker!
# $ %
Sint-Denijslaan 317
Naam: Pakzilla nv
Adres: Veldstraat 94
SMILE PRINT
9000 GENT
09 326 22 11
Smile , niets is makkelijker!
9000 GENT
Tel.: 09 323 79 32 info@smileprint.com BE 0465.672.452
Tel.: 09 323 79 32 info@smileprint.com BE 0465.672.452
Leveringsbonnummer: 402
Btw-nummer:
Datum: 20xx-04-0 5 364
Bestelbon: Omschrijving
Leveringsbonnummer: 402
LEVERINGSBON
Datum: 20xx-04-0 5 364
- 2 x 400 visitekaartjes – designer assortiment (afmetingen 55 x 85 mm)
- Enkelzijdige bedrukking
- Afwerking:
Bestelbon: Omschrijving
* luxueuze kaart in standaard uitvoering
* glanzende laminering voor- en achterkant
* ronde hoeken
Handtekening klant
* full colour
- Totaalprijs: 163,80 euro excl. 21 % btw
Handtekening klant
Btw BE 0434.259.595
BE39 3104 5214 9119
Btw BE 0434.259.595 IBAN BE39 3104 5214 9119
BBRUBEBB
2 Beantwoord de vragen over de leveringsbon.
a Wanneer krijgt de klant een leveringsbon?
b Waarvoor dient een leveringsbon?
c Waarom moet de klant de leveringsbon ondertekenen?
Leveringsbon
Een leveringsbon zit bij de geleverde goederen en somt de inhoud en de hoeveelheid van de goederen op. Het is belangrijk dat de koper de levering goed controleert voor hij de leveringsbon tekent. Door zijn handtekening te zetten verklaart de koper dat hij alle goederen die op het document vermeld staan, in goede staat heeft ontvangen.
Maak Action 1.
Explore 5— Hoe ziet een factuur eruit?
1 Bestudeer de volgende factuur.
a Noteer de letter van het onderdeel op de factuur.
Atitel factuur Gnummer van de factuur
Bnaam verkoper / leverancier Hdatum van de factuur
Cadres verkoper / leverancier Iomschrijving van de bestelling
Dnaam en adres klant Jvervaldag van de factuur
Ebtw-percentage en btw-bedrag Ktotaalbedrag van de factuur
Fbtw-nummer of ondernemingsnummer verkoper / leverancier
2 Wanneer je een factuur krijgt, moet je controleren of de goederen die op de factuur staan, overeenkomen met de goederen op de leveringsbon.
a Vergelijk de factuur met de leveringsbon. Klopt alles?
b Waarom is het belangrijk om dat te controleren?
Factuur
De verkoper stelt de factuur op en bezorgt die aan de koper met de vraag om geleverde producten of diensten te betalen. Op de factuur staat wat en hoeveel de verkoper geleverd heeft en aan wie de klant moet betalen.
Maak Action 2.
Explore 6— Wat is btw?
1 Waarvan is btw de afkorting? Gebruik het internet.
2 Wat betekent dat?
3 Voor wie is die btw?
Een voorbeeld: De waarde van het brood bij de bakker is 2,83 euro. Dat lijkt een raar bedrag, maar dat is de kostprijs van de ingrediënten plus een beetje winst voor de bakker.
Op die 2,83 euro betaalt de klant 6 % btw. Daardoor kost een brood 3,00 euro.
Good to know
In België gelden verschillende btw-tarieven.
– 0 %: op dag- en weekbladen die minstens 48 keer per jaar verschijnen.
– 6 %: op levensnoodzakelijke producten, zoals brood, water, groenten en planten.
– 12 %: op steenkool, margarine, sociale woningen en restaurantdiensten.
– 21 %: op alle andere producten, zoals tv’s, auto’s en kleding.
4 Welk btw-tarief wordt er aangerekend? Kruis aan. Raadpleeg indien nodig het internet.
Btw
Belasting over de toegevoegde waarde of btw is belasting die je betaalt wanneer je goederen of diensten aankoopt.
Explore
7— Wat betekenen exclusief en inclusief btw?
1 Sigrid Luijten, de baas van Pakzilla, bestelt visitekaartjes. Op de website van leverancier Smileprint vindt ze dat 800 visitekaartjes 163,80 euro kosten, exclusief btw.
a Waar staat dat op de factuur bij Explore 5?
b Wat betekent ‘exclusief btw’?
c Wat betekent dan ‘inclusief btw’?
d Hoeveel is het bedrag inclusief btw op de aankoopfactuur van Explore 5?
2 In de tabel staan telkens bedragen zonder of exclusief btw.
a Welke formule moet je gebruiken om het bedrag inclusief btw te berekenen?
b Bereken met je zakrekenmachine of met rekenblad telkens het btw-bedrag en het bedrag inclusief btw.
Explore 8— Hoe bereken je de btw op een factuur?
1 Noteer eerst nog eens de definitie van btw.
2 Bestudeer de bedragen onderaan de factuur. Er staat alleen een btw-percentage van 21 %. Beantwoord deze vragen.
a Wat is de waarde van de goederen op de factuur ?
b Hoeveel bedraagt de btw?
c Op welk bedrag wordt de btw berekend? Hoe heet dat bedrag?
Met deze formule reken je de btw op een factuur na: maatstaf van heffing 100 * btw-percentage
Maak Action 4.
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan.
… wordt door de leverancier verstuurd en moet door de klant betaald worden voor de vervaldag.
Hoe verloopt het aankoopproces in een onderneming? … wordt verstuurd door de klant. … wordt verstuurd door de leverancier. … wordt geplaatst door de klant. … wordt door de leverancier verstuurd om de bestelling te bevestigen. … steekt bij de levering.
Vooraleer een klant een product ontvangt, doorloopt hij het aankoopproces. In grote bedrijven zijn er vaak meerdere mensen en afdelingen bij dat aankoopproces betrokken of bestaat er een aankoopafdeling. Een schematische voorstelling van de mensen die in een bedrijf werken en hun afdelingen, vind je in het organogram. De prijsaanvraag, offerte, bestelbon, orderbevestiging, leveringsbon en de factuur zijn allemaal handelsdocumenten. Bij een bedrijf is het de boekhouding die de factuur van de leverancier betaalt.
STAPPENPLAN
Stap 1: Prijsaanvraag
De koper of de klant vraagt mondeling (bijvoorbeeld in de winkel of telefonisch) of schriftelijk (via de website of e-mail) informatie over een product of dienst. Hij vraagt niet alleen naar de prijs, maar ook naar de verkoopsvoorwaarden (zoals de leveringstermijn, betalingstermijn, kortingen, aangerekende kosten, kwaliteit, service).
Stap 2: Offerte
– De leverancier of de verkoper bezorgt de koper of klant de gevraagde informatie. Ook dat kan mondeling (bijvoorbeeld in de winkel) of schriftelijk (een offerte per mail of per post) gebeuren.
Een offerte per brief komt aan op het secretariaat of de administratie van de onderneming. Die staat in voor de postverdeling in het bedrijf, het ontvangen van klanten en telefoons.
– In de offerte staan de leveringsvoorwaarden met de leveringstermijn en eventuele transportkosten.
Stap 3: Bestelling
Wanneer de klant beslist heeft, plaatst hij een bestelling. Dat doet hij telefonisch of per mail, in de webshop of met een document, de bestelbon.
Stap 4: Orderbevestiging
Vaak stuurt de leverancier of de verkoper een bevestiging dat hij de bestelling ontvangen heeft. Dat is de orderbevestiging.
Stap 5: Leveringsbon
De levering van de goederen en van de leveringsbon gebeurt op een overeengekomen tijdstip en plaats. Het is heel belangrijk dat de koper de levering goed controleert voor hij de leveringsbon aftekent. Door zijn handtekening te zetten verklaart de klant dat hij alle goederen die op het document vermeld staan, in goede staat heeft ontvangen.
Stap 6: Factuur
De laatste stap in het aankoopproces is de ontvangst van de factuur. Dat kan gelijktijdig met of enkele dagen na de levering zijn. Ook nu is het belangrijk dat de koper de bestelbon, de orderbevestiging, de leveringsbon en de factuur met elkaar vergelijkt.
De koper of de klant moet narekenen of de factuur correct berekend is. De verkoper kan altijd een fout maken. De formule om de btw na te rekenen is: maatstaf van heffing 100 * btw-percentage
Btw staat voor belasting over de toegevoegde waarde. Het is de belasting die je als consument betaalt op de waarde die een onderneming creëert.
Action 1— Wat staat er op de leveringsbon?
1 Bestudeer de leveringsbonnen. Noteer de letter van het onderdeel op de leveringsbon.
Atitel leveringsbon
Enummer van de leveringsbon
Bnaam verkoper / leverancier Fdatum van de leveringsbon
Cadres verkoper / leverancier
Dnaam en adres klant
2 Beantwoord de vragen over leveringsbon 1.
Gomschrijving van de levering
a Welke naam gebruikt de leverancier op de leveringsbon?
Voor de algemene verkoopsvoorwaarden: zie keerzijde
2 Bestudeer de volgende factuur.
a Komen de producten en de aantallen op de factuur overeen met de vrachtbrief uit Action 1? Toon dit aan met de volgende tabel. Vul ook de nummers van de documenten aan. PRODUCTEN
AANTAL OP VRACHTBRIEFNUMMER
AANTAL OP FACTUURNUMMER
b Er staat op de factuur ‘Leveringsvoorwaarde franco huis’. Wat betekent dat volgens jou? Gebruik indien nodig het internet.
Kijk naar de berekening van de factuur. Tip:
c Hoeveel bedraagt het btw-percentage?
d Hoeveel bedraagt het btw-bedrag?
e Herbereken de factuur.
Totaal goederen:
Btw-percentage:
Btw-bedrag:
Totaal bedrag inclusief btw:
Charl's Toys
Brusselsesteenweg 644
Factuur 1731 ZELLIK
Geadresseerde: Pakzilla nv
RPR Brussel Veldstraat 94
BTW BE 214 596 464 9000 GENT
IBAN NR BE 72 4256 1791 1116
Factuurnr. Order F-1728 20023
Factuurdatum Vervaldag Btw-nummer klant
BTW BE 0465.672.452
Artikel- nummer Artikelomschrijving Aantal Eenheidsprijs Bedrag zonder btw Btw- tarief Btw-bedrag Bedrag btw incl. in euro
4 Ga naar iDiddit. Je kunt er verder oefenen om de btw te berekenen.
Horizontaal
2 Met dit document vraagt de verkoper om de geleverde goederen of diensten te betalen.
4 Met dit document bevestigt de verkoper de bestelling die de koper plaatste.
6 Met dit document informeert de verkoper over de prijs en de verkoopsvoorwaarden.
Verticaal
1 Met dit document informeert de koper naar de verkoopsvoorwaarden van het product dat of de dienst die hij wil kopen.
3 Met dit document plaatst de koper een bestelling bij de verkoper.
5 Op dit document staat hoeveel en wat er geleverd is.
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
JA KAN BETER EXTRA OEFENMATERIAAL
1 Ik kan de stappen in het aankoopproces toelichten.
2 Ik kan een leveringsbon interpreteren.
3 Ik kan een factuur lezen en begrijpen.
4 Ik kan de btw op een factuur berekenen.
5 Ik kan het begrip ‘leveringsbon’ toelichten.
6 Ik kan het begrip ‘factuur’ toelichten.
7 Ik kan het begrip ‘maatstaf van heffing’ toelichten.
8 Ik kan het begrip ‘btw’ toelichten.
Beeldwoordenboek Level 5
BEGRIP
aankoopafdeling
VERKLARING
Dat is in een bedrijf de afdeling die de aankopen voor het bedrijf doet.
administratieDat is in een bedrijf de afdeling die de telefoons aanneemt, de post verwerkt en documenten registreert en bewaart.
bestelbonDe bestelbon is een document dat je invult om je bestelling te plaatsen.
bestellingWanneer een klant een keuze voor een dienst of product heeft gemaakt, plaatst hij een bestelling. Dat kan telefonisch, per mail, in de webshop of met een document, de bestelbon.
boekhoudingDat is in een bedrijf de afdeling die de facturen betaalt en die alle inkomsten en uitgaven bijhoudt.
AFBEELDING
Je vindt een voorbeeld van een bestelbon bij Level 6: Explore 2
btw Belasting over de toegevoegde waarde. Dat is belasting die je betaalt wanneer je goederen of diensten aankoopt.
BEGRIP
VERKLARING
factuurDe factuur wordt opgesteld door de verkoper en wordt bezorgd aan de koper met de vraag om geleverde producten of diensten te betalen. Op de factuur staat wat en hoeveel er geleverd werd en aan wie hij moet betalen.
handelsdocumenten Dat zijn documenten, zoals de bestelbon, de factuur, de leveringsbon …
AFBEELDING
Je vindt drie voorbeelden van facturen in Action 2.
klant Dat zijn de personen of bedrijven die bij een bedrijf iets aankopen.
leverancierEen leverancier is meestal een bedrijf dat goederen of diensten levert aan mensen of andere bedrijven.
leveringsbonDat document zit bij de geleverde goederen en somt de inhoud van de goederen op.
leveringsvoorwaarden De leveringsvoorwaarden bevatten de leveringstermijn en de eventuele kosten die worden aangerekend voor de levering of het transport.
Je vindt voorbeelden van handelsdocumenten in, Explore 4 en Action 1 (leveringsbon / pakbon) en Action 2 en 4 (factuur).
Je vindt voorbeelden van een leveringsbon in Explore 4 en Action 1.
2.2 Leveringstermijn
Leveringstermijn op de bestelbon geldt als aanduiding en verbindt de verkoper niet. De koper kan in geen geval de ontbinding van de overeenkomst, noch schadevergoeding vorderen bij niet naleving van de leveringstermijn. De levertijden zijn exclusief transporttijd vanaf ons centraal distributiecentrum. De gemiddelde levertijd bedraagt een tot twee werkdagen.
BEGRIP
VERKLARING
offerte Een offerte is een handelsdocument tussen de verkoper en de koper. De verkoper of leverancier geeft in dat document meer informatie over de prijs, de verkoopsvoorwaarden, de levertijd … van een product of een dienst. Meestal doet de verkoper dat nadat de klant een prijsaanvraag ingediend heeft.
orderbevestiging
De orderbevestiging bevestigt dat de leverancier de bestelling ontvangen heeft.
organogramDat is een schema van welke mensen in een onderneming werken en wie de baas is over wie.
AFBEELDING
Offerte Geachte mevrouw
Wij bevestigen de ontvangst van uw prijsaanvraag. Wij danken u alvast voor uw interesse in ons bedrijf.
U kunt de volgende voorwaarden genieten: prijs: 2 x 85,00 EUR excl. 21 % btw; levering: 10 dagen na bestelling - franco aan huis; betaling: 15 dagen na factuurdatum.
Voor verdere inlichtingen staan we steeds tot uw dienst. U kunt er ook op rekenen dat ...
Je vindt een voorbeeld van een orderbevestiging in de Intro.
prijsaanvraagIn een prijsaanvraag vraagt de klant naar de prijzen van producten, de leveringsvoorwaarden en de verkoopsvoorwaarden.
secretariaatDat is in een bedrijf de afdeling die de telefoons aanneemt, de post verwerkt en de mensen ontvangt.
De verkoopsvoorwaarden bevatten onder andere de eventuele kortingen, de betalingstermijn en informatie over het al dan niet terugsturen van de goederen.
1 Verkoopsvoorwaarden
1.1 Prijzen
Alle prijzen zijn netto per stuk, exclusief 21 % btw.
1.2 Betaling
Zonder specifieke schriftelijke overeenkomst worden alle goederen tegen terugbetaling verstuurd. De geleverde goederen blijven eigendom van de verkoper tot de volledige betaling van de gefactureerde waarde.
LEVEL 6
Hoe verloopt het verkoopproces in een onderneming?
INTRO
1 In het vorige Level heb je kennisgemaakt met de onderneming Pakzilla. Wie werkt er allemaal op de verkoopafdeling? Bekijk een stukje van het organogram van Pakzilla.
3 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe verloopt het verkoopproces in een onderneming?
Verkoopster
Directeur Sigrid Luijten
Hoofd verkoop Giordano Colla
Verkoopster Yasmine Engelen
Inez Ortega Verkoopster Ilse Peeters
Commercieel medewerker binnendienst Dewi Santos
1e verkoper Anita Van den Driessche
Explore 1— Uit welke stappen bestaat het verkoopproces?
1 Het is de taak van een verkoper om de klant te informeren en zijn bestellingen af te handelen. Vul naast elke fase van het verkoopproces de naam van het handelsdocument in dat in die stap gebruikt wordt. Kies uit:
In dit level is Pakzilla de verkoper of de leverancier. Pakzilla verkoopt aan klanten. Dat kunnen andere bedrijven of particulieren zijn. Good to know
2 Noteer in het schema dat Pakzilla nu de verkoper is.
Explore 2— Hoe ziet een bestelbon eruit?
1 Op welke manieren kan een klant een bestelling plaatsen?
Good to know
Voor een verkoper is het gemakkelijk om niet alleen een webshop te hebben, maar ook een kant-en-klare bestelbon die de klanten in de winkel kunnen invullen of die je via mail kunt bezorgen.
Verkoopsvoorwaarden: Naam en handtekening klant Handtekening Pakzilla nv
Neem bij vragen over deze offerte contact op met Dewi Santos, tel. +32 9 233 79 34, dewi.santos@pakzilla.edu
In te vullen door Pakzilla nv
Btw-nummer klant
Bestelbon
Wanneer de klant beslist heeft om een product aan te kopen, plaatst hij een bestelling. Dat kan telefonisch of per mail, in de webshop of met een document, de bestelbon.
Explore 3— Hoe maak je een bestelbon met rekenblad?
Ga naar iDiddit om deze Explore te maken.
Explore 4— Hoe ziet een verkoopfactuur eruit?
Good to know
In dit Level leer je alleen de bestelbon en de factuur kennen.
Bestudeer de factuur.
a Noteer de letter van het onderdeel op de factuur.
Atitel factuur Gdatum van de factuur
Bnaam verkoper Homschrijving van de bestelling
Cadres verkoper / leverancier Ivervaldag van de factuur
Dnaam en adres klant
Jbtw-percentage en btw-bedrag
Ebtw-nummer of ondernemingsnummer verkoper Ktotaalbedrag van de factuur
Fnummer van de factuur
b Beantwoord de vragen.
Waarvoor dient een factuurnummer?
Lverkoopsvoorwaarden
Staat er op elke factuur een btw-nummer?
Is er een verschil tussen subtotaal en maatstaf van heffing?
Ook het verkoopproces gebeurt in verschillende stappen.
STAPPENPLAN
Stap 1: Reclame
In een verkoopproces maken bedrijven meestal eerst reclame zodat geïnteresseerde klanten het bedrijf leren kennen. Dat kunnen andere bedrijven of particulieren zijn.
Stap 2: Prijsaanvraag
Klanten die interesse hebben, sturen een prijsaanvraag. Daarin vragen ze niet alleen naar de prijs van de producten maar ook naar de levertermijn. Er wordt tegenwoordig meer en meer online besteld en dan wordt er niet altijd een prijsaanvraag gestuurd.
Stap 3: Offerte
Als de verkoper een prijsaanvraag krijgt, maakt hij een offerte op en geeft hij toelichting over de prijzen, de eventuele kortingen, de levertermijnen ...
Stap 4: Bestelling
Daarna volgt een bestelling van de klant. Dat kan door middel van een bestelbon die per post of mail verstuurd wordt. Tegenwoordig gebruiken klanten ook vaker een gewoon mailtje of de webshop.
Stap 5: Orderbevestiging
De verkoper stuurt een orderbevestiging om te laten weten dat hij de bestelling ontvangen heeft. Wanneer de klant een onlinebestelling plaatst, krijgt hij vaak meteen via mail een antwoord. Ook dat is een orderbevestiging.
Stap 6: Leveringsbon
Een leveringsbon zit bij de geleverde artikelen. Zo kan de klant controleren wat er geleverd is.
Stap 7: Factuur
Tot slot stelt de verkoper de factuur op. Die moet steeds zeer volledig en correct opgesteld worden.
Action 1— Kun jij de facturen uitrekenen?
Bereken het factuurbedrag door de facturen in te vullen.
2 Ga naar iDiddit. Daar kun je verder oefenen om facturen te berekenen.
Action 3— Ken je de kernbegrippen van het verkoopproces?
Werk per twee. Om de verschillende begrippen van het verkoopproces verder in te oefenen, speel je een dominospel. Je vindt het op iDiddit.
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
JA KAN BETER EXTRA OEFENMATERIAAL
1 Ik kan de stappen in het verkoopproces toelichten.
2 Ik kan een bestelbon opstellen.
3 Ik kan een verkoopfactuur opstellen.
4 Ik kan het factuurbedrag berekenen.
Beeldwoordenboek Level 6
BEGRIP
VERKLARING
bestelbonDe bestelbon is een document dat je invult om een bestelling te plaatsen.
particulierDat is iemand die niet namens een bedrijf zaken doet, maar voor zichzelf.
AFBEELDING
Je vindt een voorbeeld van een bestelbon bij Explore 2.
verkoperDat is de persoon die of het bedrijf dat goederen verkoopt of diensten levert aan de klant.
LEVEL 7
Welke
trends en ontwikkelingen
zijn
er in de retail?
INTRO
1 In de samenleving zijn er telkens weer nieuwe trends. Trends zijn dingen die op een bepaald moment populair zijn of heel vaak gedaan, gedragen of gebruikt worden.
a Werk in twee groepen. Elke groep bekijkt het toegewezen filmpje.
Groep 1 Gevestigde ondernemer
Groep 2 Jonge starter
b Noteer in kernwoorden de belangrijkste trends.
c Verwerk je resultaten in een online gemeenschappelijk bestand. Raadpleeg de ICT-fiches van online samenwerken.
2 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:
Welke trends en ontwikkelingen zijn er in de retail?
THEMA
Explore 1— Hoe spelen de ondernemingen in op de toenemende diversiteit in de samenleving?
Bekijk de afbeeldingen.
a Over welke vorm van toenemende diversiteit gaat het?
Explore 2— Hoe gaan ondernemingen om met de circulaire economie?
Circulaire economie
De circulaire economie verwerkt grondstoffen tot een product dat na gebruik volledig wordt gerecycleerd om eventueel samen met nieuwe grondstoffen weer verwerkt te worden tot een product. Er is geen restafval.
1 Bekijk schema 1. Leg uit wat elke soort economie inhoudt. Raadpleeg het internet indien nodig.
a de lineaire economie
b de circulaire economie
Naar: VANG_HHA
Schema 1: Soorten economie
2 Presenteer hoe een bedrijf circulaire economie toepast. Werk in twee groepen.
a Elke groep bekijkt een filmpje over een onderneming.
ONDERNEMING
Groep 1 Net-Works
Groep 2 Coolrec
b Wat is de kernopdracht van de onderneming?
c Omschrijf hoe de onderneming het idee van de circulaire economie toepast.
d Verwerk je bevindingen in een infographic of een beeldfragment. Raadpleeeg de ICT-fiches van Canva.
e Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Maak Action 3 en 4.
Explore 3— Wat houdt het concept deeleconomie in?
Deeleconomie
De deeleconomie of sharing economy omvat alle manieren waarop ondernemingen geld verdienen die gebaseerd zijn op delen, (om)ruilen, of huren van producten.
Dat komt tegemoet aan het groeiende bewustzijn dat ecologie en duurzaamheid belangrijk zijn.
1 De deeleconomie of sharing economy is in. Initiatieven daaromtrent schieten als paddenstoelen uit de grond.
a Werk per twee. Kies samen een van deze initiatieven.
goederen ruilen en delen voedsel ruilen of delen gedeeld wonen
gedeelde mobiliteit delen en ruilen op reis
b Surf via iDiddit naar de website.
c Beantwoord deze vragen in een onlinedocument. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het op een plaats waar jullie beiden toegang toe hebben. Raadpleeg de ICT-fiches van tekstverwerker en online samenwerken.
Welke goederen en / of diensten worden in het gekozen initiatief gedeeld of geruild?
Wat is het idee van de onderneming? Omschrijf bondig of stel kort voor aan de hand van afbeeldingen.
Wil het initiatief een bepaalde doelgroep bereiken? Zo ja, welke?
Waarom past dit initiatief binnen het streven naar duurzaamheid?
d Sla je document op en controleer of het correct in je portfolio staat.
2 Initiatieven van de deeleconomie gebruiken vaak onlineplatformen. Combineer de initiatieven uit de linkerkolom met de onlineplatformen uit de rechterkolom.
INITIATIEF
1 gereedschap delen
2 gedeelde mobiliteit
3 delen en ruilen op reis
4 gedeelde werkruimtes
5 voedsel ruilen en delen
6 kinderkledingabonnement
A hulaaloop.com
B thuisafgehaald.be
C tournevie.be
D velo-antwerpen.be
E acospace.be
F gocampr.com
Maak Action 5 en 6.
Explore
4— Hoe werkt een abonnementsmodel?
Good to know
Een abonnementsmodel is een overeenkomst tussen een leverancier van een goed of dienst en een afnemer daarvan, de abonnee. Op basis van die overeenkomst wordt een bepaald goed of een bepaalde dienst regelmatig (dagelijks, wekelijks, elke maand, halfjaarlijks …) geleverd in ruil voor een betaling door de abonnee.
1 Het bekendste abonnementsmodel is wellicht HelloFresh.
a Leg in maximaal vier zinnen het concept van HelloFresh uit. Gebruik indien nodig het internet.
b Hoe speelt HelloFresh in op sociaal-maatschappelijke veranderingen van de samenleving?
2 Welk voordeel bieden abonnementsmodellen voor de ondernemers?
3 Noteer twee andere voorbeelden van abonnementsmodellen.
Explore 5—
Hoe speelt de retail in op de technologische ontwikkelingen en digitalisering?
Lees het artikel. Markeer:
a de voordelen voor Albert Heijn in het groen; b de voordelen voor de consument in het geel.
Albert Heijn brengt AI naar de winkelvloer
Albert Heijn zet een nieuwe stap in de digitalisering van haar supermarkten met de introductie van een AI-assistent voor winkelmedewerkers.
Slimme assistent, snellere service
De supermarktketen zei tijdens de jaarlijkse FoodTech Week dat de AI-assistent bedoeld is om het werk van ruim 80 000 medewerkers ‘makkelijker en leuker’ te maken. De nieuwe assistent, gebaseerd op kunstmatige intelligentie (AI), is ontworpen om winkelmedewerkers direct te ondersteunen bij hun dagelijkse taken. De tool kan bijvoorbeeld snel antwoord geven op vaak gestelde vragen, zoals ‘Waar liggen de volkoren wraps?’ of ‘Hoeveel paprika’s zijn er nog op voorraad?’. Volgens het bedrijf is de kracht van deze oplossing de gebruiksvriendelijkheid in combinatie met een slimme koppeling aan bestaande data. Zo ontstaat een persoonlijke digitale assistent die medewerkers zelfstandig kunnen raadplegen, zonder tussenkomst van andere systemen of collega’s.
Albert Heijn noemt zich al langer een foodtech-bedrijf, maar benadrukt dat technologie pas waardevol is als ze de dagelijkse praktijk verbetert. Snellere antwoorden en een vlotte dienstverlening dragen immers bij aan een positieve winkelervaring. Tegelijkertijd speelt het bedrijf in op de krapte op de arbeidsmarkt en de toenemende druk op winkelmedewerkers door hen te ondersteunen met slimme technologie. De uitrol start in de komende maanden waarbij stapsgewijs extra functionaliteiten worden toegevoegd. Naar: retaildetail.be, 2025-06-05
Versnelde technologische ontwikkelingen en digitalisering
Sociaal- maatschappelijke ontwikkelingen
Welke trends en ontwikkelingen zijn er in de retail?
Aandacht voor ecologie en duurzaamheid
Toenemende diversiteit
Om als ondernemer te kunnen overleven in een snel wijzigende samenleving is het noodzakelijk om in te spelen op allerlei trends.
De eerste trend is de toenemende diversiteit. Zorgwinkels komen tegemoet aan de behoeften van de groeiende groep ouderen en supermarkten breiden hun aanbod zo uit dat het consumenten met een andere nationaliteit aanspreekt en dat de hoeveelheden ook voor alleenstaanden aantrekkelijk zijn.
Dat consumenten zich almaar meer bewust zijn van het belang van ecologie en duurzaamheid is een derde belangrijke trend. Daardoor zijn er twee belangrijke ontwikkelingen: de circulaire economie en de deeleconomie. De circulaire economie moet gezien worden in contrast met de lineaire economie. In de lineaire economie worden grondstoffen tot een product verwerkt. Zodra het product verkocht is, daalt de waarde van de grondstoffen, soms zelf zozeer dat je ervoor moet betalen om het weg te gooien.
In een circulaire economie daarentegen worden verschillende strategieën toegepast om materialen en producten zo lang mogelijk in te zetten. Ze worden hersteld, geüpgraded, uit elkaar gehaald en tot nieuwe producten omgevormd, ze hebben een hoge tweedehandswaarde, of de materialen zijn volledig recycleerbaar of afbreekbaar.
Met de deeleconomie verandert de manier van produceren en consumeren: je leent goederen in plaats van ze te kopen, je deelt een woonruimte, transportmiddelen of gereedschap. Je biedt jouw knowhow aan in ruil voor die van iemand anders. Goederen worden tweedehands verkocht. Dankzij de deeleconomie ontstaat er een milieuvriendelijkere en duurzamere productie en consumptie.
Ten slotte is er ook de tendens van de versnelde technologische ontwikkelingen en digitalisering. De technologische ontwikkelingen en de digitalisering hebben een impact op veel onderdelen van een onderneming. Dat gaat van orderverwerking en productie tot betaling. Daarin speelt artificiële intelligentie een steeds belangrijkere rol.
Action 1— Hoe kunnen ondernemingen inspelen op het toenemende aantal nationaliteiten van de bevolking?
1 Lees de tekst en bestudeer grafiek 1. Bespreek beide klassikaal.
Nederlanders grootste buitenlandse nationaliteitsgroep
De grootste buitenlandse nationaliteitsgroep werd begin 2025 gevormd door de Nederlanders. Het ging om bijna 155 000 personen, wat overeenkomt met afgerond 21 % van het totale aantal personen met buitenlandse nationaliteit. Na de Nederlanders vormden de Roemenen en de Polen de grootste groepen met een niet-Belgische nationaliteit. De Oekraïners stonden op de 4e plaats. Daarna volgden de Bulgaren, Spanjaarden, Marokkanen, Italianen, Turken en Portugezen.
Grafiek 1: Top 10 buitenlandse nationaliteiten volgens aantal in het Vlaams Gewest in 2025
2 Hoe kunnen winkels in Vlaanderen inspelen op het grote aantal inwoners met de Nederlandse nationaliteit?
Bron: Statbel, bewerking Statistiek Vlaanderen
Action 2— Hoe spelen ondernemingen in op sociaalmaatschappelijke veranderingen?
Combineer de sociaal-maatschappelijke veranderingen uit de linkerkolom met mogelijke oplossingen uit de rechterkolom.
VERANDERING
1 Ouders van jonge kinderen willen rustig winkelen.
2 Bejaarden willen zolang mogelijk zelfstandig wonen.
3 Mensen willen geen tijd verliezen door parkeerproblemen in de stad.
4 De oudere bevolking wil betrokken blijven in de samenleving.
MOGELIJKE OPLOSSING
A serviceflats
B vrijwilligerswerk in bijvoorbeeld ziekenhuizen en kringloopwinkels
C aangepaste winkelkar voor kinderen
D verhuur van stadsfietsen en steps
Action 3— Op welke manier past IKEA het concept van circulaire economie toe?
IKEA wil de overgang van een lineair naar een circulair bedrijf in 2030 afgerond hebben. Daarom biedt IKEA een aantal circulaire diensten aan. Een daarvan is de Tweedekanshoek. Surf naar de website en beschrijf in eigen woorden wat dat concept inhoudt.
Action 4— Hoe spelen winkeliers in op de aandacht van de consument voor duurzaamheid en ecologie?
Hoe kan een winkelier op de volgende nieuwe situaties reageren?
a Het is verboden om plastic zakjes voor eenmalig gebruik in de winkel aan te bieden.
b Frituurolie moet gerecycleerd worden.
c De hoeveelheid zwerfvuil moet sterk verminderen.
d De hoeveelheid CO2 die door vrachtwagens – van bijvoorbeeld leveranciers – uitgestoten wordt, moet verminderen.
e Tweedehandsspullen moeten een nieuw leven krijgen.
f Het aantal mensen dat in kansarmoede leeft, moet tot nul zakken.
1 Bestudeer het schema dat het systeem van Peerby toont. Surf via iDiddit naar de website.
Schema 2: Peerbysysteem
Bron: peerby.com
2 Wat is Peerby?
3 Wat is het voordeel van Peerby voor de consument?
4 Wat is het voordeel van Peerby voor de producent?
Action 6— Zou jij kopen of delen?
1 Je krijgt twee kaartjes. Op het ene kaartje staat ‘KOPEN’ op het andere ‘DELEN’.
2 Luister naar de stellingen die de leerkracht voorleest.
3 Wat zou jij doen: kopen of delen? Steek het kaartje in de lucht.
4 Zorg ervoor dat je je standpunt ook kunt onderbouwen met argumenten.
Action 7— Hoe gaan digitalisering en duurzaamheid hand in hand bij Decathlon?
1 Lees het artikel en beantwoord de vragen.
a Hoe probeert Decathlon het voor mensen zonder auto gemakkelijker te maken om toch snel sportproducten te kopen of af te halen?
b Waarom kiest Decathlon volgens jou voor kleinere winkels in de stad in plaats van grote winkels zoals vroeger?
Hoe Decathlon digitalisering versnelt en verduurzaamt dankzij stadssporters
Hoe de stadsklant zonder auto de digitalisering en verduurzaming bij Decathlon versnelt? ‘Door de combinatie van digitale technologie, compacte stadswinkels en een geoptimaliseerde logistiek, speelt de sportretailer in op een nieuwe consument’, vertelt Koen Tengrootenhuysen, director public affairs Europe.
De echte rol van digitaal
Verstedelijking is een belangrijke drijfveer geworden in hoe Decathlon zijn operaties en winkelconcepten herdenkt, merken we in gesprek met Tengrootenhuysen. ‘Je ziet dat steeds meer mensen in grotere steden wonen, minder gebruikmaken van de auto en vaker vertrouwen op openbaar vervoer of alternatieve mobiliteit zoals fietsen en steps. Die trend heeft een directe impact op hoe we onze winkels en logistiek organiseren.’
In sterk verstedelijkte gebieden is het traditionele big box-model minder evident. Grote winkels zijn moeilijker te integreren in stadscentra, waar ruimte schaars en duur is. Daarom zet Decathlon meer in op kleinere winkelconcepten, aangevuld met digitale oplossingen. Dat is volgens Tengrootenhuysen waar digitalisering echt een rol speelt: die kleinere winkels hebben een beperkter fysiek aanbod, maar via het onlineplatform biedt de sportretailer toch een complete catalogus aan.
Binnen het kwartier
Een bijzonder voorbeeld is wat Decathlon in Singapore klaarspeelde: klanten kunnen er dankzij een uniek logistiek samenwerkingsmodel quasi elk product binnen de twee uur ontvangen. Binnen het kwartier moet je in de stad toegang kunnen hebben tot een afhaalpunt. ‘Dat model is natuurlijk sterk afgestemd op de lokale context – een compacte en verticaal gebouwde stad, hoog gebruik van openbaar vervoer, slechts 12 % autobezit. Maar de principes ervan nemen we zeker mee naar andere regio’s, aangepast aan de lokale realiteit.’
Dezelfde trend is immers ook al in Europa merkbaar.
Vooral jongere generaties hechten minder belang aan autobezit en willen dicht bij huis of via het
openbaar of alternatief vervoer toegang hebben tot producten en diensten, merkt de directeur. ‘In steden als Antwerpen, Brussel of Luxemburg zie je al duidelijke bewegingen in die richting. De stad Luxemburg biedt zelfs gratis openbaar vervoer aan, wat natuurlijk meehelpt aan die shift. Die evolutie stimuleert ons om meer digitaal te denken: kleinere stadswinkels gecombineerd met een sterk online aanbod en slimme logistiek.’
Marktplaats vangt op Digitalisering is de sleutel om dat alles mogelijk te maken. Tengrootenhuysen: ‘Enerzijds gebruiken we technologie om ons aanbod af te stemmen op de noden van elke locatie. Data-analyse en AI-tools helpen ons om beter te begrijpen welke producten waar relevant zijn. Anderzijds zorgen onze digitale kanalen – vooral via de marktplaats – ervoor dat we producten kunnen aanbieden die niet fysiek in de winkel beschikbaar zijn.’
De marktplaats speelt in die zin een cruciale rol: Decathlon verkoopt er niet alleen eigen producten, maar ook die van externe partners. Dat stelt de keten in staat om een veel breder assortiment aan te bieden dan wat in de winkel past. Als een klant een product niet in de fysieke winkel vindt, kan die het snel en gemakkelijk online bestellen – vaak met directe levering vanuit een winkel of magazijn.
Logistiek is fundament ‘Bij elke fysieke winkel nemen ook de digitale verkopen mee toe. Maar om die aanpak te ondersteunen, hebben we onze logistiek wel grondig hertekend. We hebben ons Europees distributienetwerk hertekend om onze klanten beter te kunnen dienen. Tegelijk investeren we volop in automatisering.’
In de toekomst blijft Decathlon verder optimaliseren op basis van data en klantgedrag. ‘Onze ambitie is om niet alleen producten aan te bieden, maar ook diensten die mensen helpen om hun sport te beleven. We sluiten daarom op tal van niveaus partnerships af, of het nu met voetballer Antoine Griezmann als
merkambassadeur is of met sportvakanties van reisaanbieders op ons platform. We blijven ons aanbod continu afstemmen op de noden van de hedendaagse consument.’
Naar: retaildetail.be, 2025-03-24
2 Wat zijn volgens jou de voordelen én nadelen van digitaal winkelen via een app of website, in plaats van in een grote winkel?
3 Denk je dat dit soort duurzame en digitale oplossingen ook zou werken in jouw buurt of stad? Waarom (niet)?
Action 8— Ken jij de woorden van dit Level?
Horizontaal
2 Een formule waarbij je elke maand of week betaalt om iets te gebruiken of krijgen.
4 In een … economie worden producten gemaakt, gebruikt en dan weggegooid.
6 Een systeem waarin mensen spullen of diensten met elkaar delen, vaak via apps.
8 Deze wetenschap onderzoekt hoe planten, dieren en mensen samenleven en elkaar beïnvloeden in de natuur.
BREAKING NEWS
Verticaal
1 Een digitale plek waar mensen elkaar ontmoeten of diensten aanbieden.
3 Het omzetten van informatie of processen naar digitale vorm.
5 In de … economie staan hergebruik en recyclage centraal.
7 Manier van handelen die goed is voor mens, milieu en toekomst.
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
1 Ik kan illustreren hoe de retail op de toenemende diversiteit in de samenleving inspeelt.
2 Ik kan illustreren hoe de retail op sociaalmaatschappelijke ontwikkelingen in de samenleving inspeelt.
3 Ik kan het verschil tussen de lineaire en de circulaire economie omschrijven.
4 Ik kan voorbeelden van circulaire economie geven.
5 Ik kan het concept van deeleconomie omschrijven.
6 Ik kan omschrijven welke invloed de aandacht van de consument voor duurzaamheid en ecologie heeft voor een onderneming.
7 Ik kan omschrijven welke impact de snelle technologische ontwikkelingen en digitalisering heeft voor een onderneming.
8 Ik kan gericht zoeken in een onlinedatabank.
9 Ik kan het resultaat van een opdracht weergeven in een online gemeenschappelijk bestand.
10 Ik kan het resultaat van een opdracht in een infographic weergeven.
11 Ik kan het resultaat van een opdracht in een collage van afbeeldingen weergeven.
12 Ik kan het resultaat van een opdracht in een beeldfragment weergeven.
JA KAN BETER EXTRA OEFENMATERIAAL
Beeldwoordenboek Level 7
BEGRIP
circulaire economie
VERKLARING
In de circulaire economie staat het maximale hergebruik van producten en de waardevolle grondstoffen die erin verwerkt zijn, centraal om waardevernietiging te voorkomen en negatieve milieueffecten te minimaliseren.
deeleconomie of sharing economy
De deeleconomie omvat alle verdienmodellen gebaseerd op delen, (om)ruilen, handelen of huren van producten.
AFBEELDING
duurzaamheid
Duurzaamheid is een breed begrip. Het betekent dat de mens (people), het milieu (planet) en de economie (profit) met elkaar in evenwicht zijn, zodat de aarde niet wordt uitgeput.
1 Het kampeermateriaal van jouw jeugdvereniging heeft afgelopen zomer veel schade opgelopen door een storm. De leiding wil een actie opzetten om geld in te zamelen voor nieuw kampeermateriaal. Tijdens een brainstorm zijn deze twee acties uit de bus gekomen: een sponsorloop en een multiculturele avond.
a Werk per twee. Welke actie zal volgens jou het meeste geld opbrengen?
b Waarom denk je dat? Noteer minstens drie argumenten.
2 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:
Wanneer maakt een onderneming winst of verlies?
Explore 1— Wat zijn de opbrengsten en de kosten van een plantenshop?
Opbrengst en kosten
Een opbrengst is het geld dat je ontvangt voor de verkoop van goederen of de levering van diensten.
Kosten zijn het geld dat je moet betalen voor het gebruik van een goed of dienst om iets te produceren of te verkopen.
Lees de case van Fleur en Dries en markeer:
a de kosten in het rood,
b de opbrengsten in het groen.
Fleur en Dries, een jong en dynamisch koppel, hebben het aangedurfd een plantenshop op te starten. Hun zaak is gespecialiseerd in het kweken van Japanse hulst, een alternatief voor de buxusplant die zwaar te lijden had onder de buxusrups.
Omdat de verkoop van Japanse hulst seizoensafhankelijk is, kunnen Fleur en Dries niet in elk seizoen evenveel verkopen. Daarom verkopen ze enerzijds planten in kuipen (pot) en anderzijds scheuten. De planten in kuipen worden vrijwel het hele jaar door verkocht. De scheuten verkopen vooral in de lente en de herfst vlot.
De verkoopprijs van een plant met kuip bedraagt 14,00 euro. De gemiddelde verkoopprijs van een scheut bedraagt 2,25 euro.
De scheuten en de planten voor de kuipen worden door Fleur en Dries zelf gekweekt.
De aankoopkosten per stek bedragen 1,00 euro. De pot waarin de plant wordt verkocht, kost 2,00 euro per stuk. Omdat Fleur en Dries nieuw zijn in de omgeving, willen ze zich graag bekendmaken. Ze voorzien daarvoor een reclamebudget van 9 500,00 euro.
Daarvan investeren ze 6 000,00 euro in reclame bij het opstarten van de zaak (begin november). Het resterende bedrag besteden ze in de lente om de planten te promoten.
De kosten voor het jaarlijkse onderhoud van de serres bedragen 3 000,00 euro.
De verzekeringspremie van de serres en de machines bedraagt jaarlijks 1 800,00 euro.
Verder betalen ze jaarlijks voor:
– telefoon:
€ 700,00
– kantoorbenodigdheden: € 300,00
– boekhouder: € 520,00
– dr ukwerk: € 1 550,00
Ook aan de elektriciteit gaat er elk jaar een groot budget op:
– verlichting: € 375,00
– drijfkracht: € 1 200,00
Tot slot is het waterverbruik voor de bevloeiing in de serres een grote uitgavenpost, jaarlijks 3 200,00 euro.
Maak Action 1 en 2.
Explore 2— Hoe bereken je de omzet?
Afzet en omzet
De afzet is het aantal verkochte eenheden in een bepaalde periode. De omzet is het totaalbedrag van de verkopen van een onderneming in een bepaalde periode.
1 Hoe bereken je de omzet? Noteer de wiskundige formule.
2 Fleur en Dries willen graag weten hoeveel omzet hun plantenshop zal draaien.
a Lees de informatie over de afzet van de plantenshop.
Wat de afzet betreft, weten Fleur en Dries dat ze tijdens de herfst ongeveer 2 500 scheuten kunnen verkopen. Ook tijdens de lente worden nog scheuten verkocht, maar dan zijn dat er nog maar een 660-tal.
De planten in kuipen worden tijdens drie seizoenen verkocht: lente, zomer en herfst. De lente is het beste seizoen. Dan zouden Fleur en Dries 3 500 planten kunnen verkopen. In de zomer is de verkoop iets minder, dan zou het om 2 500 planten gaan. Tijdens de herfst zouden dat er nog 1 500 zijn. De plant wordt altijd in een pot verkocht.
b Vul de tabel aan zodat je de afzet van de plantenshop in kaart kunt brengen.
AANTAL SCHEUTENAANTAL PLANTEN IN KUIP
Winter
Lente
Zomer
Herfst
3 Bereken met rekenblad de omzet per seizoen en per jaar.
a Ga naar iDiddit en download het basisbestand. Raadpleeg de ICT-fiches van rekenblad.
b Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
c Volg het stappenplan.
STAPPENPLAN
Stap 1: Voeg deze cellen samen: B1 tot en met D1; E1 tot en met G1; H1 tot en met H2 (ICT-fiche_R_14).
Stap 2: Maak de cellen B1 tot en met H2 op.
– Geef alle cellen de juiste opvulkleur (ICT-fiche_R_13).
– Geef de tekst een witte kleur (ICT-fiche_R_11).
– Lijn de tekst van de cellen B1 tot en met H2 in het midden uit.
– Lijn de getallen van de cellen B3 tot en met H7 rechts uit (ICT-fiche_R_12).
Stap 3: Geef de cellen van B1 tot en met H2 een witte celrand (ICT-fiche_R_13).
SCHEUTEN
PLANTEN IN KUIP
Winter
Lente
Zomer
Herfst
Totaal (jaar)
Tip:
Noteer de getallen volgens de NBN-normen. Gebruik een spatie als scheidingsteken bij de duizendtallen. Noteer bij de geldbedragen (verkoopprijs en omzet) het euroteken voor het getal en schrijf twee decimalen (ICT-fiche_R_06).
Stap 4: Vul de verkoopprijs van de scheuten en de planten in kuip in door de vulgreep te gebruiken (ICT-fiche_R_17).
Stap 5: Vul de afzet in.
Stap 6: Bereken de omzet per seizoen door een formule te gebruiken (ICT-fiche_R_24).
Stap 7: Bereken de totale omzet per seizoen door een formule te gebruiken (ICT-fiche_R_24).
Stap 8: Bereken de totale omzet per jaar door een functie te gebruiken (ICT-fiche_R_24).
d Sla je bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
Explore 3— Hoe krijg je snel een beeld van de omzet van Pakzilla?
Pakzilla verkoopt geschenkartikelen. Bereken met rekenblad de omzet.
a Ga naar iDiddit en download het basisbestand. Raadpleeg de ICT-fiches van rekenblad.
b Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
c Volg het stappenplan.
STAPPENPLAN
Stap 1: Bereken de omzet in kolom E door een gepaste formule te gebruiken (ICT-fiche_R_24).
Tip:
Een formule begint altijd met een gelijkheidsteken (=).
Stap 2: Gebruik een gepaste formule om de totale omzet in cel E22 te berekenen (ICT-fiche_R_24).
Stap 3: Bereken de minimumomzet in cel E23 (ICT-fiche_R_24).
Stap 4: Bereken de maximale omzet in cel E24 (ICT-fiche_R_24).
Stap 5: Bereken de gemiddelde omzet in cel E25 (ICT-fiche_R_24).
d Sla je bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
Explore 4— Hoe evolueert de afzet van Pakzilla?
Stel de afzet van Pakzilla grafisch voor.
a Ga naar iDiddit en download het basisbestand met de afzet per productcategorie van Pakzilla voor 2024, 2025 en 2026.
b Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
c Welke soort grafiek gebruik je om de evolutie van de afzet per productcategorie voor te stellen?
d Waarom kies je dat grafiektype?
e Stel de afzet per productcategorie in een grafiek voor. Raadpleeg indien nodig de ICT-fiche_R_28 en volgende en het bijbehorende filmpje.
Plaats de grafiek op een nieuw werkblad.
Voeg de grafiektitel ‘Evolutie van de afzet per productcategorie’ toe.
f Sla je bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
Maak Action 3, 4 en 5.
Explore 5— Welke kosten heeft een onderneming?
Handelsgoederen
Een van de belangrijkste kosten voor een onderneming zijn de kosten voor de goederen die ze aankoopt om te verkopen, ook wel handelsgoederen genoemd.
1 Bereken met rekenblad de aankoopkosten van de plantenshop per seizoen en per jaar.
a Ga naar iDiddit en download het basisbestand. Raadpleeg de ICT-fiches van rekenblad.
b Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
c Volg het stappenplan.
Tip:
Fleur en Dries moeten zowel voor de scheuten als voor de planten in kuip stekken aankopen.
STAPPENPLAN
Stap 1: Voeg deze cellen samen: B1 tot en met D1; E1 tot en met G1; H1 tot en met H2 (ICT-fiche_R_14).
Stap 2: Maak de cellen op.
– Geef deze cellen de juiste opvulkleur: B1 tot en met H2 (ICT-fiche_R_13).
– Geef de tekst een witte kleur (ICT-fiche_R_11).
– Lijn de tekst van de cellen B1 tot en met H2 in het midden uit. Lijn de getallen van de cellen B3 tot en met H7 rechts uit (ICT-fiche_R_12).
Stap 3: Geef de cellen van B1 tot en met H2 een witte celrand (ICT-fiche_R_13). STEKKEN
Winter
Lente
Zomer
Herfst
Totaal (jaar)
Tip:
Noteer de getallen volgens de NBN-normen. Gebruik een spatie als scheidingsteken bij de duizendtallen. Noteer bij de geldbedragen (aankoopprijs en aankoopkosten) het euroteken voor het getal en schrijf twee decimalen (ICT-fiche_R_06).
Stap 4: Vul de aankoopprijs van de stekken en de kuipen in door de vulgreep te gebruiken (ICT-fiche_R_10).
Stap 5: Vul de aantallen in.
Stap 6: Bereken de aankoopkosten per seizoen door een formule te gebruiken (ICT-fiche_R_24).
Stap 7: Bereken de totale aankoopkosten per seizoen door een formule te gebruiken (ICT-fiche_R_24).
Stap 8: Bereken de totale aankoopkosten per jaar door een functie te gebruiken (ICT-fiche_R_24).
c Sla je bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
2 Daarbovenop zijn er ook de kosten die van belang zijn voor de goede werking van de onderneming. Dat kunnen geleverde diensten zijn zoals het onderhoud van de serres of de levering van elektriciteit.
a Bereken de andere kosten door de onderstaande tabel in te vullen.
RUBRIEK
Reclame
Elektriciteit
Verzekeringen
Onderhoud
Telefoonkosten
Bureelbenodigdheden
Boekhouder
Drukwerk
Water
Totaal
BEDRAG
b Bereken de totale kosten voor de plantenshop.
Explore 6— Hoe bereken je het resultaat van een onderneming?
1 Welke formule gebruik je om het resultaat van een onderneming te berekenen?
2 Markeer het juiste antwoord.
a Er is sprake van winst wanneer de opbrengsten groter / kleiner zijn dan de kosten.
b Een onderneming lijdt verlies wanneer de opbrengsten groter / kleiner zijn dan de kosten.
3 Bereken het resultaat van de plantenshop.
4 Maakt de plantenshop winst of verlies? Waaruit leid je dat af?
Maak Action 6, 7 en 8.
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan.
( ) + andere kosten
Berekening
Totale kosten = aankoopkosten
Het geld dat je voor het gebruik van een goed of een dienst om iets te produceren of te verkopen.
Begrip
Totale opbrengst (omzet) =
Het geld dat je voor de verkoop van goederen of de levering van diensten.
Berekening
Kosten
Resultaat = Winst = totale opbrengsten totale kosten Verlies = totale opbrengsten totale kosten
Berekening
Resultaat
Wanneer maakt een onderneming winst of verlies?
Opbrengst
Begrip
Een opbrengst is het geld dat je ontvangt voor de verkoop van goederen of de levering van diensten.
De afzet is het aantal verkochte producten in een bepaalde periode. De omzet is het geldbedrag dat je krijgt wanneer je de goederen verkoopt, of de diensten levert. De omzet bereken je door de verkoopprijs (p) te vermenigvuldigen met de afzet (q).
Kosten zijn het geld dat je moet betalen voor het gebruik van een goed of dienst om iets te produceren of te verkopen. De goederen die je aankoopt om later te verkopen met winst, heten handelsgoederen.
Het resultaat van een onderneming wordt berekend door de opbrengsten te verminderen met de kosten. Zijn de opbrengsten groter dan de kosten dan is er winst. Zijn de opbrengsten kleiner dan de kosten dan is er verlies.
Action 1— Wat zijn de kosten en opbrengsten van een dierenhotel?
Thorben heeft enkele jaren in een dierenspeciaalzaak gewerkt. Hij vond dat het tijd was om een nieuwe uitdaging aan te gaan en wil een dierenhotel beginnen. Hij is een groot dierenliefhebber en vond niet gemakkelijk onderdak voor zijn golden retriever wanneer hij zelf op reis wilde gaan.
a Werk per twee. Noteer vier voorbeelden van opbrengsten van het dierenhotel.
Tip:
Zoek inspiratie op websites van bestaande dierenhotels.
b Noteer tien voorbeelden van kosten die de uitbating van een dierenhotel met zich meebrengt.
Action 2— Kun jij bepalen wat de kosten en wat de opbrengsten zijn?
Zijn deze verrichtingen van Sportswear kosten of opbrengsten? Kruis aan.
SPORTSWEAR ...
verkoopt trainingspakken aan voetbalclub FC Plein.
betaalt maandelijks interest op de autolening van de firmawagen.
ontvangt de elektriciteitsfactuur voor de maand januari.
plaatst een publiciteitsadvertentie in een regionale krant.
verkoopt vijf voetballen aan basisschool De Linde.
betaalt de maandelijkse huur voor het magazijn.
koopt voetbalschoenen bij Reebok Europe.
ontvangt interest op de termijnrekening.
betaalt de jaarlijkse premie van de autoverzekering van de firmawagen.
ontvangt een korting van leverancier Nike omdat de betaling van de factuur binnen zeven dagen gebeurde.
KOSTENOPBRENGST
Action 3— Hoe krijg je zicht op de omzet van Sportswear?
Bereken met rekenblad de omzetcijfers van Sportswear. Gebruik de gepaste functies.
a Ga naar iDiddit en download het basisbestand. Raadpleeg de ICT-fiches van rekenblad.
b Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
c Bereken:
de totale omzet,
de grootste omzet,
de kleinste omzet,
de gemiddelde omzet per jaar.
d Sla je bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
Action 4— Hoe is de omzet van Sportswear over de verschillende sportcategorieën verdeeld?
Stel met rekenblad de verdeling van de omzet van Sportswear per productcategorie op een grafiek voor.
a Welke soort grafiek gebruik je om de omzet per productcategorie voor te stellen?
b Waarom kies je dat grafiektype?
c Ga naar iDiddit en download het basisbestand. Raadpleeg
ICT-fiche_R_31.
d Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
e Maak de grafiek.
Plaats de grafiek op een nieuw werkblad.
Noteer de grafiektitel ‘Omzet per sportcategorie’.
Geef de percentages per categorie weer.
f Sla je bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
Action 5— Hoe stel je de evolutie van de omzet van Sportswear grafisch voor?
Stel met rekenblad de evolutie van de omzet van Sportswear per productcategorie in een grafiek voor.
a Welk soort grafiek gebruik je om de evolutie van de omzet per productcategorie voor te stellen?
b Waarom kies je dat grafiektype?
c Ga naar iDiddit en download het basisbestand. Raadpleeg
ICT-fiche_R_30 en volgende.
d Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
e Maak de grafiek.
Plaats de grafiek op een nieuw blad.
Noteer de grafiektitel ‘Evolutie omzet per sportcategorie’.
f Sla je bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
Action 6— Kun je dit vraagstuk oplossen?
1 Lees de case van Kampeerservice.
Kampeerservice verkoopt tenten en in het bijzonder tenten voor bergbeklimmers. De onderneming koopt de tenten aan voor 250,00 euro en verkoopt de tenten voor 385,00 euro. Jaarlijks verkoopt de onderneming 1 500 tenten. De andere kosten bedragen 120 000,00 euro.
2 Bereken het resultaat van de onderneming Kampeerservice. Kies optie 1 als je graag een uitdaging wilt, kies optie 2 als je liever wat ondersteuning wilt. Vink de gekozen optie aan.
Optie 1 Zonder tussenstappen
a Bereken het resultaat van de onderneming.
Optie 2 Met tussenstappen
a Bereken de omzet van Kampeerservice.
b Bereken de jaarlijkse aankoopkosten.
c Bereken de totale kosten voor Kampeerservice.
d Bereken het resultaat van de onderneming.
3 Maakt Kampeerservice winst of verlies? Waaruit leid je dat af?
Action 7— Kun je van je hobby je droomjob maken?
1 Lees het verhaal van Ella en Camille. Markeer:
a de kosten in het rood, b de opbrengsten in het groen.
Ella en haar vriendin Camille studeerden twee jaar geleden af als webdesigners. Zij wilden van hun hobby hun beroep maken en hebben samen Design2Joy opgericht. De onderneming ontwerpt webapplicaties en websites.
Om de kosten zo laag mogelijk te houden, bleven ze het eerste jaar in de studentenstudio die ze sowieso al huurden. De huurprijs van hun studio bedroeg 300,00 euro per maand. Dankzij corona had hun onderneming heel veel succes. Veel winkeliers wilden een webshop om hun producten online te verkopen. Zo moesten Ella en Camille voor het tweede jaar een bediende in dienst nemen waardoor zij noodgedwongen een kleine woning met kantoorruimte moesten huren. De maandelijkse huurprijs daarvoor is 750,00 euro. De jaarlijkse loonkosten van die bediende bedragen 50 000,00 euro.
Het eerste jaar was de omzet 75 000,00 euro. Het tweede jaar steeg de omzet naar 250 000,00 euro. Omdat dat hun enige inkomen is, zullen Ella en Camille zich elk een bezoldiging uitkeren van 25 000,00 euro in het eerste jaar, en van 62 500,00 euro in het tweede jaar.
Verder houden ze rekening met: publiciteit bij de start van hun onderneming
€ 1 500,00 elektriciteit, gas, water
€ 1 000,00 ( jaar 1)
€ 3 000,00 ( jaar 2) huur van de informatica-uitrusting
€ 2 500,00 (per jaar) verzekeringen
€ 1 350,00 ( jaar 1)
€ 2 450,00 ( jaar 2) telefoon
€ 2 500,00 ( jaar 1)
€ 2 900,00 ( jaar 2) factuur van de boekhouder
€ 2 000,00 ( jaar 1)
€ 2 500,00 ( jaar 2) kantoormateriaal
€ 2 750,00 ( jaar 1)
€ 2 250,00 ( jaar 2) diversen
€ 2 000,00 ( jaar 1)
€ 2 500,00 ( jaar 2)
Om de oprichting te financieren hebben ze een lening aangegaan op drie jaar, waarvoor in het eerste jaar 750,00 euro interest betaald wordt, en in het tweede jaar 500,00 euro.
2 Bereken het resultaat van Design2Joy.
a Ga naar iDiddit en download het basisbestand. Raadpleeg de ICT-fiches van rekenblad.
b Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
c Pas het basisontwerp aan volgens het stappenplan zodat het er als volgt uitziet:
STAPPENPLAN
Stap 1: Pas de breedte van kolom A aan naar 35 (ICT-fiche_R_16).
Stap 2: Pas de breedte van kolom B en C aan naar 12 (ICT-fiche_R_16).
Stap 3: Pas de arcering van rij 1, 4, 6, 20, 22 en 23 aan (ICT-fiche_R_13).
Stap 4: Geef de tekst van rij 1, 6 en 22 de juiste kleur (ICT-fiche_R_13).
Stap 5: Zet de tekst van rij 1, 4, 6, 20, 22 en 23 vetjes (ICT-fiche_R_13).
Stap 6: Breng de nodige randen aan (ICT-fiche_R_13).
Stap 1: Vul in kolom 1 de rubrieken van de opbrengsten en kosten in.
Stap 2: Verwijder overbodige rijen.
Stap 3: Vul in kolom B en C de bedragen in.
Stap 4: Noteer de getallen volgens de NBN-normen: gebruik een spatie als scheidingsteken na de duizendtallen, noteer het euroteken voor het getal en schrijf twee decimalen (ICT-fiche_R_06).
Stap 5: Bereken de totalen van de kosten en de opbrengsten aan de hand van een formule (ICT-fiche_R_24).
Stap 5: Bereken het resultaat in cel B21 en C21.
e Sla je bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
Action 8— Ken jij de woorden van dit Level?
Vul het kruiswoordraadsel
Horizontaal
2 Dat is het geval wanneer de opbrengsten kleiner zijn dan de kosten.
4 Dit is het geval wanneer de opbrengsten groter zijn dan de kosten.
6 De goederen die een ondernemer aankoopt en met winst doorverkoopt zonder daar iets wezenlijks aan toe te voegen.
8 Het aantal verkochte eenheden in een bepaalde periode.
Verticaal
1 Dat is de winst of het verlies dat in een bepaalde periode is behaald.
3 Dat is het geld dat je moet betalen voor het gebruik van een product of een dienst om iets te produceren of te verkopen.
5 Dat is het geld dat je ontvangt voor de verkoop van goederen of de levering van diensten.
7 Dat is het totaalbedrag van de verkopen van een onderneming in een bepaalde periode.
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
JA KAN BETER EXTRA OEFENMATERIAAL
1 Ik kan het begrip ‘opbrengsten’ toepassen op een voorbeeld.
2 Ik kan het verschil tussen afzet en omzet omschrijven.
3 Ik kan de omzet berekenen in een concreet voorbeeld.
4 Ik kan het begrip ‘kosten’ toepassen op een voorbeeld.
5 Ik kan omschrijven hoe het resultaat wordt berekend.
6 Ik kan omschrijven wanneer een onderneming winst of verlies maakt.
7 Ik kan de winst of het verlies in een concrete situatie berekenen.
8 Ik kan de vulgreep toepassen.
9 Ik kan een tabel functioneel opmaken (randen, arceringen, uitlijnen, cellen samenvoegen).
10 Ik kan de gegevens in een tabel de juiste getallennotaties geven (getal, percentage, valuta, datum).
11 Ik kan data grafisch weergeven.
12 Ik kan het meest geschikte grafiektype kiezen voor een situatie.
13 Ik kan de formules som, gemiddelde, minimum, maximum toepassen.
Beeldwoordenboek Level 8
BEGRIP
VERKLARING
afzet Dat is het aantal verkochte hoeveelheden in een periode.
handelsgoederen
Dat zijn de goederen die een ondernemer aankoopt en met winst doorverkoopt zonder daar echt iets aan toe te voegen.
kostenKosten zijn het geld dat je moet betalen voor het gebruik van een product of dienst om iets te produceren of te verkopen.
omzet Dat is het totaalbedrag van de verkopen van een onderneming.
opbrengstEen opbrengst is het geld dat je ontvangt voor de verkoop van goederen of de levering van diensten.
resultaatDat is de opbrengst van een onderneming verminderd met de kosten.
verliesEr is sprake van verlies wanneer de opbrengsten kleiner zijn dan de kosten.
winst Er is sprake van winst wanneer de opbrengsten groter zijn dan de kosten.
LEVEL 9
Hoe probeert een onderneming succesvol te zijn?
INTRO
1 In het vorige Level hebben jullie nagedacht over welke actie het meeste geld zou opbrengen voor nieuw kampeermateriaal voor de jeugdvereniging.
a Werk per twee. Bedenk hoe jullie van die actie een groot succes kunnen maken.
b Maak een digitale mindmap van jullie ideeën. Raadpleeg ICT-fiche_MM_01.
2 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe probeert een onderneming succesvol te zijn?
Explore 1— Marketingmix — what?
1 Lees de definitie en markeer de kernwoorden.
Marketing
Marketing is onderzoek doen naar de behoeften van mensen, die behoeften vertalen in goederen en diensten en een geschikte aanpak ontwikkelen om de verkoop van die goederen en diensten te stimuleren.
2 Niet alleen ondernemingen zetten marketing in om hun doelen te bereiken. Combineer de onderneming, de organisatie of de persoon met het doel.
Een van je beste vrienden is volgende week jarig. Je bent uitgenodigd op zijn verjaardagsfeest. Daarom ben je dringend op zoek naar een geschikt cadeau. Waarmee houd je rekening bij de keuze en de aankoop van het geschenk?
Om succesvol te zijn moet een onderneming rekening houden met de factoren die het keuze- of aankoopgedrag van consumenten beïnvloeden. Daarom zet ze een combinatie van verschillende marketinginstrumenten of marketingtools in, de marketingmix. Die bestaat traditioneel uit de 6 P’s: product, prijs, plaats, promotie, presentatie en personeel.
PERSONEEL PRESENTATIE
PRIJS PLAATS
6 P’s PRODUCT PROMOTIE
Explore 2— Wat is het ideale product voor je doelgroep?
1 Ga naar iDiddit. Bestudeer de ontdekplaat en verken de marketingtool Product. Download het werkblaadje als je ondersteuning wilt.
Doelgroep
Een doelgroep is de specifieke groep mensen of organisaties waarop een bedrijf zich richt met zijn goederen of diensten. Het zijn de (mogelijke) klanten die het meest waarschijnlijk interesse hebben omdat zij bepaalde kenmerken delen, zoals leeftijd, interesses, inkomen, woonplaats of gedrag.
2 Bekijk de vakantieaanbiedingen (1-4) en de doelgroepen (A-D).
3
Beantwoord de vragen.
a Combineer de vakantie met de doelgroep.
VAKANTIE 1VAKANTIE 2VAKANTIE 3VAKANTIE 4
b Waarom biedt een reisbureau verschillende vakantietypes aan, denk je?
c Noteer in kernwoorden enkele kenmerken van de doelgroep.
Explore 3— Hoe breed en diep moet je assortiment zijn?
1 Ga opnieuw naar de ontdekplaat en omschrijf het begrip assortiment in eigen woorden.
Breedte en diepte van het assortiment
Breedte van het assortiment is hoeveel verschillende soorten producten of productgroepen een onderneming verkoopt. Bijvoorbeeld: een winkel die kleding, schoenen, tassen en accessoires verkoopt. Dat zijn verschillende productgroepen. Hoe meer verschillende productgroepen een onderneming heeft, hoe breder het assortiment.
Diepte van het assortiment is hoeveel varianten er zijn binnen één productgroep. Bijvoorbeeld: binnen de productgroep schoenen kan de winkel sportschoenen, laarzen, sandalen, sneakers en klassieke schoenen aanbieden. Hoe meer soorten of varianten binnen één productgroep, hoe dieper het assortiment.
VAN HET ASSORTIMENT
2 Surf via iDiddit naar de website van TUI.
a Vul ‘breedte’ en ‘diepte’ in op de juiste plaats in de onderstaande tabel. b Vul de tabel aan met extra bestemmingen.
VLIEGVAKANTIES
VAN HET ASSORTIMENT
Spanje Verenigde Arabische Emiraten
Turkije Canarische eilanden
Egypte Noorwegen
Griekenland Griekse eilanden
Maak Action 1.
Explore 4— Wat is de ideale verkoopprijs?
1 Ga opnieuw naar de ontdekplaat en verken de marketingtool Prijs Download het werkblaadje als je ondersteuning wilt.
PRIJSSTRATEGIE
Elke onderneming hanteert een eigen prijsstrategie. Sommige ondernemingen willen opvallen als de goedkoopste, terwijl andere hoge prijzen hanteren omdat ze dat willen linken aan een hoge kwaliteit of exclusiviteit.
2 Vergelijk de prijzen van een aantal producten. Kies voor het huismerk van iedere supermarkt.
a Voeg in de laatste kolom een supermarkt naar keuze toe.
b Surf naar de websites van Aldi, Colruyt, Delhaize, Albert Heijn en van de gekozen supermarkt.
c Noteer de prijzen per kilo of per liter van de producten van het huismerk uit de eerste kolom.
Good to know
Een huismerk is een product dat speciaal gemaakt is voor een winkelketen. Het heeft meestal de naam of stijl van die winkel en is vaak goedkoper dan bekende merken. Je vindt het alleen in die winkel.
1 liter halfvolle melk (brik)
200 g melkchocolade
1 kilogram zelfrijzende bloem
1 liter bruiswater
1 liter vloeibaar wasmiddel (gekleurde was)
Forum
Een hoge prijs betekent ook een hoge kwaliteit. Hoe denk jij daarover?
Maak Action 2.
Explore 5— Wat is de ideale vestigingsplaats voor je onderneming?
1 Ga opnieuw naar de ontdekplaat en verken de marketingtool Plaats. Download het werkblaadje als je ondersteuning wilt.
Vestigingsplaats
De plaats van een vestiging is een heel belangrijk instrument in de marketingmix. De centrale vraag is, waar en hoe koopt je doelgroep in?
2 Waar zou jij de volgende ondernemingen vestigen en waarom?
1 3 2 4
Explore 6— Welke distributie kies je voor je onderneming?
1 Ga opnieuw naar de ontdekplaat. Omschrijf de begrippen directe en indirecte distributie in eigen woorden.
2 Zet de volgende distributiekanalen in de juiste kolom. (auto)dealer – automaat bij de fruitkweker – foodtruck op festival – groothandelaar –invoerder van bananen – kleinhandel – lokale webwinkel – vertegenwoordiger in koffie
DIRECTE DISTRIBUTIE
INDIRECTE DISTRIBUTIE
PLAATS
3 Vervolledig de tabel.
a Noteer in de tweede kolom waar je de producten kunt kopen.
b Omschrijf de betekenis van deze woorden. Gebruik indien nodig een woordenboek of het internet.
intensieve distributie:
selectieve distributie:
exclusieve distributie:
c Noteer in de derde kolom het juiste soort distributie.
Good to know
Goedkope producten die je ook vaak nodig hebt en waar je niet lang naar moet zoeken, worden meestal intensief verkocht. Luxeproducten zijn meestal duur en worden exclusief verkocht omdat de klanten vaak persoonlijke aandacht en service vragen.
Explore 7— Welke promotievormen kun je gebruiken om van je onderneming een succes te maken?
1 Ga opnieuw naar de ontdekplaat en verken de marketingtool Promotie. Download het werkblaadje als je ondersteuning wilt.
Promotievormen
Promotie maken voor je onderneming is één ding. De juiste promotievormen kiezen is een andere zaak. Dat zijn de tools om het product onder de aandacht van consumenten te brengen om zo de verkoop te verhogen. Denk aan tv-reclame, radiospots, tijdschriften, affiches ...
2 Lees de tekst. Over welke trend gaat het?
De laatste jaren besteden bedrijven meer geld aan online reclame dan aan offline reclame.
In 2024 werd al 49 procent van de Belgische reclamebestedingen aan onlinekanalen besteed, met sociale media, onlinevideo en zoekmachines als belangrijkste ontvangers.
Naar: tijd.be, 2025-12-06
3 Bestudeer de volgende statistieken. Wat kun je daaruit besluiten? Noteer drie conclusies.
ALGEMENE STATISTIEKEN
In 2026 wordt verwacht dat reclame in magazines, kranten (papier) met 3 % zal dalen.
Digitale reclame is goed voor 69 % van de totale wereldwijde advertentie-uitgaven.
Mobiele advertenties maken wereldwijd 75 % uit van alle uitgaven aan digitale advertenties.
Videoadvertenties nemen 35 % van alle digitale advertentiebudgetten in beslag.
Instagram Stories advertenties bereiken maandelijks 1,5 miljard mensen in 2025.
TikTokt verdiende 23 miljard dollar aan inkomsten van reclame in 2025.
YouTube verdiende 36 miljard dollar aan inkomsten van reclame in 2025.
77 % van de consumenten ontdekt nieuwe producten via socialemediareclame.
Naar: dentsu.com en marketingltb.com
4 Niet alleen de juiste promotievorm, maar ook het medium voor de verspreiding van de reclameboodschap is belangrijk.
a Via welke media zou je in de volgende gevallen reclame maken? Zet een kruisje in de juiste kolom en / of vul de kolom ‘Andere’ in. Bedenk een goed argument voor je keuze.
b Noteer in de onderste rij de doelgroep.
HET NIEUWE
MODEL VAN BMW SNOWBOARDVAKANTIE ADIDAS BOEK OVER DRONES
KRANT
TIJDSCHRIFT
TV / RADIO
BIOSCOOP
AFFICHE
INTERNET
SOCIALE MEDIA
ANDERE
DOELGROEP
Forum
Vind jij reclame weggesmeten geld? Laat jij je erdoor beïnvloeden?
Maak Action 4.
Explore 8— Hoe kan de inrichting van de winkel de verkoop stimuleren?
1 Ga opnieuw naar de ontdekplaat en verken de marketingtool Presentatie. Download het werkblaadje als je ondersteuning wilt.
2 Bekijk het filmpje en noteer vijf trucs van IKEA die mensen aanzetten om iets te kopen.
Dankzij je inlevingsvermogen win je vlotjes het vertrouwen van klanten. Je ontdekt snel hun behoeften en kunt de gepaste oplossing voorstellen.
Je loopt over van energie en maakt met plezier deel uit van een team waarin de collega’s elkaar helpen en bijdragen aan een toffe sfeer.
Samen met je collega’s zet je ideeën om in concrete acties die de shop en het team beter doen draaien. Je hebt passie voor al wat nieuw is en werkt dan ook graag met onze digitale tools die je ondersteunen met informatie over de klant, zijn bestellingen, nieuwigheden en promoties ...
Je bent bereid om ook in het weekend te werken.
Wie zoeken we?
Iemand die:
∙ de bestellingen van de klanten op een correcte manier klaarzet in het magazijn;
∙ nauwkeurig werkt met aandacht voor veiligheid, orde en netheid;
∙ ervoor zorgt dat de chauffeurs tijdig kunnen vertrekken met de bestellingen;
∙ bereid is om in een wisselend ploegensysteem (6.00 – 14.00 u.; 14.00 – 22.00 u.) te werken;
∙ houdt van afwisselende taken en zin voor initiatief heeft;
∙ niet terugdeinst voor fysieke arbeid;
∙ goed zelfstandig en in team kan werken.
We zijn op zoek naar iemand op wie onze klant kan rekenen, letterlijk en figuurlijk ☺
– Je bent uiterst betrouwbaar.
– Je komt steeds met een glimlach voor de dag bij elke klant ook als het even wat minder meezit.
– Je hebt een sterk logisch redeneervermogen.
– Je bent van het principe ‘klant is koning’.
– Je bent een vlot, spontaan persoon.
– Je houdt de inkom en kassazone netjes en opgeruimd.
– Je zorgt ervoor dat de uitstallingen in de omgeving van de kassa aantrekkelijk ogen doorheen de dag.
Maak Action 5.
Explore 10— Wat is het verschil tussen de 6 P’s en de 4 C’s?
De 4 C’s
Voor hun marketing gebruiken ondernemingen traditioneel de 6 P’s (product, prijs, plaats, promotie, presentatie en personeel) maar tegenwoordig denken bedrijven meer vanuit de klant in plaats van vanuit zichzelf. Daarom is er nu sprake van de 4 C’s:
– Customer solution (consumentenoplossing): wat wil de klant of wat heeft de klant nodig, in plaats van alleen ‘Welk product maken wij?’.
– Cost (kosten voor de klant): het gaat niet alleen om de prijs, maar ook om de moeite of tijd die de klant erin moet steken.
– Convenience (gemak): hoe makkelijk is het voor de klant om te kopen, in plaats van alleen ‘Waar verkopen wij?’.
– Communication (communicatie): praten met en luisteren naar de klant, in plaats van alleen reclame zenden.
1 Ga naar iDiddit, bestudeer de ontdekplaat en ontdek wat de verschuiving van de 6 P’s naar de 4 C’s inhoudt. Download het werkblaadje als je ondersteuning wilt.
2 Welke C zet een ondernemer in de kijker wanneer hij de volgende acties onderneemt?
De klant kan het parkeerticket aan de kassa valideren zodat hij de parking gratis kan verlaten.
De webshop is door verschillende personen getest op gebruiksvriendelijkheid zodat een bestelling heel snel geplaatst kan worden.
DEen hotelgast kan op de Facebookpagina van het hotel een review posten.
De klant die een bepaald product via de webshop heeft besteld, kan een leveringsadres dicht bij huis kiezen.
De doe-het-zelfzaak heeft een YouTubefilmpje gemaakt zodat de klant snel ziet hoe hij de aangekochte machine moet gebruiken.
Een producent van tablets heeft een enquête gedaan om precies te achterhalen wat de consument van een dergelijk toestel verwacht.
De klantendienst is in het weekend bereikbaar zodat de consumenten er ook dan met hun vragen terechtkunnen.
De kapperszaak heeft haar openingsuren verlengd tot 20.00 uur.
Maak Action 6.
Een producent heeft voor een bepaalde klant een rolstoel ontworpen op maat van de behoeften van die klant.
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan.
Klanten moeten genoeg informatie kunnen vinden (bij voorkeur online), gemakkelijk klacht kunnen indienen en op een eenvoudige manier contact kunnen zoeken.
De moderne consument wil vooral gemak. Het aanbod is groot en de tijd van de consument is kostbaar.
Het gaat niet alleen om de prijs maar ook om alle andere kosten die de klant maakt om het product aan te schaffen.
Er wordt gedacht vanuit de behoefte van de klant en hoe het product een oplossing zou kunnen zijn.
4 C’s
6 P’s
Dat is de juiste persoon een bepaalde taak geven.
Dat is hoe het product aan de consument gepresenteerd wordt, waar de producten zich in de winkel bevinden.
Dat is hoe en via welke media de onderneming haar assortiment onder de aandacht wil brengen.
Dat beschrijft de keuze voor de vestigingsplaats en ook welke kanalen en hoeveel kanalen de onderneming gebruikt.
Dat gaat over hoeveel er voor het product gevraagd wordt en of er kortingen aangeboden worden.
De onderneming moet een product aanbieden dat voldoet aan de behoefte van de klant.
Marketing
Hoe probeert een onderneming succesvol te zijn?
Marketing is onderzoek doen naar de behoefte van mensen, die behoeften vertalen in goederen en diensten en een geschikte strategie ontwikkelen om de verkoop van die producten te stimuleren.
De marketingmix is een combinatie van verschillende instrumenten die een onderneming, een organisatie of een individu inzet om haar doelen te bereiken.
Traditioneel bestaat die mix uit de 6 P’s: product, prijs, plaats, promotie, presentatie en personeel. Elk van de zes P’s is belangrijk maar soms focust een onderneming zich meer op de ene of de andere P.
PERSONEEL
PRESENTATIE
6 P’s PRODUCT PROMOTIE
PRIJS PLAATS
De marketingmix wordt bepaald door de doelgroep waarop de onderneming zich richt. Dat zijn de (potentiële) klanten die het meest waarschijnlijk interesse hebben omdat zij bepaalde kenmerken delen, zoals leeftijd, interesses, inkomen, woonplaats of gedrag.
Product: het goed of de dienst moet voldoen aan de wensen en de behoeften van de consument. Daarbij speelt niet alleen het product op zich een rol maar ook de verpakking, de kwaliteit, de service, de garantie, de merknaam en het ontwerp. Breedte van het assortiment is hoeveel verschillende soorten producten of productgroepen een onderneming verkoopt. Hoe meer verschillende productgroepen een onderneming heeft, hoe breder het assortiment. Diepte van het assortiment is hoeveel varianten er binnen een productgroep zijn. Hoe meer soorten of varianten binnen een productgroep, hoe dieper het assortiment.
Prijs: dat gaat over hoeveel er voor het goed of de dienst gevraagd wordt. Elke onderneming hanteert een eigen prijsstrategie. Sommige ondernemingen willen opvallen als de goedkoopste, terwijl andere hoge prijzen hanteren omdat ze dat willen linken aan een hoge kwaliteit of exclusiviteit.
Plaats: dat instrument beschrijft de keuze van de vestigingsplaats maar ook hoe het goed of de dienst bij de klant terechtkomt. Het gaat om welke en hoeveel distributiekanalen er gebruikt worden.
Een onderneming kan ook kiezen voor directe of indirecte distributie. Bij directe distributie verkoopt de producent rechtstreeks aan de klant. Bij indirecte distributie verkoopt de producent via tussenpersonen zoals groothandels of winkels aan de klant.
Promotie: dat gaat over de manier waarop een goed of dienst bij de consument bekendgemaakt wordt opdat die het zou willen kopen. Promotievormen zijn de tools om het product onder de aandacht van consumenten te brengen om zo de verkoop te verhogen: denk aan tv-reclame, radiospots, tijdschriften, affiches.
Presentatie: dat instrument beschrijft hoe het goed of de dienst aan de consument gepresenteerd wordt, waar de producten zich in de winkel bevinden
Personeel is een heel belangrijke factor. Niet iedereen is geschikt voor een bepaalde job. Het komt erop aan om de juiste persoon voor een bepaalde taak te vinden.
In de loop der tijd is de marketing veranderd. Zo staan de ondernemingen en de producten niet meer centraal maar de individuele consument en zijn welzijn.
Bij die verandering hoort dus ook een andere invulling van de marketingmix. De marketinginstrumenten heten nu de 4 C’s.
Customer solution (consumentenoplossing): er wordt gedacht vanuit de consument. Waarom is dit goed of deze dienst een oplossing voor de consument?
Cost (kosten): daarbij gaat het niet alleen meer om de prijs van het product of de dienst, maar ook om alles wat het de consument verder kost. Is de grondstof duurzaam gekweekt? Wat kost het de consument om bij de winkel te komen?
Heeft het goed of de dienst vervelende gevolgen voor het dagelijkse leven?
Convenience (gemak): de moderne consument wil vooral gemak. Het aanbod is groot en de tijd van de consument is kostbaar. Als een klant veel moeite moet doen om aan een goed of dienst te komen, haakt hij snel af.
Communication (communicatie): in de nieuwe marketingmix gaat het niet alleen om het promoten van het goed of de dienst. De klant wil inspraak. Klanten moeten genoeg informatie kunnen vinden (bij voorkeur online), gemakkelijk klachten kunnen indienen en op een laagdrempelige wijze contact kunnen zoeken.
CUSTOMER SOLUTION of consumentenoplossing
COSTS of kosten
CONVENIENCE of gemak
Samengevat is de marketingmix als volgt veranderd: Product wordt consumentenoplossing.
Prijs wordt kosten voor de consument. Plaats wordt gemak van de klant. Promotie wordt communicatie.
COMMUNICATION of communicatie
Action 1— Welk assortiment biedt aan?
1 Je krijgt een kaartje met de naam van een onderneming. Vul de naam aan in de titel van deze Action.
2 Surf naar de website van die onderneming.
3 Stel het assortiment van die onderneming in de breedte en diepte voor in een overzichtelijke digitale tabel. Je kunt kiezen uit twee opties. Kies optie 1 als je een uitdaging wilt en vertrek van een leeg document. Kies optie 2 als je liever wat ondersteuning wilt. Vink de gekozen optie aan.
4 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Optie 1 Uitdagend
Je vertrekt van een leeg document.
Optie 2 Met ondersteuning
Ga naar iDiddit en gebruik het sjabloon dat daar staat.
5 Vergelijk jouw assortiment met dat van twee concurrenten.
a Noteer twee concurrenten van jouw onderneming.
b Illustreer met enkele voorbeelden.
Is de breedte van jouw assortiment gelijk aan dat van een of beide concurrenten? Of verschilt het met een of beide concurrenten?
Is de diepte van jouw assortiment gelijk aan dat van beide concurrenten? Of verschilt het met een of beide concurrenten?
6 Noteer twee voordelen en twee nadelen van een breed en diep assortiment.
Action 2— Gaan de supermarkten elkaar te lijf met scherpe prijzen?
Lees het artikel.
a Wat betekenen deze begrippen? Gebruik het internet. Noteer in je eigen woorden.
witte producten
een harddiscounter
b Supermarkten zoals Delhaize en Colruyt hadden vroeger erg goedkope merken zoals 365 en Everyday en moesten daarmee concurreren met winkels zoals Aldi en Lidl, maar dat lukte niet zo goed. Waarom niet? Noteer drie redenen.
c Wat is de nieuwe aanpak van Delhaize en Colruyt? Geef enkele voorbeelden.
d Waarom zijn Delhaize en Colruyt overgegaan tot die nieuwe aanpak?
e Surf naar de website van Albert Heijn en noteer twee Prijsfavorieten.
f Surf naar de website van Delhaize en noteer twee Kleine Leeuwtjes.
Waarom ‘witte producten’ falen in de strijd tegen harddiscounters
Met het afbouwen of inkrimpen van hun goedkoopste huismerken volgen Delhaize en Colruyt Group een internationale trend: eersteprijsmerken hebben jammerlijk gefaald in de strijd tegen harddiscounters als Aldi en Lidl.
Upgrade
Dat Delhaize zijn discountmerk 365 stilaan afbouwt, was al even bekend. Recente geruchten op sociale media over het mogelijke verdwijnen van het budgetmerk Everyday bij Colruyt Group brachten het onderwerp weer in de actualiteit.
Voor alle duidelijkheid: Everyday verdwijnt niet, maar wordt wel ‘herbekeken’, zegt Colruyt. De focus gaat naar het huismerk Boni.
Bij Delhaize verdwijnen de 365-producten evenmin: ze krijgen een upgrade. Voortaan worden ze in een nieuw jasje, met het Delhaizelogo, verkocht als Kleine Leeuwtjes. Dat assortiment basisproducten onder huismerk tegen scherpe prijzen werd gelanceerd in 2022. De overgang zal geleidelijk verlopen, naarmate de oude verpakkingen op raken.
Problematische kwaliteit
Delhaize en Colruyt wilden met een assortiment basisproducten tegen scherpe prijzen de concurrentie aangaan met de Duitse harddiscounters Aldi en Lidl, maar die strategie is om verschillende redenen problematisch gebleken. Kwaliteit is er één van. De budgetmerken kunnen op dat vlak niet concurreren met de huismerken van Aldi en Lidl. Want inderdaad: de harddiscounters bieden met hun eigen merken heel vaak de kwaliteit van A-merken, blijkt uit tests. Dankzij hun beperkt assortiment draaien harddiscounters gigantische volumes per product. En zo kunnen ze van hun leveranciers tegelijk een heel hoge kwaliteit én zeer scherpe condities eisen.
Lage marges
Imago is een bijkomende factor. De uitstraling van de verpakkingen oogt vandaag te goedkoop en saai, terwijl discounters als Aldi en Lidl net hun assortiment opwaarderen. Het is bovendien efficiënter om alle inspanningen op één helder en scherp geprijsd huismerk te focussen. Zo kan de supermarktketen zijn prijsimago versterken. Marge is tot slot een ander doorslaggevend argument. Doordat budgetmerken tegen (veel) lagere prijzen verkocht worden, genereren ze ook lagere marges en veroorzaken ze een daling van de winstgevendheid van hun categorie, wanneer meer shoppers voor het goedkoopste aanbod kiezen.
Prijskloof
Daarom bouwen veel Europese retailers hun aanbod eersteprijsmerken of ‘witte producten’ af. Het discountmerk AH Basic verdween al jaren geleden bij Albert Heijn, om plaats te maken voor de Prijsfavorieten onder huismerk – een voorbeeld dat Delhaize gevolgd heeft met zijn Kleine Leeuwtjes. Supermarktketens verlagen de prijzen van hun huismerken, om zo de discounters te beconcurreren met producten van een evenwaardige kwaliteit.
1 Werk per twee. Bedenk samen een nieuw product dat jullie willen verkopen: een snack, gadget, kledingstuk of iets anders. Geef het product een naam en beschrijf kort wat het product is.
2 Waar en hoe zul je het product verkopen?
a Beantwoord de volgende vragen en verwerk die in een poster. Open een bestand. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio. Raadpleeg de ICT-fiches van Canva.
Waar kan de klant jullie product kopen? (bv. supermarkt, webshop, festival ...)
Hoe komt het product daar? (bv. direct van producent, via groothandel, enkel online ...)
Gaat het om directe of indirecte distributie?
Welke soort distributie gaan jullie gebruiken: intensief, selectief of exclusief?
b Houd bij het maken van je poster rekening met de criteria van de evaluatiefiche. Ga naar iDiddit. Download de fiche en vink aan als je een item uitgevoerd hebt. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
3 Sla je bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
4 Presenteer jullie product en distributieplan aan de klas. De presentatie mag twee minuten duren.
5 Neem er opnieuw de evaluatiefiche bij. Vul die in. Sla de fiche op en controleer of het correct in je portfolio staat.
Action 4— Hoe promoot je een nieuwe frisdrank?
1 Ontleed de cartoon volgens de KIAM-methode: kijken, interpreteren, actualiseren en mening.
STAPPENPLAN
Stap 1: Kijken
– Wat zie je op de cartoon?
– Welke tekst zie je?
Stap 2: Interpreteren
Waarover gaat die cartoon volgens jou? Wat wil de cartoonist zeggen?
Stap 3: Actualiseren
Kwam het onderwerp onlangs nog in het nieuws? Leg kort uit.
Stap 4: Mening
Wat is jouw mening? Ga je akkoord met de boodschap van de cartoonist?
2 Werk in groepjes. Elke groep moet een nieuw product promoten.
a Beschrijf om welk nieuw product het gaat.
b Beschrijf bondig jullie doelpubliek.
c Welke sociale media lijken je het meest geschikt om je doelpubliek te bereiken?
d Welke slogan, woorden of tags moet je zeker gebruiken om je boodschap over te brengen op sociale media?
e Promoot je product op sociale media. Schrijf een advertentie of maak een filmpje. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 5— Ken jij de elementen van de marketingmix?
Lees de situaties. Welke elementen van de marketingmix werden niet (correct) gebruikt? Noteer.
AEen onderneming lanceert een nieuwe frisdrank met een grote publiciteitscampagne. Elk gezin ontvangt kortings- bonnen. De frisdrank is slechts te koop in een enkele warenhuisketen.
BEen nieuw type gsm wordt gelanceerd. De gsm heeft een heel mooi design en de prijs is concurrentieel. Technisch staat het mobieltje nog niet op punt. Het regent klachten in de eerste maanden na de lancering.
CEen onderneming brengt een nieuw jacht op de markt. De verkoopprijs bedraagt 163 000,00 euro. De onderneming maakt daarvoor reclame in Klasse, een tijdschrift voor leerkrachten.
Een fitnesszaak opent een nieuwe vestiging in de industriezone in de buurt van een zeehaven.
Action 6— Kun jij de verschuiving van de P’s naar de C’s ontdekken?
Werk in vier groepen. Elke groep onderzoekt hoe zijn onderneming de 6 P’s in de 4 C’s omzet.
ONDERNEMING
Groep 1 Pretpark Adventureland
Groep 2 Lokale frituur
Groep 3 Lokale sportwinkel
Groep 4 IJsjesfoodtruc Frosty
a Lees de case van je groep en beantwoord de vragen. b Verwerk de antwoorden in een presentatie. Raadpleeg indien nodig de ICT-fiches van PowerPoint of Canva. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Groep 1 Pretpark AdventureLand
Probleemstelling
Voorlopig komen er vooral gezinnen met jonge kinderen. Het park wil meer tieners aantrekken. Consumentenoplossing
Welke attracties of diensten vervullen tienerwensen?
Kosten
Behalve een ticket, wat kost een dagje pretpark nog?
De winkel merkt dat jongeren vooral sneakers en sportkleding online kopen bij websites zoals Zalando.
Consumentenoplossing
Hoe kan de winkel een oplossing bieden voor een behoefte van de klant i.p.v. enkel schoenen verkopen?
Kosten
Welke verborgen kosten hebben jongeren als ze hier kopen in plaats van online bestellen?
Gemak
Hoe kan de winkel gemak vergroten?
Communicatie
Hoe kan er communicatie zijn die jongeren echt aanspreekt?
Groep 4 IJsjesfoodtruck Frosty
Probleemstelling
In de zomer rijdt de truck door de stad, maar jongeren weten vaak niet waar hij staat.
Consumentenoplossing
Hoe maak je ijsjes aantrekkelijker voor jongeren?
Kosten
Buiten de prijs van het ijsje, welke moeite kost het nu om er één te kopen?
Gemak
Hoe kan Frosty het nóg makkelijker maken?
Communicatie
Hoe kan de truck jongeren laten weten waar hij staat?
Action 7— Ken je de kernbegrippen van de marketingmix?
Oefen per twee de begrippen van de marketingmix in. Ga naar iDiddit. Daar staat een dominospel.
a Knip de dominostenen uit het knipblad.
b Lees de spelregels aandachtig.
c Speel het spel!
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
1 Ik kan het resultaat van een brainstorm in een mindmap weergeven.
2 Ik kan het begrip ‘marketing’ en ‘marketingmix’ toelichten.
3 Ik kan het begrip ‘doelgroep’ met een voorbeeld illustreren.
4 Ik kan het begrip ‘assortiment’ in eigen woorden omschrijven.
5 Ik kan de begrippen ‘diepte van het assortiment’ en ‘breedte van het assortiment’ met een voorbeeld toelichten.
6 Ik kan gericht zoeken in onlinedatabanken.
7 Ik kan mijn eigen mening onderbouwen.
8 Ik kan de marketingtool prijs toelichten aan de hand van een voorbeeld.
9 Ik kan toelichten welke criteria een onderneming het best gebruikt bij de keuze van de vestigingsplaats.
10 Ik kan de begrippen ‘directe distributie’ en ‘indirecte distributie’ toelichten aan de hand van voorbeelden.
11 Ik kan toelichten welke distributiekanalen een onderneming gebruikt.
12 Ik kan toelichten of een onderneming voor een intensieve, een selectieve of een exclusieve distributie gaat.
13 Ik kan het belang van de presentatie van producten duiden aan de hand van voorbeelden.
14 Ik kan het belang van de juiste persoon voor de juiste job toelichten aan de hand van voorbeelden.
15 Ik kan de 4 C’s toelichten aan de hand van voorbeelden.
16 Ik kan een reclamefilmpje maken.
17 Ik kan een affiche maken om een product te promoten.
18 Ik kan online samenwerken aan een document.
19 Ik kan een tabel aanmaken met een tekstverwerker.
Beeldwoordenboek Level 9
BEGRIP
VERKLARING
assortimentHet assortiment is de verzameling van producten die een onderneming verkoopt.
AFBEELDING
breedte van het assortiment
communication (communicatie)
De breedte van het assortiment geeft het aantal verschillende productgroepen aan.
convenience (gemak)
In de nieuwe marketingmix gaat het niet alleen om het promoten van het product. Klanten moeten genoeg informatie (het liefst online) kunnen vinden, gemakkelijk klachten kunnen indienen en op een gemakkelijke manier contact kunnen opnemen.
De moderne consument wil vooral gemak. Als een klant veel moeite moet doen om aan een product te komen, haakt hij snel af.
cost (kosten)Bij cost gaat het niet alleen om de prijs van het product, maar ook om alles wat het de consument extra kost: wat kost het de consument om bij de winkel te komen? Heeft het product vervelende gevolgen voor het dagelijkse leven zoals heel veel verpakking?
customer solution (consumentenoplossing)
Daarbij wordt er gedacht vanuit de consument: waarom is dit product een oplossing voor de consument?
BEGRIP
diepte van het assortiment
VERKLARING
De diepte van het assortiment is het gemiddeld aantal producten en productvarianten binnen een bepaalde productgroep.
AFBEELDING
directe distributie
distributiekanalen
De producent verkoopt het product rechtstreeks aan de consument.
Dit zijn de manieren waarop een product van de maker bij de klant terechtkomt.
doelgroepDe doelgroep is een specifieke groep mensen die een organisatie of instelling wil bereiken met een bepaald aanbod.
exclusieve distributie
De onderneming biedt haar producten op slechts een beperkt aantal plaatsen aan.
De producent verkoopt het product niet rechtstreeks aan de consument. landbouwer
BEGRIP
VERKLARING
intensieve distributie De ondernemer biedt zijn producten op zoveel mogelijk plaatsen aan.
marketingMarketing doet onderzoek naar de behoefte van mensen, vertaalt die behoeften in producten en diensten, en ontwikkelt een geschikte strategie met als doel om de verkoop van die producten en diensten te stimuleren.
AFBEELDING
@ Shutterstock / Fotazdymak
marketingmix De marketingmix is een combinatie van instrumenten die een onderneming inzet om rekening te houden met en in te spelen op het keuze- en aankoopgedrag van consumenten. Het helpt een onderneming om succesvol te zijn.
Traditioneel worden vaak de 6 P’s gebruikt: product, prijs, plaats, promotie, presentatie en personeel.
personeelPersoneel is een heel belangrijke factor, het visitekaartje van je winkel. Niet iedereen is geschikt voor een bepaalde job. Het komt erop aan om de juiste persoon voor een bepaalde taak te vinden.
plaats Dat instrument omschrijft de verschillende factoren die bepalen wat de ideale vestigingsplaats is.
prijs Dat gaat over het bedrag dat voor het goed gevraagd wordt. Daarbij speelt niet alleen de prijs op het prijslabel een rol, maar ook de geboden kortingen.
AFBEELDING
prijsstrategieElke onderneming hanteert een eigen prijsstrategie. Sommige ondernemingen willen zich presenteren als de goedkoopste, andere vragen hogen prijzen om de indruk van hoge kwaliteit te wekken.
productDat zijn de goederen of diensten die een onderneming aanbiedt. Niet alleen het product op zich speelt een rol maar ook bijvoorbeeld de verpakking, de kwaliteit, de service, de garantie, merknaam en het ontwerp.
• Betaalmogelijkheden
• Leveringsmogelijkheden
• Click & collect
• Geschenkbon
• Planning
• Montage
• Retour
• Recyclage
promotiePromotie gaat over hoe het goed of de dienst onder de aandacht van consumenten gebracht wordt om de verkoop te stimuleren. Daarvoor zijn verschillende promotievormen te gebruiken, zoals tv-reclame, radiospots, tijdschriften, affiches, direct mails ...
promotievormen
Dat zijn de tools om het product onder de aandacht van consumenten te brengen om zo de verkoop te verhogen.
1 Bezoek in groepen van drie of vier personen een supermarkt. Welke supermarkt gaat je groepje bezoeken?
2 Onderzoek hoe de gekozen supermarkt zijn klanten probeert te verleiden.
a Bekijk de onderstaande tabel. Schrijf in de eerste kolom op welke P van de marketingmix de vraag betrekking heeft.
Hoe probeert men de klanten tot impulsaankopen aan te zetten?
Hoe vlot is de supermarkt te bereiken?
Waar vind je wat op de plattegrond (vlees, groente en fruit, diepvriesproducten, dranken, suiker, bloem, magazines, speelgoed, verzorgingsproducten, kassa)? Waarom?
Welke voor- of nadelen heeft de ligging van de supermarkt?
Waar bevinden zich de producten die in promotie staan? Waarom?
Hoe breed is het assortiment van de supermarkt?
Hoe ziet de plattegrond van de supermarkt eruit?
Hoe schat je de prijzen van de supermarkt in (hoger dan gemiddeld, gemiddeld of lager dan gemiddeld)?
Hoe diep is het assortiment?
Hoe is de prijs van de producten op ooghoogte in vergelijking met de producten op het onderste rek? Waarom?
Welke huismerken heeft de winkel?
Hoe probeert men het winkelen eenvoudiger / efficiënter te maken voor de klanten?
Waar is de supermarkt gelegen?
Biedt de supermarkt veel merkproducten aan?
b Zoek tijdens je bezoek een antwoord op de vragen uit de tabel. Vraag aan de zaakvoerder of je foto’s mag maken voor je onderzoeksverslag.
P
VRAGEN
3
Maak een onderzoeksverslag waarin je het antwoord op de vragen uit de tabel verwerkt.
Luister naar het voorbeeld van iemand die een van de vier beroepen uitoefent.
Markeer op de bingokaart de taak, de vaardigheid of de attitude die je herkent.
De eerste leerling die een rij, kolom of diagonale lijn vol heeft, roept ‘Bingo!’ en wint.
Speel vervolgens door voor de volle kaart.
4 In dit thema doorloop je drie Levels waarin je leert …
1 welke competenties je als verkoopmedewerker moet hebben;
2 welke competenties je als onthaal- of administratief medewerker moet hebben;
3 welke competenties je als magazijnmedewerker moet hebben.
5 Elk Level biedt je een stukje kennis dat je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin ga je beroepenfiches maken van de vier beroepen. Daarnaast onderzoek je ook welke van de vier beroepen het beste bij je past.
LEVEL 1
Is een job als verkoopmedewerker iets voor jou?
INTRO
1 Lees de tekst en bekijk de afbeelding. Wat vind je van de uitspraak? Bespreek.
Een verkoper praat veel. Hij wil iets verkopen en vertelt er dan over. Maar om een goede verkoper te zijn, moet je meer kunnen dan alleen praten.
2 Lees de krantenkop.
Een verkoper is meer dan iemand met een vlotte babbel!
a Wat is een knelpuntberoep? Gebruik het internet.
b Wat denk je na het lezen van de krantenkop?
Bron: Trends, 2024-07-01
3 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Is een job als verkoopmedewerker iets voor jou?
Explore 1— Wat houdt de job van een winkelverkoper in?
1 Vul de omschrijving voor het beroep van de winkelverkoper aan. Kies uit: consument – dienst – goederen – retailmedewerker – winkelverkoopster
De winkelverkoper
Als winkelverkoper of probeer je in van een winkel of een ander bedrijf, of diensten te verkopen aan een . Een ander woord voor een winkelverkoper is een .
2 Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje. Beantwoord de vragen.
a Wat zijn de taken van verkoopster Ine?
b Angie ‘doet stock’ bij Brooklyn. Wat betekent dat?
3 Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje. Wat zijn de taken van Anja?
Je merkt dat het beroep van winkelverkoper zeer gevarieerd is. Je kunt in verschillende soorten winkels werken. Dus je taken hangen af van de soort winkel waarin je werkt. Good to know Maak Action 1 en 2.
Explore 2— Welke taken voeren werknemers in de supermarkt uit?
1 In de winkel werkt niet alleen de verkoopmedewerker, maar zijn er nog verschillende mensen die ertoe bijdragen dat de winkel goed draait.
a Lees de tekst.
b Markeer drie taken.
Toen ik zestien was, had ik nog geen plannen om verkoopster te worden. Ik wilde wel een beroep waarin ik veel contact met mensen zou hebben en daarom besloot ik de richting Onthaal, sales en organisatie te volgen. Na dat zesde jaar volgde ik nog een zevende jaar Commercieel assistent.
Ik ben zeven jaar geleden afgestudeerd. De vakantie was pas begonnen toen mijn moeder in de stad een advertentie zag hangen aan het uitstalraam van een supermarkt. De supermarkt was nog in opbouw en zocht heel veel werknemers.
Ik solliciteerde onmiddellijk naar de job van verkoopmedewerker en werd diezelfde week nog uitgenodigd voor een gesprek. Het gesprek was heel positief en ‘s avonds kreeg ik al bericht dat ik mocht starten in die functie.
Als retailmedewerker staat het helpen van klanten centraal, maar daarnaast krijg ik ook heel wat andere deeltaken. Daarom vind je in jobadvertenties (vacatures) ook andere benamingen voor mijn job, zoals aanvuller, kassier of verkoper. Naast de verkoop behoren immers ook de controle van de binnenkomende goederen, de opslag van die goederen en de merchandising – dat is alles wat te maken heeft met de presentatie van de artikelen – tot mijn
taak. Regelmatig moet ik ook bijspringen aan de kassa.
Mijn werk is heel gevarieerd. Ik ben met de klanten bezig en krijg ook regelmatig een extra opleiding. Binnenkort volg ik een training om met het nieuwe kassasysteem te werken en een training over de professionele aanpak van klachten. We stimuleren elkaar om goed samen te werken, zo zorgen we voor een aangename sfeer in de winkel.
Als ik nu terugdenk aan mijn schooltijd, heb ik veel gehad aan de verkoopgesprekken, de praktijklessen en aan de stage. Praktijkervaring is de beste leerschool. Mijn droom is om binnen een aantal jaar aan de slag te kunnen gaan als filiaalmanager. Die is verantwoordelijk voor de hele winkel en het team.
De taken van een verkoopmedewerker hangen af van de winkelvorm en de branche waarin hij werkt. Je leerde over de winkelvormen en branches in Thema 1 Level 4.
2 Bekijk de afbeelding van de supermarkt. Noteer aan de hand van de tekst bij vraag 1 de verschillende beroepen in de supermarkt. Omschrijf ook bondig hun taken.
Beroep: Taak: A
Beroep: Taak: C
Beroep: Taak: B
Beroep: Taak: D
Maak Action 3.
Explore 3— Hoe verloopt het verkoopgesprek?
1 Verkopen is niet zo eenvoudig als het op het eerste gezicht lijkt. Als verkoper moet je met heel wat rekening houden als je een product aan je klanten wilt verkopen. Zo is het belangrijk dat je de klant tevreden houdt, je niet te opdringerig bent, de klant bijstaat met advies … Al die zaken heb je niet meteen onder de knie, met andere woorden, verkopen moet je leren.
a Wat is volgens jou een goede verkoper?
b Wat is volgens jou een slechte verkoper?
2 Het verkoopgesprek verloopt volgens een bepaalde structuur: de AIDA(S)-structuur. Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje. Wat gebeurt er in elke fase?
VERKLARING
3
Lees het verhaal en markeer de fasen van het verkoopgesprek.
FASEKLEUR
Agroen
Igeel
Dblauw
Arood
Spaars
Een dagje op de Antwerpse Meir …
Twee vrienden, Jana en Sam, wandelen in de winkelstraat en kijken naar de etalages. Plots trekt een rode jurk in de etalage hun aandacht. Ze besluiten om de winkel binnen te gaan. De verkoopster knikt vriendelijk bij het binnenkomen. Ze vraagt of ze kan helpen. Jana vraagt naar de rode jurk. De verkoopster begeleidt hen naar het rek en vraagt haar maat.
Jana past de jurk. Die staat haar prachtig, de verkoopster en Sam bevestigen dat. De verkoopster vraagt of ze de jurk alvast aan de kassa mag leggen. Jana en Sam kijken nog even rond en rekenen vervolgens af aan de kassa. De verkoopster vraagt op welke manier Jana wenst te betalen. Jana betaalt met de debetkaart. De verkoopster vraagt nog naar haar klantenkaart en pakt vervolgens de jurk netjes in. Jana is zeer tevreden over haar aankoop. De verkoopster wenst haar veel succes met de rode jurk.
4 Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje. Beantwoord de vragen.
a Wat doet de verkoopster goed aan het begin van het gesprek?
b Wat doet de verkoopster goed in de rest van het gesprek?
5 Lees het verkoopgesprek in een telefoonwinkel.
a Werk in vijf groepen. Elke groep krijgt twee delen van het gesprek. Bespreek om welke fasen het gaat. Leg uit.
b Markeer de fasen met de juiste kleur. Gebruik dezelfde kleuren als bij vraag 3.
c Werk per twee. Oefen het gesprek. Wissel van rol.
De klant loopt in de winkelstraat en bekijkt de etalage van een gsm-winkel. Hij gaat binnen en bekijkt de gsm’s.
Verkoper: Goedemiddag! Waarmee kan ik u helpen?
Klant: Hallo, ik ben op zoek naar een nieuwe gsm. Mijn oude is traag en de batterij gaat snel leeg.
Verkoper: Dat hoor ik vaker. Gebruikt u uw gsm vooral om te bellen en berichten te sturen of ook voor apps, foto’s en video’s?
Klant: Vooral voor sociale media om foto’s te maken en af en toe wat video’s te bekijken.
Verkoper: Dan raad ik dit model aan. Het heeft een goede camera, een groot scherm en een batterij die gemakkelijk een hele dag meegaat. Wilt u een smartphone met Android of iOS?
Klant: Ik ben gewend aan Android. Wat kost dit model?
Verkoper: Dat kost 399,00 euro. Er is ook een iets krachtiger model voor 499,00 euro met meer opslag en een betere camera.
Klant: Hmm, ik denk dat ik voor de goedkopere ga. Zit er een hoesje bij?
Verkoper: Nee, maar we hebben wel een actie: bij aankoop van deze gsm krijgt u 20 % korting op accessoires zoals hoesjes en screenprotectors.
Klant: Dat klinkt goed. Dan neem ik hem!
Verkoper: Perfect! Ik zal de gsm voor u klaarmaken. Wilt u hem meteen laten instellen?
Klant: Ja graag, dat zou handig zijn.
Verkoper: Graag. Dat duurt maar een paar minuten. Ondertussen vul ik even de garantiepapieren in. Uw naam en e-mailadres graag?
Klant: Mijn naam is Lisa De Smet en mijn e-mailadres is lisa.desmet55@gmail.com.
Verkoper: Dank u. De standaardgarantie is twee jaar. Wilt u ook een extra verzekering tegen schade of diefstal? Die kost 49,00 euro voor één jaar.
Klant: Hmm, ja, doe dat er maar bij. Dan ben ik gerust.
Verkoper: In orde. Dan komt het totaal op 399,00 euro voor de gsm en 49,00 euro voor de verzekering, dus 448,00 euro in totaal. Wilt u met de debetkaart of contant betalen?
Klant: Met de debetkaart graag.
Verkoper: Dank u. De betaling is gelukt. Hier is uw aankoopbewijs en de garantiepapieren. En uw gsm is nu helemaal klaar voor gebruik!
Klant: Super, bedankt voor de hulp!
Verkoper: Graag gedaan! Veel plezier met uw nieuwe gsm en als u nog vragen heeft, mag u altijd langskomen!
Good
to know
In een supermarkt kom jij vaak in contact met klanten. Soms voer je een volledig verkoopgesprek: begroeten, vragen stellen, een product voorstellen en afsluiten. Maar dat is niet altijd nodig. Stel dat een klant vraagt: ‘Waar vind ik de cornflakes?’ Dan wijs je gewoon de juiste richting. Klaar.
Klanten hebben vaak praktische vragen, zoals waar een product staat of informatie over een promotie. In zulke situaties is het belangrijk dat je vriendelijk en behulpzaam bent. Een uitgebreid gesprek is niet nodig, maar een duidelijke en snelle reactie maakt het verschil.
6 Bekijk het grondplan en de reclamefolder van de supermarkt Jumbo. Als verkoopmedewerker sta je in de slagerij. Geef de klant de juiste informatie in de volgende situaties.
Situatie 1: Een klant vraagt de weg naar de zuivelafdeling.
Situatie 2: Een klant vraagt waar de deodorants staan en welke actie er momenteel is.
Situatie 3: Een klant vraagt waar de Robijn wasverzachter staat en of er een actie loopt.
Situatie 4: Een klant vraagt waar de bloemen staan.
Maak Action 4.
Explore 4— Hoe verloopt het inpakken aan de kassa?
Verpakken aan de kassa
Aan de kassa van een winkel gebeurt meer dan alleen het afrekenen. Klanten verwachten een vriendelijke service, een correcte betaling en een zorgvuldige verpakking van hun aankopen. Vooral bij breekbare goederen zoals glazen of flessen is het belangrijk dat die extra worden ingepakt. Dat voorkomt schade tijdens het transport en toont dat de winkel zorg draagt voor de producten en de klant.
Ook cadeautjes inpakken hoort bij de taken aan de kassa. Een mooi verpakt geschenk geeft niet alleen een feestelijk gevoel, maar straalt ook professionaliteit uit. Het is vaak het laatste contactmoment met de klant en dus een kans om een positieve indruk na te laten. Een nette verpakking met oog voor detail kan het verschil maken tussen een gewone winkelervaring en een bijzondere.
Daarom is het belangrijk dat kassamedewerkers vakkundig leren verpakken. Ze moeten weten welk inpakmateriaal geschikt is voor welk product, hoe ze efficiënt kunnen werken en hoe ze het resultaat netjes en aantrekkelijk maken. Het draagt bij aan het imago van de winkel.
1 Om een cadeau zorgvuldig in te pakken heb je het juiste inpakmateriaal nodig. Noteer onder de benodigdheden het juiste begrip. Kies uit:
2 Ga aan de slag om een geschenkdoos in te pakken. Volg het stappenplan.
Wat heb je nodig? Een rol inpakpapier, een schaar of breekmes en een geschenkdoos. Good to know
STAPPENPLAN
Stap 1: Bepaal de lengte.
Rol de geschenkdoos langs de vier zijden op het papier. Reken ongeveer vijf centimeter extra en knip in het papier. Plooi het papier om en knip het af op de plooi.
Stap 2: Bepaal de breedte.
Zet eerst de zijkant op het papier en kantel om naar de lange kant en kantel door naar de andere zijkant. Het papier dat over is, plooi je om en knip je af.
3 Teken de lijnen op het inpakpapier. Neem een foto van het resultaat. Bewaar het bestand in je portfolio. Maak een map voor elk thema en een submap voor elk Level. Geef die submap de naam ‘Level_1’. Geef het bestand een duidelijke naam.
4 Zet de onderstaande stappen in de juiste volgorde.
STAPPENPLAN
Stap : Meet hoe lang het papier moet zijn. Tel daar ongeveer vijf centimeter bij.
Stap : Meet hoe breed het papier moet zijn: zijkant van het artikel, lange kant en zijkant.
Stap : Verzamel het materiaal: inpakpapier, schaar of breekmes en het artikel dat je wilt inpakken.
Stap : Controleer voor het inpakken de afmetingen van het papier. De hoeken van het papier moeten haaks (in een rechte hoek) zijn.
5 Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje.
a Zet de stappen in de juiste volgorde.
Werk het cadeau af.
Plooi de zijstukken tot een scherpe punt.
Knip het papier op maat van de balk.
Plak het kleefband evenwijdig met de zijkant van het papier.
Klem de balk in het papier.
Neem het cadeau in de vorm van een balk, inpakpapier, een schaar of breekmes, kleefband en lint.
Plak de zijkanten evenwijdig met de zijkant van het papier.
Plooi de afwerkstrook.
b Pak een doos in de vorm van een balk in.
Maak Action 5.
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan. Is een job als verkoopmedewerker iets voor jou?
Een (winkel)verkoper speelt een centrale rol in de winkelverkoop waarbij producten aan klanten worden aangeboden binnen een branche zoals mode, elektronica of levensmiddelen.
Medewerkers kunnen verschillende functies uitoefenen in de winkel. Een aanvuller zorgt ervoor dat de schappen steeds goed gevuld zijn, terwijl een kassier verantwoordelijk is voor het afrekenen van producten. De verkoper staat klanten te woord en helpt hen bij het maken van een keuze. De filiaalmanager stuurt het team aan en zorgt voor een vlotte werking van de winkel.
Een belangrijk onderdeel van het werk van een verkoper is het verkoopgesprek dat vaak wordt opgebouwd volgens de AIDA(S)-structuur: aandacht trekken, interesse wekken, verlangen opwekken en tot actie aanzetten.
Aan de kassa gebeurt meer dan alleen het afrekenen. Klanten verwachten een vriendelijke service, een correcte betaling en een zorgvuldige verpakking van hun aankopen. Voor breekbare producten of cadeauartikelen wordt vaak inpakmateriaal gebruikt.
Action 1— Ben jij een goede verkoper in een juwelenwinkel?
1 Bekijk het filmpje. Welke taken voert de verkoper uit?
2 Zou de job van winkelverkoper bij een juwelenwinkel iets voor jou zijn? Waarom (niet)? Gebruik het schrijfkader om je antwoord te formuleren.
Ik denk dat de job van winkelverkoper in een juwelenwinkel wel / niet geschikt is voor mij. Een eerste reden is dat ... bijvoorbeeld ... Dat vind ik belangrijk omdat ... . Een tweede reden is dat ... Sommige mensen vinden dat ... maar ik denk dat ... In de toekomst zou ik ...
Action 2— Herken jij de branche?
1 Combineer de omschrijvingen met de juiste branche.
OMSCHRIJVING
1 Verkoopt medicijnen, verzorgingsproducten en parfums vaak met persoonlijk advies over gezondheid.
A boeken en papierwaren
2 Verkoopt kleding, schoenen en accessoires. B persoonlijke verzorging
3 Verkoopt artikelen voor diverse sporten zoals zwemmen, voetballen en paardrijden.
C mode
4 Gespecialiseerd in de verkoop van meubels en decoratie. D voeding
5 Verkoopt boeken, tijdschriften en soms ook kantoorartikelen. E sportartikelen
6 Verkoopt voeding, drank en huishoudproducten. F elektro
7 Verkoopt planten, potgrond, tuingereedschap en tuinmeubelen.
8 Verkoopt goederen of diensten waarmee mensen zich kunnen ontspannen, genieten of hun vrije tijd kunnen invullen.
G ontspanning en vrije tijd
H huis en tuin
9 Verkoopt elektronische apparaten zoals smartphones, laptops en televisies. I interieur en decoratie
2 Kies twee branches van vraag 1.
a Beantwoord de vragen met tekstverwerker.
Ga naar iDiddit en open het sjabloon. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Welke producten worden er verkocht? Geef minimaal tien verschillende producten.
Wie is de typische klant? Beschrijf de klant (leeftijd, interesse ...).
Wat moet een verkoper in deze branche goed kunnen?
Wat lijkt jou leuk of minder leuk aan werken in deze branche?
b Maak het bestand als volgt op. Raadpleeg de ICT-fiches van tekstverwerker.
• Kies het lettertype Arial 12 pt.
• Voeg als titel ‘Branches’ toe, vetgedrukt 16 pt.
• Nummer je vragen.
• Antwoord in volzinnen die beginnen met een hoofdletter en eindigen met een punt.
c Sla je bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
Action 3— Herken jij de verschillende winkelverkopers?
Lees de ervaringen van personen die werken in de verkoop. Noteer onder elke tekst het juiste beroep. Kies uit:
AElke ochtend, nog voor de winkel opengaat, sta ik klaar met mijn kar om de rekken te vullen. Ik begin in de zuivelafdeling: yoghurt, melk, kaas –alles heeft zijn plaats. Ik weet precies welke producten uit het magazijn in welk rek moeten. Bij het aanvullen houd ik de houdbaarheidsdatums in het oog. Het geeft me een goed gevoel als de rekken er netjes en vol uitzien wanneer de eerste klanten binnenkomen. Ik weet dat ik zo bijdraag aan een vlotte winkelervaring voor iedereen. Tijdens de openingsuren help ik soms klanten die iets niet kunnen vinden. Dat contact met mensen vind ik leuk.
Je moet wel van aanpakken weten: soms is het stevig doorwerken, zeker op drukke dagen. Dan helpt iedereen elkaar want er is een fijne sfeer in het team. Als je inzet toont, krijg je hier veel waardering voor terug. Dankzij deze job heb ik al veel bijgeleerd. Ik leerde werken met een stapelaar en een reachtruck – handig om met grote palletten te werken.
Ik werk bij Hubo Molenbeek sinds de opening in 2019. Ik heb bewust gekozen voor een job bij Hubo omwille van de jobzekerheid, de afwisseling in taken en producten en het feit dat mijn functie goed te combineren is met het gezinsleven. Aan de kassa moet ik steeds heel goed opletten bij betalingen, zodat alles correct verloopt. Ik haal energie en voldoening uit de leuke sfeer die er heerst tussen de collega’s en de dankbaarheid van een goed geholpen klant.
Ik had reeds ervaring in een winkel, maar volgens mij is dat geen vereiste voor een job bij Hubo. Een positieve houding, leergierigheid, goede rekenvaardigheden en houden van sociaal contact vormen al een goede basis!
Naar: hubo.be
CIn de winkel zijn geen twee dagen hetzelfde. Er gebeurt altijd een heleboel en er zijn voortdurend taken om op te nemen. De job is uitdagend en leerrijk. Het leukste aan de job is dat je onze klanten een goede ervaring geeft en natuurlijk om een goede verkoop binnen te halen. Je krijgt snel meer verantwoordelijkheid, hebt meer impact in de winkel en bouwt een enorme productkennis op. Ons team werkt heel goed samen. We helpen elkaar waardoor we elke dag nog beter worden.
DGeen enkele dag is hetzelfde. In deze functie werk je met mensen en zij zijn de grootste uitdaging die er is.
Je kunt niet voorspellen hoe iemand in zijn vel zit. Of ze een goeie of een slechte dag hebben. Ik vind het interessant om mensen te helpen groeien en een aangename sfeer te creëren in de winkel. En met groeien bedoel ik niet enkel om hen de ladder te helpen opklimmen binnen het bedrijf. Er zijn mensen met wie ik al vijf jaar samenwerk en je ziet het verschil tussen wie ze waren op hun eerste werkdag en wie ze vandaag zijn.
Bron: A.S.Adventure.com
Action 4— Kun jij goed verkoopgesprekken voeren?
Werk per twee. Een leerling is de winkelverkoper, de andere is de klant.
a Bouw het verkoopgesprek goed op. Denk aan de AIDA(S)-structuur.
Begroeting: zorg ervoor dat je de klant op een hartelijke manier onthaalt.
Behoefteanalyse: ga op zoek naar de wensen van de klant.
Presentatie: toon en demonstreer de artikelen waarvoor de klant interesse heeft.
Afsluiting: reken op een correcte manier af. Vul eventueel de klantenkaart aan en / of verpak de artikelen.
b Wissel na elk verkoopgesprek van rol.
CASE 1
In de kledingwinkel. Een man en vrouw zoeken vrijetijdskleding voor hem.
In de supermarkt. Een vrouw is op zoek naar een promotie uit de folder: een sojadrink in verschillende smaken.
CASE 4
In de speelgoedwinkel. Een ouder is samen met haar zoontje op zoek naar een verjaardagscadeau voor zijn beste vriendje. Hij is uitgenodigd om naar zijn verjaardagsfeestje te gaan. Het budget bedraagt 15,00 euro.
CASE 3
In de elektrozaak. Een jongeman van 23 jaar is op zoek naar een tv. Hij gaat voor het eerst alleen wonen in zijn nieuwe appartement.
c Houd tijdens het gesprek rekening met de criteria van de evaluatiefiche. Vink aan als je een item uitgevoerd hebt.
EVALUATIEFICHE
VERKOOPGESPREK
Ik onthaal de klant op een vriendelijke manier.
Ik ga op zoek naar de wensen van de klant.
Ik toon en demonstreer de artikelen.
Ik reken op een correcte manier af.
Ik kan het cadeaupapier juist afmeten.
Ik verpak de artikelen op de juiste manier.
Ik spreek op een duidelijk verstaanbare toon met de klant.
UITGEVOERD
Action 5— Ben jij een echte verkoper?
1 Surf via iDiddit naar de website van Zaleco en doe de verkooptest winkel.
2 Maak een schermafdruk van je resultaat. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 6— Kun jij goed inpakken?
Verzamel drie voorwerpen in de vorm van een balk.
a Pak de voorwerpen zorgvuldig in.
b Nadat je een voorwerp hebt ingepakt, vul je de evaluatie in. Omcirkel de kleur die van toepassing is. Op het laatste voorwerp geef je jezelf punten.
c Maak een foto van elk ingepakt voorwerp. Geef de bestanden een duidelijke naam en bewaar ze in je portfolio.
EVALUATIEFICHE
INPAKKEN VAN EEN BALK
Voorwerp 1 Voorwerp 2 Voorwerp 3
starter junior expert Max. Score
Het vel papier is op maat van de balk gesneden.
Het voorwerp is in het papier geklemd.
De zijkanten zijn individueel afgewerkt.
De zijkanten zijn gelijk afgewerkt.
De zijstukken zijn gelijkmatig geplooid.
De verpakking is strak afgewerkt met kleefband.
Het geheel is verzorgd en nauwkeurig afgewerkt.
TOTAAL
Action 7— Werkplekleren: de supermarkt
1 Breng een bezoek aan een supermarkt waar je de job van winkelverkoper kunt observeren. Ga naar iDiddit en download de fiche.
a Vervolledig voor je bezoek de gegevens van de supermarkt in deel 1 van de fiche.
b Vervolledig tijdens je bezoek de observatie van de winkelverkoper in deel 2 van de fiche. Vraag ook of je een foto mag nemen voor je portfolio.
c Geef de foto een duidelijke naam en bewaar die in je portfolio.
d Verwerk al je informatie in een presentatie. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
2 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 8— Werkplekleren: een winkel
1 Breng een bezoek aan een winkel waar je de job van winkelverkoper kunt observeren. Ga naar iDiddit en download de fiche.
a Vervolledig voor je bezoek de gegevens van de winkel in deel 1 van de fiche.
b Vervolledig tijdens je bezoek de observatie van de winkelverkoper in deel 2 van de fiche. Vraag ook of je een foto mag nemen voor je portfolio.
c Geef de foto een duidelijke naam en bewaar die in je portfolio.
d Verwerk al je informatie in een presentatie. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
2 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Dat zijn alle middelen die gebruikt worden om producten netjes en veilig te verpakken, zoals zakjes, dozen, papier of lint. Het zorgt voor bescherming en een verzorgde presentatie.
kassier Die persoon rekent de producten die de klant wil kopen, af.
(winkel-) verkoper of retailmedewerker
Die persoon probeert om in dienst van een winkel of een ander bedrijf, producten of diensten aan een consument te verkopen.
Is een job als onthaal- of administratief medewerker iets voor jou?
INTRO
1 Bekijk de afbeelding en beantwoord de vragen.
a Welke apparaten zie je op de afbeelding?
b Waarvoor dient het muurtje dat voor het bureau staat?
c Welk beroep oefent de vrouw op de afbeelding volgens jou uit?
d Waar zou zij dat beroep zoal kunnen uitoefenen?
e Wat zouden haar taken kunnen zijn?
2 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Is een job als onthaal- of administratief medewerker iets voor jou?
Explore 1— Welke taken heb je als onthaalmedewerker en administratief medewerker?
1 Lees de vacature. Markeer het antwoord op de volgende vragen.
a Geel: voor welke job is dit een vacature?
b Groen: welke taken horen bij deze job?
Welkom bij Talentenschool DE BRUG: de brug naar jouw toekomst
Wij zijn op zoek naar een warme en professionele onthaalmedewerker om het team van Talentenschool DE BRUG, De Panne te versterken. Ben jij nauwkeurig, communicatief en digitaal sterk? Dan ben jij de collega die we zoeken!
Over de functie
Opdrachtomvang: voltijds
Startdatum: 1 september 20xx
Einddatum: oog op vaste job
Locatie: Talentenschool DE BRUG, De Panne Jouw takenpakket Je beheert het onthaal. Je bent het eerste aanspreekpunt voor leerlingen, ouders en personeel.
Naar: vdab.be
2 Ga naar het onthaal van je school.
a Observeer de onthaalmedewerker gedurende vijftien minuten.
b Welke taken voert de onthaalmedewerker uit? Noteer drie verschillende taken.
c Let op de communicatie van de onthaalmedewerker met de bezoekers of collega’s.
Hoe is de toon van de stem? aangenaam zacht duidelijk luid
Communiceert de onthaalmedewerker op dezelfde manier met bezoekers als met collega’s? Leg uit.
d Wat moet de onthaalmedewerker zeker kunnen? Noteer drie verschillende zaken.
De onthaal- en administratief medewerker
Als onthaalmedewerker ben je de eerste persoon die een bezoeker ziet wanneer die een organisatie binnenkomt. Jouw rol is voornamelijk gericht op het directe contact met bezoekers en klanten.
Als administratief medewerker werk je meestal achter de schermen en zorg je ervoor dat de administratieve handelingen van het bedrijf goed verlopen. Jouw taken zijn dan meer gericht op de ondersteuning. Soms vervul je zowel de rol van onthaalmedewerker als administratief medewerker. Je bent dan zowel voor het directe contact met bezoekers als voor de administratieve taken achter de schermen verantwoordelijk. Dat komt meestal voor in kleinere organisaties.
3 Ga naar iDiddit en bekijk de filmpjes.
a Markeer de voornaamste taken van de onthaalmedewerker blauw.
b Markeer de voornaamste taken van de administratief medewerker geel. de agenda beheren
informatie geven aan bezoekers
telefoneren naar klanten of leveranciers
bezoekers begeleiden naar de vergaderruimte
documenten klasseren
een parkeerplaats reserveren
bezoekers registreren
bezoekers ontvangen
vergaderingen organiseren
verslagen maken
post ontvangen
4 Bekijk de afbeelding bij vraag 3. Wat valt er je op aan het uiterlijk van de onthaalmedewerker?
Maak Action 1 en 2.
Explore 2— Wat verwacht de werkgever van jou als onthaalmedewerker of administratief medewerker?
Vaardigheden en attitudes
Zoals in elk beroep moet je als onthaalmedewerker taken uitvoeren en je correct gedragen. Die taken goed en vlot uitvoeren zijn vaardigheden die je kunt leren.
Gedragingen die aangeven hoe je denkt en voelt, en hoe jij jezelf opstelt tegenover anderen zijn attitudes.
Vaardigheden en attitudes helpen je om je werk goed te doen en om vlot met anderen samen te werken.
1 Lees de vacature. Vul de tekst aan. Kies uit: attitudes – onthaalmedewerker – vaardigheden
Wij zoeken een vriendelijke en professionele collega om ons team te versterken. Als ben je het eerste aanspreekpunt voor onze bezoekers en klanten. Je zorgt voor een warm welkom en biedt uitstekende service. Taken en verantwoordelijkheden
Bezoekers verwelkomen
Telefoontjes beantwoorden en doorverbinden
Informatie geven aan bezoekers en klanten
Afspraken plannen en beheren
Post en pakketten ontvangen en sorteren
De onthaalbalie netjes en georganiseerd houden
Professioneel: je gedraagt je netjes en serieus op je werk.
Betrouwbaar: mensen kunnen op je rekenen.
Flexibel: je kunt je aanpassen aan veranderingen in je taken.
Stressbestendig: je blijft rustig, ook als het druk is.
Discreet: je gaat zorgvuldig om met vertrouwelijke informatie.
Klantgericht: je helpt graag anderen en geeft goede service.
Communicatie: je kunt goed praten en schrijven.
Organisatie: je kunt goed plannen en zaken regelen.
Probleemoplossing: je kunt snel oplossingen bedenken.
Teamwerk: je kunt goed samenwerken met anderen.
Technische vaardigheden: je kunt goed met computers en software werken.
Multitasking: je kunt meerdere zaken tegelijk doen.
Ons aanbod
Een toffe en gezellige werkomgeving
Een goed loon
Mogelijkheden om opleidingen te volgen en een andere jobinvulling te krijgen
Een hecht en ondersteunend team
Sollicitatie
Ben jij de enthousiaste medewerker die wij zoeken? Stuur ons dan je cv en motivatiebrief.
Solliciteren? Stuur je cv en motivatiebrief naar jobs@asadventure.edu.
We kijken uit naar jouw reactie!
Forum
De attitudes van een onthaalmedewerker en een administratief medewerker zoals betrouwbaarheid, stressbestendigheid en discretie passen bij mij.
Multitasken
Een vaardigheid die je als onthaalmedewerker en administratief medewerker nodig hebt, is multitasken. Je kunt dan meerdere opdrachten tegelijk uitvoeren. Dat moet heel nauwkeurig en foutloos verlopen.
4 Geef een voorbeeld van multitasking door een onthaalmedewerker.
Tip:
Zoek inspiratie in de vacature van vraag 1.
Competenties
Als goede onthaalmedewerker en administratief medewerker heb je een combinatie van vaardigheden, attitudes en kennis nodig, dat zijn de competenties. Bijvoorbeeld de communicatieve competentie van de onthaalmedewerker betekent dat je een goede kennis van het Nederlands hebt en ook de vaardigheid hebt om goed te luisteren.
Maak Action 3 t.e.m. 12.
Explore 3— Hoe belangrijk is de eerste indruk van jou als onthaalmedewerker?
Eerste indruk
De eerste indruk bij het onthaal is heel belangrijk. Als je vriendelijk en behulpzaam bent, voelen mensen zich meteen welkom. Een glimlach en een vriendelijke begroeting kunnen een groot verschil maken. Het zorgt ervoor dat mensen zich op hun gemak voelen en dat de plek vertrouwd aanvoelt. Als onthaalmedewerker zorg jij dus voor een positieve sfeer.
1 Lees de tekst.
a Bespreek de verschillende tips.
b Maak voor een nieuwe onthaalmedewerker een leuke flyer met de tien tips.
Open een bestand in een programma naar keuze. Raadpleeg indien nodig de ICT-fiches van Canva.
Geef dat bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Gisteren waren we bij een klant op bezoek om een klantgerichtheidstraining te verzorgen. We waren op tijd, maar moesten wachten tot de trainingsruimte zou vrijkomen. We werden heel hartelijk en warm onthaald door de dame van de receptie. Helaas moesten we lang wachten. Dat bracht ons op het idee om een aantal tips te verzinnen voor een klantgerichte balie of receptie. De receptie waarmee wij te maken hadden, zou tip 8 ter harte moeten nemen.
Tip 1 Een goede eerste indruk
Als receptionist(e) ben je vaak het eerste contact met een bezoeker van het bedrijf. Laat dat meteen aangenaam zijn. Lach, begroet de bezoeker, wees vriendelijk en draag verzorgde, representatieve kleding.
Tip 2 Niet in het zicht eten en drinken
Je bent mens en je hebt voedsel en drinken nodig om de dag door te komen. Maar om naar etende of drinkende mensen te kijken? Of een half opgegeten boterham te zien liggen? Probeer buiten het zicht van de bezoekers te eten en te drinken. Zorg er altijd voor dat je drinken en eten niet zichtbaar is voor de bezoeker. En kauwgom kauwen kan natuurlijk al helemaal niet.
Tip 3 Maak oogcontact
Zal je altijd zien, is het heel lang rustig, komen plotseling een heleboel bezoekers tegelijk naar binnen. Zit rechtop, kijk de bezoeker vriendelijk aan. Maak oogcontact met alle bezoekers ook met degenen die in de wachtrij staan. Daarmee toon je dat je hen hebt gezien.
Tip 4 Leg andere werkzaamheden opzij
Als je achter de balie werkt, verricht je vaak nog andere taken naast het ontvangen van bezoekers. Vaak zijn dat administratieve werkzaamheden.
Zodra een bezoeker binnenkomt, leg je die werkzaamheden zo snel mogelijk opzij.
Tip 5 Stel vragen
Is de bezoeker vaag over zijn bedoeling, stel dan open vragen (wie, wat, wanneer, hoe, etc.).
Vat vervolgens samen en vraag door als je de bezoeker niet goed begrijpt.
Tip 6 Vertel wat je doet
Als je de bezoeker hebt aangehoord en je moet een handeling verrichten, vertel dan wat je gaat doen: ‘Ik ga even iets opzoeken in ons computersysteem’ of ‘Ik ga meneer / mevrouw Jansen bellen’.
Tip 7 Wees een goede gastheer of gastvrouw
Als de bezoeker even moet wachten, wees dan een goede gastheer of gastvrouw. Geef aan waar de bezoeker kan wachten en bied de bezoeker iets te drinken aan.
Tip 8 Afleiding
We moesten bijna een half uur wachten, voordat onze trainingsruimte vrijkwam. Onze deelnemers zaten nog te lunchen. Wij zaten al die tijd te wachten. En natuurlijk biedt een mobiele telefoon wat afleiding, maar zorg er ook voor dat er bij je balie of receptie tijdverdrijf is. Dat kan met een televisiescherm waarop een filmpje van het bedrijf of foto’s van projecten te zien zijn. Of folders van het bedrijf.
Tip 9 Genoeg zitgelegenheid
We hebben het ook meegemaakt dat er te weinig stoelen waren om alle bezoekers te laten zitten. Zorg er dan ook voor dat er genoeg zitgelegenheid is. Niets is zo onprettig om gedwongen staand te moeten wachten.
Tip 10 Schoon en opgeruimd
Zorg ervoor dat je balie of receptie, maar ook de wachtruimte er opgeruimd uitziet. Jij
bent de gastheer of gastvrouw en dus ben je verantwoordelijk voor de eerste indruk die iemand krijgt van jouw organisatie. Laat dat een onuitwisbaar positieve zijn.
Met deze tien tips zorg je ervoor dat je een klantgerichte balie of receptie hebt voor je bezoekers.
Bron: zaleco.nl, 2017-11-13
2 Ga naar iDiddit en bekijk het beroepenfilmpje. Hoe geeft Sabine de bezoekers het gevoel dat ze welkom zijn?
3 Lees het onthaalgesprek. Beantwoord daarna de vragen.
a Welke fouten maakt Danny tijdens het gesprek?
b Hoe zou jij dit aangepakt hebben?
Laurent Huyghe meldt zich aan bij de ontvangstbalie van Pakzilla voor zijn sollicitatiegesprek met Sigrid Luijten. Danny Opdebeeck ontvangt hem. Tijdens de verwelkoming brengt Inge Franken fotokopieën.
Danny: Goedemorgen meneer, kan ik u helpen?
Laurent: Ik heb een afspraak met Sigrid Luijten.
Danny: Wat is de reden van uw bezoek?
Laurent: Ik kom solliciteren naar de functie van onthaalmedewerker.
Inge: Danny, hier zijn de fotokopieën die je gevraagd hebt. Waar mag ik ze leggen?
Danny: Leg ze daar maar neer, Inge. Zeg, heb je er ook aan gedacht om de krant voor mij opzij te leggen?
Inge: Ja, de reclamebon voor die strandvakantie staat erin, hoor! Wil je echt naar Ibiza gaan? Daar is het voor mij veel te warm op dat moment van het jaar.
Danny: Voor mij niet, hoor! Hoe warmer, hoe beter. Maar ik moet nu verderwerken. Tot straks.
Meneer, wie mag ik aanmelden?
Laurent: Laurent Huyghe.
Danny: Een ogenblik alstublieft.
Danny verwittigt Sigrid dat de sollicitant aangekomen is.
Danny: Mevrouw Luijten verwacht u. Is dit uw eerste sollicitatie voor de job van onthaalmedewerker?
Laurent: Ja, ik ben pas afgestudeerd.
Danny: Je weet toch dat je mij gaat vervangen tijdens mijn verblijf in het ziekenhuis? Ik moet namelijk geopereerd worden aan mijn knie. Doet u maar goed uw best, want er zijn nog twee kandidaten. Maar ik zal u laten gaan. U neemt hier de trap naar de eerste verdieping. Het kantoor van mevrouw Luijten bevindt zich aan het einde van de gang links. Veel succes.
Laurent: Dank u wel!
4
Lees het onthaalgesprek. Beantwoord daarna de vragen.
a Welke fout maakt Natascha Makropoulos tijdens het gesprek?
b Hoe zou jij dit aangepakt hebben?
Mevrouw Verstraeten meldt zich aan bij het onthaal van A.S.Adventure.edu.
Onthaalmedewerker Natascha Makropoulos zit aan de balie.
Frances: Goedemorgen, mijn naam is Frances Verstraeten. Ik heb een afspraak met de heer Yarno Janssen, de logistiek verantwoordelijke.
Natascha: druk typend op haar toetsenbord
Goedemorgen mevrouw … Verstraeten, zei u? Laat me even kijken in de agenda.
Natascha’s gsm begint te trillen. Ze werpt er een blik op en ziet dat het haar beste vriendin is. Ze aarzelt even, maar neemt toch op.
Sorry, heel even.
Natascha fluistert.
Hey Sofie, ik zit aan het onthaal, kan ik je straks terugbellen?
Natascha luistert naar haar vriendin die blijft praten aan de telefoon.
Euh … ja, spannend, maar ik bel je echt zo terug. Echt.
Frances: Is alles in orde?
Natascha: Ja hoor, excuses daarvoor. Kleine afleiding. Dus, u heeft een afspraak met meneer Janssen. Ah, hier staat het! Om 10.45 uur. Ik verwittig hem meteen dat u er bent.
Natascha verwittigt Yarno dat mevrouw Verstraeten aangekomen is.
Natascha: U mag even plaatsnemen in de wachtruimte, hij komt u zo ophalen.
Frances: Dank u wel … en succes met je vriendin!
Natascha: Dank u. Dat zal ik nodig hebben.
Eerste indruk aan de telefoon
Een goede eerste indruk aan de telefoon begint wanneer je de telefoon opneemt. Zeg duidelijk wie je bent en van welk bedrijf je bent. Zorg dat je vriendelijk klinkt, bijvoorbeeld door te glimlachen terwijl je spreekt. Spreek rustig en duidelijk, zodat de beller je goed verstaat.
Luister goed naar wat de beller zegt en laat dat merken met kleine woordjes zoals ‘oké’ of ‘ja’. Geef daarna simpele, duidelijke antwoorden. Als je iets niet weet, dan zeg je dat je dat even moet navragen.
Aan het einde van het gesprek bedank je de beller en wens je hem een fijne dag. Zo laat je een positieve indruk achter.
5 Lees het telefoongesprek en beantwoord daarna de vragen.
a Wat doet Natascha waardoor ze een goede eerste indruk maakt aan de telefoon?
b Hoe toont Natascha dat ze aandachtig luistert en bereid is te helpen?
Mevrouw Saba telefoneert naar het onthaal van A.S.Adventure.edu. Onthaalmedewerker Natascha Makropoulos zit aan de balie.
Natascha: Goedemiddag, u bent verbonden met het hoofdkantoor van A.S.Adventure.edu. U spreekt met Natascha Makropoulos. Waarmee kan ik u helpen?
Jasmin: Goedemiddag, met Jasmin Saba. Ik had een vraag over de openingsuren en bereikbaarheid van het hoofdkantoor.
Natascha: Natuurlijk, ik help u graag verder. Wat wilt u precies weten?
Jasmin: Ik vroeg me af wanneer het hoofdkantoor telefonisch bereikbaar is.
Natascha: We zijn van maandag tot en met vrijdag bereikbaar van 9 tot 17 uur. In het weekend is het hoofdkantoor gesloten.
Jasmin: Prima, dat is duidelijk. En kan ik hier ook terecht voor vragen over mijn online bestelling?
Natascha: Zeker. Ik kan u doorverwijzen naar de juiste dienst of uw vraag meteen doorgeven aan de klantendienst. Heeft u uw bestelnummer bij de hand?
Jasmin: Ja, dat heb ik. Maar ik bel vooral om te weten wanneer ik best contact opneem.
Natascha: Helemaal goed. Als u tijdens onze kantooruren belt, helpen we u meteen verder of verbinden we u door met de juiste collega.
Jasmin: Perfect, bedankt voor de informatie.
Natascha: Graag gedaan, mevrouw Saba. Nog een fijne dag gewenst.
In alle afdelingen, behalve de afdeling logistiek, doen de werknemers vooral aan administratie. Alle afdelingen van het bedrijf worden ondersteund door een goede administratie.
Administratie wil in veel gevallen zeggen ‘kantoorwerk’. Daaronder vallen verschillende activiteiten, zoals bestellingen plaatsen, lonen berekenen, facturen betalen, klantendossiers opvolgen of de telefoon beantwoorden.
De schematische voorstelling van de structuur van een bedrijf wordt ook wel organogram genoemd. Het organogram geeft het volgende duidelijk weer:
– Wie heeft welke taak en welke verantwoordelijkheden?
– Welke afdelingen zijn er?
– Wie heeft er de leiding?
2 In het organogram bij vraag 1 (schema 1) staan enkel de verschillende afdelingen van het bedrijf Pakzilla. In het volgende organogram van een kleine multimediawinkel vind je ook wie de leiding heeft over een bepaalde afdeling. Bestudeer het organogram.
a Wie staat aan het hoofd van de aankoopafdeling?
b Wie staat aan het hoofd van de verkoopafdeling?
c Wie is assistent van Anouar Serter?
d Aan wie moet Brecht Thoelen verantwoording afleggen?
Leen Galopin Jolien Jaeken Brecht Thoelen Walter Verachtert Henri Dupont Roger Essers
Silvia Batistini Wendy Knevels
Claudio Arduini Kjentha Knooren
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan.
Een goede eerste
Kennis van het Is een job als onthaalof administratief medewerker iets voor jou?
Informatie opzoeken Telefoneren
Bezoekers ontvangen Agenda beheren
Competenties
Als administratief medewerker doe je vooral ondersteunende taken in het bedrijf zoals facturen opstellen en documenten klasseren. In kleinere organisaties kan de functie van onthaalmedewerker en administratief medewerker uitgevoerd worden door een persoon. Als onthaalmedewerker ontvang je mensen aan de balie van een organisatie.
Je moet vriendelijk zijn en goed met anderen kunnen omgaan. Vriendelijkheid is net als beleefdheid en geduld een attitude. Je moet ook dingen goed kunnen doen zoals telefoneren of e-mails sturen. Dat zijn vaardigheden. Een goede kennis van het
Nederlands is ook belangrijk. De combinatie van attitudes, kennis en vaardigheden heten de competenties. Als onthaalmedewerker doe je vaak veel dingen tegelijk zoals praten met bezoekers, bellen en iets opzoeken. Dat heet multitasking.
Het is belangrijk dat de eerste keer dat iemand binnenkomt die een goede eerste indruk krijgt. Daarom moet je er als onthaalmedewerker verzorgd uitzien en vriendelijk zijn.
Een organogram geeft de structuur van een bedrijf weer. Daarin staat wie op welke afdeling werkt en wie welke verantwoordelijkheden heeft.
Action 1— Welke sollicitanten hebben de juiste competenties voor de functie van onthaalmedewerker?
Tijdens een sollicitatiegesprek voor de functie van onthaalmedewerker doen een aantal kandidaten de volgende uitspraken.
a Is de uitspraak positief (+) of negatief (-) voor de functie van onthaalmedewerker? Noteer. b Leg telkens uit waarom je dat antwoord kiest.
Ik kan gemakkelijk iets uitleggen.
Voor mij is het belangrijk dat het een nine-to-fivejob is omdat ik kinderen heb.
Ik durf vreemde talen te spreken, ook al ben ik daar niet zo sterk in.
Ik kan niet goed met computers werken en ik houd er ook niet van.
Op rustige momenten kan ik privézaken regelen, zoals een afspraak maken bij de tandarts.
Ik raak niet snel in paniek.
Ik kan niet goed omgaan met kritiek.
Zolang ik mijn job goed doe, is mijn kleding helemaal niet belangrijk.
Action 2— Wie is de meest geschikte kandidaat voor de functie van onthaalmedewerker?
Sigrid Luijten, de bedrijfsleider van Pakzilla, zoekt een tijdelijke vervanger voor Danny Opdebeeck, de onthaalmedewerker. Het interimkantoor heeft drie kandidaten aanbevolen.
a Ga naar iDiddit en open het document met de profielen van de drie kandidaten.
b Lees ze door.
c Welke kandidaat is volgens jou het meest geschikt als onthaalmedewerker? Leg uit.
Action
3— Hoe lees je de jobadvertentie van een administratief medewerker?
Lees aandachtig de jobadvertentie van een administratief medewerker en markeer:
a de attitudes in het geel, b de taken in het groen, c de job in het blauw.
Administratief medewerker
Voor een onze klanten in Dendermonde zijn we op zoek naar een (tijdelijk) administratief medewerker (m / v / x). Dat voor een deeltijdse tewerkstelling van 20u/week.
Profiel
• Je hebt een zeer goede kennis van het Nederlands.
• Je gaat discreet te werk.
• Je kunt zelfstandig werken.
• Je gaat nauwkeurig te werk.
Taken
• Briefwisseling registreren, sorteren, frankeren
• Documenten coderen, klasseren en archiveren
• Kopieerwerk verrichten
• Administratieve dossiers samenstellen
• Gegevens bijhouden en actualiseren
• Terugzendingen of aanmaningen controleren
• Telefonische oproepen aannemen, doorverbinden naar de gevraagde gesprekspartners, een boodschap noteren
Action 4— Welke attitudes en vaardigheden moet een onthaalmedewerker hebben?
1 Werk per twee rond de vaardigheden en attitudes van de onthaalmedewerker.
a Bestudeer de tabel en markeer:
de vaardigheden in het blauw,
de attitudes in het geel.
SamenwerkenNetjes schrijven Goed plannen Behulpzaam zijn
Zelfstandig werkenE-mails schrijven Nederlands spreken Frans spreken
Engels sprekenVriendelijk zijn Telefoon opnemenGoed luisteren
b Speel een kort gesprek aan de onthaalbalie. Een leerling is de onthaalmedewerker en de andere leerling is de bezoeker. Gebruik minstens twee vaardigheden en toon twee attitudes. Wissel na het gesprek van rol.
De bezoeker komt binnen en meldt zich aan.
De onthaalmedewerker reageert vriendelijk en helpt.
De bezoeker vraagt waar hij naartoe moet.
2 Werk verder per twee.
a Lees de vier situaties die zich aan het onthaal voordoen.
b Hoe reageer je? Noteer.
c Bespreek klassikaal. Vul je antwoord eventueel aan.
SITUATIE 1: Er komt een boze bezoeker aan de balie.
SITUATIE 2: Je moet tegelijk de telefoon opnemen en iemand aan de balie helpen.
SITUATIE 3: Je collega vraagt of je even kunt helpen om de koffie klaar te zetten voor een vergadering.
SITUATIE 4: Je merkt dat je collega een fout heeft gemaakt bij de registratie van een bezoeker.
Action 5— Kun jij goed telefoongesprekken voeren aan het onthaal?
1 Lees aandachtig het telefoongesprek tussen Carlo, de onthaalmedewerker, en Isha, een administratief medewerker.
Carlo: Goedemorgen, dit is Carlo van het onthaal. Hoe kan ik u helpen?
Isha: Goedemorgen, Carlo. Je spreekt met Isha van de administratie. Ik zou graag een vergaderzaal reserveren voor morgen.
Carlo: Natuurlijk, Isha. Welke vergaderzaal heb je nodig en op welk tijdstip?
Isha: Ik heb vergaderzaal 2 nodig van 10.00 tot 12.00 uur. Kun je dat voor me regelen?
Carlo: Ik kijk meteen even. Ja, vergaderzaal 2 is op dat tijdstip beschikbaar. Ik heb ze voor je gereserveerd.
Isha: Geweldig! Bedankt, Carlo. Kun je me dat nog eens per mail bevestigen?
Carlo: Zeker. Ik stuur je die nu meteen. Kan ik je verder nog helpen?
Isha: Nee, dat was alles. Bedankt voor je hulp!
Carlo: Graag gedaan, Isha. Fijne dag verder.
Isha: Voor jou ook, Carlo. Tot ziens!
2 Werk per drie. Oefen de communicatievaardigheden en samenwerking tussen een onthaalmedewerker en een administratief bediende. Doe dat professioneel want jullie zullen elkaars gesprekje opnemen in een luisterfragment.
a Verdeel voor elk telefoongesprek de volgende taken: de rol van onthaalmedewerker, de rol van administratief bediende en de leerling die opneemt.
b Geef na elke opname het audiofragment een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
3 Bespreek klassikaal wat goed ging en wat beter kon. Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 6— Ben jij geschikt als onthaalmedewerker of administratief medewerker?
1 Surf via iDiddit naar de website en vul twee testen in.
a Klantgerichtheidstest receptie / balie
b Telefoontest
2 Maak na elke test een schermafdruk van je resultaat.
3 Geef beide bestanden een duidelijke naam en bewaar ze in je portfolio.
Action 7— Ken jij de woorden van dit Level?
Vul het kruiswoordraadsel in.
Horizontaal Ò
2 Dat is de combinatie van wat je weet (je kennis), van wat je kunt (je vaardigheden) en van hoe je je gedraagt (attitudes). Ze helpen je om je taken goed uit te voeren.
4 Dat zijn je houding en gedrag, zoals vriendelijk zijn, goed luisteren of beleefd blijfen.
6 Dat is alle informatie die je hebt geleerd zoals correct Nederlands praten.
Verticaal Ô
1 Dat is een soort toonbank waar je naartoe gaat als je hulp nodig hebt of als je je moet aanmelden.
3 Je doet meerdere dingen tegelijk zoals bellen en typen.
5 Die persoon heet je welkom en helpt je aan de balie van een bedrijf of winkel. Die persoon voert licht administratief werk uit.
7 Dat zijn zaken die je kunt doen, zoals typen, telefoneren of iets goed uitleggen.
Action 8— Werkplekleren: het onthaal van je school
1 Breng een bezoek aan de onthaalmedewerker van de school. Ga naar iDiddit en download de fiche.
a Vervolledig voor je bezoek de gegevens van de school in deel 1 van de fiche.
b Vervolledig tijdens je bezoek de observatie van de onthaalmedewerker in deel 2 van de fiche. Vraag ook of je een foto mag nemen voor je portfolio.
c Geef de foto een duidelijke naam en bewaar die in je portfolio.
d Verwerk al je informatie in een presentatie. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
2 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 9— Werkplekleren: het onthaal van een bedrijf naar keuze
1 Breng een bezoek aan de onthaalmedewerker van een bedrijf naar keuze. Ga naar iDiddit en download de fiche.
a Vervolledig voor je bezoek de gegevens van het bedrijf in deel 1 van de fiche.
b Vervolledig tijdens je bezoek de observatie van de onthaalmedewerker in deel 2 van de fiche. Vraag ook of je een foto mag nemen voor je portfolio.
c Geef de foto een duidelijke naam en bewaar die in je portfolio.
d Verwerk al je informatie in een presentatie. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
2 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 10— Werkplekleren: administratief medewerker op school
1 Breng een bezoek aan de administratief medewerker van de school. Ga naar iDiddit en download de fiche.
a Vervolledig voor je bezoek de gegevens van de school in deel 1 van de fiche.
b Vervolledig tijdens je bezoek de gegevens van de administratief medewerker in deel 2 van de fiche. Vraag ook of je een foto mag nemen voor je portfolio.
c Geef de foto een duidelijke naam en bewaar die in je portfolio.
d Verwerk al je informatie in een presentatie. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
2 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 11— Werkplekleren: administratief medewerker van een bedrijf naar keuze
1 Breng een bezoek aan de administratief medewerker van een bedrijf naar keuze. Ga naar iDiddit en download de fiche.
a Vervolledig voor je bezoek de gegevens van het bedrijf in deel 1 van de fiche.
b Vervolledig tijdens je bezoek de gegevens van de administratief medewerker in deel 2 van de fiche. Vraag ook of je een foto mag nemen voor je portfolio.
c Geef de foto een duidelijke naam en bewaar die in je portfolio.
d Verwerk al je informatie in een presentatie. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
2 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 12— Welk kantoormeubilair vind je bij de onthaalmedewerker of de administratief medewerker?
Ga naar iDiddit. Je leert er het kantoormeubilair kennen.
Action 13— Hoe maak je een goede indruk als onthaalmedewerker?
1 Stel dat jij aan het onthaal van jouw school werkt. Hoe zul je dan je voorkomen verzorgen? Maak twee posters.
a Open een bestand in Canva. Raadpleeg ICT-fiche_C_01.
b Begin met poster 1: De kleding van de onthaalmedewerker. Zoek een volledige outfit voor jezelf.
c Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
d Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Houd rekening met de criteria van de evaluatiefiche. Vink aan als je een item uitgevoerd hebt. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
e Sla je poster op en controleer of die correct in je portfolio staat.
f Maak op dezelfde manier poster 2: De persoonlijke hygiëne van de onthaalmedewerker. Maak een overzicht van alle producten die je nodig hebt voor de persoonlijke hygiëne.
2 Leg in maximaal drie minuten aan je klasgenoten jouw twee posters uit. Denk goed na over wat je zult zeggen.
3 Open opnieuw de evaluatiefiche. Vul die in. Sla de fiche op en controleer of ze correct in je portfolio staat.
Action 14— Kun jij goed met een organogram werken?
1 Luna begint haar dag bij Bureau met het sorteren en registreren van de inkomende post.
a Ga naar iDiddit en download de inkomende post. Leg die op chronologische volgorde.
b Registreer de post in de tabel. Gebruik het organogram.
b Lees de stappen en verbind elke stap met de juiste persoon of afdeling uit het organogram.
STAP
1De bestelbon wordt administratief verwerkt.
2De producten worden klaargezet voor levering.
3De factuur wordt opgemaakt en verstuurd.
4De betaling wordt opgevolgd.
PERSOON / AFDELING
AYannick Lambrechts
BLuna De Grootte
CVerkoopafdeling
DMohammed Abtou
5De klant wordt eventueel gecontacteerd bij vragen.EJoris De Winter
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst. JA
1 Ik kan de job van de onthaalmedewerker aan de hand van voorbeelden toelichten.
2 Ik kan de kennis, de vaardigheden en de competenties van een onthaalmedewerker toelichten.
3 Ik kan eenvoudige telefoongesprekken voeren.
4 Ik kan aan de hand van een voorbeeld de attitudes en vaardigheden van een onthaalmedewerker toelichten.
Beeldwoordenboek Level 2
BEGRIP
administratief medewerker
VERKLARING
Iemand die op kantoor werkt en onder andere voor papieren, e-mails en afspraken zorgt.
AFBEELDING
attitudes Dat zijn je houding en gedrag, zoals vriendelijk zijn, goed luisteren of beleefd blijven.
balie Dat is een soort toonbank waar je naartoe gaat als je hulp nodig hebt of je moet aanmelden.
competentieCompetenties zijn de combinatie van wat je weet (kennis), wat je kunt (vaardigheden) en hoe je je gedraagt (attitudes). Ze helpen je om taken goed uit te voeren.
eerste indruk Dat is wat je meteen denkt of voelt als je iemand voor het eerst ziet.
BEGRIP
VERKLARING
kennisDat is alle informatie die je hebt geleerd zoals bijvoorbeeld correct Nederlands praten.
multitasken Je doet meerdere dingen tegelijk, zoals bellen en typen.
Een persoon die mensen welkom heet en helpt aan de balie van een bedrijf of winkel. Die persoon voert licht administratief werk uit.
organogram Een schema dat aangeeft wie de baas is en wie voor wie werkt in een bedrijf.
vaardigheden Dit zijn dingen die je kunt doen zoals typen, telefoneren of goed uitleg geven.
Explore 1— Welke functies zijn er binnen de logistiek?
1 In het vorige thema leerde je wat logistiek is en dat je in een magazijn voorraden opslaat voordat ze naar een ander bedrijf of naar een klant gaan. Nu leer je wie er in een magazijn werkt.
a Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje over de verschillende functies in het magazijn.
b Combineer de functies met de juiste taken.
FUNCTIE
1De teamleader
2De heftruckchauffeur
TAKEN
Ahaalt goederen op en zet ze weg.
Blet op veiligheid, en is verantwoordelijk voor coaching en het opleidingsbeleid.
3De magazijnmedewerkerChaalt dozen voor klanten uit de rekken.
4De orderpicker
Dzorgt voor extra behandeling van artikelen.
1 2 3 4
2 Ga naar iDiddit.
a Bekijk het filmpje over de orderpicker.
b Vul de omschrijving aan.
Een orderpicker verzamelt en maakt klaar. Retailorderpickers maken de bestellingen voor in de klaar. Orderpickers zijn verantwoordelijk voor de selectie van producten. Ze zorgen voor een soepele goederenstroom zodat de bestelling geleverd wordt.
3 Ga naar iDiddit.
a Bekijk het filmpje over de heftruckchauffeur.
b Vul de omschrijving aan.
Heftruckchauffeurs zijn professionals die zware machines bedienen en materialen en verplaatsen en . Ze zorgen voor het efficiënt verwerken en van bestellingen en
4
Lees de tekst waarin Ahmad, de supplychainmanager van Pakzilla, zich voorstelt. Wat zijn zijn belangrijkste taken? Markeer.
Hallo, mijn naam is Ahmad en ik werk als supplychainmanager bij Pakzilla. Ik zorg ervoor dat onze producten op het juiste moment, op de juiste plek en in de juiste hoeveelheid beschikbaar zijn.
Mijn dag begint meestal met de controle van het aantal stuks van elk artikel. Ik bekijk welke producten we nog voldoende hebben en welke we opnieuw moeten bestellen. Daarna overleg ik met leveranciers om leveringen te plannen. Als er vertragingen zijn, moeten we soms snel schakelen.
Ik werk veel met collega’s van productie en logistiek samen. Wij zorgen ervoor dat de planning goed verloopt. Als er iets misgaat in de supply chain, bijvoorbeeld een levering die te laat is, probeer ik snel een oplossing te vinden.
Een belangrijk deel van mijn werk is ook de analyse van data. Ik kijk welke artikelen goed en minder goed verkopen en probeer daarop vooruit te plannen. Zo voorkomen we tekorten of overschotten.
Mijn job is afwisselend en soms stressvol, maar ik vind het leuk om problemen op te lossen en processen te verbeteren. Elke dag is anders, en dat houdt het uitdagend.
5 Zou jij als orderpicker of heftruckchauffeur in een magazijn willen werken? Waarom (niet)? Bespreek.
Jobs of functies in de logistiek
In een magazijn zijn er meerdere jobs mogelijk. Zo zijn er meerdere functies die voornamelijk handenarbeid uitvoeren waaronder:
Daarnaast zijn er enkele bedienden die eerder hoofdarbeid verrichten en meer met papierwerk bezig zijn zoals: – teamleader, – supplychainmanager.
Maak Action 1.
Explore 2— Wat verwacht de werkgever van jou als magazijnmedewerker?
1 Als magazijnier of magazijnmedewerker moet je bepaalde vaardigheden en attitudes hebben. Lees de vacature van Pakzilla. Vul de tekst aan. Kies uit: attitudes – taken – vaardigheden
Wij zoeken een magazijnier met heftruckattest in dagdienst.
Met de heftruck rondrijden
Inkomende goederen verwerken
Met de heftruck orderpicken
Vrachtwagens laden en lossen
Klanten bedienen
Zelfstandig kunnen werken
Enthousiast zijn
Flexibel zijn
Ordelijk en net zijn
Professionele
Opvolggegevens van orders registreren
Een lijst van de beschadigde producten en van defect materiaal opmaken
Goederen en producten ontvangen
Leveringen controleren
Goederen naar de verzendzone of opslagzone brengen
De werkzone reinigen en opruimen
Goederen verzamelen volgens de instructies van de ordervoorbereiding
De pakketten samenstellen op basis van bestellingen
Heftruckattest bezitten
Wij bieden ...
een grondige opleiding,
een loon – bespreekbaar volgens ervaring en verwachting,
een job met veel verantwoordelijkheid,
maaltijdcheques.
Good to know
In vacatures voor de logistieke sector worden de begrippen ‘magazijnier’, ‘magazijnmedewerker’ en ‘logistiek medewerker’ vaak door elkaar gebruikt.
Zo kan iemand die dezelfde taken uitvoert in het ene bedrijf een logistiek medewerker genoemd worden en in een ander bedrijf de magazijnier.
2 Je weet al dat competenties de attitudes, kennis en vaardigheden zijn die je als werknemer nodig hebt om je werk goed uit te voeren en echt succesvol te zijn in een functie.
Tip:
Attitudes zijn gedragingen die aangeven hoe je denkt en voelt en hoe je je opstelt tegenover anderen. Vaardigheden zijn wat je kunt of geleerd hebt te doen.
… betekent dat iemand kalm blijft werken in stresssituaties en in drukke of onverwachte situaties.
… betekent dat iemand goed nadenkt voor hij aan een werk begint en op de juiste manier werkt om geen ongelukken te veroorzaken en zo probeert te zorgen voor een veilige werkomgeving.
… betekent dat iemand zich bewust is van zijn taken en die nauwkeurig en goed uitvoert. Het houdt in dat een medewerker zich betrokken voelt bij het werk en inziet dat wanneer hij iets fout doet, dat gevolgen heeft voor het bedrijf, zijn collega’s, zichzelf en de producten of diensten.
… betekent dat iemand met aandacht voor detail zijn taken correct uitvoert om fouten te voorkomen.
… betekent dat iemand zijn lichaam op een verantwoorde en gezonde manier gebruikt om lichamelijke klachten en overbelasting te voorkomen.
3 Lees de vier competenties die magazijniers bij Pakzilla moeten hebben. Markeer:
a de vaardigheden in het blauw, b de attitudes in het geel.
In een logistieke omgeving zoals een magazijn kunnen er onverwachte zaken gebeuren zoals producten die niet meer op voorraad zijn of leveringen die te laat komen. Daarom is het belangrijk dat je oplossingsgericht werkt en oplossingen zoekt.
Competentie 3
Logistiek zorgt ervoor dat de goederen op tijd op de juiste plaats geraken. Het zijn de logistiek medewerkers die daarvoor moeten zorgen. Goed in team kunnen werken kan ervoor zorgen dat er geen of weinig fouten gebeuren en dat alles vlot verloopt.
Competentie 2
Binnen de logistiek wordt er veel gebruik gemaakt van scanners, computers en technische hulpmiddelen. Om goed mee te draaien in een magazijn is het van belang dat je goed kunt omgaan met digitale systemen en nieuwe technologie.
Competentie 4
In de logistiek kan er wel eens iets veranderen: werkuren, programma’s … of collega’s die ziek zijn. Als logistiek medewerker moet je daarmee kunnen omgaan en inspringen, helpen of meewerken waar nodig is. Om in de logistiek te kunnen werken, moet je dan flexibel zijn.
Taken, attitudes en vaardigheden
Een magazijnier moet deze taken uitvoeren: goederen vervoeren met een heftruck, goederen die binnenkomen controleren, goederen verzamelen, goederen in een vrachtwagen laden of lossen.
Daarnaast zijn deze attitudes belangrijk: zelfstandig kunnen werken, flexibel zijn, nauwkeurig werken, stressbestendig zijn, zin voor verantwoordelijkheid hebben, veilig werken.
Ten slotte moet een magazijnier ook verschillende vaardigheden hebben: omgaan met digitale systemen, met een heftruck kunnen rijden.
Maak Action 2 tot en met 8.
Explore 3— Hoe voer je de basistaken van een logistiek medewerker goed uit?
Good to know
Wil je dozen netjes en veilig op een pallet stapelen? Volg deze tips, dan gaat het snel en zonder problemen.
1 Begin met een stabiele basis.
2 Werk met een vast stapelpatroon.
3 Let op de hoogte van de pallet.
4 Vermijd dat er overhang is.
5 Zorg dat het gewicht gelijkmatig verdeeld is.
6 Controleer of de dozen beschadigd zijn.
7 Houd rekening met labels en barcodes.
1 Als magazijnier moet je vaak dozen stapelen op een pallet. Duid aan welke pallet correct gestapeld werd. Leg uit.
1 De basis
3 De hoogte van de pallet
4
Overhang
5 De gewichtsverdeling
6 Beschadigde dozen
7 Labels en barcodes
2 Als magazijnier moet je goed en snel kunnen rekenen en tellen. Hieronder vind je enkele palletten met een aantal dozen.
a Hoe kun je snel uitrekenen hoeveel dozen er staan? Bespreek.
3 Je moet weten hoe je artikelen of dozen moet behandelen. Combineer de pictogrammen met de juiste betekenis.
A
D B E C F
PICTOGRAM
BETEKENIS
Zwaartepunt van de verpakking is hier
Beschermen tegen regen / vocht
Deze pijlen moeten naar boven wijzen
Opgepast
Breekbaar
Beschermen tegen zon / warmte en droog houden
Maak Action 9.
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan.
Dozen correct stapelen Basisrekenvaardigheden hebben
Omgaan met digitale systemen Met een heftruck rijden
Supplychainmanager Teamleader
Functies
Is een job als magazijnmedewerker iets voor jou?
Stressbestendig zijn Zin voor verantwoordelijkheid hebben
Nauwkeurig werken
Flexibel zijn
Zelfstandig kunnen werken
Magazijnier
Orderpicken
Goederen verzamelen
Goederen in een vrachtwagen laden of uit een vrachtwagen lossen
Inkomende goederen controleren
Goederen vervoeren met heftruck
In een magazijn zijn er meerdere functies waaronder die van heftruckchauffeur, orderpicker en magazijnier of magazijnmedewerker. Zij voeren voornamelijk handenarbeid uit. Daarnaast heb je de teamleader en de supplychainmanager die hoofdarbeid uitvoeren.
In een magazijn komen volgende taken vaak aan bod:
Goederen vervoeren met een heftruck
Goederen die binnenkomen controleren
Goederen verzamelen
Goederen in een vrachtwagen laden of lossen
Voor een magazijnier zijn volgende attitudes belangrijk:
Zelfstandig kunnen werken
Flexibel zijn
Nauwkeurig werken
Stressbestendig zijn
Zin voor verantwoordelijkheid hebben
Veilig werken
Voor een magazijnier kunnen de volgende vaardigheden belangrijk zijn:
Omgaan met digitale systemen
Met een heftruck kunnen rijden
Als magazijnier moet je weten hoe je dozen goed kunt stapelen, moet je goed en snel kunnen tellen en moet je de belangrijkste behandelingspictogrammen kunnen herkennen.
Action 1— Herken jij de logistieke functies?
Welke logistieke functies zie je op de volgende afbeeldingen? Kies uit:
Action 2— Herken jij de verschillende functies van een magazijnier?
Lees de beroepenfiche van magazijnmedewerker en heftruckchauffeur. Ze bevatten de vaardigheden en attitudes die je nodig hebt voor elk van beide beroepen.
a Plaats het beroep boven de beroepsfiche.
b Markeer:
de vaardigheden in het blauw,
de attitudes in het geel.
AJe staat in voor de ontvangst, de opslag, de voorbereiding en het distributieklaar maken van goederen.
Je kijkt de lading na en verzamelt de orders. Je hebt geregeld contact met interne en externe klanten en leveranciers. Je werkt op de computer via specifieke computerprogramma’s voor magazijnbeheer.
Je werkt in een magazijn bij distributeurs of concessiehouders, in opslagplaatsen of op de kade. Je werkt alleen of in ploegverband.
Om het laden en lossen te vergemakkelijken gebruik je machines.
In sommige gevallen moet je manueel zaken verplaatsen. Het komt voor dat je moet werken met gevaarlijke goederen en stoffen.
Er is geen specifieke opleiding. De job wordt geleerd op de werkplek. Een attest van heftruckbestuurder is een pluspunt.
BJe verplaatst goederen met behulp van een heftruck. Je stapelt, ontstapelt, laadt en lost goederen.
Voor het bijhouden van die handelingen en van verplaatsingen van goederen wordt er steeds meer gebruikgemaakt van de computer.
Je werkt alleen of in groep. Je kunt op verschillende locaties werken, bijvoorbeeld op kades, in magazijnen, productieruimtes of koelruimtes. Je werkt heel ordelijk en nauwkeurig en leeft de veiligheidsnormen strikt na. Afhankelijk van de locatie werk je overdag, in een twee- of drieploegenstelsel of volcontinu.
Een specifieke opleiding is vereist, eventueel via bijscholing. Veel bedrijven vragen vooraf een attest voor het rijden met een heftruck.
Action 3— Herken je de competenties?
1 Als magazijnier heb je een aantal attitudes nodig. Noteer in de eerste kolom over welke attitude het gaat.
In de logistieke sector, waar gewerkt wordt met zware machines, voertuigen, en soms gevaarlijke materialen, moet je voorzichtig te werk gaan.
Een magazijnmedewerker met deze attitude:
controleert orders, documenten en goederen zorgvuldig om fouten te vermijden;
houdt zich strikt aan de juiste manier van werken en hetgeen de baas hem vraagt;
kleeft de juiste etiketten op de dozen;
registreert goederen correct en volledig;
voert tellingen en controles uit om afwijkingen tijdig op te sporen.
Een magazijnmedewerker met deze attitude:
neemt zijn taken serieus en voert ze correct en tijdig uit;
gaat zorgvuldig om met goederen, materiaal en voertuigen;
neemt initiatief om problemen op te lossen en wacht niet af;
meldt fouten of problemen direct en zoekt oplossingen.
Een logistieke magazijnmedewerker met deze attitude:
gebruikt de juiste tiltechnieken om rug- en spierbelasting te beperken;
gebruikt hulpmiddelen zoals heftrucks en palletwagens op een goede manier;
stelt de werkplek en materialen correct af om een gezonde werkhouding te behouden.
In de logistieke sector moet het snel gaan en kan er last minute soms nog iets veranderen. Er kunnen onvoorziene problemen zoals vertragingen voorkomen. Daarom is deze attitude nodig.
2
Lees de situaties. Over welke attitude gaat het?
Situatie 1
Het is Black Friday en het magazijn ontvangt een enorme hoeveelheid bestellingen die dezelfde dag nog verzonden moeten worden. Er ontstaat een storing in het systeem waardoor de orderpicking tijdelijk stilligt. Ondertussen blijven vrachtwagens aankomen om bestellingen op te halen. De logistiek medewerkers merken dat het moeilijk zal zijn om alles tijdig klaar te krijgen.
Attitude:
Situatie 2
Een logistiek medewerker is verantwoordelijk voor de verzending van medische apparatuur en medicijnen naar verschillende ziekenhuizen. Elke bestelling bevat specifieke producten die correct gelabeld en op de juiste temperatuur vervoerd moeten worden.
Attitude:
Situatie 3
Een logistiek medewerker moet zware palletten met goederen verplaatsen met een heftruck in een druk magazijn. Er lopen collega’s rond en er zijn smalle gangpaden met rekken vol producten.
Attitude:
Situatie 4
Een logistiek medewerker is bezig met de controle van binnengekomen goederen, maar op dat moment meldt een collega zich ziek. De teamleider vraagt hem om tijdelijk te helpen bij het orderpicken, omdat er een grote spoedbestelling is die direct de deur uit moet.
Attitude:
Situatie 5
In een magazijn moet een grote lading goederen binnen een paar uur verwerkt en verzonden worden naar klanten. Een collega-logistiek medewerker zal het alleen nooit klaar krijgen om de palletten uit te laden, producten te sorteren en de bestellingen klaar te maken voor verzending.
Attitude:
Action 4— Welke attitudes denk je dat je al bezit?
Lees de verschillende situaties.
a Over welke attitude gaat elke situatie?
b In welke mate bezit jij die attitude al? Score 1 betekent dat je de attitude helemaal niet bezit, score 5 betekent dat je de attitude volledig bezit.
Je ouders vragen je om je kamer op te ruimen. Je ruimt je kamer op. Heb je dan je bed opgemaakt? Heb je je boeken, je laptop netjes weggestoken? Zijn de sokken en kleren die je niet meer draagt, opgeruimd? Is de lader van je gsm of laptop opgerold en netjes weggestoken? Als je kamer kraaknet is, dan kun je inderdaad een 5 scoren voor deze attitude.
Attitude:
Mijn score:
Het is vakantie. Je bent Netflix aan het kijken. Je ouders vragen je even de vaat op te ruimen. Daarna mag je verder kijken. Even later vragen je ouders je om met de fiets naar de winkel te gaan. Na de winkel kijk je verder Netflix. Een kwartier later moet je het vuilnis buiten zetten. Doe je dit allemaal zonder mopperen? Dan kun je een 4 of 5 scoren voor deze attitude.
Attitude:
Mijn score:
Je krijgt een groepsopdracht op school. Je werkt met drie of vier in een groep aan een project. Doe jij jouw deel? Vraag jij wat je moet doen? Help jij de taken verdelen? Zorg je er mee voor dat iedereen zijn deel doet? Help je anderen als ze niet weten wat te doen? Leg je anderen iets uit wanneer ze iets niet begrijpen? Zo ja, dan kun je hoog scoren voor deze attitude.
Attitude:
Mijn score:
Het is dinsdag. Op school heb je voor vrijdag al twee toetsen op de planning. Donderdagavond heb je een verjaardagsfeestje in je gezin. Dinsdag zegt een leerkracht dat jullie tegen vrijdag een taak hebben. Lukt het je om die af te krijgen? Of word je zenuwachtig en begin je te klagen dat het te veel is? Ben je bang dat je niet alles afkrijgt?
Attitude:
Mijn score:
Action 5— Kun jij een bestelling klaarzetten?
Bekijk de bestelbon van de klant en ga orderpicken.
a Controleer grondig de bestelbon en vul die aan.
b Surf naar de website van de dichtstbijzijnde IKEA.
Waar staan de goederen?
Noteer de gang en de locatie op de bestelbon.
c Ga naar iDiddit en donwload de digitale bestelbon. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio. Neem de bestelbon over en voeg de gang en de locatie toe.
Bestelbon IKEA
1193.990.33Vimle zetel 749,00
1090.200.32MALM eenpersoonsbed189,65
2990.272.27Kallax open kast 79,97
1295.027.27PAX kledingkast 596,00
TOTAAL
Action 6— Kun je een pallet juist stapelen?
Je krijgt van de leerkracht artikelen.
a Verzamel de juiste artikelen en sla ze op de europallet op.
Tip:
Gebruik de juiste hef- en tiltechnieken.
b Beoordeel jezelf aan de hand van de evaluatiefiche. Vink aan als je een item uitgevoerd hebt.
Bestelbon 1:
· 496271609
· 416177664
· 441298921
· 952162474
· 299860523
· 794205981
· 787650522
· 125765523
· 430814049
· 113446442 331852329
· 542469240
· 172086403
EVALUATIEFICHE
PALLET STAPELEN
Bestelbon 2:
· 952162474
· 299860523
· 794205981
· 168640912
· 874441173
· 305956294
· 528655371
· 283284919
· 505035916
· 533957738
Bestelbon 3:
· 796298942
· 643400599
· 501481966
· 465689852
· 990888999
· 954780358
· 943802641
· 470861943
· 723311613
· 943986761
UITGEVOERD
De artikelen zijn correct gekozen op basis van de bestelbon.
De dozen zijn goed gestapeld.
De juiste hef- en tiltechnieken worden gebruikt.
Action 7— Werkplekleren: magazijnier van een bedrijf naar keuze
1 Breng een bezoek aan de magazijnier van een bedrijf naar keuze. Ga naar iDiddit en download de fiche.
a Vervolledig voor je bezoek de gegevens van het bedrijf in deel 1 van de fiche.
b Vervolledig tijdens je bezoek de gegevens van de magazijnier in deel 2 van de fiche. Vraag ook of je een foto mag nemen voor je portfolio.
c Geef de foto een duidelijke naam en bewaar die in je portfolio.
d Verwerk al je informatie in een presentatie. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
2 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Action 8— Ken je de juiste begrippen?
1 Combineer het begrip met de juiste omschrijving.
BEGRIP
OMSCHRIJVING
1orderpicker A Dat betekent dat je je gemakkelijk kunt aanpassen aan veranderende omstandigheden, situaties of verwachtingen.
2magazijnmedewerkerBDie persoon is verantwoordelijk voor het ontvangen, opslaan, beheren en verzenden van goederen binnen een magazijn of distributiecentrum.
3stressbestendig zijnCEen magazijnmedewerker die verantwoordelijk is voor het verzamelen van producten op basis van bestellingen.
4flexibel zijn DDat betekent dat je goed kunt omgaan met druk, spanning of onverwachte situaties zonder dat dit je prestaties of welzijn negatief beïnvloedt.
1 2 3 4
2 Maak met de begrippen een zin die toont dat je de begrippen goed begrijpt.
magazijnmedewerker – flexibel – bestelling klant
Action 9— Herken je de behandelingsetiketten?
Welke behandelingsetiketten herken je op de afbeelding?
A:
B:
C:
D:
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
1 Ik kan de functies in een magazijn toelichten.
2 Ik kan taken in het magazijn opnoemen.
3 Ik kan attitudes van een magazijnier toelichten.
4 Ik kan vaardigheden van een magazijnier toelichten.
5 Ik kan dozen correct stapelen.
6 Ik kan behandelingsetiketten lezen.
7 Ik kan basisrekenvaardigheden gebruiken.
A B C D
Beeldwoordenboek Level 3
BEGRIP
ergonomisch werken
VERKLARING
Je voert je werk zo uit dat het niet schadelijk, gevaarlijk of slecht is voor je lichaam.
flexibel zijnFlexibel zijn betekent dat je je gemakkelijk kunt aanpassen aan veranderende omstandigheden, situaties of verwachtingen. Het houdt in dat je openstaat voor nieuwe ideeën, bereid bent om van aanpak te veranderen en niet vastklampt aan vaste routines of regels als de situatie iets anders vraagt.
magazijnier of magazijnmedewerker of logistiek medewerker
Hij is verantwoordelijk voor de ontvangst, opslag, het beheer en de verzending van goederen binnen een magazijn of distributiecentrum. Deze functie is essentieel voor het soepele verloop van de logistieke processen binnen een bedrijf.
orderpickerEen orderpicker is een magazijnmedewerker die verantwoordelijk is voor het verzamelen van producten op basis van bestellingen.
AFBEELDING
stressbestendig zijn
Stressbestendig zijn betekent dat je goed kunt omgaan met druk, spanning of onverwachte situaties zonder dat het je prestaties of welzijn negatief beïnvloedt. Iemand die stressbestendig is, blijft kalm, doelgericht en effectief, zelfs wanneer de werkdruk hoog is of er tegenslagen zijn.
STEP-UP
1 Speel opnieuw de beroepenbingo.
2 Werk in vier groepen. Maak een portretfiche van elk beroep dat in dit thema voorkomt.
a Ga naar iDiddit en download de beroepenfiche van je groep. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
BEROEP
GROEP 1
GROEP 2
GROEP 3
Onthaalmedewerker
Administratief medewerker
Winkelmedewerker
GROEP 4 Magazijnier
b Beantwoord de vragen over het beroep zelf (deel 1).
c Deel je informatie met de andere groepen.
3 Beantwoord individueel de vragen over wat jij van het beroep vindt (deel 2).
4 Ga naar iDiddit en download ook de fiches van de drie andere beroepen. Geef elk bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
5 Maak individueel een moodboard van het beroep dat het meest bij jou past.
a Open een bestand in Canva. Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio. Raadpleeg de ICT-fiches van Canva.
b Verwerk alle informatie van de portretfiche in je moodboard. Houd rekening met de volgende criteria:
• Gebruik een duidelijk lettertype.
• Gebruik kernwoorden, geen zinnen.
• Zorg voor overzichtelijke afbeeldingen.
6 Presenteer je moodboard aan de klas. Let op de criteria die je vindt in de evaluatiefiche op iDiddit.
Hoofd verkoop Giordano Colla Commercieeel medewerker binnendienst Dewi Santos 1e verkoper Anita Van den Driessche Verkoopster Yasmine Engelen Verkoopster Ilse Peeters Verkoper Inez Ortega
Hoofd aankoop Isabella Puzzolo Aankoper Frank Lenaerts Aankoper Matthias Smeets
Vergelijking van de situatie van de consument vroeger en nu
Wat zijn de gevolgen van technologische ontwikkelingen en digitalisering voor onze samenleving?
LEVEL 2 Welke binnenlandse en buitenlandse producten koop je?
27
LEVEL 1 Welke maatschappelijke trends beïnvloeden de consument?
5
STEP-IN
1 Je hoort het de oudere generaties wel eens zeggen: ‘Vroeger was alles anders.’ Ga naar iDiddit. Bekijk het interview. Beantwoord de vragen op iDiddit.
2 In dit thema doorloop je drie Levels waarin je leert …
1 welke maatschappelijke trends de consument beïnvloeden;
2 welke binnenlandse en buitenlandse producten een consument koopt;
3 wat de gevolgen van technologische ontwikkelingen en digitalisering zijn voor onze samenleving.
3 Elk Level biedt je een stukje kennis dat je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin ontwerp je een infographic of een presentatie waarin je de situatie van de huidige consument vergelijkt met de situatie van de consumenten vroeger.
LEVEL 1
Welke maatschappelijke trends beïnvloeden de consument?
INTRO
1 Bekijk de afbeeldingen van producten die nu vaker verkocht worden dan vroeger.
a Hoe heten die producten?
b Waarom zijn ze nu zo populair? Leg uit.
2 Er zijn nog meer moderne producten die aan een bepaalde vraag van nu voldoen. Bespreek klassikaal.
a Bedenk nog een aantal voorbeelden.
b Waarom is de vraag naar dat product er nu en was die er vroeger niet?
3 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Welke maatschappelijke trends beïnvloeden de consument?
Explore 1— Welke veranderingen zijn er in de bevolking?
Demografie
1 Ga naar iDiddit en bekijk de ontdekplaat. Vul de omschrijving van het begrip ‘demografie’ aan. Demografie of is de wetenschap die de bevolking bestudeert. Ze bestudeert de van de bevolking naar bijvoorbeeld geslacht of nationaliteit.
2 Combineer de verandering met het begrip. De afbeeldingen kunnen je daarbij helpen.
OMSCHRIJVING VERANDERING
1Dat betekent dat een persoon van het ene land naar het andere land verhuist.
2Dat verwijst naar hoe een gezin is samengesteld of hoeveel mensen er in een huis of appartement wonen.
3Dat geeft aan hoelang een persoon uit een bepaalde categorie gemiddeld leeft.
4Dat geeft de groei van stedelijke gebieden aan doordat mensen van het platteland naar de stad verhuizen.
5Dat woord geeft aan dat de bevolking steeds ouder wordt en dat de groep oudere mensen binnen de totale bevolking groter wordt.
A Levensverwachting B Vergrijzing C Huishouden
E Verstedelijking
Bestudeer hoe de levensverwachting evolueert.
a Bekijk grafiek 1.
Markeer de titel.
Hoeveel 67-plussers waren er in het jaar 2010?
Hoeveel 67-plussers zullen er in het jaar 2040 zijn?
Als er meer oudere mensen zijn en bijkomen, heet dat vergrijzing.
4 Bestudeer hoe de levensverwachting evolueert.
a Wat was de levensverwachting in 1992:
van vrouwen?
van mannen?
b Wat is de levensverwachting voor 2026:
voor vrouwen?
voor mannen?
Grafiek 3: Levensverwachting (België)
Levensverwachting
Bron: 1992–2023: Statbel; 2024–2070: Demografische vooruitzichten 2024–2070, FPB Mensen worden steeds ouder. De levensverwachting stijgt. Dat komt voornamelijk door een betere gezondheid, gezondheidszorg en voeding.
5 Bestudeer de trend in migratie.
a Bekijk grafiek 4.
b Hoeveel mensen waren er (ongeveer) van Belgische herkomst in het Vlaams Gewest:
c Hoeveel mensen waren er (ongeveer) van niet-Belgische herkomst in het Vlaams Gewest:
in 2000?
in 2024?
Grafiek 4: Bevolking volgens herkomst (Vlaams Gewest)
Noot: alle EU27-landen werden voor de hele periode gerekend bij de EU27-herkomstgroep, ook voor die jaren waarin bepaalde van die landen nog lid waren van de Europese Unie
Bron: Statbel, bewerking Statistiek Vlaanderen
Migratie
In België is er een toename van de migratie: dit betekent dat mensen verhuizen van het ene land naar het andere land of binnen een land verhuizen. Er zijn de afgelopen jaren steeds meer mensen in ons land komen wonen. Als mensen naar ons land verhuizen, heet dat immigratie. Als mensen uit België wegtrekken, heet dat emigratie.
6
Bestudeer de trend met betrekking tot huishoudens.
a Bekijk grafiek 5.
b Zullen er in de toekomst meer kleine huishoudens zijn?
c Hoe heet een huishouden dat uit een persoon bestaat?
d Van welk soort huishoudens zal er het grootste aantal zijn in 2040?
Grafiek 5: Evolutie aantal personen per huishouden
0
1 persoon
2 personen3 personen4 personen of meer
Good to know
Een huishouden is een groep mensen die samen in één huis wonen en dingen met elkaar delen, zoals eten, spullen en taken. Enkele voorbeelden zijn:
– Een gezin met ouders en kinderen die samenwonen is een huishouden.
– Iemand die alleen woont, vormt ook een huishouden.
– Studenten die samen een appartement delen is ook een huishouden.
Heterogene samenleving
Je merkt al dat de samenleving heterogeen samengesteld is. Een heterogene samenleving is heel gevarieerd en bestaat uit verschillende groepen mensen: ouderen en jongeren, Belgen en niet-Belgen, eenpersoonshuishoudens en huishoudens met meerdere personen.
7 Bestudeer de trend met betrekking tot de verstedelijking.
a Bekijk grafiek 6.
b Waar zullen de meeste mensen in 2030 wonen?
c Waar woonden de meeste mensen in 1950?
d Welke nadelige gevolgen kan verstedelijking hebben? Noteer er drie.
Grafiek 6: De wereldbevolking
Bron: kennislink.nl
Maak Action 1.
Explore 2— Welke invloed heeft de heterogene samenleving op het aankoopgedrag?
Er zijn steeds meer oudere mensen en de mensen worden steeds ouder. Dat kan het aankoopgedrag beïnvloeden.
a Lees aandachtig de stellingen.
b Zijn de stellingen juist of fout? Kruis aan.
JUISTFOUT
Winkels zullen meer scooters voor ouderen verkopen.
Mensen zullen minder vaak een plekje in het WZC zoeken.
Senioren hebben behoefte aan activiteiten na hun pensioen, zoals seniorenaerobics en uitgaansmogelijkheden speciaal voor hun leeftijd.
Maak Action 2.
Explore 3— Welke nieuwe mogelijkheden bieden technologische ontwikkelingen?
1 Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje. Welke nieuwe, technologische mogelijkheden zouden er over twintig jaar kunnen zijn?
2 Noteer in de mindmap vijf voorbeelden van nieuwe technologieën die nu al bestaan.
3 Zijn al die nieuwe technologieën nuttig en nodig?
a Kies een voorbeeld uit de mindmap.
b Noteer een voordeel van die technologie.
c Noteer een nadeel van die technologie.
Explore 4— Met welke uitdagingen heeft de natuur te kampen en hoe pak je die aan?
1 Werk in vier groepen. Onze consumptiepatronen zijn veranderd omdat we tegenwoordig meer geld en spullen hebben in vergelijking met bijvoorbeeld onze grootouders. Dat heeft ook een effect op onze aarde. Elke groep werkt rond een uitdaging waarmee de natuur geconfronteerd wordt.
UITDAGING
Groep 1 Waterschaarste
Groep 2 Opwarming van de aarde
Groep 3 Grondstoffentekort
Groep 4 Plastic afval
a Ga naar iDiddit en bestudeer het deel van de ontdekplaat dat over jouw uitdaging gaat. b Beantwoord de vragen over jouw uitdaging in een online gemeenschappelijk bestand. Gebruik indien nodig de ICT-fiche_OSGD_06 of fiche_OSOD_05.
Groep 1 Waterschaarste
Is er een stijging van het aantal droge periodes? Zo ja, toon aan. Waar heerst er momenteel een watertekort?
Hoe zal de waterschaarste naar verwachting evolueren?
Groep 2 Opwarming van de aarde
Welke oorzaken worden aangehaald voor de opwarming van de aarde? Hoeveel graden is de temperatuur gestegen? In welke periode is die stijging begonnen? Is er een stijging van het zeeniveau? Zo ja, waarom en hoeveel is dat niveau gestegen tussen 1900 en 2020?
Groep 3 Grondstoffentekort
Welke grondstoffen zullen het snelst uitgeput zijn? Hoelang is er nog voorraad van olie, goud, koper en lood?
Groep 4 Plastic afval
Welke problemen veroorzaakt plastic afval?
2 Neem er opnieuw de ontdekplaat bij en beantwoord de vragen.
a Hoe kunnen we het probleem van waterschaarste, opwarming van de aarde en grondstoffentekort aanpakken?
b Welke aankopen helpen om rekening te houden met ecologie en duurzaamheid?
Maak Action 4 en 5.
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan.
Technologie en innovatie
Voorbeelden huidige trends
Welke maatschappelijke trends beïnvloeden de consument?
Invloed op het consumentengedrag
Invloed op de aarde en haar grondstoffen
De samenleving verandert als gevolg van verschillende trends.
– Het bevolkingsaantal blijft toenemen omdat de levensverwachting stijgt. Het aantal oudere mensen stijgt waardoor er vergrijzing van de samenleving is.
– De samenstelling van huishoudens verandert. Er zijn meer eenpersoonshuishoudens
– Wereldwijd wonen steeds meer mensen in de stad. Dat heet verstedelijking.
– Meer mensen immigreren naar landen die economisch sterker en / of veiliger zijn.
Een demografische trend verwijst naar de evolutie van de totale bevolking of een bevolkingsgroep zoals bijvoorbeeld een stijging van het aantal mensen in een land.
Deze trends hebben een invloed op het consumptiepatroon.
– Oudere mensen hebben nood aan andere producten zoals rollators, valdetectiesystemen, hoortoestellen of gebruiksvriendelijke smartphones.
– De grootte van de huishoudens bepaalt onder meer of mensen een voorkeur hebben voor grote of kleinere verpakkingen.
– Mensen die in de stad wonen, kopen andere producten dan mensen die op het platteland wonen.
– Migratie zorgt ervoor dat we beïnvloed worden door andere culturen waardoor we kennismaken met nieuwe dingen en onze smaak verandert.
Technologie en innovatie zorgen voor nieuwe mogelijkheden zoals slimme apparaten die het leven makkelijker maken. Tegenwoordig hebben we meer spullen en geld om onze wensen te vervullen, maar daardoor hebben we ook andere consumptiepatronen. Daardoor kunnen nieuwe problemen ontstaan zoals klimaatverandering en ethische aspecten van hun toepassingen.
Er is een steeds groeiende aandacht voor ecologie en duurzaamheid. Denk daarbij aan waterschaarste, de opwarming van de aarde, grondstoffentekort en plastic afval. Om die problemen te voorkomen passen consumenten hun consumentengedrag aan.
Action 1— Hoe verschillen generaties van elkaar?
1 Lees de tekst.
Je hoort en leest vaak op sociale media, in kranten en tijdschriften dat jij tot generatie Z behoort. Behoor jij dan tot de laatste generatie? En wat is dat precies ‘generatie Z’?
Een generatie bestaat uit mensen die in eenzelfde periode geboren zijn en gemeenschappelijke kenmerken hebben. De meest recente generaties zijn generatie X, generatie Y en generatie Z. Tot generatie X behoort al wie geboren is tussen 1965 en 1980. Mensen geboren tussen 1980 en 1996 vormen generatie Y. Zij worden ook de millennials genoemd. Wie geboren is tussen 1996 en 2015 maakt deel uit van generatie Z. Op dit moment wordt generatie alfa geboren. Hun geboortejaar ligt tussen 2016 en 2030. Uiteraard zijn die generaties niet perfect afgebakend. Tussen opeenvolgende generaties is er een kleine overlap.
2 Werk een beschrijving van de generaties uit met artificiële intelligentie.
a Geef AI de volgende instructie. Pas indien nodig de leeftijd van je ouders of grootouders aan.
Ik ben een veertienjarige leerling die een beschrijving moet geven van mijn eigen generatie en die moet vergelijken met de generatie van mijn ouders die veertigers zijn en mijn grootouders die zestigers zijn. Kun je me daarbij helpen?
b Vergelijk de beschrijving van de verschillende generaties met de beschrijving bij vraag 1. Herken je je ouders en grootouders in de beschrijvingen?
c Stel de volgende bijkomende vraag aan AI.
Kun je me vertellen hoe het consumptiegedrag van de verschillende generaties verschilt?
d Kopieer dat antwoord naar een tekstbestand. Bewaar het bestand in je portfolio. Maak een map voor elk thema en een submap voor elk Level. Geef die submap de naam ‘Level_1’. Geef het bestand een duidelijke naam.
e Ga je akkoord met het antwoord van de AI-tool? Maak nog eens de vergelijking en voeg verschillen die je zelf ondervindt, toe aan de tekst.
f Sla het bestand op en controleer of het correct in je portfolio staat.
3 Op welke generatie zijn deze uitspraken van toepassing?
GENERATIE
Ze verveelt zich snel.
Ze kan zich slechts kort concentreren.
Het is een digitale generatie.
Deze generatie groeide op in een periode met sterke economische groei en technologische vooruitgang.
Ze kan snel informatie vinden en filteren.
Ze kreeg te maken met economische crisis en jeugdwerkloosheid.
Ze is opgegroeid met computers, internet en smartphones.
Ze kan gemakkelijk multitasken: netflixen, whatsappen, huiswerk maken en Fortnite spelen.
Ze is beter opgeleid dan ooit.
Ze vindt spullen en geld belangrijk.
Action 2—
Welke impact hebben demografische trends op het aankoopgedrag van de consument?
1 Werk in groepen van vier.
2 Elke groep onderzoekt hoe trends het aankoopgedrag van de consument beïnvloeden en maakt daarvan een overzichtelijke poster.
a Kijk even terug naar Explore 1. Kies drie demografische trends uit de Explores en koppel daaraan telkens een specifiek voorbeeld van aankoopgedrag.
b Zoek op het internet afbeeldingen die jouw voorbeelden aantonen.
c Welke voor- en nadelen ervaren de consumenten van die demografische trend en van dat veranderde aankoopgedrag?
d Maak met Canva een overzichtelijke poster. Gebruik de ICT-fiches van Canva. Geef je poster een duidelijke naam en bewaar die in je portfolio.
e Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Sla de fiche op en controleer of ze correct in je portfolio staat.
Action 3— Kun jij een mening vormen over de laatste trends?
Ga je akkoord met de onderstaande stellingen?
a Kruis aan.
b Leg uit waarom je (niet) akkoord bent.
Supermarkten moeten kleinere verpakkingen maken voor mensen die alleen wonen.
akkoord niet akkoord
Technologie helpt consumenten, maar maakt hen ook afhankelijk.
akkoord niet akkoord
Duurzame producten moeten goedkoper zijn dan niet-duurzame producten.
akkoord niet akkoord
De zelfrijdende auto: dé oplossing voor alle files.
akkoord niet akkoord
Om het klimaat te redden moeten we allemaal vegetariër worden.
akkoord niet akkoord
Op het platteland heb je een beter leven dan in de stad.
akkoord niet akkoord
Action 4— Kun jij bewustzijn creëren rond water- en grondstoffenschaarste?
1 Maak de leerlingen bewust van de water- en grondstoffenschaarste. Voor deze opdracht heb je de keuze. Kies, afhankelijk van je interesse, of je een affiche wilt maken (optie 1) of een filmpje (optie 2). Vink de gekozen optie aan.
2 Gebruik cijfermateriaal om je boodschap te ondersteunen. Geef tips: wat kunnen je medeleerlingen doen.
Optie 1 Affiche
Werk per twee. Raadpleeg de ICT-fiche_C_01.
Optie 2 Filmpje
Werk per drie. Raadpleeg de ICT-fiche_M_01.
3 Geef je affiche of filmpje een duidelijke naam en bewaar het bestand in je portfolio.
4 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Vul die in. Sla de fiche op en controleer of ze correct in je portfolio staat.
Action 5— Ken jij de woorden van dit Level?
Vul het kruiswoordraadsel in.
Horizontaal
2 Een alleenstaande persoon, iemand zonder partner
4 Dit geeft aan hoe lang een persoon uit een bepaalde categorie gemiddeld leeft.
6 Een huishouden dat bestaat uit een enkele persoon.
8 Dit betekent dat het aandeel ouderen in de bevolking toeneemt, waardoor de gemiddelde leeftijd van de bevolking stijgt.
10 Dit betekent dat een persoon van het ene land naar het andere land verhuist.
Verticaal
1 Dit gebeurt wanneer een steeds groter deel van de bevolking in steden gaat wonen eerder dan op het platteland.
3 De wetenschappelijke studie naar de evolutie van de totale bevolking of een bevolkingsgroep zoals de stijging van het aantal mensen in een land of een daling van het geboortecijfer.
5 Een tekort aan natuurlijke materialen die nodig zijn om te kunnen produceren.
7 Dat is tekort aan grondwater in bepaalde gebieden of tijdens bepaalde droge periodes.
9 Dit betekent dat we de aarde zo gebruiken dat toekomstige generaties er ook nog plezier van kunnen hebben.
11 De wetenschap die onderzoekt hoe planten, dieren en mensen samenleven in de natuur.
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
1 Ik kan een aantal actuele trends omschrijven die het consumptiegedrag beïnvloeden.
2 Ik kan toelichten op welke manier de actuele trend impact heeft op het consumptiegedrag.
3 Ik kan omschrijven dat technologie mogelijkheden biedt maar ook uitdagingen.
Beeldwoordenboek Level 1
BEGRIP
VERKLARING
demografieDemografie is een wetenschap die de samenstelling van de bevolking, de aantallen van de totale bevolking of van bevolkingsgroepen zoals jongeren of ouderen bestudeert.
demografische trend
De demografische trend verwijst naar de evolutie van de totale bevolking of een bevolkingsgroep zoals de stijging van het aantal mensen in een land of een daling van het geboortecijfer.
AFBEELDING
eenpersoonshuishouden
Het eenpersoonshuishouden bestaat uit één persoon.
grondstoffentekort
heterogene samenleving
Het grondstoffentekort is het tekort aan grondstoffen doordat we reeds veel grondstoffen uit de aarde opgebruikt hebben en onze consumptie van grondstoffen de aanwezigheid ervan op aarde overschrijdt.
De heterogene samenleving bestaat uit veel verschillende groepen, zoals ouderen en jongeren, Belgen met en zonder migratieachtergrond, traditionele gezinnen, nieuw samengestelde gezinnen of eenpersoonshuishoudens.
BEGRIP
VERKLARING
huishoudenHuishouden verwijst naar hoe een gezin is samengesteld of hoeveel mensen er in een huis of appartement wonen.
levensverwachting
De levensverwachting geeft aan hoelang een persoon uit een bepaalde categorie gemiddeld leeft.
AFBEELDING
migratieMigratie betekent dat een persoon van het ene land naar het andere land verhuist.
verstedelijking
Dit geeft de groei van stedelijke gebieden aan door de trek van het platteland naar de stad.
vergrijzingDe vergrijzing is een term die aangeeft dat de bevolking steeds ouder wordt en dat de groep oudere mensen binnen de totale bevolking groter wordt.
Welke binnenlandse en buitenlandse producten koop je?
INTRO
1 Je wilt fruit kopen voor je gezin. Bekijk het uitgestalde fruit.
a Welk fruit komt uit ons land?
b Welk fruit komt uit andere landen?
2 Zou je eerder Belgische of toch liever exotische vruchten, zoals mango en passievrucht, kopen? Bespreek klassikaal.
3 In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Welke binnenlandse en buitenlandse producten koop je?
4 In welke deelvragen kun je die onderzoeksvraag opsplitsen?
Explore 1— Waar komt jouw eten vandaan?
1 Stel voor jezelf voor morgen een uitgebreid ontbijt en een uitgebreid avondmaal samen.
a In de eerste kolom noteer je het product.
b In de tweede kolom noteer je waar het product vandaan komt. Gebruik het internet.
Ontbijt
PRODUCT LAND VAN HERKOMST
sinaasappelsap
Avondmaal
frieten
bv. Brazilië of Spanje
LAND VAN HERKOMST
bv. aardappelen uit China, België of Nederland
2 Trek op de wereldkaart een pijl van een land van herkomst van de producten naar België. Je vindt de kaart ook op iDiddit. Gebruik een atlas of raadpleeg het internet.
Good to know
De voedingswaren die je dagelijks eet komen niet alleen uit België. Zo komt fruit vaak uit het buitenland. Ook maïs en aardappelen komen van andere landen.
Explore 2— Welke andere producten komen uit België en het buitenland?
1 Bekijk de afbeeldingen.
a Om welk product gaat het?
b Waar wordt dat product gemaakt? Gebruik het internet.
2 Kijk op het etiket van je trui, T-shirt, broek of schoenen. Waar werden die geproduceerd?
Dagelijks gebruiken en verbruiken we goederen die niet alleen in België geproduceerd worden. Veel goederen komen uit het buitenland. Dat heet import of importeren. Import
Good to know
België haalt goederen vanuit het buitenland naar België omdat: – het goedkoper is om die goederen in het buitenland te maken; – België niet de juiste grondstoffen heeft; – de juiste kennis of de juiste fabrieken in België ontbreken.
Maak Action 1.
Explore 3— Is het een goed idee om fruit in te voeren uit verre landen?
1 Ga naar iDiddit en bestudeer de kaart van het vers fruit.
a Van welk land komt veel vers fruit naar ons land?
b Van welk land komt verwerkt fruit, zoals sinaasappelsap en fruit in blik, vooral?
c Wat is je eerste gedachte wanneer je naar de pijlen op de wereldkaart kijkt?
2 Surf via iDiddit naar de website Lekker van bij ons.
a Wat kun je via de webpagina ‘Recht van bij de boer’ doen?
b Geef enkele voordelen van deze site.
Forum
Moet je meer lokale producten kopen, ook al zijn die soms duurder?
Maak Action 2.
Explore 4— Zijn identieke producten overal even duur?
1 Bekijk de afbeeldingen.
a Vergelijk de prijzen in de verschillende landen van het volgende product. Wat valt er op?
b Hoe komt dat?
c Vergelijk de prijzen van België en Nederland. Wat stel je vast?
2 Lees de tekst. Wat is de oorzaak van de prijsverschillen?
De MR, een Waalse politieke partij, wil de accijnzen en btw (allebei belastingen) op tabak en alcohol verlagen, omdat veel Belgen die producten goedkoper in het buitenland kopen. Door de hoge prijzen gaan de belastinginkomsten nu naar buurlanden zoals Frankrijk en Luxemburg. Volgens de MR zou een verlaging van de belastingen ertoe leiden dat Belgen opnieuw in eigen land kopen, wat uiteindelijk meer geld voor België oplevert. Vooral tabak en alcohol worden genoemd, aangezien de verkoop in België daalt en import en namaak toenemen. Het voorstel botst echter met het gezondheidsbeleid en met de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie, die juist hogere belastingen op die producten wil om consumptie te ontmoedigen. Bron: standaard.be, 2025-10-09
3 Voor welke landen staan de prijzen op de etiketten? Gebruik het internet.
Good to know
Elk land heeft een bepaalde munteenheid of valuta. In de landen van de eurozone is er de euro. Buiten de eurozone kun je niet altijd met euro’s betalen. Je moet je euro’s dus omwisselen naar de andere vreemde valuta of munteenheid.
Er bestaan online tools en apps om de euro om te rekenen in een andere munteenheid en omgekeerd. Met een zoekterm zoals ‘wisselkoers omzetten’ of ‘wisselkoers berekenen’ kun je zo een onlinetool vinden.
4 Welke munteenheid gebruiken ze in de volgende landen? Noteer ook de afkorting. Raadpleeg eventueel het internet.
LAND
MUNTEENHEID LAND MUNTEENHEID
Duitsland Spanje
Verenigd Koninkrijk Denemarken
Zwitserland Japan
China Brazilië
Verenigde Staten Canada
5 Surf via iDiddit naar een link waar je de wisselkoers kunt berekenen.
a Hoeveel Britse pond krijg je voor 40,00 euro?
40,00 EUR =
b Hoeveel euro krijg je voor 85,00 Britse pond?
85,00 GBP =
c Hoeveel Japanse yen krijg je voor 20,00 euro?
20,00 euro =
d Hoeveel euro krijg je voor 6 500,00 Japanse yen?
Welke binnenlandse en buitenlandse producten koop je?
Aardbeien Appels
Maïs Rijst Kleding Auto’s
De voedingswaren die je dagelijks eet, komen niet alleen uit België. Zo komt fruit vaak uit het buitenland. Ook maïs en aardappelen komen van andere landen.
Dagelijks gebruik en verbruik je goederen die niet alleen in België geproduceerd worden. Veel goederen komen uit het buitenland. Dat heet import of importeren.
Wanneer je boodschappen doet, is het belangrijk om na te denken over de weg die de producten hebben afgelegd voor ze in de winkel liggen.
Elk land heeft zijn eigen munteenheid. Wanneer je naar andere landen reist, kan het zijn dat je jouw munteenheid moet omrekenen naar een andere munteenheid. Daarvoor bestaan er online tools. Prijzen van zelfde producten kunnen verschillen door onder andere het verschil in btw.
Action 1— Kun je een affiche maken met producten uit verschillende landen?
1 Maak met een tool naar keuze een affiche met producten uit verschillende landen. Raadpleeg het internet. Raadpleeg de ICT-fiches.
a Neem tien producten op die in België geproduceerd worden.
b Neem vijf producten op in je affiche die in een ander land geproduceerd worden.
c Vermeld op een creatieve manier de twee landen van herkomst.
2 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Houd rekening met de criteria van de evaluatiefiche.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
4 Open opnieuw de evaluatiefiche. Vul die in. Sla de fiche op en controleer of ze correct in je portfolio staat.
Action 2— Kies je voor internationaal of lokaal?
1 Lees de tekst.
Waarom avocado’s niet zo groen zijn
Avocado’s zijn al jaren heel populair. Veel mensen denken dat ze gezond zijn, goed voor je hart en vol met goede vetten. Vooral sporters en mensen die gezond willen eten, kiezen vaak avocado.
Avocado’s worden vaak een superfood genoemd. Maar niet iedereen weet dat ze slecht kunnen zijn voor het milieu. De meeste avocado’s die wij in België eten, komen uit verre landen zoals Mexico, Peru of Chili. Om ze hier te krijgen moeten ze met vliegtuigen of grote vrachtwagens vervoerd worden. Dat zorgt voor veel CO2 in de lucht. CO2 is een gas dat de aarde warmer maakt. Alleen al het vervoer van avocado’s zorgt dus voor veel vervuiling.
Maar er is meer. Om avocado’s te laten groeien, is heel veel water nodig. Voor één avocado is ongeveer 200 liter water nodig. In landen waar weinig water is, zoals delen van Zuid-Amerika, is dat een groot probleem. Boeren gebruiken soms meer water dan er beschikbaar is. Daardoor blijft er minder over voor andere planten, dieren en mensen. Ook wordt er veel landbouwgrond gebruikt voor avocado’s. Daardoor verdwijnen soms bossen of kunnen andere planten niet meer groeien. In sommige gebieden is er zelfs ruzie of geweld, omdat avocado’s veel geld waard zijn.
Naar: mannenkeuze.nl, 2025-04-18
2 Stel voor een product naar keuze een productpaspoort op.
a Kies een van deze producten: aardbeien Hoogstraten – avocado – bloemkool – Chiquitabanaan – melk –rijst – sinaasappel
b Maak voor jouw gekozen product een productpaspoort aan de hand van het sjabloon op iDiddit. Gebruik het internet.
c Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
d Stel je product voor aan de klas.
e Zijn er dichterbij alternatieven beschikbaar voor de producten die van ver komen? Bespreek klassikaal.
Action 3— Kun je de wisselkoers makkelijk berekenen?
1 Zet de euro om naar de gevraagde munteenheid. Gebruik de tool op iDiddit of een andere tool naar keuze.
100,00 euro = Deense kroon
100,00 euro = Japanse yen
100,00 euro = Chinese yuan
100,00 euro = Braziliaanse real
2 Je gaat naar de Verenigde Staten en wilt 1 000,00 Amerikaanse dollar meenemen. Hoeveel euro is dat?
3 Je gaat naar Londen en wilt 500,00 euro meenemen. Hoeveel Britse pond is dat?
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
1 Ik kan voorbeelden geven van goederen uit België of het buitenland die we consumeren.
2 Ik kan een online tool gebruiken om een munteenheid om te rekenen naar een andere munteenheid.
3 Ik kan toelichten dat prijzen van eenzelfde product verschillen van land tot land.
LEVEL 3
Wat zijn de gevolgen van technologische ontwikkelingen en digitalisering voor onze samenleving?
INTRO
1 Bekijk de afbeeldingen. Wat kun je eruit afleiden? Bespreek klassikaal.
2 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:
Wat zijn de gevolgen van technologische ontwikkelingen en digitalisering voor onze samenleving?
Explore 1— Welke technologische ontwikkelingen beïnvloeden ons dagelijks leven?
Technologische vernieuwingen
Technologische vernieuwing of innovatie is de productie van nieuwe producten en machines die de oudere versie van die producten en machines verbeteren. Soms zijn het ook nieuwe uitvindingen die meer mogelijkheden creëren of ervoor zorgen dat alles sneller gaat.
Ga naar iDiddit en bekijk de presentatie over de technologische vernieuwingen. Welke technologische vernieuwingen zie je? Bespreek klassikaal.
Explore 2— Zorgen die technologische ontwikkelingen voor kansen of voor bedreigingen?
1 Lees de artikels.
a Hoe belangrijk is die vernieuwing volgens jou? Vink aan. b Leg uit waarom je dat vindt.
AChip in hersenen
Tot nu toe hebben vijf mensen met een gedeeltelijke of gehele verlamming door een ruggenmergletsel een Neuralink-chip geïmplanteerd gekregen. Via een netwerk van elektroden worden hersensignalen, die normaal voor beweging zorgen, opgevangen en vertaald. Alleen al het zich voorstellen van een beweging is volgens de onderneming genoeg om bijvoorbeeld een cursor aan te sturen op een computer. Volgens Neuralink kan een patiënt daarmee op het internet surfen, een potje schaak spelen of zelfs racen in Mario Kart. Een patiënt zou de implantaten al hebben gebruikt om websites te bezoeken en videospellen te spelen. Neuralink hoopt in de toekomst verlamde patiënten weer te kunnen laten lopen, het gezichtsvermogen van blinden te herstellen en zelfs psychiatrische aandoeningen als depressie te behandelen.
Bron: demorgen.be, 2025-06-03
Ik vind dit … een must. wenselijk maar niet nodig. te vergaand.
In Mechelen heeft Hoppy deelsteps gelanceerd die veiliger zouden moeten zijn, omdat ze uitgerust zijn met artificiële intelligentie. Als de step merkt dat er meer dan een persoon op staat, valt die stil. Dat gebeurt ook als de camera in de step merkt dat je op het voetpad rijdt. Het systeem moet de komende maanden wel nog getraind worden. In Antwerpen registreert Bolt bij 2 procent van de ritten meer dan een persoon op de steps.
Bron: vrt.be, 2025-06-04
Ik vind dit … een must. wenselijk maar niet nodig. te vergaand.
C6G
Toelichting:
De Europese Commissie wil klaar zijn voor 6G
De Europese Commissie werkt eraan om Europa voor te bereiden op 6G, zodat Europa klaar is voor de volgende generatie communicatie.
Aangezien steeds meer mensen toegang hebben tot de digitale wereld en steeds meer gegevens genereren, heeft Europa een digitale infrastructuur nodig om dat te ondersteunen. Daar kan 6G een oplossing voor bieden. Die technologie wordt rond 2030 verwacht.
6G zal voor een nieuw tijdperk zorgen waarin mensen en verbonden voertuigen, robots en drones enorme veel informatie genereren. Het zal zorgen voor een perfecte verbinding en geïntegreerde communicatie uitbreiden, maar ook kunstmatige intelligentie.
6G zal ervoor zorgen dat connectiviteit, robotica, cloud en veilige en betrouwbare handel samengebracht kunnen worden. Het stelt ontwikkelaars in staat om meer uitdagende toepassingen te ontwikkelen, gaande van virtuele en augmented reality tot hologrammen, operaties op afstand en zelfrijdende voertuigen.
Bron: digital-strategy.ec.europa.eu, 2025-06-30
Ik vind dit … een must. wenselijk maar niet nodig. te vergaand.
Ziekenhuizen AZ Turnhout en AZ Herentals gaan drones gebruiken voor medisch transport
De drones moeten het vervoer van stalen tussen de verschillende ziekenhuiscampussen vergemakkelijken. Momenteel gebeurt dat nog met wagentjes van het ziekenhuis. Ook andere Belgische ziekenhuizen gebruiken daar ondertussen drones voor. De drones zouden voornamelijk ingezet worden voor het vervoer van weefsel- en bloedstalen, maar ook voor medicatie. Alle stalen zullen uiteraard goed verzegeld zijn, zodat bij een crash niemand aan de lading kan. Er zullen ook geen gegevens van patiënten op de stalen staan.
Bron: vrt.be, 2025-08-01
Ik vind dit … een must. wenselijk maar niet nodig. te vergaand.
Toelichting:
2 Ga naar iDiddit. Daar vind je nog meer artikels.
a Hoe belangrijk is die vernieuwing volgens jou? Vink aan. b Leg uit waarom je dat vindt.
Ik vind dit … een must. wenselijk, maar niet nodig. te vergaand.
Toelichting:
Ik vind dit … een must. wenselijk, maar niet nodig. te vergaand.
Toelichting:
Ik vind dit … een must. wenselijk, maar niet nodig. te vergaand.
Toelichting:
Ik vind dit … een must. wenselijk, maar niet nodig. te vergaand.
Toelichting:
Explore 3— Hoe beïnvloedt digitalisering ons leven?
Digitalisering
Het internet is zo aanwezig in ons dagelijks leven dat het niet meer weg te denken is. We gebruiken het internet om routes te plannen, sportprestaties bij te houden, online te bestellen, prijzen te vergelijken of reviews van producten te lezen.
Handelingen waar vroeger geen internet voor gebruikt werd, gebeuren steeds meer digitaal. We gebruiken (Google) Maps in plaats van een papieren kaart. We versturen brieven via e-mail, WhatsApp … Dat proces heet digitalisering.
1 Bestudeer grafiek 1.
a Markeer de titel van de grafiek.
b Hoeveel procent van de mensen kocht in 2006 online?
c Hoeveel procent van de mensen kocht in 2024 online?
d Wat koop jij zelf online? Bespreek.
Grafiek 1: Online aankopen voor privaat gebruik in voorbije jaar bij de bevolking van 16 tot 74 jaar Vlaams Gewest, 2006-2024, in %
Bron: Enquête ICT- en internetgebruik bij huishoudens Statbel, bewerking Statistiek Vlaanderen
2 Bestudeer de afbeeldingen. Op welke manieren beïnvloedt digitalisering ons dagelijks leven? Zet de letter van de voorbeelden bij de juiste afbeelding.
A We gebruiken onze e-ID voor online medische diensten of digitale handtekeningen.
B We zoeken reviews van producten en hotels op om de kwaliteit te beoordelen.
C We gebruiken onlineleerplatformen om te mailen en documenten te delen en te studeren.
D We winkelen online en laten thuisleveren i.p.v. naar de winkel te gaan.
In het Vlaamse en in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest had in 2024 bijna 4 % van de gebruikers van met het internet verbonden apparaten of systemen problemen in verband met beveiliging en privacy. In het Waalse Gewest was dat 2 %.
Bron: ICT-enquête, 2024
2 Bekijk grafiek 2.
a Lees de titel.
b Bestudeer de hoogte van de kolommen per leeftijdscategorie.
c Wat stel je vast?
Grafiek 2: Personen die nog nooit het internet gebruikten volgens leeftijdscategorie
Bron: ICT-enquête huishoudens en individuen (2024), FOD Economie – Algemene Directie Statistiek – Statistics Belgium, Eurostat
3 Bekijk grafiek 3.
a Lees de titel.
b Bestudeer de hoogte van de kolommen per leeftijdscategorie.
Grafiek 3: Personen die nog nooit het internet gebruikten volgens opleidingsniveau
Bron: ICT-enquête huishoudens en individuen (2024), FOD Economie – Algemene Directie Statistiek – Statistics Belgium, Eurostat
Good to know
– Laaggeschoolden zijn personen zonder een einddiploma van het secundair onderwijs.
– Middengeschoolden hebben het secundair onderwijs of het postsecundair niet-hogeronderwijs (vervolgopleiding) met succes afgewerkt.
– Hooggeschoolden beschikken over een diploma hoger onderwijs.
Digitale kloof
Bij het gebruik van het internet ondervinden mensen regelmatig problemen die vooral te maken hebben met het gebruik, maar ook met de beveiliging.
De digitale kloof is het verschil tussen een groep die wel makkelijk toegang heeft tot en kan werken met ICT en een groep die dat niet kan. Het zijn vooral de ouderen en de lageropgeleiden die problemen ondervinden.
4
Lees de vier artikels. Noteer in een zin wat je uit elk artikel leert.
AIn april 2025 waarschuwde minister van Digitalisering Vanessa Matz voor de grote gevaren van SkinnyTok, de trend op TikTok die viraal is gegaan en extreme slankheid promoot. Matz wijst op de gevaren van de inhoud van die TikTok-filmpjes voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid van jongeren.
SkinnyTok, achter die hashtag schuilen een verheerlijking van extreem slank zijn via content die schuldgevoelens aanpraat, gevaarlijke diëten en onrealistische lichaamsbeelden. Ideaalbeelden voeden diepe onzekerheid bij jongeren, vooral bij jonge meisjes, en kunnen leiden tot ernstige eetstoornissen zoals anorexia of boulimie. Vooral vrouwen worden blijkbaar getroffen. De stoornissen zijn vaak onzichtbaar, maar hun impact is echt – voor de mensen die eraan lijden en voor de mensen om hen heen.
Bron: vrt.be, 2025-04-11
BApps die je belonen als je reeksen taken of opdrachten uitvoert, zijn misschien bedoeld als motivatie, maar kunnen ook dwanggedrag veroorzaken.
Elke 24 uur een foto sturen naar een Snapchat-vriend, elke dag een korte les Spaans afwerken op Duolingo, of elke dag je training registreren op Strava: zo bouw je streaks op. Hoe langer je dat volhoudt, hoe meer dagen achtereen, hoe hoger je streak-cijfer. Dat cijfer doet dienst als een beloning en zou je moeten motiveren om consequent te blijven sturen, studeren of lopen. Dit type apps leidt ertoe dat de smartphone met ons gedrag aan de loop gaat.
Zeker jongeren kunnen enorm sterk gebonden zijn aan de verplichting van zo’n streak. Dat ruikt wat naar verslaving, want verslavende producten gaan ook met ons gedrag aan de haal.
Bron: vrt.be, 2025-08-07
CWerknemers en ex-werknemers van TikTok hebben intern verschillende keren hun bezorgdheden geuit over de manier waarop het algoritme van de app de mentale gezondheid van jongeren kan schaden. Zo zou de app ervoor zorgen dat gebruikers zichzelf verplicht voelen de app te gebruiken. Dat zou belangrijke persoonlijke verantwoordelijkheden, zoals voldoende slaap, werk, schoolverantwoordelijkheden en contact met dierbaren, in de weg staan.
Bron: vrt.be, 2025-08-22
DTikTok-moderator waarschuwt dat ontslag van moderatoren en vervanging door AI de app onveiliger zal maken.
Sander werkt al 3,5 jaar als TikTok-moderator in Berlijn en bekijkt dagelijks tot 1 000 video’s, vaak met schokkende inhoud. Hij en zijn collega’s beschermen gebruikers tegen geweld, pornografie en verkeerde informatie, maar staan onder hoge werkdruk en krijgen beperkte psychologische steun. Door onderbemanning grijpt het team vaak te laat in bij gevaarlijke trends en challenges.
TikTok wil zijn 150 moderatoren ontslaan en vervangen door AI en externe onderaannemers. Volgens Sander kan AI de menselijke nuance, empathie en complexiteit van moderatie niet vervangen. Hij vreest dat dit de veiligheid van het platform ernstig zal verminderen.
Bron: vrt.be, 2025-08-01
Sociale media
Het gebruik van sociale media en andere apps kan verslavend werken waardoor mensen verantwoordelijkheden zoals school, slaap of gezondheid verwaarlozen. Daarnaast kunnen sociale media ons een verkeerd beeld van de werkelijkheid geven.
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan. Wat zijn de gevolgen van technologische ontwikkelingen en digitalisering voor onze samenleving?
Nieuwe computerprogramma’s Nieuwe soorten computers en machines Toepassingen artificiële intelligentie Medische ontwikkelingen
Voorbeelden van digitalisering Gevaren
Verslavingsgedrag
Voorbeelden van nieuwe
Technologische vernieuwingen of innovaties nemen uiteenlopende vormen aan. Dagelijks verschijnen er nieuwe toepassingen. Zo ontdekken dokters nieuwe geneesmiddelen en nieuwe scanners. Technologiebedrijven maken nieuwe computerprogramma’s of nieuwe toestellen zoals slimme brillen en slimme oortjes. Bedrijven zullen meer en meer artificiële intelligentie, zoals ChatGPT, inzetten.
Die innovaties hebben als doel het leven eenvoudiger, veiliger en gezonder te maken. Tegelijkertijd brengen zij risico’s met zich mee, zoals de mogelijke aantasting van de privacy.
Het internet vormt een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven. Het wordt gebruikt voor uiteenlopende doeleinden, zoals online aankopen, administratieve verplichtingen regelen, solliciteren, prijzen vergelijken en reviews raadplegen. Die verschuiving naar online toepassingen heet digitalisering.
Het gebruik van het internet gaat echter niet zonder uitdagingen. Veel gebruikers ervaren problemen op het gebied van gebruiksgemak en beveiliging. Daarnaast speelt de digitale kloof een belangrijke rol: een deel van de bevolking beschikt over de kennis en middelen om vlot met ICT om te gaan, terwijl anderen daarin achterblijven. Tot slot kunnen sociale media een verkeerd beeld geven van de werkelijkheid.
Action 1— Kun je een mooi overzicht maken van de laatste technologische nieuwtjes?
1 Zoek informatie over de laatste technologische vernieuwingen. Gebruik het internet of AI.
2 Maak een mooie affiche van al die technologische vernieuwingen.
a Kies zelf met welk programma je de affiche maakt.
b Gebruik afbeeldingen en / of krantenkoppen.
3 Bieden die technologische vernieuwingen vooral voordelen of kunnen ze ook gevaarlijk zijn? Of beide? Maak ook dat duidelijk zichtbaar op je affiche.
4 Ga naar iDiddit. Download de evaluatiefiche. Houd rekening met de criteria van de evaluatiefiche.
5 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
6 Open opnieuw de evaluatiefiche. Vul die in. Sla de fiche op en controleer of ze correct in je portfolio staat.
Action 2— Hoe ziet het internetgebruik eruit?
1 Maak drie grafieken van de gegevens uit tabel 1. Je vindt de gegevens ook op iDiddit.
2 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Tabel 1: Bevolking van 16 tot 74 jaar die minstens wekelijks internet gebruikt; Vlaams Gewest, 2024, in procent
Bron: Enquête ICT- en internetgebruik bij huishoudens Statbel, bewerking Statistiek Vlaanderen
Action 3— Welke voor- of nadelen zie je in deze technologische vernieuwingen?
Lees de teksten. Markeer:
a de voordelen van de nieuwe technologie in het blauw. b de nadelen van de nieuwe technologie in het rood.
AHoeveel energie verbruikt een vraag aan een AI-tool?
Google heeft voor het eerst cijfers bekendgemaakt over hoeveel energie een vraag aan hun AI, Gemini, precies verbruikt. Een gemiddeld verzoek kost 0,24 wattuur, dat is vergelijkbaar met een microgolf die één seconde draait. Het lijkt weinig, maar omdat miljoenen mensen tegelijk vragen stellen, loopt dat snel op.
Volgens onderzoekers van de universiteit van Michigan is dit de meest duidelijke schatting ooit van een groot AI-bedrijf. Tot nu toe was het energieverbruik van AI grotendeels een raadsel. En dat is belangrijk, want AI groeit razendsnel, terwijl de wereld nog steeds met een klimaatprobleem kampt.
Het onderzoek toont dat niet alleen de chips energie vragen. Ook servers, back-ups en de koeling van datacenters nemen een groot deel voor hun rekening. Gemiddeld blijft het verbruik beperkt, maar moeilijke vragen of opdrachten met foto’s en video’s verbruiken véél meer energie.
Zo probeert Google te tonen dat het allemaal wel meevalt, al waarschuwen experts dat het massale gebruik uiteindelijk toch zwaar kan doorwegen.
Bron: vrt.be, 2025-08-22
Gezichtsherkenning bij camerabewaking
In het nieuwe Belgische regeerakkoord krijgt artificiële intelligentie een opvallende plaats. De overheid wil slimme camerabewaking invoeren, inclusief gezichtsherkenning, ondanks het Europese verbod. De AI-wet laat namelijk uitzonderingen toe, zoals bij het opsporen van zware criminelen, en België wil die ruimte volop benutten. Er komt een testfase om de technologie uit te testen, en de camerawetgeving wordt verruimd.
Toch waarschuwen experts dat niet alleen privacy, maar ook vrijheid van meningsuiting en gelijkheid in het gedrang komen. Zo kan gezichtsherkenning tijdens betogingen mensen afschrikken om hun mening te uiten.
Daarnaast zet de regering AI in bij politie en leger, onder meer voor spraakherkenning en elektronische oorlogsvoering.
Ook komt er een virtuele identiteitskaart die evenveel waarde krijgt als de fysieke kaart.
Het regeerakkoord benadrukt efficiëntiewinsten, maar ook de nood aan internationale samenwerking rond AI en de macht van grote techbedrijven.
Bron: Standaard, 2025-02-05
IBM wil tegen 2029 de eerste commerciële kwantumcomputer maken.
Het Amerikaanse technologiebedrijf stelt nieuwe technologische doorbraken voor die tot de bouw van een heel sterke computer met ongekende rekenkracht moeten leiden. Het toestel zou volgens de bedrijfsleider in staat zijn om concrete problemen op te lossen en nieuwe grote mogelijkheden voor bedrijven mogelijk maken. Mogelijke toepassingen zijn onder meer de ontwikkeling van nieuwe materialen, brandstoffen of medische behandelingen. De sterke computers zouden ook artificiële intelligentie vooruithelpen.
Bron: vrt.be, 2025-06-10
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
JA NEEN
EXTRA
OEFENMATERIAAL
1 Ik kan voorbeelden van nieuwe technologieën geven.
2 Ik kan aangeven of een technologie kansen of bedreigingen biedt.
3 Ik kan toelichten op welke manieren digitalisering gebruikt wordt in ons dagelijkse leven.
4 Ik kan de digitale kloof toelichten.
5 Ik kan aangeven wat de gevaren zijn van sociale media en andere digitale toepassingen.
Beeldwoordenboek Level 3
BEGRIP
VERKLARING
digitale kloofDat betekent dat niet iedereen even goed of even gemakkelijk computers, internet en nieuwe technologie gebruikt.
AFBEELDING
digitaliseringDigitalisering is informatie of activiteiten omzetten naar een digitale vorm zodat computers ermee kunnen werken.
technologische vernieuwing of innovatie
Dat is een nieuwe uitvinding of vernieuwing die iets beter, makkelijker of slimmer maakt dan het al was.
Het kan gaan om een nieuw product (zoals een smartphone), een nieuwe manier van werken (zoals online les volgen) of een nieuwe technologie (zoals artificiële intelligentie).
STEP-UP
1 Je hebt de afgelopen weken de consument in de samenleving bestudeerd. Schets de evolutie in de mogelijkheden voor de consument door de consument van vroeger en nu te vergelijken.
– Binnenlandse versus buitenlandse producten – Technologische nieuwigheden – Digitalisering
2 Werk alleen of per twee.
3 Kies een van deze drie opties om de evolutie te presenteren. Leg uit waarom je die optie kiest. Gebruik daarvoor eventueel de ICT-fiches van Canva of PowerPoint.
Video
Infographic
Presentatie
4 Stel je werk aan de klas voor.
5 Geef je bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio. Tip:
16 LEVEL 3 Hoe zorgen belastingen voor inkomsten voor de overheid?
Posterbeurs met overheidsmaatregelen voor een duurzamere samenleving
LEVEL 2
Hoe draagt de overheid bij tot de welvaart en het welzijn van de burgers?
LEVEL 1
Welke rol speelt de overheid in onze samenleving?
STEP-IN
1 Bekijk de afbeeldingen. Noteer het juiste begrip. Kies uit: België – burgemeester – De Lijn – NMBS – politie – provincie – Vlaanderen – VRT
2 In dit thema doorloop je drie Levels waarin je leert …
1 welke rol de overheid in de samenleving speelt;
2 hoe de overheid bijdraagt tot de welvaart en het welzijn van burgers;
3 hoe belastingen voor inkomsten voor de overheid zorgen.
3 Elk level biedt je een stukje kennis die je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin bedenk je een overheidsmaatregel om de samenleving duurzamer te maken.
LEVEL 1
Welke rol speelt de overheid in onze samenleving?
INTRO
1 Bekijk aandachtig de kaart.
a Zet een stip met een pijl waar jouw gemeente of stad zich bevindt.
b Kleur de provincie Antwerpen geel.
c Arceer Vlaanderen in het rood.
d Ga met blauw over de grenzen van België.
e Noteer de namen van de buurlanden op de juiste plaats.
Duitsland – Frankrijk – Luxemburg – Nederland
2
Lees de krantenknipsels. Ze geven je een idee welke rol de overheid in onze samenleving speelt. Markeer de bevoegdheden van:
a gemeenten en steden in het groen, b provincies in het rood, c Vlaanderen in het blauw, d België in het geel.
Tip:
Raadpleeg indien nodig het internet.
De gemeenteraad van Gent beslist om een nieuw skatepark aan te leggen
De gemeente Brugge organiseert een grote opruimactie in parken
Vlaams minister van Onderwijs investeert in extra laptops voor scholen
De provincie Oost-Vlaanderen opent een nieuw fietspad tussen twee gemeenten
Vlaams minister van Cultuur geeft subsidies aan jeugdtheatergroepen
De federale minister van Volksgezondheid kondigt een vaccinatiecampagne aan E
Federaal minister van Mobiliteit werkt aan strengere verkeersregels
De provincieraad van Limburg steunt een project voor natuurbehoud
3 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:
Welke rol speelt de overheid in onze samenleving?
Explore 1— Wie of wat is de overheid?
De overheid
De overheid bestaat uit organisaties op verschillende niveaus die het land, de stad of het dorp goed doen werken. Ze zorgt ervoor dat alles veilig, netjes en eerlijk verloopt en zorgt onder andere voor: scholen: zodat je kunt leren; ziekenhuizen: zodat je geholpen wordt als je ziek bent; politie en brandweer: zodat je veilig bent; speeltuinen en parken: zodat je kunt spelen en ontspannen; verkeersregels: zodat iedereen veiliger op straat kan zijn.
1 In België zijn er overheden op verschillende niveaus. Combineer de kaart met het niveau.
ADe Vlaamse overheid beslist over onderwijs, cultuur, toerisme en milieu.
bv. De Vlaamse minister van Onderwijs geeft geld voor laptops op school.
BDe provincie werkt voor een grotere regio (bv. Oost-Vlaanderen).
bv. De provincie legt een fietspad tussen verschillende gemeenten aan.
CDe gemeente zorgt voor lokale zaken zoals vuilnisophaling, bibliotheken, sportterreinen.
bv. De gemeente legt een nieuw skatepark aan.
DDe federale overheid regelt voor heel België zaken zoals defensie, justitie en sociale zekerheid.
bv. De federale minister van Volksgezondheid organiseert een vaccinatiecampagne.
KAART
2 Vul de tekst aan. Kies uit:
gemeente – provincies – hoofdstad
België is een klein land in Europa. Het bestuur is verdeeld in verschillende niveaus. Elk niveau heeft zijn eigen verantwoordelijkheden en speelt een belangrijke rol in het dagelijkse leven van de inwoners. De verschillende niveaus zijn de gemeenten, de provincies, de gewesten en de gemeenschappen en de federale overheid.
Een is het kleinste niveau in België. Het bestaat uit een stad of dorp en de omliggende buurten. België is verdeeld in tien . Een provincie is een groter gebied dat bestaat uit meerdere gemeenten. Elke provincie heeft een .
3 Bekijk de kaart. Noteer de tien provincies van België en hun hoofdstad. Raadpleeg het internet indien nodig.
4 Lees het fragment uit het dagboek van Meryam.
Lieve dagboek, Vandaag was het weer een interessante dag! Ik woon in een kleine gemeente in de provincie Antwerpen, Wijnegem. Vanmorgen ging ik naar de gemeentelijke bibliotheek om een boek te lenen. De gemeente zorgt ervoor dat we toegang hebben tot boeken zodat we die niet zelf moeten aankopen.
Na de bibliotheek ging ik naar het park dat onlangs door de gemeente is opgeknapt. Het is nu een prachtige plek waar kinderen kunnen spelen en volwassenen kunnen ontspannen.
De gemeente heeft echt goed werk geleverd om het park te verbeteren! Ik ben heel enthousiast over de nieuwe speeltuin, want het wordt een geweldige plek om te spelen en nieuwe vrienden te maken.
‘s Middags had ik een afspraak in het provinciale ziekenhuis in Antwerpen. Het ziekenhuis is groot en goed uitgerust.
Later op de dag heb in mijn weekplanning klaargemaakt voor school zodat ik op maandag zonder stress meteen aan de lessen kan beginnen.
Tijdens het avondeten bespraken we thuis het nieuwe skatepark van de gemeente. Mama had heerlijke pannenkoeken gebakken met verse eieren van de boer om de hoek. Papa was nog onderweg van zijn werk.
Hij werkt bij het leger.
Ik ben blij dat ik in België woon waar alle organisaties samenwerken om ons leven beter te maken.
Tot morgen, lieve dagboek!
Meryam
5 Verdeel de gemarkeerde zaken over het juiste niveau.
TO THE POINT
De overheid is een groep mensen en instellingen die ons land, onze regio en onze gemeente besturen. Ze maken regels, zorgen dat die regels worden gevolgd en organiseren dingen die belangrijk zijn voor iedereen.
Gemeenten en steden
Een gemeente of een stad heeft zijn eigen politie en regelt het welzijn (OCMW) binnen de gemeente.
Provincies
Binnen de provincie zorgt het provinciebestuur voor het beheer van natuurgebieden, provinciale domeinen en fietsroutes.
Vlaanderen
Vlaanderen speelt een belangrijke rol op het vlak van onder andere milieu, werkgelegenheid (VDAB) en onderwijs.
België
De Belgische overheid is bevoegd voor onder andere justitie (rechtbanken), defensie (leger) en overheidsbedrijven (bijvoorbeeld NMBS).
Action 1— Welke rol speelt de overheid in onze samenleving?
Noteer de bevoegdheid of taak van de overheid onder de afbeelding of de krantenkop. Kies uit:
Action 2— Kun jij een moodboard maken van de overheid?
Werk in groepen van vier. Stel de overheid voor als een voetbalteam. Om goed te spelen heb je verschillende posities nodig. Zo werkt het ook met de overheid.
Benodigdheden: A3-blad, kleurpotloden, stiften, lijm, schaar, knutselmateriaal naar eigen keuze
a Jullie voetbalveld dat een groot moodboard is, moet er als volgt uitzien:
Gemeente = de keeper
De keeper staat dicht bij het doel en zorgt voor de lokale verdediging.
Kleur: groen
Gemeenten regelen dingen dicht bij jou: vuilnisophaling, speelpleinen, bibliotheek.
Provincie = de verdedigers
Ze spelen iets verder van het doel, maar nog steeds dichtbij.
Kleur: rood
Provincies zorgen voor zaken tussen gemeenten, zoals fietspaden of natuurgebieden.
Vlaamse overheid = de middenvelders
Middenvelders sturen het spel en nemen veel beslissingen.
Kleur: blauw
Vlaanderen beslist over onderwijs, cultuur, milieu.
Federale overheid = de spits
De spits speelt voor het hele team en scoort de grote doelpunten.
Kleur: geel
De federale overheid regelt zaken voor heel België: justitie, defensie, sociale zekerheid.
b Zorg voor mooie, duidelijke afbeeldingen.
c Schrijf bij elke positie wat die doet en geef een voorbeeld.
d Bedenk een eigen krantenkop voor elk niveau.
e Houd rekening met de criteria van de evaluatiefiche. Vink aan als je een item uitgevoerd hebt.
EVALUATIEFICHE
MOODBOARD
UITGEVOERD
Ik heb de niveaus correct gekleurd.
Mijn werk is verzorgd en netjes.
De uitleg bij elk niveau is correct.
De krantenkop bij elk niveau is correct.
De samenwerking in de groep verliep vlot.
TOTAAL
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Bewaar het bestand in je portfolio. Maak een map voor elk thema en een submap voor elk Level. Geef die submap de naam ‘Level_1’. Geef het bestand een duidelijke naam.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
1 Ik kan aan de hand van voorbeelden aantonen welke rol de overheid in de samenleving heeft.
EXTRA OEFENMATERIAAL
JA NEEN
Beeldwoordenboek Level 1
BEGRIP
VERKLARING
overheid De overheid is een groep mensen die helpt om ons land, onze stad of ons dorp goed te laten werken. Ze zorgen ervoor dat alles veilig, netjes en eerlijk verloopt.
AFBEELDING
STEP-UP
1 Je heb in dit thema de relatie tussen de overheid en de samenleving bestudeerd. De overheid is bezorgd over de mensen. Wat zou de overheid kunnen doen om de samenleving duurzamer te maken?
a Werk per twee.
b Bedenk een maatregel die de samenleving duurzamer maakt.
2 Maak een poster waarop je die maatregel voorstelt. Raadpleeg de ICT-fiches van Canva of PowerPoint.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
Hoe produceer je als consument onbewust data voor bedrijven en overheid?
p. 5
STEP-IN
1 Wanneer je door een winkelstraat wandelt, laat je onbewust overal kleine kruimeltjes achter. Niet letterlijk, maar digitaal. Bedrijven volgen die sporen via apps en bouwen met die kruimeltjes een beeld van jou op. Maar wat weten ze eigenlijk echt over jou?
a Vervolledig de tabel.
Welke apps, websites of digitale tools gebruik jij het vaakst? Noteer vijf voorbeelden.
Waarvoor gebruik jij elk van die apps, websites of digitale tools?
APP, WEBSITE OF TOOL GEBRUIK
b Wat weten die apps, websites of tools over jou op basis van je gebruik?
2 In dit thema doorloop je twee Levels waarin je leert …
1 hoe je als consument onbewust producent van data bent;
2 hoe data gemanipuleerd kunnen worden.
3 Elk Level biedt je een stukje kennis dat je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin maak je een overzicht van hoe je je online profiel kunt beschermen.
Er bestaan algoritmes of software die de emoties van selfies kunnen aflezen.
Snapchat en Instagram weten wanneer je wakker bent.
Websites registreren waar je met je muis overheen beweegt om je interesses na te gaan.
2 Wat houd je liever helemaal voor jezelf? Kruis aan.
je foto’s
je aankopen
je gevoelens
je dromen
je gesprekken met je beste vriend
3 Neem je smartphone.
a Hoeveel schermtijd had je de afgelopen dagen gemiddeld?
b Wat is de gemiddelde schermtijd van de hele klas?
4 In dit Level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:
Hoe produceer je als consument onbewust data?
Explore 1— Wat is het verschil tussen data en informatie?
Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje. Beantwoord de vragen.
a Wat zijn big data?
Het zijn websites zoals Wikipedia waarop veel informatie staat.
Het is informatie over grote bedrijven zoals Facebook.
Het zijn alle gegevens die van jou en anderen verzameld en opgeslagen worden.
b Wat kan positief zijn aan big data?
De verzamelde gegevens helpen dokters om advies te geven over ziektes.
Je krijgt zeer veel reclame.
Gebruikers van bepaalde apps geven informatie door aan andere gebruikers.
c Hoe kunnen big data positief ingezet worden voor jou als consument?
Om reclame te versturen
Om gegevens te hacken, in huizen in te breken en de bankrekening te plunderen
Om informatie over de aankomst en de haltes van de bus te geven
d Welke toestellen verzamelen jouw data, denk je?
e Wat is het verschil tussen data en informatie? Gebruik het internet.
f Bekijk de afbeeldingen. Gaat het over big data of informatie? Noteer.
Good to know
Big data zijn enorme hoeveelheden gestructureerde gegevens die bedrijven uit meerdere bronnen verzamelen. Die data zijn onder andere klanttransacties zoals bestellingen, website-interacties, berichten op sociale media en meer. Informatie is de big data die verwerkt zijn tot bruikbare besluiten en ideeën.
Explore 2— Wat zijn cookies?
1 Stel dat je de volgende melding op een website krijgt. Wat doe je? Bespreek klassikaal.
2 Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje. Beantwoord de vragen.
a Wat doen cookies?
b Er bestaan verschillende soorten cookies. Combineer de soort met de juiste omschrijving.
SOORT
OMSCHRIJVING
1 essentiële cookie A Dat is een klein bestand dat op je computer opgeslagen wordt waardoor een website jou kan herkennen.
2 tracking cookie B Die cookie verzamelt jouw surfgedrag over verschillende websites heen. Die cookie ziet bijvoorbeeld dat je surft naar Nikeschoenen en toont je later reclame op je sociale media.
1 2
c Bedrijven verzamelen data van de consument. Waarom is dat erg? Het is toch leuk dat ze je persoonlijke reclame sturen!
Cookies
Cookies zijn kleine stukjes informatie die een website op jouw computer, tablet of smartphone opslaat wanneer je die website bezoekt. Je kunt het een beetje vergelijken met een stickertje dat een website op je toestel plakt om je de volgende keer te herkennen.
Websites gebruiken cookies om bijvoorbeeld: je taal of voorkeuren te onthouden, zodat je die niet elke keer opnieuw moet instellen; je ingelogd te houden, zodat je niet steeds opnieuw je wachtwoord moet invullen; te zien wat je leuk vindt of bekijkt, zodat ze jou gerichte reclame kunnen tonen.
3 Op welke manier zijn cookies en tracking van toepassing in de onderstaande voorbeelden?
ZOEKOPDRACHT IN WEBBROWSER
Wanneer je
kan het zijn dat je
SOCIALE MEDIA
WINKELMANDJE IN WEBSHOP
Wanneer je iets aan
kan het zijn dat je
BERICHT IN WEBMAIL
Good to know
Wanneer je een webshop bezoekt, kan de webshop bijhouden welke producten je gezocht hebt, hoelang je naar bepaalde producten gekeken hebt en natuurlijk wat je gekocht hebt. Op die manier kunnen winkels betere beslissingen nemen.
Maak Action 1.
Explore 3— Hoe gemakkelijk gooi je je persoonlijke gegevens online?
1 Lees de teksten. Noteer in een zin de boodschap van elke tekst.
Sociale media en algoritmes
Stel dat de dokter je aanraadt om elke dag drie uur oefeningen voor je rug te doen. Of dat de leerkracht Frans of wiskunde vraagt om elke dag drie uur oefeningen te maken. Of dat je voetbaltrainer vraagt om elke dag drie uur te jongleren. Wellicht vraag je je dan af waar je tijd moet vinden om dat te doen. Het antwoord is: door je smartphone aan de kant leggen.
Uit onderzoek blijkt dat jongeren meer dan drie uur per dag op hun smartphone zitten en dan voornamelijk op sociale media. Hoe komt dat? Bij elke nieuwe melding, like of comment maken je hersenen dopamine aan. Dat wordt ook wel ‘het gelukshormoon’ genoemd. Het lijkt dus alsof je iedere keer een beloning krijgt waardoor je opnieuw gaat scrollen op je gsm.
De slimme algoritmes van sociale media zorgen ervoor dat je steeds filmpjes, foto’s en dergelijke te zien krijgt die je interessant zou kunnen vinden omdat je gelijkaardige filmpjes geliket hebt of langer naar gelijkaardige filmpjes gekeken hebt.
Naar: flair.nl, 2024-06-30
Wanneer je foto’s met je smartphone maakt, worden er tijdstempels en locatiegegevens aan de foto toegevoegd. Als je die foto’s dan online plaatst, dan bestaat de kans dat anderen kunnen zien waar die foto’s genomen zijn.
Geef apps niet zomaar toegang tot je locatie
Je moet goed beseffen wat je prijsgeeft wanneer een app toegang heeft tot je locatie. Via je locatie kan de eigenaar of de maker van de app gedetailleerde profielen van je opstellen. Hij kan onder andere te weten komen waar je woont, waar je werkt, wat je hobby’s en je interesses zijn, of je medische gegevens achterhalen.
Apps willen die persoonlijke data zodat adverteerders je reclame kunnen sturen die je zeker aanspreekt. Heel vaak worden de verzamelde data ook doorverkocht aan andere bedrijven en adverteerders.
Location-Based Service (LBS) is een app die de locatie van je toestel gebruikt en vaak door sociale media gebruikt wordt. LBS is een van
de gevaarlijkste kenmerken van sociale media. Zo kunnen sociale media zien waar je bent. Criminelen kunnen dat gebruiken om je te volgen en thuis in te breken wanneer je er niet bent.
Naar: ITdaily.be, 2022-10-06
Sociale media zijn niet echt gratis
Sociale media zijn niet echt gratis, je betaalt immers met je persoonlijke gegevens. Die gegevens kunnen ze gebruiken om reclame te sturen op basis van jouw interesses zodat de kans groter is dat je iets zult kopen. Reclamemakers betalen dus graag voor jouw persoonlijke gegevens. Zo verdienen sociale netwerken hun geld en kunnen ze sociale media gratis maken voor jou.
Doordat jij een profiel aanmaakt met onder andere jouw geslacht, woonplaats en leeftijd, hebben sociale media heel veel gegevens van jou.
Wanneer je je favoriete tiktokker volgt, geef je ook aan waar jouw interesses liggen. Cookies houden
dan weer je online surfgedrag bij. Op het moment dat je een socialemedia-account aanmaakt, geef je ook toestemming dat de gegevens van je profiel doorgegeven mogen worden
Op socialemediaplatformen post je wellicht ook af en toe een foto. Dat is leuk en tegelijkertijd riskant. Het internet maakt het voor anderen erg makkelijk om foto’s te verkrijgen, te manipuleren en te gebruiken voor allerlei doeleinden. Zo kan jouw vakantiefoto opeens opduiken op een pikante website. Dat kun je voorkomen door de app geen toestemming te geven om jouw foto’s te gebruiken.
2 Lees de stellingen.
a Met welke stelling(en) ga je akkoord. Kruis aan met potlood.
b Bespreek de stellingen klassikaal.
c Wat is de algemene conclusie van de klas?
d Ga je nog steeds met dezelfde stellingen akkoord? Kruis je definitieve antwoord met balpen aan.
Ik vind het fijn dat ik meerdere filmpjes die ik leuk vind, te zien krijg op sociale media. Ik vind het fijn om reclame te krijgen van winkels, producten of merken.
Iedereen mag mijn locatie weten.
Het maakt me niet uit dat mensen zien waar ik foto’s gemaakt heb.
Maak Action 2 en 3.
Explore 4— Hoe kun je je privacy toch beschermen?
1 Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje. Beantwoord de vragen.
a Wat regelt de GDPR?
b Waarom is de GDPR ook voor jou belangrijk?
c Geef twee verplichtingen die in de GDPR vermeld staan.
d Geef een voorbeeld van een van beide verplichtingen.
e Wat houdt het recht op gegevenswissing in?
f Stel dat je al toestemming gegeven had om jouw gegevens te gebruiken, kun je je toestemming nog intrekken?
ja nee
Good to know
De GDPR is een Europese wetgeving die bepaalt hoe organisaties met persoonsgegevens van EU-burgers moeten omgaan. De GDPR geldt voor alle organisaties die persoonsgegevens verwerken, dus ook voor organisaties buiten de EU als ze data van EU-burgers verwerken. Dankzij de GDPR hebben burgers meer controle over hun gegevens.
2 Werk in drie groepen. Op iDiddit staat een document met een tekst voor elke groep.
a Noteer van jouw tekst vier belangrijke zaken die je wilt onthouden.
b Vorm nieuwe groepjes met van elke groep minstens een leerling.
c Noteer de tips van de twee andere leerlingen bij de andere groepen.
Groep 1 Verantwoord socialemediagebruik
Groep 2 Veilig gebruik openbaar wifinetwerk
Groep 3 Rechten gegevensbescherming
1
2
THEMA
Groep
Groep
3 Vul de tabel aan.
a Waarop heb jij een account?
b Markeer de beveiliging. Meld je je aan met login en paswoord of ook met tweefactorauthenticatie.
ACCOUNT OP
BEVEILIGING
login en paswoord / tweefactorauthenticatie
login en paswoord / tweefactorauthenticatie
login en paswoord / tweefactorauthenticatie
login en paswoord / tweefactorauthenticatie
login en paswoord / tweefactorauthenticatie
login en paswoord / tweefactorauthenticatie
4 Google jezelf op het internet. Welke informatie vind je?
5 In de Intro heb je genoteerd hoeveel schermtijd je per dag hebt. Vul de tabel aan.
a Hoeveel van jouw schermtijd ben je iets aan het leren, bijvoorbeeld een krantenartikel of een samenvatting aan het lezen?
b Hoeveel van jouw schermtijd gebruik je om berichten te versturen? Zijn dat levensnoodzakelijke berichten?
c Hoeveel van jouw schermtijd ben je gewoon maar aan het scrollen en filmpjes, foto’s of memes aan het bekijken?
TOTALE SCHERMTIJD:
Explore 5— Waarom zijn er klantenkaarten?
1 Werk in twee groepen. Elke groep werkt rond een ander thema.
THEMA
Groep 1 Lidl Plus-app
Groep 2 Tracking
Groep 1 Lees het artikel over de Lidl Plus-app en bekijk de schermafdrukken van een registratie op de app.
a Wat is het ‘click-en-collectreservatiesysteem’?
b Welke voordelen biedt de app aan de klanten?
c Welk voordeel heeft Lidl door de app aan te bieden?
Al honderd miljoen klanten gebruiken de Lidl Plus-app
In januari 2025 behaalde de Lidl Plus-app de kaap van de honderd miljoen gebruikers. Lidl blijft nieuwe functies toevoegen aan de digitale klantenkaart om het winkelen gemakkelijker te maken voor zijn klanten.
‘Dit toont hoezeer onze klanten de digitale klantenkaart, die de nieuwste informatie, aanbiedingen en diensten naar hun smartphones brengt, waarderen’, schrijft Lidl op de LinkedIn-pagina.
Lidl heeft in de loop der jaren verschillende functies toegevoegd aan de app: denk aan boodschappenlijstjes, digitale kastickets, digitale folders, de Lidl Pay-betaalfunctie, een Click-encollectreservatiesysteem voor non-foodaanbiedingen of de nieuwe Scan & Go-functie die shoppers in staat stelt om artikelen te scannen met hun smartphone. Lidl heeft zelfs een digitaal spaarprogramma in de app.
Naar: retaildetail, 2025-01-15
Groep 2 Lees het artikel over tracking.
a Wat is het voordeel van een klantenkaart voor jou als klant?
b Wat is het voordeel van een klantenkaart voor de winkel?
‘Heeft u al een klantenkaart?’ Waarom winkels je aankopen zo graag in de gaten houden
Met een klantenkaart van je favoriete winkel of supermarkt krijg je als consument regelmatig voordelen. Je kunt bonuspunten verzamelen of sparen voor een bepaalde korting. Toch zijn het vooral de winkels zelf die hun voordeel halen uit de klantenkaarten. Jouw gegevens en winkelgewoonten zijn goud waard voor een bedrijf.
Als consument kun je er je voordeel uit halen wanneer je als trouwe klant beloond wordt. Na een aantal aankopen krijg je een bepaalde korting of een fysiek cadeau. Het doel is om jou als klant vaker naar de winkel te krijgen, om op die manier een grotere klantentrouw en klantenbinding te ontwikkelen.
Uiteraard haalt ook de handelaar zijn voordeel uit de klantenkaart. Elke aankoop wordt bijgehouden
2 Bekijk de schermafdruk uit de Lidl-app.
a Zou jij je toestemming geven? Kruis aan.
b Leg uit waarom je dat gekozen hebt.
op de digitale klantenkaart. Zo kan de handelaar heel wat data over jou verzamelen: wie ben jij, wat koop jij, en ook: op welke tijdstippen doe jij je aankopen? Dat is allemaal zeer interessante informatie voor de winkel.
De handelaar kan jou dus helemaal ‘volgen’ en dat maakt de bedrijven alleen maar slimmer en slimmer. Al die gegevens geven hun de mogelijkheid om nog meer producten te ontwikkelen waarvoor de klanten zich interesseren. Bovendien geeft het de bedrijven de kans om nog beter te communiceren met hun klanten, en om reclamefolders te maken die nog meer op maat van de consument zijn gemaakt. De winkeliers leren jou dus beter en beter kennen.
Naar: vrt.be, 2024-12-11
Klantenkaarten
Klantenkaarten bieden voordelen voor de klant en voor de handelaar. De klant krijgt dankzij de kaart vaak kortingen. De handelaar registreert via de klantenkaarten het koopgedrag van de klant. Hij krijgt zo veel informatie over de voorkeuren en kan dus gerichte reclame sturen.
Explore 6— Hoe verzamelt de overheid gegevens over jou?
Good to know
Wie ouder is dan twaalf jaar, heeft een elektronische identiteitskaart (eID). Daarop staan meerdere gegevens, maar vaak is je naam of je postcode al voldoende om je identiteit te bewijzen. Het gemeentelijk zwembad bijvoorbeeld moet alleen de postcode kunnen controleren om de bezoekers uit de eigen gemeente een voordelig tarief aan te bieden.
Sinds 14 januari 2020 staat ook je vingerafdruk op de eID. Dat moet helpen in de strijd tegen identiteitsfraude.
Zodra je 15 jaar geworden bent, moet je je identiteitskaart altijd bij je hebben.
Naar: vlaanderen.be
1 Surf via iDiddit naar de website. Klik op Info voor jongeren en vervolgens op eID. Ontdek welke gegevens er op een identiteitskaart staan.
a Welke gegevens zijn met het blote oog zichtbaar?
b Welke gegevens zijn niet met het blote oog zichtbaar?
2 Waarvoor kun je je elektronische identiteitskaart zoal gebruiken?
3 Waarvoor kunnen je ouders zoal hun elektronische identiteitskaart gebruiken?
Tax-on-web is een online platform van de Belgische overheid waarmee je jaarlijks de belastingaangifte digitaal kunt indienen. Je logt in via MyMinfin.be, controleert of de vooraf ingevulde gegevens juist zijn, vult eventueel extra informatie aan en verstuurt alles veilig via het internet. Het systeem bestaat sinds 2003 en vervangt de papieren aangifte. Veel gegevens zoals loon, pensioenen en giften worden automatisch ingevuld, wat het makkelijker maakt voor burgers.
Maak Action 8 en 9.
handelaars volgen je interesses.
TO THE POINT
Wat heb je geleerd? Vul de mindmap aan.
:
Mensen beter informeren
Bedrijven of organisaties nemen betere beslissingen
Verwerken tot informatie
Verzamelen en opslaan van gegevens
Big data
Gegevensverzameling
Sociale media: je betaalt met gegevens.
Locatietoegang: apps stellen gedetailleerde op.
Algoritmes van sociale media: tonen wat je graag ziet zodat je blijft kijken.
Hoe produceer je als consument onbewust data?
Cookies
Elektronische ID-kaart
Overheid
GDPR
cookies cookies Website herkennen Surfgedrag volgen
Gegevens laten wissen Gebruik van gegevens stopzetten
Rechten Bedrijven mogen enkel verzamelen met concrete reden.
inkijken intrekken
Big data zijn allerlei gegevens die bedrijven van jou en anderen verzamelen en opslaan. Die data kunnen enerzijds bedrijven of organisaties helpen om betere beslissingen te nemen of anderzijds om de mensen beter te informeren. Informatie is de big data die verwerkt wordt tot bruikbare besluiten en ideeën.
Een essentiële cookie is een klein bestand dat een naam en waarde heeft en waardoor een website je kan herkennen. Tracking cookies daarentegen worden gebruikt om jouw surfgedrag over verschillende websites heen te verzamelen.
Het verzamelen van gegevens heeft zowel positieve als negatieve gevolgen. Slimme algoritmes van sociale media zorgen ervoor dat je steeds te zien krijgt wat je graag ziet waardoor je een geluksgevoel ervaart en blijft kijken. Wanneer je apps toegang tot je locatie geeft, kunnen ze veel over je te weten komen en zo gedetailleerde profielen van je opstellen. Je betaalt sociale media met jouw persoonlijke gegevens en foto’s want adverteerders gebruiken die om jou reclame te sturen. Dankzij klantenkaarten weten handelaars waar je interesses liggen en kunnen ze je gerichte reclame sturen.
De GDPR regelt de verwerking van persoonsgegevens. Zo mag een bedrijf gegevens alleen verzamelen als er daar een concrete reden toe is. Dankzij de GDPR verlies je de controle over je eigen gegevens niet want: je mag vragen gegevens die een bedrijf van jou bijhoudt, te bekijken; je mag het recht dat het bedrijf heeft om jouw gegevens te verwerken, intrekken; je mag aan een bedrijf vragen om jouw gegevens te wissen; je mag aan een bedrijf vragen om je gegevens niet meer te gebruiken.
Klantenkaarten zorgen ervoor dat je als klant vaak kortingen krijgt op je aankopen. Je kunt ze in je portefeuille of in een digitale app bewaren. Voor de winkeliers is het een voordeel dat ze weten hoe vaak en wanneer je hun producten koopt. Daardoor kunnen ze je heel gerichte reclame sturen.
De overheid verzamelt veel data over jou als burger. Dat doet ze onder meer via de elektronische identiteitskaart.
Action 1— Wat zijn big data en cookies?
1 Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje.
a Vat de voornaamste items uit het filmpje samen in een presentatie.
Open een leeg bestand.
Bewaar het bestand in je portfolio. Maak een map voor elk thema en een submap voor elk Level. Geef die submap de naam ‘Level_1’. Geef het bestand een duidelijk naam zoals ‘Cookies_jenaam’.
Gebruik voor de kleuropmaak van de dia’s de kleuren van je school.
Begin met een titelpagina en een inhoudsopgave.
Sla je document op en controleer of het correct in je portfolio staat.
b Presenteer dit voor de klas.
Spreek luid en duidelijk op een rustig tempo.
Maak oogcontact met je publiek.
Gebruik je handen om wat je zegt te ondersteunen.
2 Lees de onderstaande situaties. Gaat het over big data of informatie?
a Een webshop verzamelt duizenden kliks van bezoekers.
b Een verkoper past zijn webshop aan aangezien niemand naar de subpagina Accessoires surft.
c Wanneer je vaak ‘Nikesneakers’ intikt op Google, zal TikTok je veel reclame voor sneakers laten zien.
Action 2— Hoe ver wil je gaan?
Lees de onderstaande voorstellen. Zou jij erop ingaan? Bespreek klassikaal.
Je mag een jaar gratis Netflix of Disney+ kijken in ruil voor al je persoonlijke data.
Zet je mobiele data uit en gebruik gerust het openbare wifinetwerk in ons restaurant.
Je krijgt spotgoedkope producten via een shoppingapp, als je spelletjes speelt in de app en de app promoot via jouw sociale media.
Je aanvaardt een vriendschapsverzoek van iemand die je niet kent om zo meer volgers te krijgen.
Action 3— Waar worden jouw gegevens online verzameld?
1 Lees de volgende tekst. Onderstreep de kern van het antwoord met potlood.
2 Bespreek klassikaal en markeer het correcte antwoord.
Hoe worden jouw gegevens gebruikt voor gepersonaliseerde diensten en advertenties?
In de digitale wereld van vandaag laat je voortdurend sporen achter, vaak zonder dat je het zelf in de gaten hebt. Bedrijven maken daar dankbaar gebruik van om hun diensten te verbeteren en advertenties op maat aan te bieden. Dat gebeurt op verschillende manieren: via websites, apps, sociale media en zelfs in fysieke winkels.
Online winkelen en gepersonaliseerde reclames
Wanneer je een product bekijkt op een webshop zoals bol of Coolblue is het goed mogelijk dat je later op Instagram of YouTube advertenties voor datzelfde product tegenkomt.
Webshops verzamelen gegevens zoals je klikgedrag, zoekopdrachten en aankopen om jou gepersonaliseerde advertenties te tonen.
Sociale media en likegedrag
Op platforms zoals TikTok en Instagram worden je interesses nauwlettend gevolgd. Een algoritme onthoudt welke video’s of berichten je leuk vindt of waar je lang naar kijkt, en past jouw feed daarop aan. Zo zien bedrijven precies waar jouw interesses liggen en kunnen ze content en advertenties aanbieden die daarop aansluiten. Instagram en TikTok kunnen jouw locatie bijhouden. Daardoor zie je bijvoorbeeld advertenties van winkels of restaurants waar je net bent langsgewandeld. Zo lijken de advertenties soms wel je gedachten te kunnen lezen
Google en zoekmachines
Ook zoekmachines spelen een grote rol in het verzamelen van gegevens. Als je bijvoorbeeld zoekt naar ‘beste gaminglaptop’, onthoudt Google dat en daardoor krijg je later advertenties van verschillende laptopmerken te zien. Die informatie helpt bedrijven om hun advertenties beter af te stemmen op jouw behoeften.
Loyaliteitsprogramma’s en bonuskaarten
Supermarkten zoals Albert Heijn en Jumbo verzamelen via de bonuskaart gegevens over jouw aankopen. Op basis van jouw winkelgedrag krijg je gepersonaliseerde kortingen.
Tegelijkertijd analyseren die bedrijven nauwkeurig wat je hoe vaak en wanneer koopt.
Mobiele apps en locatiegegevens
Veel apps, zoals Google Maps en Snapchat, vragen toegang tot je locatie. Die informatie gebruiken ze om hun diensten te verbeteren, zoals populaire plekken aanbevelen of tonen waar je vrienden zich bevinden. Bedrijven gebruiken die gegevens ook om advertenties aan te passen aan jouw locatie.
Streamingdiensten en kijktijd
Diensten zoals Netflix en Spotify houden bij waarnaar je kijkt of luistert en doen op basis daarvan aanbevelingen.
Zo wordt jouw gebruikerservaring persoonlijker.
Tegelijkertijd gebruiken die platforms de data om te bepalen welke content populair is of welke trends zich ontwikkelen.
Stemassistenten zoals Siri en Google Assistant
Wanneer je stemassistenten gebruikt, zoals ‘Hé Siri’ of ‘Oké Google’, kunnen audio-opnames worden opgeslagen en geanalyseerd om de diensten te verbeteren. Ook spraakcommando’s, zoals ‘Welk weer wordt het vandaag?’, worden gebruikt om jouw interesses in kaart te brengen.
Smarthomeapparaten
Slimme apparaten in huis, zoals thermostaten van Google Nest, leren van je gedrag. Ze passen automatisch de temperatuur aan op basis van jouw gewoonten.
Die data kunnen bovendien gebruikt worden om energieverbruikspatronen te analyseren.
Navigatieapps en locatieanalyse
Gebruik je Google Maps? Dan worden jouw routes en bezochte locaties opgeslagen. Die data helpen Google niet alleen om verkeersdrukte te voorspellen, maar ook om jou gepersonaliseerde aanbevelingen te geven, zoals ‘populaire restaurants in de buurt’.
Weerapps en tracking
Weerapps zoals Buienradar of de standaard weerapp op je telefoon vragen toegang tot je locatie om het weer op
jouw plek te tonen. Veel gratis weerapps verkopen die locatiegegevens door aan advertentiebedrijven.
Fysieke winkelbezoeken en tracking Grote winkelketens gebruiken technologie zoals wifitracking of bluetooth beacons om te registreren hoe lang je in een winkel blijft en welke afdelingen je bezoekt. Ook Google registreert waar je bent geweest en kan je achteraf vragen: ‘Hoe was je ervaring bij MediaMarkt?
Action 4— Wat weet jij over reclame?
Ga naar iDiddit en beluister het audiofragment. Zijn de stellingen juist of fout? Verbeter de foute stellingen.
Wanneer je op een app inlogt met behulp van je Facebookaccount, sta je toe dat (het bedrijf van) de app gegevens uitwisselt met Facebook.
Als je met je Facebookaccount op Zalando inlogt, krijg je op Facebook reclame van Zalando. Zalando geeft jouw zoekgedrag namelijk door.
Wanneer je geen toestemming geeft om gegevens uit te wisselen tussen bijvoorbeeld Telenet en Facebook, en je wilt geen gepersonaliseerde reclame, krijg je helemaal geen reclame meer.
Een voordeel van het toestaan van gepersonaliseerde reclame is dat je reclame krijgt van wat je echt interesseert.
Gepersonaliseerde reclame heeft geen nadelen.
Action 5— Welke tips geef je om veilig te surfen?
Je hebt inmiddels heel wat informatie gekregen over de gevaren op het internet en over veilig surfen. Maak een affiche waarin je kort en krachtig enkele tips geeft aan leerlingen van het eerste jaar om veilig te surfen.
a Open software om een affiche te maken.
b Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
c Voeg tekst en afbeeldingen toe.
d Bespreek klassikaal elke affiche. Wat zouden je klasgenoten aanpassen aan jouw affiche?
e Voer de aanpassingen door als je ermee akkoord gaat.
f Controleer of het bestand correct in je portfolio staat.
g Kies klassikaal de beste affiche en deel die met de leerlingen van het eerste jaar.
Action 6— Welke klantenkaarten heb je?
1 Werk in groepen van drie.
2 Bevraag je ouders, familie, buren of vrienden over het gebruik van klantenkaarten.
a Van welke winkel(s) gebruiken ze een klantenkaart?
b Op welke manier (een kaartje in de portefeuille of digitaal) houden ze de klantenkaart(en) bij?
c In welke mate zijn ze tevreden met de mogelijkheden van de klantenkaart(en)? Ze geven een score van 1 (heel ontevreden) tot 5 (heel tevreden).
3 Bespreek klassikaal de verzamelde informatie en vergelijk. Vervolledig de tabel.
a Welke klantenkaarten komen het vaakste voor?
b Worden de klantenkaarten het vaakst digitaal of als een kaartje bewaard?
c Welke klantenkaarten scoren het hoogst?
KLANTENKAARTMANIER VAN BEWAREN
Action
7— Hoe gebruiken bedrijven en winkels online data van de consument?
Aldi lanceert klantenkaart in heel België en gebruikt daarvoor ook een trucje: ‘Ze kiezen zeer bewust voor vijf in de plaats van vier’
Een jaar nadat Aldi in West-Vlaanderen een test begon met de digitale klantenkaart, rolt Aldi het systeem nu nationaal uit. Het doel is natuurlijk om klanten meer te laten kopen en meer naar de winkel te laten gaan. ‘Maar ze hebben nog redenen om klanten te belonen met puntjes.’
Aldi was – als we Jumbo even niet meetellen – de laatste die nog geen klantenkaart of getrouwheidssysteem had op de app. Bij de rest spaar je wel puntjes die je kunt inruilen tegen producten of kortingsbonnen, of krijg je specifieke kortingen die je niet krijgt zonder de app. Maar bij Aldi bleef de app al die tijd iets waar je niets mee te winnen had. Je kon er wel hun winkels, de digitale folder of de promo’s van het moment vinden, maar extra korting scoren of puntjes verzamelen, was geen optie. Tenzij in een zeventigtal winkels in, vooral, West-Vlaanderen die een jaar geleden als test al de digitale klantenkaart kregen.
Nu wordt het systeem uitgebreid: ‘Vanaf de week van 21 juli rollen we het stap per stap uit over de rest van België’, zegt woordvoerder Jason Sevestre. ‘Tegen het einde van de zomer moeten al onze winkels over de apparatuur beschikken om de app te kunnen scannen.’
Challenges
Net zoals bij de meeste andere supermarkten zul je bij je aankopen punten krijgen die je kunt omzetten in gratis producten of bonnen. ‘Wekelijks komen er ook acties waarmee je sneller bonuspunten spaart.’
Opvallend is ook dat je extra punten kunt sparen met bepaalde challenges, zoals bijvoorbeeld vijf keer in een maand tijd naar de winkel gaan. ‘Dat is natuurlijk een trucje’, zegt retailexpert Els Breugelmans (KU Leuven).
‘Klanten gaan vaak naar verschillende supermarkten, zo probeer je ze bij jou te houden. Dat je vijf keer moet gaan in een maand, is zeer bewust gekozen. Voor zulke
technieken wordt namelijk altijd een doel gekozen dat net boven het gemiddelde ligt en toch nog haalbaar is. Wie wekelijks grote inkopen doet, trekt gemiddeld vier keer per maand naar de winkel. Nu moet je slechts een keer extra gaan. Dat kan werken.’
Aldi ontkent dat niet. ‘Het principe is: hoe trouwer de klant is en hoe vaker die komt, hoe meer die bespaart’, zegt Sevestre.
Al zit er natuurlijk meer achter zo’n getrouwheidsprogramma dan alleen maar extra producten verkopen. ‘Een van de belangrijkste voordelen is dat Aldi nu veel meer data zal hebben van zijn klanten’, zegt Breugelmans. ‘Daardoor kan Aldi – net zoals Colruyt dat doet – eventueel gerichter reclame maken rond producten waar de klant interesse in heeft. Maar het helpt Aldi ook om zijn eigen winkels beter in te richten.
Als Aldi ziet dat bepaalde producten door personen zeer vaak samen gekocht worden, dan kan Aldi die dichter bij elkaar zetten. Daarnaast is er ook nog zoiets als retailmedia, wat almaar belangrijker wordt binnen het supermarktlandschap. In die app kan Aldi plekjes verkopen aan producenten waar die hun producten in promo kunnen aanprijzen. Iets waar merken pas in geïnteresseerd zijn wanneer er veel gebruikers zijn. En hoe laat je meer mensen gebruikmaken van je app? Door ze te belonen. Anders doen ze dat niet. Ook daarvoor is zo’n puntensysteem zeer handig. Er zit dus inderdaad best veel achter zo’n lancering.’
Net als Lidl later
Dat Aldi nu pas en ook als laatste die stap zet, verbaast Breugelmans wel niet. ‘Lidl was daar ook wat later mee. Dat is omdat het beide discounters zijn die altijd gehamerd hebben op de laagste prijs en de laagste kosten, maar de laatste tijd zijn ze toch ook meer aan het opschuiven richting de meer traditionele supermarkten. De winkels zijn mooier, ze hebben al even A-merken én nu zijn er dus ook klantenkaarten en spaarpuntjes. Colruyt hamert voor de volledigheid ook op die laagste kosten, een echt uitgebreid spaarsysteem hebben die ook niet op hun app. Dat zit niet in hun DNA, maar langs de andere kant hebben ze het ook niet echt nodig omdat ze al een lange traditie hadden van de Xtra-kaart of app met veel gebruikers.’
Action 8— Ben je verplicht om je identiteitskaart af te geven in hotels, winkels en op de trein?
1 Ga naar iDiddit en lees het artikel.
2 Werk in groepen van vier. Maak met een programma naar keuze een quiz over het artikel.
a Stel vijf meerkeuzevragen met telkens drie verschillende antwoorden.
b Wissel je vragen uit met een andere groep. Verbeter elkaars quiz en pas de vragen eventueel aan.
c Geef je quiz een duidelijke naam en bewaar die in je portfolio.
Action 9— Wat doet de overheid met de verzamelde data?
1 De overheid probeert met de verzamelde data initiatieven te nemen die voordelig zijn voor de burger. Een van die initiatieven is het burgerprofiel. Dat is ontwikkeld om de digitale dienstverlening voor de burger te optimaliseren.
a Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje over het burgerprofiel.
b Beantwoord deze vragen.
Wat is Mijn burgerprofiel?
Waarom is Mijn burgerprofiel opgericht?
Hoe maken ze die aanvragen nu eenvoudiger?
Wat kun je er zoal downloaden?
2 De overheid zet ook in op de gezondheid. Zo wil ze voor elke burger een Globaal Medisch Dossier aanleggen zodat de artsen beter kunnen samenwerken. De burger moet daar wel zijn toestemming voor geven.
a Ga naar iDiddit en bekijk het filmpje over jouw gezondheidsgegevens.
b Beantwoord deze vragen.
Waartoe krijg je toegang via ‘Mijn gezondheid’?
Noem vijf gegevens die je in je dossier vindt.
Noteer het websiteadres.
3 Ga naar iDiddit en lees het artikel. Beantwoord de vragen.
a Wat is het CIM?
b Hoe werkt de tv-meting?
c Hoe meet het CIM de luistercijfers?
d Hoe monitort het CIM de onlinecijfers?
BREAKING NEWS
1 Ga naar iDiddit. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2 Los de vragen op.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
CHECKLIST
Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
JA NEEN
EXTRA OEFENMATERIAAL
1 Ik kan toelichten wat cookies zijn.
2 Ik kan toelichten op welke manieren ik online persoonlijke gegevens onnodig prijsgeef.
3 Ik kan de nadelen of gevaren van het delen van mijn locatie toelichten.
4 Ik kan toelichten welke rechten ik heb met betrekking tot mijn persoonlijke gegevens.
5 Ik kan toelichten hoe ik me online kan beschermen.
6 Ik kan toelichten op welke manieren bedrijven klantenkaarten in hun voordeel gebruiken.
7 Ik kan illustreren hoe de burger onbewust producent is van data waarvan de overheid gebruikmaakt.
8 Ik kan illustreren dat de overheid informatie haalt uit beschikbare digitale data.
9 Ik kan een affiche maken over veilig surfgedrag.
Beeldwoordenboek Level 1
BEGRIP
VERKLARING
big dataBig data zijn een enorme hoeveelheid uiteenlopende gegevens die razendsnel worden geproduceerd. Met speciale technieken en systemen worden die data geanalyseerd om waardevolle inzichten te krijgen in zaken zoals interesses en aankopen van de consument.
cookieEen cookie is een klein tekstbestand dat een website opslaat op je computer, smartphone of tablet wanneer je die site bezoekt.
AFBEELDING
informatieInformatie is de data die verwerkt worden tot bruikbare besluiten en ideeën.
klantenkaartEen klantenkaart is een kaart (fysiek of digitaal) die door een winkel of keten wordt uitgegeven om klanten voordelen te bieden in ruil voor de gegevens van hun aankopen.
STEP-UP
1 Bedrijven, sociale media en webshops verzamelen dagelijks data van jou: via cookies, klantenkaarten, je surf- en klikgedrag, je locatie en zelfs je posts of likes. Zij gebruiken die gegevens om een digitaal profiel van jou te maken en je zo gerichte reclame, suggesties en berichten te sturen. Maar jij kunt ook leren om dat profiel te herkennen en te beschermen.
2 Open een nieuwe presentatie in PowerPoint. Raadpleeg de ICT-fiches van PowerPoint.
3 Geef het bestand een duidelijke naam en bewaar het in je portfolio.
4 Voeg de volgende dia’s toe:
a Dia 1: Titeldia met jouw naam en de titel ‘Online profiel beschermen’.
b Dia 2: Ontwerp een digitaal profielkaartje voor een webshop of app. Dat bevat op zijn minst het antwoord op deze vragen:
Welke data kan een bedrijf van jou verzamelen?
Wat kan het bedrijf daaruit afleiden?
Hoe zou dat bedrijf die info gebruiken?
c Dia 3: Hoe kun jij je profiel beter beschermen?
Leg uit.
Geef minstens drie tips of acties.
d Dia 4: Je leest dit op internet: ‘Onderzoek toont aan dat wie elke dag pizza eet langer leeft.’ Noteer deze zin en geef aan hoe je dat gaat factchecken.
e Dia 5: Zoek een recente meme, reclame of nieuwsbericht online. Dit mag grappig of zakelijk zijn. Eindig daarmee je presentatie.
